యజుర్వేదం · అధ్యాయం 23
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
23.1
हिरण्यगर्भः सम् अवर्तताग्रे भूतस्य जातः पतिर् एक ऽ आसीत् ।
स दाधार पृथिवीं द्याम् उतेमां कस्मै देवाय हविषा विधेम ॥ २३.१ ॥
హిరణ్యగర్భుడు ఆదిలో ఉద్భవించాడు. సమస్త ప్రాణులకు జన్మించిన ఏకైక ప్రభువు ఆయనే. ఆయన భూమిని, ఈ ఆకాశాన్ని ధరించాడు. ఏ దేవునికి హవిస్సుతో పూజించాలి?
23.2
उपयामगृहीतो ऽसि प्रजापतये त्वा जुष्टं गृह्णामि ।
एष ते योनिः सूर्यस् ते महिमा ।
यस् ते ऽहन्त् संवत्सरे महिमा संबभूव यस् ते वायाव् अन्तरिक्षे महिमा संबभूव यस् ते दिवि सूर्ये महिमा संबभूव तस्मै ते महिम्ने प्रजापतये स्वाहा देवेभ्यः ॥ २३.२ ॥
నీవు ఉపయామ పాత్రంతో గ్రహించబడినవాడవు. నీకు ప్రియమైనదిగా నిన్ను ప్రజాపతి కోసం స్వీకరిస్తున్నాను. ఇదే నీ స్థానం; సూర్యుడే నీ మహిమ. దినములో, సంవత్సరములో, వాయువులో, అంతరిక్షంలో, ఆకాశంలో, సూర్యునిలో నీ మహిమ ఉద్భవించినదో, ఆ మహిమకు ప్రజాపతికి స్వాహా, దేవతలకు స్వాహా.
23.3
यः प्राणतो निमिषतो महित्वैक ऽ इद् राजा जगतो बभूव ।
य ऽ ईशे ऽ अस्य द्विपदश् चतुष्पदः कस्मै देवाय हविषा विधेम ॥ २३.३ ॥
ప్రాణులకు, కనురెప్పలు వేసే జీవులకు తన మహిమతో ఏకైక రాజుగా అయినవాడు ఎవరు? ఈ ద్విపద, చతుష్పద జీవులను పాలించేవాడు ఎవరు? ఏ దేవునికి హవిస్సుతో పూజించాలి?
23.4
उपयामगृहीतो ऽसि प्रजापतये त्वा जुष्टं गृह्णामि ।
एष ते योनिश् चन्द्रस् ते महिमा ।
यस् ते रात्रौ संवत्सरे महिमा संबभूव यस् ते पृथिव्याम् अग्नौ महिमा संबभूव यस् ते नक्षत्रेषु चन्द्रमसि महिमा संबभूव तस्मै ते महिम्ने प्रजापतये देवेभ्यः स्वाहा ॥ २३.४ ॥
నీవు ఉపయామ పాత్రతో గ్రహించబడినవాడవు; ప్రజాపతికి ప్రియమైన నిన్ను నేను గ్రహిస్తున్నాను. ఇదే నీ స్థానం, చంద్రుడే నీ మహిమ. రాత్రిలో, సంవత్సరంలో నీ మహిమ ఉద్భవించింది; భూమిలో, అగ్నిలో నీ మహిమ ఉద్భవించింది; నక్షత్రాలలో, చంద్రునిలో నీ మహిమ ఉద్భవించింది; ఆ మహిమకు, ప్రజాపతికి, దేవతలకు స్వాహా.
23.5
युञ्जन्ति ब्रध्नम् अरुषं चरन्तं परि तस्थुषः ।
रोचन्ते रोचना दिवि ॥ २३.५ ॥
నిలిచి ఉన్నవారి చుట్టూ తిరుగుతున్న ప్రకాశవంతమైన, ఎర్రని ఆ (సూర్యుడిని) వారు కట్టుతారు. దివిలో ప్రకాశించే కాంతులు ప్రకాశిస్తున్నాయి.
23.6
युञ्जन्त्य् अस्य काम्या हरी विपक्षसा रथे ।
शोणा धृष्णू नृवाहसा ॥ २३.६ ॥
అతని ఇష్టమైన, విభిన్న రెక్కలు గల రెండు గోధుమ గుర్రాలను వారు రథంలో కడతారు. ఎర్రని, ధైర్యవంతమైన, మనుషులను మోసే (గుర్రాలు).
