ଯଜୁର୍ବେଦ · ଅଧ୍ୟାୟ 23
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
23.1
हिरण्यगर्भः सम् अवर्तताग्रे भूतस्य जातः पतिर् एक ऽ आसीत् ।
स दाधार पृथिवीं द्याम् उतेमां कस्मै देवाय हविषा विधेम ॥ २३.१ ॥
ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ ଆଦିରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ। ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଜାତ ଏକମାତ୍ର ପ୍ରଭୁ ସେ ଥିଲେ। ସେ ପୃଥିବୀ ଓ ଏହି ଆକାଶକୁ ଧାରଣ କଲେ। କେଉଁ ଦେବତାଙ୍କୁ ହବିଷରେ ପୂଜିବା?
23.2
उपयामगृहीतो ऽसि प्रजापतये त्वा जुष्टं गृह्णामि ।
एष ते योनिः सूर्यस् ते महिमा ।
यस् ते ऽहन्त् संवत्सरे महिमा संबभूव यस् ते वायाव् अन्तरिक्षे महिमा संबभूव यस् ते दिवि सूर्ये महिमा संबभूव तस्मै ते महिम्ने प्रजापतये स्वाहा देवेभ्यः ॥ २३.२ ॥
ତୁମେ ଉପଯାମ ପାତ୍ରରେ ଗୃହୀତ। ତୁମକୁ ପ୍ରିୟ ଜାଣି ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ପାଇଁ ଗ୍ରହଣ କରୁଛି। ଏହା ତୁମର ଉତ୍ସ; ସୂର୍ଯ୍ୟ ତୁମର ମହିମା। ଦିନ ଓ ବର୍ଷରେ, ବାୟୁ ଓ ଅନ୍ତରିକ୍ଷରେ, ଦ୍ୟୁଲୋକ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ଯେଉଁ ମହିମା ପ୍ରକଟ, ସେ ମହିମା ପାଇଁ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କୁ ସ୍ୱାହା, ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ସ୍ୱାହା।
23.3
यः प्राणतो निमिषतो महित्वैक ऽ इद् राजा जगतो बभूव ।
य ऽ ईशे ऽ अस्य द्विपदश् चतुष्पदः कस्मै देवाय हविषा विधेम ॥ २३.३ ॥
ଯେ ନିଃଶ୍ୱାସ ନେଉଥିବା ଓ ପଲକ ପକାଉଥିବା ଜଗତର ନିଜ ମହିମାରେ ଏକମାତ୍ର ରାଜା ହେଲେ, ସେ କିଏ? ଏହି ଦ୍ୱିପଦ ଓ ଚତୁଷ୍ପଦ ଉପରେ ଶାସନ କରୁଥିବା କିଏ? କେଉଁ ଦେବତାଙ୍କୁ ହବିଷରେ ପୂଜିବା?
23.4
उपयामगृहीतो ऽसि प्रजापतये त्वा जुष्टं गृह्णामि ।
एष ते योनिश् चन्द्रस् ते महिमा ।
यस् ते रात्रौ संवत्सरे महिमा संबभूव यस् ते पृथिव्याम् अग्नौ महिमा संबभूव यस् ते नक्षत्रेषु चन्द्रमसि महिमा संबभूव तस्मै ते महिम्ने प्रजापतये देवेभ्यः स्वाहा ॥ २३.४ ॥
ତୁମେ ଉପଯାମ ପାତ୍ରରେ ଗୃହୀତ; ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ପ୍ରିୟ ତୁମକୁ ମୁଁ ଗ୍ରହଣ କରେ। ଏହା ତୁମ ସ୍ଥାନ, ଚନ୍ଦ୍ର ତୁମ ମହିମା। ରାତ୍ରି ଓ ସଂବତ୍ସରରେ ଯେଉଁ ମହିମା ପ୍ରକଟ ହେଲା, ପୃଥିବୀ ଓ ଅଗ୍ନିରେ ଯେଉଁ ମହିମା ପ୍ରକଟ ହେଲା, ନକ୍ଷତ୍ର ଓ ଚନ୍ଦ୍ରରେ ଯେଉଁ ମହିମା ପ୍ରକଟ ହେଲା, ସେହି ମହିମା ପାଇଁ, ପ୍ରଜାପତି ଓ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସ୍ୱାହା।
23.5
युञ्जन्ति ब्रध्नम् अरुषं चरन्तं परि तस्थुषः ।
रोचन्ते रोचना दिवि ॥ २३.५ ॥
ଠିଆ ହୋଇଥିବାଙ୍କ ଚାରିପାଖରେ ଘୂରୁଥିବା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଲାଲ (ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ) ସେମାନେ ଯୋଡନ୍ତି। ଦିବରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଆଲୋକ ଝଲସେ।
23.6
युञ्जन्त्य् अस्य काम्या हरी विपक्षसा रथे ।
