ਯਜੁਰਵੇਦ · ਅਧਿਆਇ 23
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
23.1
हिरण्यगर्भः सम् अवर्तताग्रे भूतस्य जातः पतिर् एक ऽ आसीत् ।
स दाधार पृथिवीं द्याम् उतेमां कस्मै देवाय हविषा विधेम ॥ २३.१ ॥
ਹਿਰਣਿਆਗਰਭ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਜਨਮਿਆ ਇਕੱਲਾ ਸੁਆਮੀ ਉਹੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਇਸ ਅਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਧਾਰਿਆ। ਕਿਸ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਹਵਿ ਨਾਲ ਪੂਜੀਏ?
23.2
उपयामगृहीतो ऽसि प्रजापतये त्वा जुष्टं गृह्णामि ।
एष ते योनिः सूर्यस् ते महिमा ।
यस् ते ऽहन्त् संवत्सरे महिमा संबभूव यस् ते वायाव् अन्तरिक्षे महिमा संबभूव यस् ते दिवि सूर्ये महिमा संबभूव तस्मै ते महिम्ने प्रजापतये स्वाहा देवेभ्यः ॥ २३.२ ॥
ਤੂੰ ਉਪਯਾਮ ਪਾਤਰ ਨਾਲ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈਂ। ਤੈਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਜਾਣ ਕੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਲਈ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ। ਇਹ ਤੇਰਾ ਸਰੋਤ ਹੈ; ਸੂਰਜ ਤੇਰੀ ਮਹਿਮਾ ਹੈ। ਦਿਨ ਤੇ ਸਾਲ ਵਿੱਚ, ਵਾਯੂ ਤੇ ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਵਿੱਚ, ਅਕਾਸ਼ ਤੇ ਸੂਰਜ ਵਿੱਚ ਜੋ ਤੇਰੀ ਮਹਿਮਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ, ਉਸ ਮਹਿਮਾ ਲਈ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੂੰ ਸਵਾਹਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸਵਾਹਾ।
23.3
यः प्राणतो निमिषतो महित्वैक ऽ इद् राजा जगतो बभूव ।
य ऽ ईशे ऽ अस्य द्विपदश् चतुष्पदः कस्मै देवाय हविषा विधेम ॥ २३.३ ॥
ਜੋ ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਝਪਕਣ ਵਾਲੇ ਜਗਤ ਦਾ ਆਪਣੀ ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ ਇਕੱਲਾ ਰਾਜਾ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਕੌਣ ਹੈ? ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋ-ਪੈਰੀ ਤੇ ਚਾਰ-ਪੈਰੀ ਉੱਤੇ ਸ਼ਾਸਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕੌਣ ਹੈ? ਕਿਸ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਹਵਿ ਨਾਲ ਪੂਜੀਏ?
23.4
उपयामगृहीतो ऽसि प्रजापतये त्वा जुष्टं गृह्णामि ।
एष ते योनिश् चन्द्रस् ते महिमा ।
यस् ते रात्रौ संवत्सरे महिमा संबभूव यस् ते पृथिव्याम् अग्नौ महिमा संबभूव यस् ते नक्षत्रेषु चन्द्रमसि महिमा संबभूव तस्मै ते महिम्ने प्रजापतये देवेभ्यः स्वाहा ॥ २३.४ ॥
ਤੂੰ ਉਪਯਾਮ ਪਾਤਰ ਨਾਲ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈਂ; ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੂੰ ਪਿਆਰੇ ਤੈਨੂੰ ਮੈਂ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਇਹ ਤੇਰਾ ਸਥਾਨ ਹੈ, ਚੰਦਰਮਾ ਤੇਰੀ ਮਹਿਮਾ ਹੈ। ਰਾਤ ਅਤੇ ਸੰਵਤਸਰ ਵਿੱਚ ਜੋ ਤੇਰੀ ਮਹਿਮਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ, ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਅਗਨੀ ਵਿੱਚ ਜੋ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ, ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਵਿੱਚ ਜੋ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ, ਉਸ ਮਹਿਮਾ ਲਈ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਸਵਾਹਾ।
23.5
युञ्जन्ति ब्रध्नम् अरुषं चरन्तं परि तस्थुषः ।
रोचन्ते रोचना दिवि ॥ २३.५ ॥
ਖੜ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦੇ ਚਮਕਦਾਰ, ਲਾਲ (ਸੂਰਜ ਨੂੰ) ਉਹ ਜੋੜਦੇ ਹਨ। ਦਿਵ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਮਕਦੇ ਹਨ।
23.6
युञ्जन्त्य् अस्य काम्या हरी विपक्षसा रथे ।