23.7
यद् वातो ऽ अपो ऽ अगनीगन् प्रियाम् इन्द्रस्य तन्वम् ।
एतꣳ स्तोतर् अनेन पथा पुनर् अश्वम् आ वर्तयासि नः ॥ २३.७ ॥
గాలి జలాల మధ్య నుండి ఇంద్రుని ప్రియమైన దేహాన్ని చేరినప్పుడు, ఓ స్తోతా, ఈ మార్గంలోనే మా కోసం గుర్రాన్ని మళ్లీ తిప్పి తీసుకురా.
23.8
वसवस् त्वाञ्जन्तु गायत्रेण छन्दसा ।
रुद्रास् त्वाञ्जन्तु त्रैष्टुभेन छन्दसा ।
आदित्यास् त्वाञ्जन्तु जागतेन छन्दसा ।
भूर् भुवः स्वर् लाजी३ञ् छाची३न् यव्ये गव्यऽ एतद् अन्नम् अत्त देवा ऽ एतद् अन्नम् अद्धि प्रजापते ॥ २३.८ ॥
వసువులు నిన్ను గాయత్రీ ఛందస్సుతో అభిషేకించుగాక. రుద్రులు నిన్ను త్రిష్టుప్ ఛందస్సుతో అభిషేకించుగాక. ఆదిత్యులు నిన్ను జగతీ ఛందస్సుతో అభిషేకించుగాక. భూః భువః స్వః. యవములలో, గవ్యములలో ఈ అన్నాన్ని తినండి, దేవతలారా; ఈ అన్నాన్ని తిను, ప్రజాపతీ.
23.9
कः स्विद् एकाकी चरति क ऽ उ स्विज् जायते पुनः ।
किꣳ स्विद्धिमस्य भेषजं किम् व् आवपनं महत् ॥ २३.९ ॥
ఒంటరిగా ఎవరు సంచరిస్తారు? మళ్లీ ఎవరు జన్మిస్తారు? చలికి ఔషధం ఏది? గొప్ప విత్తనభూమి ఏది?
23.10
सूर्य ऽ एकाकी चरति चन्द्रमा जायते पुनः ।
अग्निर् हिमस्य भेषजं भूमिर् आवपनं महत् ॥ २३.१० ॥
సూర్యుడు ఒంటరిగా సంచరిస్తాడు; చంద్రుడు మళ్లీ జన్మిస్తాడు. అగ్ని మంచుకు ఔషధం; భూమి గొప్ప విత్తన క్షేత్రం.
23.11
का स्विद् आसीत् पूर्वचित्तिः किꣳ स्विद् आसीद् बृहद् वयः ।
का स्विद् आसीत् पिलिप्पिला का स्विद् आसीत् पिशङ्गिला ॥ २३.११ ॥
మొదటి చైతన్యం ఏది? గొప్ప ప్రాణశక్తి ఏది? పిలిప్పిలా ఏది? పిశంగిలా ఏది?
23.12
द्यौर् आसीत् पूर्वचित्तिः अश्व ऽ आसीद् बृहद् वयः ।
अविर् आसीत् पिलिप्पिला रात्रिर् आसीत् पिशङ्गिला ॥ २३.१२ ॥
ఆకాశం మొదటి చైతన్యం; గుర్రం గొప్ప ప్రాణశక్తి. గొర్రె పిలిప్పిలా; రాత్రి పిశంగిలా.
23.13
वायुष् ट्वा पचतैर् अवतु ।
असितग्रीवश् छागैः ।
न्यग्रोधश् चमसैः ।
शल्मलिर् वृद्ध्या ।
एष स्य राथ्यो वृषा ।
पड्भिश् चतुर्भिर् एद् अगन् ।
ब्रह्माकृष्णश् च नो ऽवतु ।
नमो ऽग्नये ॥ २३.१३ ॥
వాయువు నిన్ను వండుగాక, రక్షించుగాక. అసితగ్రీవుడు మేకలతో. న్యగ్రోధం చమసాలతో. శాల్మలి వృద్ధితో. ఇదిగో ఆ రథ వృషభుడు; ఆరు, నాలుగులతో వచ్చాడు. అకృష్ణుడైన బ్రహ్మ మమ్మల్ని రక్షించుగాక. అగ్నికి నమస్కారం.
23.14
सꣳशितो रश्मिना रथः सꣳशितो रश्मिना हयः ।
सꣳशितो अप्स्व् अप्सुजा ब्रह्मा सोमपुरोगवः ॥ २३.१४ ॥
రథం పగ్గంతో పదును పెట్టబడింది; గుర్రం పగ్గంతో పదును పెట్టబడింది. నీటిలో పుట్టిన బ్రహ్మ నీటిలో పదును పెట్టబడ్డాడు; సోముడు ముందున్నవాడు.