शोणा धृष्णू नृवाहसा ॥ २३.६ ॥
ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟ, ବିଭିନ୍ନ ପକ୍ଷବିଶିଷ୍ଟ ଦୁଇଟି ବାଦାମୀ ଘୋଡାକୁ ସେମାନେ ରଥରେ ଯୋଡନ୍ତି। ଲାଲ, ସାହସୀ, ମନୁଷ୍ୟ ବହନକାରୀ (ଘୋଡା)।
23.7
यद् वातो ऽ अपो ऽ अगनीगन् प्रियाम् इन्द्रस्य तन्वम् ।
एतꣳ स्तोतर् अनेन पथा पुनर् अश्वम् आ वर्तयासि नः ॥ २३.७ ॥
ପବନ ଜଳ ମଧ୍ୟରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଶରୀର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚି ଗତି କଲେ, ହେ ସ୍ତୋତା, ଏହି ପଥରେ ଆମ ପାଇଁ ଘୋଡାକୁ ପୁନର୍ବାର ଫେରାଇ ଆଣ।
23.8
वसवस् त्वाञ्जन्तु गायत्रेण छन्दसा ।
रुद्रास् त्वाञ्जन्तु त्रैष्टुभेन छन्दसा ।
आदित्यास् त्वाञ्जन्तु जागतेन छन्दसा ।
भूर् भुवः स्वर् लाजी३ञ् छाची३न् यव्ये गव्यऽ एतद् अन्नम् अत्त देवा ऽ एतद् अन्नम् अद्धि प्रजापते ॥ २३.८ ॥
ବସୁଗଣ ଗାୟତ୍ରୀ ଛନ୍ଦ ଦ୍ୱାରା ତୁମକୁ ଅଭିଷେକ କରନ୍ତୁ। ରୁଦ୍ରଗଣ ତ୍ରିଷ୍ଟୁପ୍ ଛନ୍ଦ ଦ୍ୱାରା ତୁମକୁ ଅଭିଷେକ କରନ୍ତୁ। ଆଦିତ୍ୟଗଣ ଜଗତୀ ଛନ୍ଦ ଦ୍ୱାରା ତୁମକୁ ଅଭିଷେକ କରନ୍ତୁ। ଭୂଃ ଭୁବଃ ସ୍ୱଃ। ଯବ ଓ ଗବ୍ୟରେ ଏହି ଅନ୍ନ ଭୋଜନ କର, ହେ ଦେବଗଣ; ଏହି ଅନ୍ନ ଭୋଜନ କର, ହେ ପ୍ରଜାପତି।
23.9
कः स्विद् एकाकी चरति क ऽ उ स्विज् जायते पुनः ।
किꣳ स्विद्धिमस्य भेषजं किम् व् आवपनं महत् ॥ २३.९ ॥
ଏକାକୀ କିଏ ଚାଲେ? ପୁଣି କିଏ ଜନ୍ମ ନିଏ? ଥଣ୍ଡାର ଔଷଧ କ'ଣ? ମହାନ ବୁଣାଯିବା ଭୂମି କ'ଣ?
23.10
सूर्य ऽ एकाकी चरति चन्द्रमा जायते पुनः ।
अग्निर् हिमस्य भेषजं भूमिर् आवपनं महत् ॥ २३.१० ॥
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଏକାକୀ ଚାଲେ; ଚନ୍ଦ୍ର ପୁନର୍ବାର ଜନ୍ମ ନିଏ। ଅଗ୍ନି ହିମର ଔଷଧ; ପୃଥିବୀ ମହାନ ବୁଣାଯିବା ସ୍ଥାନ।
23.11
का स्विद् आसीत् पूर्वचित्तिः किꣳ स्विद् आसीद् बृहद् वयः ।
का स्विद् आसीत् पिलिप्पिला का स्विद् आसीत् पिशङ्गिला ॥ २३.११ ॥
ପ୍ରଥମ ଚେତନା କ'ଣ ଥିଲା? ମହାନ ଜୀବନଶକ୍ତି କ'ଣ ଥିଲା? ପିଲିପ୍ପିଲା କ'ଣ ଥିଲା? ପିଶଙ୍ଗିଲା କ'ଣ ଥିଲା?
23.12
द्यौर् आसीत् पूर्वचित्तिः अश्व ऽ आसीद् बृहद् वयः ।
अविर् आसीत् पिलिप्पिला रात्रिर् आसीत् पिशङ्गिला ॥ २३.१२ ॥
ଦ୍ୟୁଲୋକ ପ୍ରଥମ ଚେତନା; ଅଶ୍ୱ ମହାନ ଜୀବନଶକ୍ତି। ମେଷୀ ପିଲିପ୍ପିଲା; ରାତ୍ରି ପିଶଙ୍ଗିଲା।
23.13
वायुष् ट्वा पचतैर् अवतु ।
असितग्रीवश् छागैः ।
न्यग्रोधश् चमसैः ।
शल्मलिर् वृद्ध्या ।
एष स्य राथ्यो वृषा ।
पड्भिश् चतुर्भिर् एद् अगन् ।
ब्रह्माकृष्णश् च नो ऽवतु ।
नमो ऽग्नये ॥ २३.१३ ॥
ବାୟୁ ତୁମକୁ ରାନ୍ଧନ୍ତୁ, ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ଅସିତଗ୍ରୀବ ଛେଳି ସହିତ। ନ୍ୟଗ୍ରୋଧ ଚମସ ସହିତ। ଶାଲ୍ମଳି ବୃଦ୍ଧି ସହିତ। ଏହି ସେ ରଥବୃଷ; ଛଅ ଓ ଚାରି ସହିତ ଆସିଲା। ଅକୃଷ୍ଣ ବ୍ରହ୍ମା ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
23.14
सꣳशितो रश्मिना रथः सꣳशितो रश्मिना हयः ।
सꣳशितो अप्स्व् अप्सुजा ब्रह्मा सोमपुरोगवः ॥ २३.१४ ॥