शोणा धृष्णू नृवाहसा ॥ २३.६ ॥
ਉਸਦੇ ਪਿਆਰੇ, ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਖੰਭਾਂ ਵਾਲੇ ਦੋ ਭੂਰੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਉਹ ਰਥ ਵਿੱਚ ਜੋੜਦੇ ਹਨ। ਲਾਲ, ਦਲੇਰ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਚੁੱਕਣ ਵਾਲੇ (ਘੋੜੇ)।
23.7
यद् वातो ऽ अपो ऽ अगनीगन् प्रियाम् इन्द्रस्य तन्वम् ।
एतꣳ स्तोतर् अनेन पथा पुनर् अश्वम् आ वर्तयासि नः ॥ २३.७ ॥
ਹਵਾ ਜਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੰਦਰ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਸਰੀਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਚੱਲੀ, ਹੇ ਸਤੋਤਾ, ਇਸੇ ਰਾਹ ਰਾਹੀਂ ਸਾਡੇ ਲਈ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਮੁੜ ਵਾਪਸ ਲਿਆ।
23.8
वसवस् त्वाञ्जन्तु गायत्रेण छन्दसा ।
रुद्रास् त्वाञ्जन्तु त्रैष्टुभेन छन्दसा ।
आदित्यास् त्वाञ्जन्तु जागतेन छन्दसा ।
भूर् भुवः स्वर् लाजी३ञ् छाची३न् यव्ये गव्यऽ एतद् अन्नम् अत्त देवा ऽ एतद् अन्नम् अद्धि प्रजापते ॥ २३.८ ॥
ਵਸੂ ਤੈਨੂੰ ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਛੰਦ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਨ। ਰੁਦ੍ਰ ਤੈਨੂੰ ਤ੍ਰਿਸ਼ਟੁਪ ਛੰਦ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਨ। ਆਦਿਤ੍ਯ ਤੈਨੂੰ ਜਗਤੀ ਛੰਦ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਨ। ਭੂਃ ਭੁਵਃ ਸ੍ਵਃ। ਜੌਂ ਅਤੇ ਗਵ੍ਯ ਵਿੱਚ ਇਹ ਅੰਨ ਖਾਓ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਓ; ਇਹ ਅੰਨ ਖਾ, ਹੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ।
23.9
कः स्विद् एकाकी चरति क ऽ उ स्विज् जायते पुनः ।
किꣳ स्विद्धिमस्य भेषजं किम् व् आवपनं महत् ॥ २३.९ ॥
ਇਕੱਲਾ ਕੌਣ ਵਿਚਰਦਾ ਹੈ? ਮੁੜ ਕੌਣ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ? ਠੰਢ ਦੀ ਦਵਾਈ ਕੀ ਹੈ? ਮਹਾਨ ਬੀਜਣ ਦੀ ਭੂਮੀ ਕੀ ਹੈ?
23.10
सूर्य ऽ एकाकी चरति चन्द्रमा जायते पुनः ।
अग्निर् हिमस्य भेषजं भूमिर् आवपनं महत् ॥ २३.१० ॥
ਸੂਰਜ ਇਕੱਲਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ; ਚੰਦਰਮਾ ਮੁੜ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਅਗਨੀ ਬਰਫ਼ ਦੀ ਦਵਾਈ ਹੈ; ਧਰਤੀ ਵੱਡੀ ਬੀਜਣ ਦੀ ਥਾਂ ਹੈ।
23.11
का स्विद् आसीत् पूर्वचित्तिः किꣳ स्विद् आसीद् बृहद् वयः ।
का स्विद् आसीत् पिलिप्पिला का स्विद् आसीत् पिशङ्गिला ॥ २३.११ ॥
ਪਹਿਲੀ ਚੇਤਨਾ ਕੀ ਸੀ? ਮਹਾਨ ਜੀਵਨ-ਸ਼ਕਤੀ ਕੀ ਸੀ? ਪਿਲਿੱਪਿਲਾ ਕੀ ਸੀ? ਪਿਸ਼ੰਗਿਲਾ ਕੀ ਸੀ?
23.12
द्यौर् आसीत् पूर्वचित्तिः अश्व ऽ आसीद् बृहद् वयः ।
अविर् आसीत् पिलिप्पिला रात्रिर् आसीत् पिशङ्गिला ॥ २३.१२ ॥
ਦਿਊਂ ਪਹਿਲੀ ਚੇਤਨਾ ਸੀ; ਘੋੜਾ ਮਹਾਨ ਜੀਵਨ-ਸ਼ਕਤੀ ਸੀ। ਭੇਡ ਪਿਲਿੱਪਿਲਾ ਸੀ; ਰਾਤ ਪਿਸ਼ੰਗਿਲਾ ਸੀ।
23.13
वायुष् ट्वा पचतैर् अवतु ।
असितग्रीवश् छागैः ।
न्यग्रोधश् चमसैः ।
शल्मलिर् वृद्ध्या ।
एष स्य राथ्यो वृषा ।
पड्भिश् चतुर्भिर् एद् अगन् ।
ब्रह्माकृष्णश् च नो ऽवतु ।
नमो ऽग्नये ॥ २३.१३ ॥
ਵਾਯੂ ਤੈਨੂੰ ਪਕਾਵੇ, ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ। ਅਸਿਤਗ੍ਰੀਵ ਬੱਕਰੀਆਂ ਨਾਲ। ਨਿਆਗ੍ਰੋਧ ਚਮਸਾਂ ਨਾਲ। ਸ਼ਾਲਮਲੀ ਵਾਧੇ ਨਾਲ। ਇਹ ਹੈ ਉਹ ਰਥ-ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ; ਛੇ ਤੇ ਚਾਰ ਨਾਲ ਆਇਆ। ਅਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਬ੍ਰਹਮਾ ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ। ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
23.14
सꣳशितो रश्मिना रथः सꣳशितो रश्मिना हयः ।
सꣳशितो अप्स्व् अप्सुजा ब्रह्मा सोमपुरोगवः ॥ २३.१४ ॥