23.15
स्वयं वाजिꣳस् तन्वं कल्पयस्व स्वयं यजस्व स्वयं जुषस्व ।
महिमा ते ऽन्येन न संनशे ॥ २३.१५ ॥
ఓ అశ్వమా, నీవే నీ శరీరాన్ని అలంకరించుకో. నీవే యజ్ఞం చేయి. నీవే (ఆహుతిని) స్వీకరించు. నీ మహిమ మరొకరివల్ల నశించదు.
23.16
न वा ऽ उ ऽ एतन् म्रियसे न रिष्यसि देवाꣳ२ऽ इद् एषि पथिभिः सुगेभिः ।
यत्रासते सुकृतो यत्र ते ययुस् तत्र त्वा देवः सविता दधातु ॥ २३.१६ ॥
నీవు నిజంగా మరణించవు, నశించవు; సులభమైన మార్గాల ద్వారా దేవతల వద్దకు వెళ్తావు. సుకృతులు నివసించే చోట, వారు వెళ్లిన చోట దేవుడు సవితా నిన్ను స్థాపించుగాక.
23.17
अग्निः पशुर् आसीत् तेनायजन्त स ऽ एतं लोकम् अजयद् यस्मिन्न् अग्निः स ते लोको भविष्यति तं जेष्यसि पिबैता ऽ अपः ।
वायुः पशुर् आसीत् तेनायजन्त स ऽ एतं लोकम् अजयद् यस्मिन् वायुः स ते लोको भविष्यति तं जेष्यसि पिबैता ऽ अपः ।
सूर्यः पशुर् आसीत् तेनायजन्त स ऽ एतं लोकम् अजयद् यस्मिन्त् सूर्यः स ते लोको भविष्यति तं जेष्यसि पिबैता ऽ अपः ॥ २३.१७ ॥
అగ్ని పశువుగా ఉన్నాడు; దాంతో యజ్ఞం చేశారు, అతడు అగ్ని ఉన్న ఈ లోకాన్ని జయించాడు; ఆ లోకం నీదవుతుంది, దాన్ని నీవు జయిస్తావు, ఈ జలాలు త్రాగు. వాయువు పశువుగా ఉన్నాడు; దాంతో యజ్ఞం చేశారు, అతడు వాయువు ఉన్న ఈ లోకాన్ని జయించాడు; ఆ లోకం నీదవుతుంది, దాన్ని నీవు జయిస్తావు, ఈ జలాలు త్రాగు. సూర్యుడు పశువుగా ఉన్నాడు; దాంతో యజ్ఞం చేశారు, అతడు సూర్యుడు ఉన్న ఈ లోకాన్ని జయించాడు; ఆ లోకం నీదవుతుంది, దాన్ని నీవు జయిస్తావు, ఈ జలాలు త్రాగు.
23.18
प्राणाय स्वाहा ।
अपानाय स्वाहा ।
व्यानाय स्वाहा अम्बे ऽ अम्बिके ऽम्बालिके न मा नयति कश् चन ।
ससस्त्य् अश्वकः सुभद्रिकां काम्पीलवासिनीम् ॥ २३.१८ ॥
ప్రాణానికి స్వాహా. అపానానికి స్వాహా. వ్యానానికి స్వాహా. ఓ తల్లీ, అంబికా, అంబాలికా, ఎవరూ నన్ను నడిపించరు. గుఱ్ఱపువాడు కాంపీలలో నివసించే సుభద్రికను నిద్రపుచ్చుతాడు.
23.19
गणानां त्वा गणपतिꣳ हवामहे प्रियाणां त्वा प्रियपतिꣳ हवामहे निधीनां त्वा निधिपतिꣳ हवामहे वसो मम ।
आहम् अजानि गर्भधम् आ त्वम् अजासि गर्भधम् ॥ २३.१९ ॥
గణాల గణపతియైన నిన్ను ఆహ్వానిస్తున్నాము. ప్రియుల ప్రియపతియైన నిన్ను ఆహ్వానిస్తున్నాము. నిధుల నిధిపతియైన నిన్ను ఆహ్వానిస్తున్నాము, ఓ నా వసూ. గర్భాన్ని ధరింపజేసేవాడిని నేను తెలుసుకున్నాను; నీవు గర్భాన్ని ధరింపజేసేవాడిగా జన్మిస్తావు.
23.20
ता ऽ उभौ चतुरः पदः सम्प्र सारयाव स्वर्गे लोके प्रोर्णुवाथां वृषा वाजी रेतोधा रेतो दधातु ॥ २३.२० ॥
మనమిద్దరం మన నాలుగు పాదాలను చాచుదాం. స్వర్గలోకంలో మనమిద్దరం కప్పుకుందాం. వృషుడు, వాజి, రేతోధుడు రేతస్సును నిలపుగాక.