ରଥ ଲଗାମରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ କରାଗଲା; ଅଶ୍ୱ ଲଗାମରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ କରାଗଲା। ଜଳରେ ଜନ୍ମିତ ବ୍ରହ୍ମା ଜଳରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ କରାଗଲେ; ସୋମ ଯାହାଙ୍କ ଅଗ୍ରଗାମୀ।
23.15
स्वयं वाजिꣳस् तन्वं कल्पयस्व स्वयं यजस्व स्वयं जुषस्व ।
महिमा ते ऽन्येन न संनशे ॥ २३.१५ ॥
ହେ ଅଶ୍ୱ, ତୁମେ ନିଜେ ତୁମ ଶରୀରକୁ ସଜାଅ, ତୁମେ ନିଜେ ଯଜ୍ଞ କର, ତୁମେ ନିଜେ (ଆହୁତି) ଗ୍ରହଣ କର। ତୁମ ମହିମା ଅନ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ନଷ୍ଟ ନ ହେଉ।
23.16
न वा ऽ उ ऽ एतन् म्रियसे न रिष्यसि देवाꣳ२ऽ इद् एषि पथिभिः सुगेभिः ।
यत्रासते सुकृतो यत्र ते ययुस् तत्र त्वा देवः सविता दधातु ॥ २३.१६ ॥
ତୁମେ ପ୍ରକୃତରେ ମରୁ ନାହଁ, ନଷ୍ଟ ହୁଅ ନାହଁ; ସୁଗମ ପଥରେ ଦେବତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଉଛ। ଯେଉଁଠି ସୁକୃତୀମାନେ ବାସ କରନ୍ତି ଏବଂ ଯେଉଁଠି ସେମାନେ ଗଲେ, ସେଠାରେ ଦେବ ସବିତା ତୁମକୁ ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତୁ।
23.17
अग्निः पशुर् आसीत् तेनायजन्त स ऽ एतं लोकम् अजयद् यस्मिन्न् अग्निः स ते लोको भविष्यति तं जेष्यसि पिबैता ऽ अपः ।
वायुः पशुर् आसीत् तेनायजन्त स ऽ एतं लोकम् अजयद् यस्मिन् वायुः स ते लोको भविष्यति तं जेष्यसि पिबैता ऽ अपः ।
सूर्यः पशुर् आसीत् तेनायजन्त स ऽ एतं लोकम् अजयद् यस्मिन्त् सूर्यः स ते लोको भविष्यति तं जेष्यसि पिबैता ऽ अपः ॥ २३.१७ ॥
ଅଗ୍ନି ପଶୁ ଥିଲେ; ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯଜ୍ଞ କରାଗଲା, ସେ ଅଗ୍ନି ଥିବା ଏହି ଲୋକକୁ ଜିତିଲେ; ସେହି ଲୋକ ତୁମର ହେବ, ତୁମେ ତାହା ଜିତିବ, ଏହି ଜଳ ପାନ କର। ବାୟୁ ପଶୁ ଥିଲେ; ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯଜ୍ଞ କରାଗଲା, ସେ ବାୟୁ ଥିବା ଏହି ଲୋକକୁ ଜିତିଲେ; ସେହି ଲୋକ ତୁମର ହେବ, ତୁମେ ତାହା ଜିତିବ, ଏହି ଜଳ ପାନ କର। ସୂର୍ଯ୍ୟ ପଶୁ ଥିଲେ; ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯଜ୍ଞ କରାଗଲା, ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଥିବା ଏହି ଲୋକକୁ ଜିତିଲେ; ସେହି ଲୋକ ତୁମର ହେବ, ତୁମେ ତାହା ଜିତିବ, ଏହି ଜଳ ପାନ କର।
23.18
प्राणाय स्वाहा ।
अपानाय स्वाहा ।
व्यानाय स्वाहा अम्बे ऽ अम्बिके ऽम्बालिके न मा नयति कश् चन ।
ससस्त्य् अश्वकः सुभद्रिकां काम्पीलवासिनीम् ॥ २३.१८ ॥
ପ୍ରାଣ ପାଇଁ ସ୍ୱାହା। ଅପାନ ପାଇଁ ସ୍ୱାହା। ବ୍ୟାନ ପାଇଁ ସ୍ୱାହା। ହେ ମାତା, ହେ ଅମ୍ବିକେ, ହେ ଅମ୍ବାଳିକେ, କେହି ମୋତେ ନେଉ ନାହିଁ। ଅଶ୍ୱପାଳକ କାମ୍ପୀଳବାସିନୀ ସୁଭଦ୍ରିକାକୁ ଶୁଆଏ।
23.19
गणानां त्वा गणपतिꣳ हवामहे प्रियाणां त्वा प्रियपतिꣳ हवामहे निधीनां त्वा निधिपतिꣳ हवामहे वसो मम ।
आहम् अजानि गर्भधम् आ त्वम् अजासि गर्भधम् ॥ २३.१९ ॥
ଗଣଗଣଙ୍କ ଗଣପତି ତୁମକୁ ଆମେ ଆହ୍ୱାନ କରୁ। ପ୍ରିୟଗଣଙ୍କ ପ୍ରିୟପତି ତୁମକୁ ଆମେ ଆହ୍ୱାନ କରୁ। ନିଧିଗଣଙ୍କ ନିଧିପତି ତୁମକୁ ଆମେ ଆହ୍ୱାନ କରୁ, ହେ ମୋ ବସୁ। ଗର୍ଭଧାରଣ କରାଉଥିବା ଜଣକୁ ମୁଁ ଜାଣେ; ତୁମେ ଗର୍ଭଧାରକ ରୂପେ ଜନ୍ମ ନିଅ।