ਰਥ ਲਗਾਮ ਨਾਲ ਤਿੱਖਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ; ਘੋੜਾ ਲਗਾਮ ਨਾਲ ਤਿੱਖਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ ਬ੍ਰਹਮਾ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਤਿੱਖਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ; ਸੋਮ ਜਿਸ ਦੇ ਅੱਗੇ ਹੈ।
23.15
स्वयं वाजिꣳस् तन्वं कल्पयस्व स्वयं यजस्व स्वयं जुषस्व ।
महिमा ते ऽन्येन न संनशे ॥ २३.१५ ॥
ਹੇ ਘੋੜੇ, ਤੂੰ ਆਪ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸਜਾ, ਤੂੰ ਆਪ ਯੱਗ ਕਰ, ਤੂੰ ਆਪ (ਆਹੁਤੀ) ਕਬੂਲ ਕਰ। ਤੇਰੀ ਮਹਿਮਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੁਆਰਾ ਨਾਸ਼ ਨਾ ਹੋਵੇ।
23.16
न वा ऽ उ ऽ एतन् म्रियसे न रिष्यसि देवाꣳ२ऽ इद् एषि पथिभिः सुगेभिः ।
यत्रासते सुकृतो यत्र ते ययुस् तत्र त्वा देवः सविता दधातु ॥ २३.१६ ॥
ਤੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਨਾ ਮਰਦਾ ਹੈਂ, ਨਾ ਨਾਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈਂ; ਸੌਖੇ ਰਾਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਕੋਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ। ਜਿੱਥੇ ਸੁਕਰਮੀ ਵਸਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਗਏ, ਉੱਥੇ ਦੇਵ ਸਵਿਤਾ ਤੈਨੂੰ ਟਿਕਾਏ।
23.17
अग्निः पशुर् आसीत् तेनायजन्त स ऽ एतं लोकम् अजयद् यस्मिन्न् अग्निः स ते लोको भविष्यति तं जेष्यसि पिबैता ऽ अपः ।
वायुः पशुर् आसीत् तेनायजन्त स ऽ एतं लोकम् अजयद् यस्मिन् वायुः स ते लोको भविष्यति तं जेष्यसि पिबैता ऽ अपः ।
सूर्यः पशुर् आसीत् तेनायजन्त स ऽ एतं लोकम् अजयद् यस्मिन्त् सूर्यः स ते लोको भविष्यति तं जेष्यसि पिबैता ऽ अपः ॥ २३.१७ ॥
ਅਗਨੀ ਪਸ਼ੂ ਸੀ; ਉਸ ਨਾਲ ਯੱਗ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਅਗਨੀ ਵਾਲਾ ਇਹ ਲੋਕ ਜਿੱਤਿਆ; ਉਹ ਲੋਕ ਤੇਰਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਤੂੰ ਉਸਨੂੰ ਜਿੱਤੇਂਗਾ, ਇਹ ਪਾਣੀ ਪੀ। ਵਾਯੂ ਪਸ਼ੂ ਸੀ; ਉਸ ਨਾਲ ਯੱਗ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਵਾਯੂ ਵਾਲਾ ਇਹ ਲੋਕ ਜਿੱਤਿਆ; ਉਹ ਲੋਕ ਤੇਰਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਤੂੰ ਉਸਨੂੰ ਜਿੱਤੇਂਗਾ, ਇਹ ਪਾਣੀ ਪੀ। ਸੂਰਜ ਪਸ਼ੂ ਸੀ; ਉਸ ਨਾਲ ਯੱਗ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਸੂਰਜ ਵਾਲਾ ਇਹ ਲੋਕ ਜਿੱਤਿਆ; ਉਹ ਲੋਕ ਤੇਰਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਤੂੰ ਉਸਨੂੰ ਜਿੱਤੇਂਗਾ, ਇਹ ਪਾਣੀ ਪੀ।
23.18
प्राणाय स्वाहा ।
अपानाय स्वाहा ।
व्यानाय स्वाहा अम्बे ऽ अम्बिके ऽम्बालिके न मा नयति कश् चन ।
ससस्त्य् अश्वकः सुभद्रिकां काम्पीलवासिनीम् ॥ २३.१८ ॥
ਪ੍ਰਾਣ ਨੂੰ ਸ੍ਵਾਹਾ। ਅਪਾਨ ਨੂੰ ਸ੍ਵਾਹਾ। ਵਿਆਨ ਨੂੰ ਸ੍ਵਾਹਾ। ਹੇ ਮਾਤਾ, ਹੇ ਅੰਬਿਕੇ, ਹੇ ਅੰਬਾਲਿਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਲੈ ਜਾਂਦਾ। ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲਾ ਕਾਂਪੀਲ ਵਾਸਿਨੀ ਸੁਭਦ੍ਰਿਕਾ ਨੂੰ ਸੁਲਾਉਂਦਾ ਹੈ।
23.19
गणानां त्वा गणपतिꣳ हवामहे प्रियाणां त्वा प्रियपतिꣳ हवामहे निधीनां त्वा निधिपतिꣳ हवामहे वसो मम ।
आहम् अजानि गर्भधम् आ त्वम् अजासि गर्भधम् ॥ २३.१९ ॥
ਗਣਾਂ ਦੇ ਗਣਪਤੀ ਤੈਨੂੰ ਅਸੀਂ ਬੁਲਾਉਂਦੇ ਹਾਂ। ਪਿਆਰਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਿਯਪਤੀ ਤੈਨੂੰ ਅਸੀਂ ਬੁਲਾਉਂਦੇ ਹਾਂ। ਨਿਧੀਆਂ ਦੇ ਨਿਧਿਪਤੀ ਤੈਨੂੰ ਅਸੀਂ ਬੁਲਾਉਂਦੇ ਹਾਂ, ਹੇ ਮੇਰੇ ਵਸੂ। ਗਰਭ ਧਾਰਨ ਕਰਾਉਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ; ਤੂੰ ਗਰਭਧਾਰਕ ਬਣ ਕੇ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈਂ।
23.20
ता ऽ उभौ चतुरः पदः सम्प्र सारयाव स्वर्गे लोके प्रोर्णुवाथां वृषा वाजी रेतोधा रेतो दधातु ॥ २३.२० ॥
ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਆਪਣੇ ਚਾਰੇ ਪੈਰ ਫੈਲਾਈਏ। ਸਵਰਗ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਢਕੀਏ। ਵ੍ਰਸ਼ਾ, ਵਾਜੀ, ਰੇਤੋਧਾ ਰੇਤ ਟਿਕਾਵੇ।