23.21
उत्सक्थ्या ऽ अव गुदं धेहि सम् अञ्जिं चारया वृषन् ।
य स्त्रीणां जीवभोजनः ॥ २३.२१ ॥
ఓ వృషా, తొడతో గుదాన్ని కిందకు ఉంచు; అంజిని చక్కగా కదిలించు, స్త్రీల జీవాన్ని అనుభవించేవాడా.
23.22
यकासकौ शकुन्तिकाहलग् इति वञ्चति ।
आ हन्ति गभे पसो निगल्गलीति धारका ॥ २३.२२ ॥
యకా అసౌ శకుంతికా, అహలగ్ — అని అతడు మోసగిస్తాడు. గర్భంలో మాంసాన్ని అతడు కొడతాడు — నిగల్గలీ అని; ధారకా.
23.23
यको ऽसकौ शकुन्तक ऽ आहलग् इति वञ्चति ।
विवक्षत ऽ इव ते मुखम् अध्वर्यो मा नस् त्वम् अभि भाषथाः ॥ २३.२३ ॥
యకో అసౌ శకుంతకా, ఆహలగ్ — అని అతడు మోసగిస్తాడు. ఓ అధ్వర్యు, నీ ముఖం మాట్లాడాలనుకున్నట్టుగా; నీవు మాతో మాట్లాడకు.
23.24
माता च ते पिता च ते ऽग्रं वृक्षस्य रोहतः ।
प्रतिलामीति ते पिता गभे मुष्टिम् अतꣳसयत् ॥ २३.२४ ॥
నీ తల్లి, నీ తండ్రి పెరుగుతున్న చెట్టు చివర. 'దీన్ని తిరిగి తీసుకుంటాను' అంటూ నీ తండ్రి గర్భంలో పిడికిలిని ఉంచాడు.
23.25
माता च ते पिता च ते ऽग्रे वृक्षस्य क्रीडतः ।
विवक्षत ऽइव ते मुखं ब्रह्मन् मा नस् त्वं वदो बहु ॥ २३.२५ ॥
నీ తల్లి, నీ తండ్రి చెట్టు చివర ఆడుతున్నవారు. నీ నోరు మాట్లాడాలనుకున్నట్టు ఉంది; ఓ బ్రహ్మా, నువ్వు మాతో ఎక్కువగా మాట్లాడకు.
23.26
ऊर्ध्वम् एनाम् उच्छ्रापय गिरौ भारꣳ हरन्न् इव ।
अथास्यै मध्यम् एधताꣳ शीते वाते पुनन्न् इव ॥ २३.२६ ॥
ఈమెను పైకెత్తు, కొండపై భారాన్ని మోసేవాడిలా. తరువాత ఈమె మధ్యభాగం పెరుగనీ, చలిలో గాలిలో శుద్ధి చేస్తున్నట్టు.
23.27
ऊर्ध्वम् एनम् उच्छ्रापय गिरौ भारꣳ हरन्न् इव ।
अथास्य मध्यम् एजतु शीते वाते पुनन्न् इव ॥ २३.२७ ॥
ఈయనను పైకెత్తు, కొండపై భారాన్ని మోసేవాడిలా. తరువాత ఈయన మధ్యభాగం కదలనీ, చలిలో గాలిలో శుద్ధి చేస్తున్నట్టు.
23.28
यद् अस्या ऽ अꣳहुभेद्याः कृधु स्थूलम् उपातसत् ।
मुष्काविदस्या ऽ एजतो गोशफे शकुलाव् इव ॥ २३.२८ ॥
ఈమె పగలనంత గట్టిగా ఉన్న మందమైన భాగం దగ్గరకు వచ్చింది. ఈమె రెండు వృషణాలు వణుకుతూ, గిట్టపై రెండు తాళ్ల వలె ఉన్నాయి.
23.29
यद् देवासो ललामगुं प्र विष्टीमिनम् आविषुः ।
सक्थ्ना देदिश्यते नारी सत्यस्याक्षिभुवो यथा ॥ २३.२९ ॥
దేవతలు గుర్తు పెట్టబడినదాన్ని సూర్యునిలో ప్రవేశింపజేసినప్పుడు, స్త్రీ తొడతో గుర్తించబడుతుంది; సత్యపు కంటి నుండి పుట్టినదాని వలె.
23.30
यद्धरिणो यवम् अत्ति न पुष्टं पशु मन्यते ।
शूद्रा यद् अर्यजारा न पोषाय धनायति ॥ २३.३० ॥
జింక యవలను తింటుంది కానీ బలిసిన పశువును లెక్కచేయదు; శూద్రుడు యజమాని భార్యకు ప్రియుడైతే పోషణ కోసం ధనాన్ని కోరడు.