23.20
ता ऽ उभौ चतुरः पदः सम्प्र सारयाव स्वर्गे लोके प्रोर्णुवाथां वृषा वाजी रेतोधा रेतो दधातु ॥ २३.२० ॥
ଆମେ ଦୁଇଜଣ ଆମର ଚାରି ପାଦ ପ୍ରସାରିବା। ସ୍ୱର୍ଗଲୋକରେ ଆମେ ଦୁଇଜଣ ଆଚ୍ଛାଦିତ ହେବା। ବୃଷ, ବାଜୀ, ରେତୋଧା ରେତ ଧାରଣ କରୁ।
23.21
उत्सक्थ्या ऽ अव गुदं धेहि सम् अञ्जिं चारया वृषन् ।
य स्त्रीणां जीवभोजनः ॥ २३.२१ ॥
ହେ ବୃଷ, ଉରୁ ସହ ଗୁଦ ତଳେ ରଖ; ଅଞ୍ଜିକୁ ଭଲରେ ଚଳାଅ, ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ଜୀବନ ଭୋଗକାରୀ।
23.22
यकासकौ शकुन्तिकाहलग् इति वञ्चति ।
आ हन्ति गभे पसो निगल्गलीति धारका ॥ २३.२२ ॥
ଯକା ଅସୌ ଶକୁନ୍ତିକା, ଅହଲଗ୍ — ଏହିପରି ସେ ଛଳ କରେ। ଗର୍ଭରେ ମାଂସକୁ ସେ ଆଘାତ କରେ — ନିଗଲ୍ଗଲୀ ବୋଲି; ଧାରକା।
23.23
यको ऽसकौ शकुन्तक ऽ आहलग् इति वञ्चति ।
विवक्षत ऽ इव ते मुखम् अध्वर्यो मा नस् त्वम् अभि भाषथाः ॥ २३.२३ ॥
ଯକୋ ଅସୌ ଶକୁନ୍ତକା, ଆହଲଗ୍ — ଏହିପରି ସେ ଛଳ କରେ। ହେ ଅଧ୍ୱର୍ଯୁ, ଯେପରି ତୁମ ମୁଖ କହିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ; ତୁମେ ଆମ ସହ କହ ନାହିଁ।
23.24
माता च ते पिता च ते ऽग्रं वृक्षस्य रोहतः ।
प्रतिलामीति ते पिता गभे मुष्टिम् अतꣳसयत् ॥ २३.२४ ॥
ତୁମ୍ଭ ମାତା ଓ ତୁମ୍ଭ ପିତା ବଢ଼ୁଥିବା ଗଛର ଅଗ୍ର ପରି। 'ମୁଁ ଏହାକୁ ଫେରାଇ ନେଉଛି' ବୋଲି କହି ତୁମ୍ଭ ପିତା ଗର୍ଭରେ ମୁଷ୍ଟି ରଖିଲେ।
23.25
माता च ते पिता च ते ऽग्रे वृक्षस्य क्रीडतः ।
विवक्षत ऽइव ते मुखं ब्रह्मन् मा नस् त्वं वदो बहु ॥ २३.२५ ॥
ତୁମ୍ଭ ମାତା ଓ ତୁମ୍ଭ ପିତା ଗଛର ଅଗ୍ରରେ ଖେଳୁଥିବା। ତୁମ୍ଭ ମୁଖ ଯେପରି କହିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ; ହେ ବ୍ରହ୍ମନ୍, ତୁମେ ଆମ ସହିତ ଅଧିକ କହ ନାହିଁ।
23.26
ऊर्ध्वम् एनाम् उच्छ्रापय गिरौ भारꣳ हरन्न् इव ।
अथास्यै मध्यम् एधताꣳ शीते वाते पुनन्न् इव ॥ २३.२६ ॥
ଏହାକୁ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱକୁ ଉଠାଅ, ପର୍ବତରେ ଭାର ବହନକାରୀ ପରି। ତା'ପରେ ଏହାର ମଧ୍ୟଭାଗ ବଢ଼ୁ, ଶୀତ ଓ ବାୟୁରେ ଶୁଦ୍ଧ କରୁଥିବା ପରି।
23.27
ऊर्ध्वम् एनम् उच्छ्रापय गिरौ भारꣳ हरन्न् इव ।
अथास्य मध्यम् एजतु शीते वाते पुनन्न् इव ॥ २३.२७ ॥
ଏହାକୁ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱକୁ ଉଠାଅ, ପର୍ବତରେ ଭାର ବହନକାରୀ ପରି। ତା'ପରେ ଏହାର ମଧ୍ୟଭାଗ ଗତି କରୁ, ଶୀତ ଓ ବାୟୁରେ ଶୁଦ୍ଧ କରୁଥିବା ପରି।
23.28
यद् अस्या ऽ अꣳहुभेद्याः कृधु स्थूलम् उपातसत् ।
मुष्काविदस्या ऽ एजतो गोशफे शकुलाव् इव ॥ २३.२८ ॥
ଏହାର ଭାଙ୍ଗିବା କଷ୍ଟକର ମୋଟା ଅଂଶ ନିକଟକୁ ଆସିଲା। ଏହାର ଦୁଇ ଅଣ୍ଡକୋଷ କମ୍ପି କମ୍ପି ଗାଈ ଖୁରରେ ଦୁଇ ଦୋରି ପରି।
23.29
यद् देवासो ललामगुं प्र विष्टीमिनम् आविषुः ।
सक्थ्ना देदिश्यते नारी सत्यस्याक्षिभुवो यथा ॥ २३.२९ ॥
ଦେବତାମାନେ ଚିହ୍ନିତକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରାଇଲେ, ସେତେବେଳେ ନାରୀ ଊରୁରେ ଚିହ୍ନିତ ହୁଏ; ସତ୍ୟର ଆଖିରୁ ଜାତ (ଦୃଷ୍ଟି) ପରି।
23.30