23.21
उत्सक्थ्या ऽ अव गुदं धेहि सम् अञ्जिं चारया वृषन् ।
य स्त्रीणां जीवभोजनः ॥ २३.२१ ॥
ਹੇ ਵ੍ਰਸ਼ਾ, ਪੱਟ ਨਾਲ ਗੁਦਾ ਹੇਠਾਂ ਰੱਖ; ਅੰਜਿ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਲਾ, ਇਸਤਰੀਆਂ ਦਾ ਜੀਵਨ ਭੋਗਣ ਵਾਲਾ।
23.22
यकासकौ शकुन्तिकाहलग् इति वञ्चति ।
आ हन्ति गभे पसो निगल्गलीति धारका ॥ २३.२२ ॥
ਯਕਾ ਅਸੌ ਸ਼ਕੁੰਤਿਕਾ, ਅਹਲਗ੍ — ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਧੋਖਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਮਾਸ ਨੂੰ ਉਹ ਮਾਰਦਾ ਹੈ — ਨਿਗਲ੍ਗਲੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ; ਧਾਰਕਾ।
23.23
यको ऽसकौ शकुन्तक ऽ आहलग् इति वञ्चति ।
विवक्षत ऽ इव ते मुखम् अध्वर्यो मा नस् त्वम् अभि भाषथाः ॥ २३.२३ ॥
ਯਕੋ ਅਸੌ ਸ਼ਕੁੰਤਕਾ, ਆਹਲਗ੍ — ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਧੋਖਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਅਧਵਰਯੂ, ਜਿਵੇਂ ਤੇਰਾ ਮੂੰਹ ਬੋਲਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੋਵੇ; ਤੂੰ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਨਾ ਕਰ।
23.24
माता च ते पिता च ते ऽग्रं वृक्षस्य रोहतः ।
प्रतिलामीति ते पिता गभे मुष्टिम् अतꣳसयत् ॥ २३.२४ ॥
ਤੇਰੀ ਮਾਤਾ ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਵਧਦੇ ਰੁੱਖ ਦੇ ਸਿਰੇ ਵਾਂਗ ਹਨ। 'ਮੈਂ ਇਹ ਵਾਪਸ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ' ਕਹਿੰਦਿਆਂ ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਮੁੱਠੀ ਰੱਖੀ।
23.25
माता च ते पिता च ते ऽग्रे वृक्षस्य क्रीडतः ।
विवक्षत ऽइव ते मुखं ब्रह्मन् मा नस् त्वं वदो बहु ॥ २३.२५ ॥
ਤੇਰੀ ਮਾਤਾ ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਰੁੱਖ ਦੇ ਸਿਰੇ 'ਤੇ ਖੇਡਦੇ ਹਨ। ਤੇਰਾ ਮੂੰਹ ਜਿਵੇਂ ਬੋਲਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਨ, ਤੂੰ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਬਹੁਤਾ ਨਾ ਬੋਲ।
23.26
ऊर्ध्वम् एनाम् उच्छ्रापय गिरौ भारꣳ हरन्न् इव ।
अथास्यै मध्यम् एधताꣳ शीते वाते पुनन्न् इव ॥ २३.२६ ॥
ਇਸ ਨੂੰ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕੋ, ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਭਾਰ ਚੁੱਕਣ ਵਾਂਗ। ਫਿਰ ਇਸ ਦਾ ਮੱਧ ਭਾਗ ਵਧੇ, ਠੰਢ ਤੇ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵਾਂਗ।
23.27
ऊर्ध्वम् एनम् उच्छ्रापय गिरौ भारꣳ हरन्न् इव ।
अथास्य मध्यम् एजतु शीते वाते पुनन्न् इव ॥ २३.२७ ॥
ਇਸ ਨੂੰ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕੋ, ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਭਾਰ ਚੁੱਕਣ ਵਾਂਗ। ਫਿਰ ਇਸ ਦਾ ਮੱਧ ਭਾਗ ਹਿੱਲੇ, ਠੰਢ ਤੇ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵਾਂਗ।
23.28
यद् अस्या ऽ अꣳहुभेद्याः कृधु स्थूलम् उपातसत् ।
मुष्काविदस्या ऽ एजतो गोशफे शकुलाव् इव ॥ २३.२८ ॥
ਇਸ ਦਾ ਜੋ ਮੋਟਾ ਭਾਗ ਤੋੜਨਾ ਔਖਾ ਹੈ, ਉਹ ਨੇੜੇ ਆਇਆ। ਇਸ ਦੇ ਦੋ ਅੰਡਕੋਸ਼ ਕੰਬਦੇ ਹੋਏ, ਗਊ ਦੇ ਖੁਰ 'ਤੇ ਦੋ ਤਾਰਾਂ ਵਾਂਗ ਹਨ।
23.29
यद् देवासो ललामगुं प्र विष्टीमिनम् आविषुः ।
सक्थ्ना देदिश्यते नारी सत्यस्याक्षिभुवो यथा ॥ २३.२९ ॥
ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਕਰਵਾਇਆ, ਤਦ ਔਰਤ ਪੱਟ ਨਾਲ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਸੱਚ ਦੀ ਅੱਖ ਤੋਂ ਜਨਮੀ (ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ) ਵਾਂਗ।
23.30
यद्धरिणो यवम् अत्ति न पुष्टं पशु मन्यते ।
शूद्रा यद् अर्यजारा न पोषाय धनायति ॥ २३.३० ॥