23.31
यद्धरिणो यवम् अत्ति न पुष्टं बहु मन्यते ।
शूद्रो यद् अर्यायै जारो न पोषम् अनु मन्यते ॥ २३.३१ ॥
జింక యవలను తింటుంది కానీ బలిసిన అనేక పశువులను లెక్కచేయదు; శూద్రుడు యజమాని భార్యకు ప్రియుడైనప్పుడు పోషణను మాత్రమే ఆలోచిస్తాడు.
23.32
दधिक्राव्णो ऽ अकारिषं जिष्णोर् अश्वस्य वाजिनः ।
सुरभि नो मुखा करत् प्र ण ऽ आयूꣳषि तारिषत् ॥ २३.३२ ॥
విజయవంతమైన, వేగవంతమైన దధిక్రావుడైన అశ్వానికి నేను ఆహుతి సమర్పించాను. అది మా ముఖాన్ని సుగంధమయం చేయుగాక; మా ఆయుష్షును పెంచుగాక.
23.33
गायत्री त्रिष्टुब् जगत्य् अनुष्टुप् पङ्क्त्या सह ।
बृहत्य् उष्णिहा ककुप् सूचीभिः शम्यन्तु त्वा ॥ २३.३३ ॥
గాయత్రి, త్రిష్టుప్, జగతి, అనుష్టుప్, పంక్తితో కలిసి; బృహతి, ఉష్ణిక్, కకుప్ ఛందస్సులు సూదులతో నిన్ను కుట్టుగాక.
23.34
द्विपदा याश् चतुष्पदास् त्रिपदा याश् च षट्पदाः ।
विच्छन्दा याश् च सच्छन्दाः सूचीभिः शम्यन्तु त्वा ॥ २३.३४ ॥
ద్విపద, చతుష్పద, త్రిపద, షట్పద; విచ్ఛందస్సు, సచ్ఛందస్సు కలిగినవి సూదులతో నిన్ను కుట్టుగాక.
23.35
महानाम्न्यो रेवत्यो विश्वा आशाः प्रभूवरीः ।
मैघीर् विद्युतो वाचः सूचीभिः शम्यन्तु त्वा ॥ २३.३५ ॥
మహానామ్ని, రేవతి మంత్రాలు, అత్యంత శక్తివంతమైన సర్వ దిక్కులు, మేఘ విద్యుత్తుల వాక్కులు సూదులతో నిన్ను కుట్టుగాక.
23.36
नार्यस् ते पत्न्यो लोम विचिन्वन्तु मनीषया ।
देवानां पत्न्यो दिशः सूचीभिः शम्यन्तु त्वा ॥ २३.३६ ॥
నీ స్త్రీలు నీ వెంట్రుకలను బుద్ధితో ఏరుకొనుదురు గాక. దేవతల భార్యలైన దిశలు సూదులతో నిన్ను సరిచేయుదురు గాక.
23.37
रजता हरिणीः सीसा युजो युज्यन्ते कर्मभिः ।
अश्वस्य वाजिनस् त्वचि सिमाः शम्यन्तु शम्यन्तीः ॥ २३.३७ ॥
వెండి, బంగారు ఆభరణాలు, సీసం కర్మలతో కూర్చబడతాయి. బలమైన గుర్రపు చర్మంపై గుర్తులు—అవి సరిచేయుదురు గాక.
23.38
कुविद् अङ्ग यवमन्तो यवं चिद् यथा दान्त्य् अनुपूर्वं वियूय ।
इहेहैषां कृणुहि भोजनानि ये बर्हिषो नम ऽ उक्तिं यजन्ति ॥ २३.३८ ॥
ఓ ప్రియుడా, యవాలు కలిగినవారు యవాలను క్రమంగా వేరుచేసినట్లు, ఇక్కడ ఇక్కడ వీరికి భోజనాలు సిద్ధం చేయి—దర్భపై నమస్కారంతో మంత్రోచ్చారణతో యజించేవారికి.
23.39
कस् त्वा छ्यति कस् त्वा वि शास्ति कस् ते गात्राणि शम्यति ।
क ऽ उ ते शमिता कविः ॥ २३.३९ ॥
నిన్ను ఎవరు కోస్తారు? నిన్ను ఎవరు విభజించి ఉపదేశిస్తారు? నీ అవయవాలను ఎవరు సరిచేస్తారు? నీ సరిచేసేవాడు ఎవరు, ఆ జ్ఞాని?