यद्धरिणो यवम् अत्ति न पुष्टं पशु मन्यते ।
शूद्रा यद् अर्यजारा न पोषाय धनायति ॥ २३.३० ॥
ହରିଣ ଯବ ଖାଏ, କିନ୍ତୁ ପୁଷ୍ଟ ପଶୁକୁ ଗଣନା କରେ ନାହିଁ; ଶୂଦ୍ର ମାଲିକର ପତ୍ନୀର ପ୍ରେମୀ ହେଲେ ପୋଷଣ ପାଇଁ ଧନ ଚାହେଁ ନାହିଁ।
23.31
यद्धरिणो यवम् अत्ति न पुष्टं बहु मन्यते ।
शूद्रो यद् अर्यायै जारो न पोषम् अनु मन्यते ॥ २३.३१ ॥
ହରିଣ ଯବ ଖାଏ, ବହୁ ପୁଷ୍ଟ ପଶୁକୁ ଗଣନା କରେ ନାହିଁ; ଶୂଦ୍ର ମାଲିକର ପତ୍ନୀର ପ୍ରେମୀ ହେଲେ କେବଳ ପୋଷଣର ବିଷୟ ଚିନ୍ତା କରେ।
23.32
दधिक्राव्णो ऽ अकारिषं जिष्णोर् अश्वस्य वाजिनः ।
सुरभि नो मुखा करत् प्र ण ऽ आयूꣳषि तारिषत् ॥ २३.३२ ॥
ବିଜୟୀ ଓ ଦ୍ରୁତ ଦଧିକ୍ରାବା ଅଶ୍ୱ ପାଇଁ ମୁଁ ଆହୁତି ଦେଇଛି। ସେ ଆମ ମୁଖକୁ ସୁଗନ୍ଧିତ କରୁ; ଆମ ଆୟୁ ବଢାଉ।
23.33
गायत्री त्रिष्टुब् जगत्य् अनुष्टुप् पङ्क्त्या सह ।
बृहत्य् उष्णिहा ककुप् सूचीभिः शम्यन्तु त्वा ॥ २३.३३ ॥
ଗାୟତ୍ରୀ, ତ୍ରିଷ୍ଟୁପ୍, ଜଗତୀ, ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍, ପଙ୍କ୍ତି ସହିତ; ବୃହତୀ, ଉଷ୍ଣିକ୍, କକୁପ୍ ଛନ୍ଦ ସୂଚୀ ଦ୍ୱାରା ତୁମକୁ ସିଲାଇ କରନ୍ତୁ।
23.34
द्विपदा याश् चतुष्पदास् त्रिपदा याश् च षट्पदाः ।
विच्छन्दा याश् च सच्छन्दाः सूचीभिः शम्यन्तु त्वा ॥ २३.३४ ॥
ଦ୍ୱିପଦ, ଚତୁଷ୍ପଦ, ତ୍ରିପଦ, ଷଟ୍ପଦ; ବିଚ୍ଛନ୍ଦ ଓ ସଚ୍ଛନ୍ଦ ଯାହାସବୁ ସୂଚୀ ଦ୍ୱାରା ତୁମକୁ ସିଲାଇ କରନ୍ତୁ।
23.35
महानाम्न्यो रेवत्यो विश्वा आशाः प्रभूवरीः ।
मैघीर् विद्युतो वाचः सूचीभिः शम्यन्तु त्वा ॥ २३.३५ ॥
ମହାନାମ୍ନୀ ଓ ରେବତୀ ମନ୍ତ୍ର, ଅତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସମସ୍ତ ଦିଗ, ମେଘର ବିଦ୍ୟୁତ୍ର ବାଣୀ ସୂଚୀ ଦ୍ୱାରା ତୁମକୁ ସିଲାଇ କରନ୍ତୁ।
23.36
नार्यस् ते पत्न्यो लोम विचिन्वन्तु मनीषया ।
देवानां पत्न्यो दिशः सूचीभिः शम्यन्तु त्वा ॥ २३.३६ ॥
ତୁମ ନାରୀମାନେ ମନ ସହିତ ତୁମ ଲୋମ ସଂଗ୍ରହ କରନ୍ତୁ। ଦେବତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଦିଶାମାନେ ସୂଚି ଦ୍ୱାରା ତୁମକୁ ସଜାନ୍ତୁ।
23.37
रजता हरिणीः सीसा युजो युज्यन्ते कर्मभिः ।
अश्वस्य वाजिनस् त्वचि सिमाः शम्यन्तु शम्यन्तीः ॥ २३.३७ ॥
ରୂପା, ସୁନା ଅଳଙ୍କାର ଓ ସୀସା କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଯୋଡ଼ା ହୁଏ। ବଳବାନ ଘୋଡ଼ାର ଚର୍ମରେ ଚିହ୍ନ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ସଜାନ୍ତୁ।
23.38
कुविद् अङ्ग यवमन्तो यवं चिद् यथा दान्त्य् अनुपूर्वं वियूय ।
इहेहैषां कृणुहि भोजनानि ये बर्हिषो नम ऽ उक्तिं यजन्ति ॥ २३.३८ ॥
ହେ ପ୍ରିୟ, ଯବବାନ୍ମାନେ ଯବକୁ କ୍ରମରେ ପୃଥକ କରନ୍ତି, ସେହିପରି ଏଠାରେ ଏଠାରେ ଏମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଭୋଜନ ପ୍ରସ୍ତୁତ କର—କୁଶ ଉପରେ ନମସ୍କାର ଓ ଉକ୍ତି ସହ ଯଜନ କରୁଥିବାଙ୍କ ପାଇଁ।
23.39
कस् त्वा छ्यति कस् त्वा वि शास्ति कस् ते गात्राणि शम्यति ।
क ऽ उ ते शमिता कविः ॥ २३.३९ ॥
ତୁମକୁ କିଏ କାଟେ? ତୁମକୁ କିଏ ଅଲଗା କରି ଶିକ୍ଷା ଦିଏ? ତୁମ ଅଙ୍ଗ କିଏ ସଜାଏ? ତୁମକୁ ସଜାଉଥିବା ସେହି ଜ୍ଞାନୀ କିଏ?