ਹਿਰਨ ਜੌਂ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਪੁਸ਼ਟ ਪਸ਼ੂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਗਿਣਦਾ; ਸ਼ੂਦਰ ਮਾਲਕ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦਾ ਪ੍ਰੇਮੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਪੋਸ਼ਣ ਲਈ ਧਨ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ।
23.31
यद्धरिणो यवम् अत्ति न पुष्टं बहु मन्यते ।
शूद्रो यद् अर्यायै जारो न पोषम् अनु मन्यते ॥ २३.३१ ॥
ਹਿਰਨ ਜੌਂ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਬਹੁਤੇ ਪੁਸ਼ਟ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਗਿਣਦਾ; ਸ਼ੂਦਰ ਮਾਲਕ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦਾ ਪ੍ਰੇਮੀ ਹੋ ਕੇ ਕੇਵਲ ਪੋਸ਼ਣ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦਾ ਹੈ।
23.32
दधिक्राव्णो ऽ अकारिषं जिष्णोर् अश्वस्य वाजिनः ।
सुरभि नो मुखा करत् प्र ण ऽ आयूꣳषि तारिषत् ॥ २३.३२ ॥
ਜੇਤੂ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਦਧਿਕ੍ਰਾਵਾ ਅਸ਼ਵ ਲਈ ਮੈਂ ਆਹੂਤੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਉਹ ਸਾਡਾ ਮੂੰਹ ਸੁਗੰਧਿਤ ਕਰੇ; ਸਾਡੀ ਉਮਰ ਲੰਮੀ ਕਰੇ।
23.33
गायत्री त्रिष्टुब् जगत्य् अनुष्टुप् पङ्क्त्या सह ।
बृहत्य् उष्णिहा ककुप् सूचीभिः शम्यन्तु त्वा ॥ २३.३३ ॥
ਗਾਯਤਰੀ, ਤ੍ਰਿਸ਼ਟੁਪ, ਜਗਤੀ, ਅਨੁਸ਼ਟੁਪ, ਪੰਕਤੀ ਨਾਲ; ਬ੍ਰਿਹਤੀ, ਉਸ਼ਣਿਕ, ਕਕੁਪ ਛੰਦ ਸੂਈਆਂ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਸੀਣ।
23.34
द्विपदा याश् चतुष्पदास् त्रिपदा याश् च षट्पदाः ।
विच्छन्दा याश् च सच्छन्दाः सूचीभिः शम्यन्तु त्वा ॥ २३.३४ ॥
ਦੋ-ਪੈਰ, ਚਾਰ-ਪੈਰ, ਤਿੰਨ-ਪੈਰ, ਛੇ-ਪੈਰ; ਵਿੱਛੰਦ ਅਤੇ ਸੱਛੰਦ ਜੋ ਹਨ, ਉਹ ਸੂਈਆਂ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਸੀਣ।
23.35
महानाम्न्यो रेवत्यो विश्वा आशाः प्रभूवरीः ।
मैघीर् विद्युतो वाचः सूचीभिः शम्यन्तु त्वा ॥ २३.३५ ॥
ਮਹਾਨਾਮਨੀ ਅਤੇ ਰੇਵਤੀ ਮੰਤਰ, ਅਤਿ ਸਮਰੱਥ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ, ਮੇਘ ਦੀਆਂ ਬਿਜਲੀਆਂ ਦੀਆਂ ਬਾਣੀਆਂ ਸੂਈਆਂ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਸੀਣ।
23.36
नार्यस् ते पत्न्यो लोम विचिन्वन्तु मनीषया ।
देवानां पत्न्यो दिशः सूचीभिः शम्यन्तु त्वा ॥ २३.३६ ॥
ਤੇਰੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਮਨ ਨਾਲ ਤੇਰੇ ਵਾਲ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਸੂਈਆਂ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਸਜਾਉਣ।
23.37
रजता हरिणीः सीसा युजो युज्यन्ते कर्मभिः ।
अश्वस्य वाजिनस् त्वचि सिमाः शम्यन्तु शम्यन्तीः ॥ २३.३७ ॥
ਚਾਂਦੀ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਗਹਿਣੇ ਅਤੇ ਸਿੱਕਾ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਦੇ ਹਨ। ਬਲਵਾਨ ਘੋੜੇ ਦੀ ਚਮੜੀ ਉੱਤੇ ਰੇਖਾਵਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਜਾਉਣ।
23.38
कुविद् अङ्ग यवमन्तो यवं चिद् यथा दान्त्य् अनुपूर्वं वियूय ।
इहेहैषां कृणुहि भोजनानि ये बर्हिषो नम ऽ उक्तिं यजन्ति ॥ २३.३८ ॥
ਹੇ ਪਿਆਰੇ, ਜਵਾਂ ਵਾਲੇ ਜਿਵੇਂ ਜੌਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਵੱਖ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਇੱਥੇ ਇੱਥੇ ਇਹਨਾਂ ਲਈ ਭੋਜਨ ਤਿਆਰ ਕਰ—ਕੁਸ਼ ਉੱਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਤੇ ਉਕਤੀ ਨਾਲ ਯਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ।
23.39
कस् त्वा छ्यति कस् त्वा वि शास्ति कस् ते गात्राणि शम्यति ।
क ऽ उ ते शमिता कविः ॥ २३.३९ ॥
ਤੈਨੂੰ ਕੌਣ ਕੱਟਦਾ ਹੈ? ਤੈਨੂੰ ਕੌਣ ਵੱਖਰੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ? ਤੇਰੇ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਕੌਣ ਸਜਾਉਂਦਾ ਹੈ? ਤੈਨੂੰ ਸਜਾਉਣ ਵਾਲਾ ਉਹ ਗਿਆਨੀ ਕੌਣ ਹੈ?