23.40
ऋतवस्त ऽ ऋतुथा पर्व शमितारो वि शासतु ।
संवत्सरस्य तेजसा शमीभिः शम्यन्तु त्वा ॥ २३.४० ॥
నీ ఋతువులు ఋతువుల వారీగా నీ కీళ్లను సరిచేసేవారై వేర్వేరుగా ఉపదేశించుదురు గాక. సంవత్సరపు తేజస్సుతో శమీ-కర్రలతో వారు నిన్ను సరిచేయుదురు గాక.
23.41
अर्धमासाः परूꣳषि ते मासा ऽ आ च्छ्यन्तु शम्यन्तः ।
अहोरात्राणि मरुतो विलिष्टꣳ सूदयन्तु ते ॥ २३.४१ ॥
అర్ధమాసాలు నీ కీళ్లు; మాసాలు నిన్ను కోయుదురు గాక, సరిచేస్తూ. పగలు రాత్రులు, మరుత్తులు నీ ముడిని సిద్ధం చేయుదురు గాక.
23.42
दैव्या ऽ अध्वर्यवस् त्वा छ्यन्तु वि च आसतु ।
गात्राणि पर्वशस् ते सिमाः कृण्वन्तु शम्यन्तीः ॥ २३.४२ ॥
దైవిక అధ్వర్యులు నిన్ను కోయుదురు గాక; నీ అవయవాలను కీళ్ల వారీగా విభజింతురు గాక. అవి యజ్ఞానికి తగినవిగా అగుగాక.
23.43
द्यौस् ते पृथिव्यन्तरिक्षं वायुश् छिद्रं पृणातु ते ।
सूयस् ते नक्षत्रैः सह लोकं कृणोतु साधुया ॥ २३.४३ ॥
ద్యులోకం, పృథివి, అంతరిక్షం నీ రంధ్రాలను నింపుగాక; వాయువు నీ ఖాళీలను పూరించుగాక. సూర్యుడు నక్షత్రాలతో కలిసి నీకు లోకాన్ని చక్కగా సిద్ధం చేయుగాక.
23.44
शं ते परेभ्यो गात्रेभ्यः शम् अस्त्व् अवरेभ्यः ।
शम् अस्थभ्यो मज्जभ्यः शम् व् अस्तु तन्वै तव ॥ २३.४४ ॥
నీ ముందు భాగపు అవయవాలకు శుభమగుగాక, వెనుక భాగపు అవయవాలకు శుభమగుగాక. ఎముకలకు, మజ్జకు శుభమగుగాక; నీ శరీరానికి శుభమగుగాక.
23.45
कः स्विद् एकाकी चरति क ऽ उ स्विज् जायते पुनः ।
किꣳ स्विद्धिमस्य भेषजं किम् व् आवपनं महत् ॥ २३.४५ ॥
ఒంటరిగా ఎవరు సంచరిస్తారు? మళ్ళీ ఎవరు జన్మిస్తారు? మంచుకు ఔషధం ఏది? గొప్ప విత్తనభూమి ఏది?
23.46
सूर्य ऽ एकाकी चरति चन्द्रमा जायते पुनः ।
अग्निर् हिमस्य भेषजं भूमिर् आवपनं महत् ॥ २३.४६ ॥
సూర్యుడు ఒంటరిగా సంచరిస్తాడు; చంద్రుడు మళ్ళీ జన్మిస్తాడు. అగ్ని మంచుకు ఔషధం; భూమి గొప్ప విత్తనభూమి.
23.47
किꣳ स्वित् सूर्यसमं ज्योतिः किꣳ समुद्रसमꣳ सरः ।
किꣳ स्वित् पृथिव्यै वर्षीयः कस्य मात्रा न विद्यते ॥ २३.४७ ॥
సూర్యునితో సమానమైన కాంతి ఏది? సముద్రంతో సమానమైన సరస్సు ఏది? భూమికంటే విశాలమైనది ఏది? ఎవరి కొలత కనబడదు?
23.48
ब्रह्म सूर्यसमं ज्योतिर् द्यौः समुद्रसमꣳ सरः ।
इन्द्रः पृथिव्यै वर्षीयान् गोस् तु मात्रा न विद्यते ॥ २३.४८ ॥
బ్రహ్మం సూర్యునితో సమానమైన జ్యోతి; ద్యులోకం సముద్రంతో సమానమైన సరస్సు. ఇంద్రుడు పృథివి కంటే గొప్పవాడు; కానీ గోవుల కొలత కనబడదు.
23.49
पृच्छामि त्वा चितये देवसख यदि त्वम् अत्र मनसा जगन्थ ।
येषु विष्णुस् त्रिषु पदेष्व् एष्टस् तेषु विश्वं भुवनम् आ विवेशाꣳ३ऽ ॥ २३.४९ ॥
దేవమిత్రుడా, నిన్ను అడుగుతున్నాను — నువ్వు మనసుతో ఇక్కడికి వచ్చి ఉంటే, విష్ణువు కొలిచిన మూడు అడుగులలో సమస్త భువనాలు ప్రవేశించాయి.