23.40
ऋतवस्त ऽ ऋतुथा पर्व शमितारो वि शासतु ।
संवत्सरस्य तेजसा शमीभिः शम्यन्तु त्वा ॥ २३.४० ॥
ତୁମ ଋତୁମାନେ ଋତୁ ଅନୁସାରେ ତୁମ ଗଣ୍ଠି ସଜାଉଥିବା ହୋଇ ପୃଥକ୍ ଶିକ୍ଷା ଦିଅନ୍ତୁ। ବର୍ଷର ତେଜ ସହିତ ଶମୀ-ଯଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ତୁମକୁ ସଜାନ୍ତୁ।
23.41
अर्धमासाः परूꣳषि ते मासा ऽ आ च्छ्यन्तु शम्यन्तः ।
अहोरात्राणि मरुतो विलिष्टꣳ सूदयन्तु ते ॥ २३.४१ ॥
ଅର୍ଧମାସମାନେ ତୁମ ଗଣ୍ଠି; ମାସମାନେ ତୁମକୁ କାଟନ୍ତୁ, ସଜାଇ ସଜାଇ। ଦିନ-ରାତି, ମରୁତ୍ମାନେ ତୁମ ଗଣ୍ଠି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରନ୍ତୁ।
23.42
दैव्या ऽ अध्वर्यवस् त्वा छ्यन्तु वि च आसतु ।
गात्राणि पर्वशस् ते सिमाः कृण्वन्तु शम्यन्तीः ॥ २३.४२ ॥
ଦୈବ ଅଧ୍ୱର୍ଯୁମାନେ ତୁମକୁ ଛେଦନ କରନ୍ତୁ; ତୁମ ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ ଗଣ୍ଠି ଗଣ୍ଠି କରି ବିଭକ୍ତ କରନ୍ତୁ। ସେଗୁଡ଼ିକ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ହେଉ।
23.43
द्यौस् ते पृथिव्यन्तरिक्षं वायुश् छिद्रं पृणातु ते ।
सूयस् ते नक्षत्रैः सह लोकं कृणोतु साधुया ॥ २३.४३ ॥
ଦ୍ୟୁଲୋକ, ପୃଥିବୀ ଓ ଅନ୍ତରିକ୍ଷ ତୁମ ଛିଦ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ପୂରଣ କରନ୍ତୁ; ବାୟୁ ତୁମ ଫାଙ୍କଗୁଡ଼ିକୁ ପୂରଣ କରନ୍ତୁ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ରମାନଙ୍କ ସହ ତୁମ ପାଇଁ ଲୋକକୁ ଭଲ ଭାବରେ ନିର୍ମାଣ କରନ୍ତୁ।
23.44
शं ते परेभ्यो गात्रेभ्यः शम् अस्त्व् अवरेभ्यः ।
शम् अस्थभ्यो मज्जभ्यः शम् व् अस्तु तन्वै तव ॥ २३.४४ ॥
ତୁମ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ଅଙ୍ଗ ପାଇଁ ମଙ୍ଗଳ ହେଉ, ନିମ୍ନ ଅଙ୍ଗ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ମଙ୍ଗଳ ହେଉ। ହାଡ଼ ଓ ମଜ୍ଜା ପାଇଁ ମଙ୍ଗଳ ହେଉ; ତୁମ ଶରୀର ପାଇଁ ମଙ୍ଗଳ ହେଉ।
23.45
कः स्विद् एकाकी चरति क ऽ उ स्विज् जायते पुनः ।
किꣳ स्विद्धिमस्य भेषजं किम् व् आवपनं महत् ॥ २३.४५ ॥
ଏକାକୀ କିଏ ବିଚରଣ କରେ? ପୁଣି କିଏ ଜନ୍ମେ? ହିମର ଔଷଧ କ'ଣ? ମହାନ ବୁଣାର କ୍ଷେତ୍ର କ'ଣ?
23.46
सूर्य ऽ एकाकी चरति चन्द्रमा जायते पुनः ।
अग्निर् हिमस्य भेषजं भूमिर् आवपनं महत् ॥ २३.४६ ॥
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଏକାକୀ ବିଚରଣ କରନ୍ତି; ଚନ୍ଦ୍ର ପୁଣି ଜନ୍ମନ୍ତି। ଅଗ୍ନି ହିମର ଔଷଧ; ପୃଥିବୀ ମହାନ ବୁଣାର କ୍ଷେତ୍ର।
23.47
किꣳ स्वित् सूर्यसमं ज्योतिः किꣳ समुद्रसमꣳ सरः ।
किꣳ स्वित् पृथिव्यै वर्षीयः कस्य मात्रा न विद्यते ॥ २३.४७ ॥
ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ଆଲୋକ କ'ଣ? ସମୁଦ୍ର ସମାନ ସରୋବର କ'ଣ? ପୃଥିବୀଠାରୁ ବିସ୍ତୃତ କ'ଣ? କାହାର ମାପ ମିଳେ ନାହିଁ?