23.40
ऋतवस्त ऽ ऋतुथा पर्व शमितारो वि शासतु ।
संवत्सरस्य तेजसा शमीभिः शम्यन्तु त्वा ॥ २३.४० ॥
ਤੇਰੀਆਂ ਰੁੱਤਾਂ ਰੁੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਤੇਰੇ ਜੋੜਾਂ ਨੂੰ ਸਜਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬਣ ਕੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਣ। ਵਰ੍ਹੇ ਦੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਸ਼ਮੀ-ਡੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਸਜਾਉਣ।
23.41
अर्धमासाः परूꣳषि ते मासा ऽ आ च्छ्यन्तु शम्यन्तः ।
अहोरात्राणि मरुतो विलिष्टꣳ सूदयन्तु ते ॥ २३.४१ ॥
ਅਰਧਮਾਸ ਤੇਰੇ ਜੋੜ ਹਨ; ਮਹੀਨੇ ਤੈਨੂੰ ਕੱਟਣ, ਸਜਾਉਂਦੇ ਹੋਏ। ਦਿਨ-ਰਾਤ, ਮਰੁਤ ਤੇਰੀ ਗੰਢ ਤਿਆਰ ਕਰਨ।
23.42
दैव्या ऽ अध्वर्यवस् त्वा छ्यन्तु वि च आसतु ।
गात्राणि पर्वशस् ते सिमाः कृण्वन्तु शम्यन्तीः ॥ २३.४२ ॥
ਦੈਵੀ ਅਧ੍ਵਰਯੂ ਤੈਨੂੰ ਕੱਟਣ; ਤੇਰੇ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜ ਜੋੜ ਕਰਕੇ ਵੰਡਣ। ਉਹ ਯਗ ਲਈ ਯੋਗ ਹੋਣ।
23.43
द्यौस् ते पृथिव्यन्तरिक्षं वायुश् छिद्रं पृणातु ते ।
सूयस् ते नक्षत्रैः सह लोकं कृणोतु साधुया ॥ २३.४३ ॥
ਦਿਊਲੋਕ, ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਤੇਰੇ ਛੇਦ ਭਰਨ; ਵਾਯੂ ਤੇਰੇ ਪਾੜੇ ਭਰੇ। ਸੂਰਜ ਤਾਰਿਆਂ ਸਮੇਤ ਤੇਰੇ ਲਈ ਲੋਕ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਣਾਵੇ।
23.44
शं ते परेभ्यो गात्रेभ्यः शम् अस्त्व् अवरेभ्यः ।
शम् अस्थभ्यो मज्जभ्यः शम् व् अस्तु तन्वै तव ॥ २३.४४ ॥
ਤੇਰੇ ਅਗਲੇ ਅੰਗਾਂ ਲਈ ਸ਼ੁਭ ਹੋਵੇ, ਪਿਛਲੇ ਅੰਗਾਂ ਲਈ ਵੀ ਸ਼ੁਭ ਹੋਵੇ। ਹੱਡੀਆਂ ਤੇ ਮਿੱਝ ਲਈ ਸ਼ੁਭ ਹੋਵੇ; ਤੇਰੇ ਸਰੀਰ ਲਈ ਸ਼ੁਭ ਹੋਵੇ।
23.45
कः स्विद् एकाकी चरति क ऽ उ स्विज् जायते पुनः ।
किꣳ स्विद्धिमस्य भेषजं किम् व् आवपनं महत् ॥ २३.४५ ॥
ਇਕੱਲਾ ਕੌਣ ਵਿਚਰਦਾ ਹੈ? ਫਿਰ ਕੌਣ ਜਨਮਦਾ ਹੈ? ਪਾਲੇ ਦੀ ਦਵਾਈ ਕੀ ਹੈ? ਵੱਡਾ ਬੀਜਣ ਦਾ ਖੇਤਰ ਕੀ ਹੈ?
23.46
सूर्य ऽ एकाकी चरति चन्द्रमा जायते पुनः ।
अग्निर् हिमस्य भेषजं भूमिर् आवपनं महत् ॥ २३.४६ ॥
ਸੂਰਜ ਇਕੱਲਾ ਵਿਚਰਦਾ ਹੈ; ਚੰਦਰਮਾ ਫਿਰ ਜਨਮਦਾ ਹੈ। ਅਗਨੀ ਪਾਲੇ ਦੀ ਦਵਾਈ ਹੈ; ਧਰਤੀ ਵੱਡਾ ਬੀਜਣ ਦਾ ਖੇਤਰ ਹੈ।
23.47
किꣳ स्वित् सूर्यसमं ज्योतिः किꣳ समुद्रसमꣳ सरः ।
किꣳ स्वित् पृथिव्यै वर्षीयः कस्य मात्रा न विद्यते ॥ २३.४७ ॥
ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ ਚਾਨਣ ਕੀ ਹੈ? ਸਮੁੰਦਰ ਵਰਗਾ ਸਰੋਵਰ ਕੀ ਹੈ? ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੀ ਹੈ? ਕਿਸ ਦਾ ਮਾਪ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ?