23.50
अपि तेषु त्रिषु पदेष्व् अस्मि येषु विश्वं भुवनम् आविवेश ।
सद्यः पर्य् एमि पृथिवीम् उत द्याम् एकेनाङ्गेन दिवो ऽ अस्य पृष्ठम् ॥ २३.५० ॥
సమస్త భువనాలు ప్రవేశించిన ఆ మూడు అడుగులలోనూ నేను ఉన్నాను. ఒక అంగంతో తక్షణమే పృథ్విని, ద్యులోకాన్ని, ఈ ఆకాశపు వెన్నుపై చుట్టుతాను.
23.51
केष्व् अन्तः पुरुष ऽ आ विवेश कान्य् अन्तः पुरुषे ऽ अर्पितानि ।
एतद् ब्रह्मन्न् उपवल्हामसि त्वा किꣳ स्विन् नः प्रति वोचास्य् अत्र ॥ २३.५१ ॥
ఏ దానిలో పురుషుడు లోపల ప్రవేశించాడు? పురుషునిలో ఏవి అమర్చబడ్డాయి? బ్రహ్మమా, దీనికోసం నిన్ను ఆశ్రయిస్తున్నాం — ఇక్కడ మాకు ఏమని సమాధానం చెబుతావు?
23.52
पञ्चस्व् अन्तः पुरुष ऽ आ विवेश तान्य् अन्तः पुरुषे ऽ अर्पितानि ।
एतत् त्वात्र प्रतिमन्वानो ऽ अस्मि न मायया भवस्य् उत्तरो मत् ॥ २३.५२ ॥
ఐదింటిలో పురుషుడు లోపల ప్రవేశించాడు; వాటిలోనే, పురుషునిలో అవి అమర్చబడ్డాయి. ఇక్కడ నీకు జవాబిస్తున్నాను — మాయతో కాదు; నీవు నాకంటే ఉన్నతుడవు.
23.53
का स्विद् आसीत् पूर्वचित्तिः किꣳ स्विद् आसीद् बृहद् वयः ।
का स्विद् आसीत् पिलिप्पिला का स्विद् आसीत् पिशङ्गिला ॥ २३.५३ ॥
మొదటి చైతన్యం ఎవరు? గొప్ప ప్రాణశక్తి ఏది? పిలిప్పిలా ఎవరు? పిశంగిలా ఎవరు?
23.54
द्यौर् आसीत् पूर्वचित्तिः अश्वऽ आसीद् बृहद् वयः ।
अविर् आसीत् पिलिप्पिला रात्रिर् आसीत् पिशङ्गिला ॥ २३.५४ ॥
ద్యులోకం మొదటి చైతన్యం. అశ్వం గొప్ప ప్రాణశక్తి. గొర్రె పిలిప్పిలా. రాత్రి పిశంగిలా.
23.55
का ऽ ईमरे पिशंगिला का ऽ ईं कुरुपिशंगिला ।
क ऽ ईम् आस्कन्दम् अर्षति क ऽ ईं पन्थां वि सर्पति ॥ २३.५५ ॥
ఇక్కడ పిశంగిలా ఎవరు? కురుపిశంగిలా ఎవరు? దూకుతూ పరుగెత్తేది ఎవరు? మార్గంలో ప్రాకేది ఎవరు?
23.56
अजारे पिशंगिला श्वावित् कुरुपिशंगिला ।
शश आस्कन्दम् अर्षत्य् अहिः पन्थां वि सर्पति ॥ २३.५६ ॥
ఇక్కడ మేక పిశంగిలా. కుక్కలాంటిది కురుపిశంగిలా. కుందేలు దూకుతూ పరుగెడుతుంది. పాము మార్గంలో ప్రాకుతుంది.
23.57
कत्य् अस्य विष्ठाः कत्य् अक्षराणि कति होमासः कतिधा समिद्धः ।
यज्ञस्य त्वा विदथा पृच्छम् अत्र कति होतार ऽ ऋतुशो यजन्ति ॥ २३.५७ ॥
దీనికి ఎన్ని ఆసనాలు? ఎన్ని అక్షరాలు? ఎన్ని ఆహుతులు? ఎన్ని విధాలుగా ప్రజ్వలింపబడింది? యజ్ఞ విధుల గురించి ఇక్కడ నిన్ను అడుగుతున్నాం: ఋతువుల వారీగా ఎంతమంది హోతలు యజిస్తారు?
23.58
षड् अस्य विष्ठाः शतम् अक्षराण्य् अशीतिर् होमाः समिधो ह तिस्रः ।
यज्ञस्य ते विदथा प्र ब्रवीमि सप्त होतार ऋतुशो यजन्ति ॥ २३.५८ ॥
ఈ యజ్ఞానికి ఆరు విష్ఠలు, వంద అక్షరాలు, ఎనభై ఆహుతులు, మూడు సమిధలు ఉన్నాయి. యజ్ఞ విధానాలను నీకు చెబుతాను; ఏడుగురు హోతలు ఋతువుల ప్రకారం యజిస్తారు.
23.59
को ऽ अस्य वेद भुवनस्य नाभिं को द्यावापृथिवी ऽ अन्तरिक्षम् ।
कः सूर्यस्य वेद बृहतो जनित्रं को वेद चन्द्रमसं यतोजाः ॥ २३.५९ ॥
ఈ భువనానికి నాభిని ఎవరు తెలుసు? ద్యావాపృథివిని, అంతరిక్షాన్ని ఎవరు తెలుసు? మహా సూర్యుని జన్మస్థానాన్ని ఎవరు తెలుసు? దేనినుండి జన్మించిన చంద్రుని ఎవరు తెలుసు?
23.60
वेदाहम् अस्य भुवनस्य नाभिं वेद द्यावापृथिवी ऽ अन्तरिक्षम् ।
वेद सूर्यस्य बृहतो जनित्रं अथो वेद चन्द्रमसं यतोजाः ॥ २३.६० ॥
ఈ భువనానికి నాభిని నేను తెలుసుకుంటాను. ద్యావాపృథివిని, అంతరిక్షాన్ని అతడు తెలుసుకుంటాడు. మహా సూర్యుని జన్మస్థానాన్ని అతడు తెలుసుకుంటాడు; అలాగే దేనినుండి పుట్టిన చంద్రుడినీ అతడు తెలుసుకుంటాడు.
23.61
पृच्छामि त्वा परम् अन्तं पृथिव्याः पृच्छामि यत्र भुवनस्य नाभिः ।
पृच्छामि त्वा वृष्णो ऽ अश्वस्य रेतः पृच्छामि वाचः परमं व्योम ॥ २३.६१ ॥
భూమికి పరమాంతాన్ని నిన్ను అడుగుతున్నాను; భువనానికి నాభి ఎక్కడ ఉందో అడుగుతున్నాను. బలమైన అశ్వపు రేతస్సును నిన్ను అడుగుతున్నాను; వాక్కు యొక్క పరమ వ్యోమాన్ని అడుగుతున్నాను.
23.62
इयं वेदिः परो ऽ अन्तः पृथिव्या ऽ अयं यज्ञो यत्र भुवनस्य नाभिः ।
अयꣳ सोमो वृष्णो ऽ अश्वस्य रेतः ब्रह्मायं वाचः परमं व्योम ॥ २३.६२ ॥
ఈ వేది భూమికి పరమాంతం; ఈ యజ్ఞమే భువనానికి నాభి ఉన్న స్థానం. ఈ సోమమే బలమైన అశ్వపు రేతస్సు; ఈ బ్రహ్మమే వాక్కు యొక్క పరమ వ్యోమం.
23.63
सुभूः स्वयम्भूः प्रथमो ऽन्तर् महत्य् अर्णवे ।
दधे ह गर्भम् ऋत्वियं यतो जातः प्रजापतिः ॥ २३.६३ ॥
సుభూః, స్వయంభూః, ప్రథముడు మహా సముద్రంలో గర్భాన్ని ధరించాడు; దాని నుండి తగిన కాలంలో ప్రజాపతి జన్మించాడు.
23.64
होता यक्षत् प्रजापतिꣳ सोमस्य महिम्नः ।
जुषतां पिबतु सोमꣳ होतर् यज ॥ २३.६४ ॥
హోత ప్రజాపతిని సోముని మహిమతో పూజించుగాక. ఆయన ప్రీతి చెంది సోమాన్ని త్రాగుగాక; హోతా, యజించు.
23.65
प्रजापते न त्वद् एतान्य् अन्यो विश्वा रूपाणि परि ता बभूव ।
यत्कामास् ते जुहुमस् तन् नो ऽ अस्तु । वयꣳ स्याम पतयो रयीणाम् ॥ २३.६५ ॥
ప్రజాపతీ, నీ కంటే వేరొకడు వీటిని కాలేదు; ఈ సమస్త రూపాలు ఆయనను చుట్టుకున్నవి. మేము ఏ కోరికతో హోమం చేస్తామో అది మాకు కలుగుగాక. మేము సంపదలకు అధిపతులమగుదుము.