23.48
ब्रह्म सूर्यसमं ज्योतिर् द्यौः समुद्रसमꣳ सरः ।
इन्द्रः पृथिव्यै वर्षीयान् गोस् तु मात्रा न विद्यते ॥ २३.४८ ॥
ବ୍ରହ୍ମ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ଜ୍ୟୋତି; ଦ୍ୟୁଲୋକ ସମୁଦ୍ର ସମାନ ସରୋବର। ଇନ୍ଦ୍ର ପୃଥିବୀଠାରୁ ବଡ଼; କିନ୍ତୁ ଗାଈମାନଙ୍କର ମାପ ମିଳେ ନାହିଁ।
23.49
पृच्छामि त्वा चितये देवसख यदि त्वम् अत्र मनसा जगन्थ ।
येषु विष्णुस् त्रिषु पदेष्व् एष्टस् तेषु विश्वं भुवनम् आ विवेशाꣳ३ऽ ॥ २३.४९ ॥
ହେ ଦେବସଖା, ତୁମକୁ ପଚାରୁଛି — ତୁମେ ମନରେ ଏଠାକୁ ଆସିଥିଲେ, ବିଷ୍ଣୁ ମାପିଥିବା ତିନି ପାଦରେ ସମସ୍ତ ଭୁବନ ପ୍ରବେଶ କରିଛି।
23.50
अपि तेषु त्रिषु पदेष्व् अस्मि येषु विश्वं भुवनम् आविवेश ।
सद्यः पर्य् एमि पृथिवीम् उत द्याम् एकेनाङ्गेन दिवो ऽ अस्य पृष्ठम् ॥ २३.५० ॥
ଯେଉଁ ତିନି ପାଦରେ ସମସ୍ତ ଭୁବନ ପ୍ରବେଶିଛି, ସେଥିରେ ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଅଛି। ଏକ ଅଙ୍ଗରେ ମୁଁ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ପୃଥିବୀ ଓ ଦ୍ୟୁଲୋକକୁ ଏହି ଆକାଶର ପୃଷ୍ଠରେ ଘେରେ।
23.51
केष्व् अन्तः पुरुष ऽ आ विवेश कान्य् अन्तः पुरुषे ऽ अर्पितानि ।
एतद् ब्रह्मन्न् उपवल्हामसि त्वा किꣳ स्विन् नः प्रति वोचास्य् अत्र ॥ २३.५१ ॥
କେଉଁଥିରେ ପୁରୁଷ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଛି? ପୁରୁଷ ଭିତରେ କେଉଁ ବସ୍ତୁ ସ୍ଥାପିତ? ହେ ବ୍ରହ୍ମନ୍, ଏଥିପାଇଁ ତୁମକୁ ଡାକୁଛୁ — ଏଠାରେ ଆମକୁ କଣ ଉତ୍ତର ଦେବ?
23.52
पञ्चस्व् अन्तः पुरुष ऽ आ विवेश तान्य् अन्तः पुरुषे ऽ अर्पितानि ।
एतत् त्वात्र प्रतिमन्वानो ऽ अस्मि न मायया भवस्य् उत्तरो मत् ॥ २३.५२ ॥
ପାଞ୍ଚଟିରେ ପୁରୁଷ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଛି; ସେଗୁଡ଼ିକରେ ହିଁ, ପୁରୁଷ ଭିତରେ ସେଗୁଡ଼ିକ ସ୍ଥାପିତ। ଏଠାରେ ତୁମକୁ ଉତ୍ତର ଦେଉଛି — ମାୟାରେ ନୁହେଁ; ତୁମେ ମୋଠାରୁ ଉଚ୍ଚ।
23.53
का स्विद् आसीत् पूर्वचित्तिः किꣳ स्विद् आसीद् बृहद् वयः ।
का स्विद् आसीत् पिलिप्पिला का स्विद् आसीत् पिशङ्गिला ॥ २३.५३ ॥
ପ୍ରଥମ ଚେତନା କିଏ ଥିଲା? ମହାନ ପ୍ରାଣଶକ୍ତି କଣ ଥିଲା? ପିଲିପ୍ପିଲା କିଏ ଥିଲା? ପିଶଙ୍ଗିଲା କିଏ ଥିଲା?
23.54
द्यौर् आसीत् पूर्वचित्तिः अश्वऽ आसीद् बृहद् वयः ।
अविर् आसीत् पिलिप्पिला रात्रिर् आसीत् पिशङ्गिला ॥ २३.५४ ॥
ଦ୍ୟୁଲୋକ ପ୍ରଥମ ଚେତନା। ଅଶ୍ୱ ମହାନ ପ୍ରାଣଶକ୍ତି। ମେଷୀ ପିଲିପ୍ପିଲା। ରାତ୍ରି ପିଶଙ୍ଗିଲା।
23.55
का ऽ ईमरे पिशंगिला का ऽ ईं कुरुपिशंगिला ।
क ऽ ईम् आस्कन्दम् अर्षति क ऽ ईं पन्थां वि सर्पति ॥ २३.५५ ॥
ଏଠି ପିଶଙ୍ଗିଲା କିଏ? କୁରୁପିଶଙ୍ଗିଲା କିଏ? ଡେଇଁ ଡେଇଁ କିଏ ଦୌଡ଼େ? ପଥରେ କିଏ ସର୍ପ ପରି ଚାଲେ?
23.56
अजारे पिशंगिला श्वावित् कुरुपिशंगिला ।
शश आस्कन्दम् अर्षत्य् अहिः पन्थां वि सर्पति ॥ २३.५६ ॥
ଏଠି ଛେଳି ପିଶଙ୍ଗିଲା। କୁକୁର ପରି କୁରୁପିଶଙ୍ଗିଲା। ଖରଗୋଶ ଡେଇଁ ଦୌଡ଼େ। ସାପ ପଥରେ ସର୍ପ ପରି ଚାଲେ।
23.57
कत्य् अस्य विष्ठाः कत्य् अक्षराणि कति होमासः कतिधा समिद्धः ।
यज्ञस्य त्वा विदथा पृच्छम् अत्र कति होतार ऽ ऋतुशो यजन्ति ॥ २३.५७ ॥
ଏହାର କେତେ ଆସନ? କେତେ ଅକ୍ଷର? କେତେ ଆହୁତି? କେତେ ପ୍ରକାରରେ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ? ଯଜ୍ଞବିଧି ବିଷୟରେ ଏଠାରେ ତୁମକୁ ପଚାରୁଛୁ: ଋତୁ ଅନୁସାରେ କେତେ ହୋତା ଯଜନ କରନ୍ତି?
23.58
षड् अस्य विष्ठाः शतम् अक्षराण्य् अशीतिर् होमाः समिधो ह तिस्रः ।
यज्ञस्य ते विदथा प्र ब्रवीमि सप्त होतार ऋतुशो यजन्ति ॥ २३.५८ ॥
ଏହି ଯଜ୍ଞର ଛଅଟି ବିଷ୍ଠା, ଶହେ ଅକ୍ଷର, ଅଶୀଟି ଆହୁତି ଓ ତିନୋଟି ସମିଧ ଅଛି। ଯଜ୍ଞର ବିଧି ତୁମକୁ ମୁଁ କହୁଛି; ସାତ ଜଣ ହୋତା ଋତୁ ଅନୁସାରେ ଯଜନ କରନ୍ତି।
23.59
को ऽ अस्य वेद भुवनस्य नाभिं को द्यावापृथिवी ऽ अन्तरिक्षम् ।
कः सूर्यस्य वेद बृहतो जनित्रं को वेद चन्द्रमसं यतोजाः ॥ २३.५९ ॥
ଏହି ଭୁବନର ନାଭି କିଏ ଜାଣେ? ଦ୍ୟାବାପୃଥିବୀ ଓ ଅନ୍ତରିକ୍ଷକୁ କିଏ ଜାଣେ? ମହାନ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଜନ୍ମସ୍ଥାନ କିଏ ଜାଣେ? ଯାହାଠାରୁ ଜନ୍ମିତ ଚନ୍ଦ୍ରକୁ କିଏ ଜାଣେ?
23.60
वेदाहम् अस्य भुवनस्य नाभिं वेद द्यावापृथिवी ऽ अन्तरिक्षम् ।
वेद सूर्यस्य बृहतो जनित्रं अथो वेद चन्द्रमसं यतोजाः ॥ २३.६० ॥
ଏହି ଭୁବନର ନାଭି ମୁଁ ଜାଣେ। ଦ୍ୟାବାପୃଥିବୀ ଓ ଅନ୍ତରିକ୍ଷକୁ ସେ ଜାଣେ। ମହାନ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଜନ୍ମସ୍ଥାନ ସେ ଜାଣେ; ଏବଂ ଯାହାଠାରୁ ଜନ୍ମିତ ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ମଧ୍ୟ ସେ ଜାଣେ।
23.61
पृच्छामि त्वा परम् अन्तं पृथिव्याः पृच्छामि यत्र भुवनस्य नाभिः ।
पृच्छामि त्वा वृष्णो ऽ अश्वस्य रेतः पृच्छामि वाचः परमं व्योम ॥ २३.६१ ॥
ପୃଥିବୀର ପରମ ଅନ୍ତ ତୁମକୁ ପଚାରୁଛି; ଭୁବନର ନାଭି କୁଆଡ଼େ ପଚାରୁଛି। ବଳବାନ ଅଶ୍ୱର ରେତସ୍ ତୁମକୁ ପଚାରୁଛି; ବାଣୀର ପରମ ବ୍ୟୋମ ପଚାରୁଛି।
23.62
इयं वेदिः परो ऽ अन्तः पृथिव्या ऽ अयं यज्ञो यत्र भुवनस्य नाभिः ।
अयꣳ सोमो वृष्णो ऽ अश्वस्य रेतः ब्रह्मायं वाचः परमं व्योम ॥ २३.६२ ॥
ଏହି ବେଦି ପୃଥିବୀର ପରମ ଅନ୍ତ; ଏହି ଯଜ୍ଞ ହିଁ ଭୁବନର ନାଭି ଥିବା ସ୍ଥାନ। ଏହି ସୋମ ହିଁ ବଳବାନ ଅଶ୍ୱର ରେତସ୍; ଏହି ବ୍ରହ୍ମ ହିଁ ବାଣୀର ପରମ ବ୍ୟୋମ।
23.63
सुभूः स्वयम्भूः प्रथमो ऽन्तर् महत्य् अर्णवे ।
दधे ह गर्भम् ऋत्वियं यतो जातः प्रजापतिः ॥ २३.६३ ॥
ସୁଭୂଃ, ସ୍ବୟମ୍ଭୂଃ, ପ୍ରଥମ ମହାସମୁଦ୍ରର ଭିତରେ ଗର୍ଭ ଧାରଣ କଲେ; ଯାହାଠାରୁ ଯଥାସମୟରେ ପ୍ରଜାପତି ଜନ୍ମିଲେ।
23.64
होता यक्षत् प्रजापतिꣳ सोमस्य महिम्नः ।
जुषतां पिबतु सोमꣳ होतर् यज ॥ २३.६४ ॥
ହୋତା ସୋମର ମହିମାରେ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତୁ। ସେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ସୋମ ପାନ କରନ୍ତୁ; ହେ ହୋତା, ଯଜ୍ଞ କର।
23.65
प्रजापते न त्वद् एतान्य् अन्यो विश्वा रूपाणि परि ता बभूव ।
यत्कामास् ते जुहुमस् तन् नो ऽ अस्तु । वयꣳ स्याम पतयो रयीणाम् ॥ २३.६५ ॥
ହେ ପ୍ରଜାପତି, ତୁମ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କେହି ଏସବୁ ହୋଇନାହିଁ; ସମସ୍ତ ରୂପ ତାଙ୍କୁ ଘେରିଛନ୍ତି। ଯେଉଁ କାମନାରେ ଆମେ ହୋମ କରୁ ତାହା ଆମର ହେଉ। ଆମେ ଧନର ପତି ହେଉ।