23.48
ब्रह्म सूर्यसमं ज्योतिर् द्यौः समुद्रसमꣳ सरः ।
इन्द्रः पृथिव्यै वर्षीयान् गोस् तु मात्रा न विद्यते ॥ २३.४८ ॥
ਬ੍ਰਹਮ ਸੂਰਜ ਵਰਗੀ ਜੋਤ ਹੈ, ਦਿਊਲੋਕ ਸਮੁੰਦਰ ਵਰਗਾ ਸਰੋਵਰ ਹੈ। ਇੰਦਰ ਧਰਤੀ ਨਾਲੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ; ਪਰ ਗਊਆਂ ਦਾ ਮਾਪ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।
23.49
पृच्छामि त्वा चितये देवसख यदि त्वम् अत्र मनसा जगन्थ ।
येषु विष्णुस् त्रिषु पदेष्व् एष्टस् तेषु विश्वं भुवनम् आ विवेशाꣳ३ऽ ॥ २३.४९ ॥
ਹੇ ਦੇਵਸਖਾ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ — ਜੇ ਤੂੰ ਮਨ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਮਾਪੇ ਤਿੰਨ ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਭੁਵਨ ਸਮਾਏ ਹਨ।
23.50
अपि तेषु त्रिषु पदेष्व् अस्मि येषु विश्वं भुवनम् आविवेश ।
सद्यः पर्य् एमि पृथिवीम् उत द्याम् एकेनाङ्गेन दिवो ऽ अस्य पृष्ठम् ॥ २३.५० ॥
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨ ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਭੁਵਨ ਸਮਾਏ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਵੀ ਹਾਂ। ਇੱਕ ਅੰਗ ਨਾਲ ਮੈਂ ਤੁਰੰਤ ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਦਿਊਲੋਕ ਨੂੰ ਇਸ ਅਕਾਸ਼ ਦੀ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਘੇਰਦਾ ਹਾਂ।
23.51
केष्व् अन्तः पुरुष ऽ आ विवेश कान्य् अन्तः पुरुषे ऽ अर्पितानि ।
एतद् ब्रह्मन्न् उपवल्हामसि त्वा किꣳ स्विन् नः प्रति वोचास्य् अत्र ॥ २३.५१ ॥
ਕਿਸ ਵਿੱਚ ਪੁਰਖ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ? ਪੁਰਖ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕਿਹੜੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਟਿਕਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ? ਹੇ ਬ੍ਰਹਮ, ਇਸ ਲਈ ਤੈਨੂੰ ਪੁਕਾਰਦੇ ਹਾਂ — ਇੱਥੇ ਸਾਨੂੰ ਕੀ ਉੱਤਰ ਦੇਵੇਂਗਾ?
23.52
पञ्चस्व् अन्तः पुरुष ऽ आ विवेश तान्य् अन्तः पुरुषे ऽ अर्पितानि ।
एतत् त्वात्र प्रतिमन्वानो ऽ अस्मि न मायया भवस्य् उत्तरो मत् ॥ २३.५२ ॥
ਪੰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁਰਖ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ, ਪੁਰਖ ਦੇ ਅੰਦਰ ਉਹ ਟਿਕਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਤੈਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ — ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਨਹੀਂ; ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈਂ।
23.53
का स्विद् आसीत् पूर्वचित्तिः किꣳ स्विद् आसीद् बृहद् वयः ।
का स्विद् आसीत् पिलिप्पिला का स्विद् आसीत् पिशङ्गिला ॥ २३.५३ ॥
ਪਹਿਲੀ ਚੇਤਨਾ ਕੌਣ ਸੀ? ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਾਣਸ਼ਕਤੀ ਕੀ ਸੀ? ਪਿਲਿਪ੍ਪਿਲਾ ਕੌਣ ਸੀ? ਪਿਸ਼ੰਗਿਲਾ ਕੌਣ ਸੀ?
23.54
द्यौर् आसीत् पूर्वचित्तिः अश्वऽ आसीद् बृहद् वयः ।
अविर् आसीत् पिलिप्पिला रात्रिर् आसीत् पिशङ्गिला ॥ २३.५४ ॥
ਦਿਊਲੋਕ ਪਹਿਲੀ ਚੇਤਨਾ ਸੀ। ਘੋੜਾ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਾਣਸ਼ਕਤੀ। ਭੇਡ ਪਿਲਿਪ੍ਪਿਲਾ। ਰਾਤ ਪਿਸ਼ੰਗਿਲਾ।
23.55
का ऽ ईमरे पिशंगिला का ऽ ईं कुरुपिशंगिला ।
क ऽ ईम् आस्कन्दम् अर्षति क ऽ ईं पन्थां वि सर्पति ॥ २३.५५ ॥
ਇੱਥੇ ਪਿਸ਼ੰਗਿਲਾ ਕੌਣ? ਕੁਰੁਪਿਸ਼ੰਗਿਲਾ ਕੌਣ? ਛਾਲ ਮਾਰ ਕੇ ਦੌੜਦਾ ਕੌਣ ਹੈ? ਰਾਹ ਉੱਤੇ ਰੇਂਗਦਾ ਕੌਣ ਹੈ?
23.56
अजारे पिशंगिला श्वावित् कुरुपिशंगिला ।
शश आस्कन्दम् अर्षत्य् अहिः पन्थां वि सर्पति ॥ २३.५६ ॥
ਇੱਥੇ ਬੱਕਰੀ ਪਿਸ਼ੰਗਿਲਾ ਹੈ। ਕੁੱਤੇ ਵਰਗੀ ਕੁਰੁਪਿਸ਼ੰਗਿਲਾ। ਖਰਗੋਸ਼ ਛਾਲਾਂ ਮਾਰ ਕੇ ਦੌੜਦਾ ਹੈ। ਸੱਪ ਰਾਹ ਉੱਤੇ ਰੇਂਗਦਾ ਹੈ।
23.57
कत्य् अस्य विष्ठाः कत्य् अक्षराणि कति होमासः कतिधा समिद्धः ।
यज्ञस्य त्वा विदथा पृच्छम् अत्र कति होतार ऽ ऋतुशो यजन्ति ॥ २३.५७ ॥
ਇਸ ਦੇ ਕਿੰਨੇ ਆਸਨ? ਕਿੰਨੇ ਅੱਖਰ? ਕਿੰਨੀਆਂ ਆਹੁਤੀਆਂ? ਕਿੰਨੇ ਪ੍ਰਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਿਤ? ਯੱਗ ਦੀਆਂ ਵਿਧੀਆਂ ਬਾਰੇ ਇੱਥੇ ਤੈਨੂੰ ਪੁੱਛਦੇ ਹਾਂ: ਰੁੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਕਿੰਨੇ ਹੋਤਾ ਯਜਨ ਕਰਦੇ ਹਨ?
23.58
षड् अस्य विष्ठाः शतम् अक्षराण्य् अशीतिर् होमाः समिधो ह तिस्रः ।
यज्ञस्य ते विदथा प्र ब्रवीमि सप्त होतार ऋतुशो यजन्ति ॥ २३.५८ ॥
ਇਸ ਯਜ્ਞ ਦੀਆਂ ਛੇ ਵਿਸ਼ਟਾਂ, ਸੌ ਅੱਖਰ, ਅੱਸੀ ਆਹੂਤੀਆਂ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਸਮਿਧਾਵਾਂ ਹਨ। ਯਜ੍ਞ ਦੀਆਂ ਵਿਧੀਆਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ; ਸੱਤ ਹੋਤਾ ਰੁਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਯਜਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
23.59
को ऽ अस्य वेद भुवनस्य नाभिं को द्यावापृथिवी ऽ अन्तरिक्षम् ।
कः सूर्यस्य वेद बृहतो जनित्रं को वेद चन्द्रमसं यतोजाः ॥ २३.५९ ॥
ਇਸ ਭੁਵਨ ਦੀ ਨਾਭੀ ਨੂੰ ਕੌਣ ਜਾਣਦਾ ਹੈ? ਦਿਆਵਾਪ੍ਰਿਥਿਵੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਨੂੰ ਕੌਣ ਜਾਣਦਾ ਹੈ? ਮਹਾਨ ਸੂਰਜ ਦਾ ਜਨਮ-ਸਥਾਨ ਕੌਣ ਜਾਣਦਾ ਹੈ? ਜਿਸ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਉਸਨੂੰ ਕੌਣ ਜਾਣਦਾ ਹੈ?
23.60
वेदाहम् अस्य भुवनस्य नाभिं वेद द्यावापृथिवी ऽ अन्तरिक्षम् ।
वेद सूर्यस्य बृहतो जनित्रं अथो वेद चन्द्रमसं यतोजाः ॥ २३.६० ॥
ਇਸ ਭੁਵਨ ਦੀ ਨਾਭੀ ਨੂੰ ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ। ਦਿਆਵਾਪ੍ਰਿਥਿਵੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਨੂੰ ਉਹ ਜਾਣਦਾ ਹੈ। ਮਹਾਨ ਸੂਰਜ ਦਾ ਜਨਮ-ਸਥਾਨ ਉਹ ਜਾਣਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਜਿਸ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਉਸਨੂੰ ਵੀ ਉਹ ਜਾਣਦਾ ਹੈ।
23.61
पृच्छामि त्वा परम् अन्तं पृथिव्याः पृच्छामि यत्र भुवनस्य नाभिः ।
पृच्छामि त्वा वृष्णो ऽ अश्वस्य रेतः पृच्छामि वाचः परमं व्योम ॥ २३.६१ ॥
ਧਰਤੀ ਦਾ ਪਰਮ ਅੰਤ ਤੈਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ; ਭੁਵਨ ਦੀ ਨਾਭੀ ਕਿੱਥੇ ਹੈ ਇਹ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ। ਬਲਵਾਨ ਘੋੜੇ ਦਾ ਰੇਤਸ ਤੈਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ; ਵਾਕ ਦਾ ਪਰਮ ਵਿਓਮ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ।
23.62
इयं वेदिः परो ऽ अन्तः पृथिव्या ऽ अयं यज्ञो यत्र भुवनस्य नाभिः ।
अयꣳ सोमो वृष्णो ऽ अश्वस्य रेतः ब्रह्मायं वाचः परमं व्योम ॥ २३.६२ ॥
ਇਹ ਵੇਦੀ ਧਰਤੀ ਦਾ ਪਰਮ ਅੰਤ ਹੈ; ਇਹ ਯਜ੍ਞ ਹੀ ਭੁਵਨ ਦੀ ਨਾਭੀ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਹੈ। ਇਹ ਸੋਮ ਹੀ ਬਲਵਾਨ ਘੋੜੇ ਦਾ ਰੇਤਸ ਹੈ; ਇਹ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਹੀ ਵਾਕ ਦਾ ਪਰਮ ਵਿਓਮ ਹੈ।
23.63
सुभूः स्वयम्भूः प्रथमो ऽन्तर् महत्य् अर्णवे ।
दधे ह गर्भम् ऋत्वियं यतो जातः प्रजापतिः ॥ २३.६३ ॥
ਸੁਭੂਃ, ਸਵੈਭੂ, ਪਹਿਲੇ ਨੇ ਮਹਾਂ ਸਾਗਰ ਅੰਦਰ ਗਰਭ ਧਾਰਿਆ; ਜਿਸ ਤੋਂ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਜਨਮੇ।
23.64
होता यक्षत् प्रजापतिꣳ सोमस्य महिम्नः ।
जुषतां पिबतु सोमꣳ होतर् यज ॥ २३.६४ ॥
ਹੋਤਾ ਸੋਮ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ। ਉਹ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਸੋਮ ਪੀਵੇ; ਹੇ ਹੋਤਾ, ਯੱਗ ਕਰ।
23.65
प्रजापते न त्वद् एतान्य् अन्यो विश्वा रूपाणि परि ता बभूव ।
यत्कामास् ते जुहुमस् तन् नो ऽ अस्तु । वयꣳ स्याम पतयो रयीणाम् ॥ २३.६५ ॥
ਹੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਤੇਰੇ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਬਣਿਆ; ਸਾਰੇ ਰੂਪ ਉਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਆਹੂਤੀ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇ। ਅਸੀਂ ਧਨਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਹੋਈਏ।