Yajurveda · Adhyāya 3

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

Read with meanings

3.1

समिधाग्निं दुवस्यत घृतैर् बोधयतातिथिम् ।
आस्मिन् हव्या जुहोतन ॥ ३.१ ॥

Serve Agni with kindling sticks; awaken the guest with ghee. Offer oblations into him.

3.2

सुसमिद्धाय शोचिषे घृतं तीव्रं जुहोतन ।
अग्नये जातवेदसे ॥ ३.२ ॥

Pour intense ghee for the well-kindled, shining Agni, for Agni Jātavedas.

3.3

तं त्वा समिद्भिर् अङ्गिरो घृतेन वर्धयामसि ।
बृहच्छोचा यविष्ठ्य ॥ ३.३ ॥

O Aṅgiras, we increase you with kindling sticks and ghee. O youngest one, shine greatly.

3.4

उप त्वाग्ने हविष्मतीर् घृताचीर् यन्तु हर्यत ।
जुषस्व समिधो मम ॥ ३.४ ॥

O Agni, may the oblation-bearing, ghee-going offerings come near you. O beloved one, accept my kindling sticks.

3.5

भूर् भुवः स्वः ।
द्यौर् इव भूम्ना पृथिवीव वरिम्णा ।
तस्यास् ते पृथिवि देवयजनि पृष्ठेऽ ग्निम् अन्नादम् अन्नाद्याया दधे ॥ ३.५ ॥

Bhūḥ, bhuvaḥ, svaḥ. Like the sky in vastness, like the earth in breadth. O earth, place of the gods' sacrifice, upon your surface I place Agni, the food-eater, for the enjoyment of food.

3.6

आयं गौः पृश्निर् अक्रमीद् असदन् मातरं पुरः ।
पितरं च प्रयन्त्स्वः ॥ ३.६ ॥

This spotted cow has come and strode forward; she sat down before the mother (earth) and went also toward the father (sky) as he goes to heaven.

3.7

अन्तश् चरति रोचनास्य प्राणाद् अपानती ।
व्यख्यन् महिषो दिवम् ॥ ३.७ ॥

Within his radiance he moves, breathing out from the breath. The mighty one lights up the sky.

3.8

त्रिꣳशद् धाम वि राजति वाक् पतङ्गाय धीयते ।
प्रति वस्तोर् अह द्युभिः ॥ ३.८ ॥

The thirty abodes shine forth; speech is placed for the bird (the sun). Toward the dawn, with the days.

अग्निर् ज्योतिर् ज्योतिर् अग्निः स्वाहा ।
सूर्यो ज्योतिर् ज्योतिः सूर्यः स्वाहा ।
अग्निर् वर्चो ज्योतिर् वर्चः स्वाहा ।
सूर्यो वर्चो ज्योतिर् वर्चः स्वाहा ।
ज्योतिः सूर्यः सूर्यो ज्योतिः स्वाहा ॥ ३.९ ॥

Agni is light, light is Agni—svāhā. Sūrya is light, light is Sūrya—svāhā. Agni is splendour, light is splendour—svāhā. Sūrya is splendour, light is splendour—svāhā. Light is Sūrya, Sūrya is light—svāhā.

3.10

सजूर् देवेन सवित्रा सजू रात्र्येन्द्रवत्या ।
जुषाणो ऽअग्निर् वेतु स्वाहा ।
सजूर् देवेन सवित्रा सजू उषसेन्द्रवत्या ।
जुषाणः सूर्यो वेतु स्वाहा ॥ ३.१० ॥

Joined with the god Savitṛ, with the night, with Indravatī, let the delighted Agni accept—svāhā. Joined with the god Savitṛ, with the dawn, with Indravatī, let the delighted Sūrya accept—svāhā.

3.11

उपप्रयन्तो ऽ अध्वरं मन्त्रं वोचेमाग्नये ।
आरे ऽ अस्मे च शृण्वते ॥ ३.११ ॥

Drawing near to the sacrifice, let us speak the sacred formula to Agni—to him who hears both from afar and near us.

3.12

अग्निर् मूर्धा दिवः ककुत् पतिः पृथिव्या ऽ अयम् ।
अपाᳬं रेताᳬंसि जिन्वति ॥ ३.१२ ॥

Agni is the head of heaven, the summit and lord of the earth; this one quickens the seeds of the waters.

3.13

उभा वाम् इन्द्राग्नी ऽ आहुवध्या ऽ उभा राधसः सह मादयध्यै ।
उभा दाताराव् इषाꣳ रयीणाम् उभा वाजस्य सातये हुवे वाम् ॥ ३.१३ ॥

Both of you, Indra and Agni, are to be invoked; let both gladden with gifts. Both are givers of food and wealth. For the winning of strength I call both of you.

3.14

अयं ते योनिर् ऋत्वियो यतो जातो ऽ अरोचथाः ।
तं जानन्न् अग्न ऽ आरोहाथा नो वर्धया रयिम् ॥ ३.१४ ॥

This is your seasonal place of birth, from which you were born and shone forth. O Agni, knowing it, ascend, and increase wealth for us.

3.15

अयम् इह प्रथमो धायि धातृभिर् होता यजिष्ठो ऽ अध्वरेष्व् ईड्यः ।
यम् अप्नवानो भृगवो विरुरुचुर् वनेषु चित्रं विभ्वं विशे-विशे ॥ ३.१५ ॥

This first hotṛ, most worshipful and praiseworthy in sacrifices, is placed here by the establishers. Whom the Apnavānas and the Bhṛgus caused to shine in the forests — wondrous, all-pervading, for every clan.

3.16

अस्य प्रत्नाम् अनु द्युतꣳ शुक्रं दुदुह्रे ऽ अह्रयः ।
पयः सहस्रसाम् ऋषिम् ॥ ३.१६ ॥

Following his ancient brilliance, the tireless ones milked out the bright milk — the giver of thousands, for the seer.

3.17

तनूपा ऽ अग्ने ऽसि तन्वं मे पाहि ।
आयुर्दा ऽ अग्नेऽ स्य् आयुर् मे देहि ।
वर्चोदा ऽ अग्ने ऽसि वर्चो मे देहि ।
अग्ने यन् मे तन्वा ऽ ऊनं तन् मऽ आ पृण ॥ ३.१७ ॥

O Agni, you are the protector of the body; protect my body. O Agni, you are the giver of life; give me life. O Agni, you are the giver of splendour; give me splendour. O Agni, whatever is lacking in my body, make it whole again for me.

3.18

इन्धानास् त्वा शतꣳ हिमा द्युमन्तꣳ सम् इधीमहि ।
वयस्वन्तो वयस्कृतꣳ सहस्वन्तः सहस्कृतम् ।
अग्ने सपत्नदम्भनम् अदब्धासो ऽ अदाभ्यम् ।
चित्रावसो स्वस्ति ते पारम् अशीय ॥ ३.१८ ॥

Kindling you for a hundred winters, we kindle you together, O radiant one. Giver of life, giver of vigor, Agni, destroyer of rivals, unfailing, invincible. O you of wondrous wealth, may there be well-being for you; may we reach the far shore.

3.19

सं त्वम् अग्ने सूर्यस्य वर्चसागथाः सम् ऋषीणाᳬं स्तुतेन ।
सं प्रियेण धाम्ना सम् अहम् आयुषा सं वर्चसा सं प्रजया सꣳ रायस् पोषेण ग्मिषीय ॥ ३.१९ ॥

O Agni, may you be joined with the radiance of the sun, joined with the praise of the seers. Be joined with the dear abode; may I be joined with life, with radiance, with offspring, and with wealth and nourishment. May I go forth.

3.20

अन्ध स्थान्धो वो भक्षीय मह स्थ महो वो भक्षीयोर्ज स्थोर्जं वो भक्षीय रायस् पोष स्थ रायस् पोषं वो भक्षीय ॥ ३.२० ॥

You are food; may I eat your food. You are greatness; may I eat your greatness. You are vigor; may I eat your vigor. You are the nourishment of wealth; may I eat your nourishment of wealth.

3.21

रेवती रमध्वम् अस्मिन् योनाव् अस्मिन् गोष्ठे ऽस्मिंल् लोके स्मिन् क्षये ।
इहैव स्त मापगात ॥ ३.२१ ॥

O cows rich in cattle, take delight in this womb, in this cow-pen, in this world, in this abode. Be right here; do not go away.

3.22

सꣳहितासि विश्वरूप्य् ऊर्जा माविश गौपत्येन ।
उप त्वाग्ने दिवे-दिवे दोषावस्तर् धिया वयम् ।
नमो भरन्त ऽएमसि ॥ ३.२२ ॥

You are joined, all-formed; enter me with vigor, with the lordship of cattle. O Agni, day by day, at night and at dawn, with thought and bringing homage, we draw near to you.

3.23

राजन्तम् अध्वराणां गोपाम् ऋतस्य दीदिविम् ।
वर्धमाणꣳ स्वे दमे ॥ ३.२३ ॥

Shining lord of sacrifices, guardian of cosmic order, radiant Agni, who grows in his own abode.

3.24

स नः पितेव सूनवे ऽग्ने सूपायनो भव ।
सचस्वा नः स्वस्तये ॥ ३.२४ ॥

Be to us as a father to a son, O Agni; be easily approached and kind; stay with us for our well-being.

3.25

अग्ने त्वं नोऽ अन्तमऽ उत त्राता शिवो भवा वरूथ्यः ।
वसुर् अग्निर् वसुश्रवाऽ अच्छानक्षि द्युमत्तमꣳ रयिं दाः ॥ ३.२५ ॥

O Agni, be our nearest and protector, auspicious and a shelter; Agni, bestower of wealth and famed for riches, reach us and give the most radiant wealth.

3.26

तं त्वा शोचिष्ठ दीदिवः सुम्नाय नूनम् ईमहे सखिभ्यः ।
स नो बोधि श्रुधी हवम् उरुष्या णोऽ अघायतः समस्मात् ॥ ३.२६ ॥

O most brilliant, radiant one, now we ask you for favor for our friends; may you know and hear our call, and protect us from the malicious one.

3.27

इडऽ एह्य् अदित ऽ एहि ।
काम्या ऽ एत ।
मयि वः कामधरणं भूयात् ॥ ३.२७ ॥

O Iḍā, come here; O Aditi, come here; you desired ones, come; may there be the fulfillment of your desire in me.

3.28

सोमानꣳ स्वरणं कृणुहि ब्रह्मणस्पते ।
कक्षीवन्तं य ऽ औशिजः ॥ ३.२८ ॥

O Brahmaṇaspati, make the svaraṇa (invocation) of Soma, as for Kakṣīvān, son of Uśij.

3.29

यो रेवान् यो ऽअमीवहा वसुवित् पुष्टिवर्धनः ।
स नः सिषक्तु यस् तुरः ॥ ३.२९ ॥

He who is rich, slayer of disease, finder of wealth, increaser of nourishment — may he bestow on us, he who is swift.

3.30

मा नः शꣳसोऽ अररुषो धूर्तिः प्र णङ् मर्त्यस्य ।
रक्षा णो ब्रह्मणस्पते ॥ ३.३० ॥

Let not the curse and deceit of the ungenerous reach us; let it perish for the mortal. O Brahmaṇaspati, protect us.

3.31

महि त्रीणाम् अवो ऽस्तु द्युक्षं मित्रस्यार्यम्णः ।
दुराधर्षं वरुणस्य ॥ ३.३१ ॥

May there be the great protection of the three; the radiant protection of Mitra and Aryaman. May the protection of Varuṇa be unassailable.

3.32

नहि तेषाम् अमा चन नाध्वसु वारणेषु ।
ईशे रिपुर् अघशꣳसः ॥ ३.३२ ॥

Not even near them, nor on the paths or in the obstacles, has the enemy or the evil-speaker any power.

3.33

ते हि पुत्रासो ऽ अदितेः प्र जीवसे मर्त्याय ।
ज्योतिर् यच्छन्त्य् अजस्रम् ॥ ३.३३ ॥

They indeed are the sons of Aditi; for mortals, for life, they unceasingly grant light.

3.34

कदा चन स्तरीर् असि नेन्द्र सश्चसि दाशुषे ।
उपोपेन् नु मघवन् भूय ऽ इन् नु ते दानं देवस्य पृच्यते ॥ ३.३४ ॥

Never are you niggardly, O Indra; you draw near to the giver. O bountiful one, now let your gift be bestowed more and more by the god.

3.35

तत् सवितुर् वरेण्यं भर्गो देवस्य धीमहि ।
धियो यो नः प्रचोदयत् ॥ ३.३५ ॥

We meditate on the adorable splendor of the god Savitṛ; may he impel our thoughts.

3.36

परि ते दूडभो रथोऽस्माꣳ अश्नोतु विश्वतः ।
येन रक्षसि दाशुषः ॥ ३.३६ ॥

May your unassailable chariot encompass us on every side, by which you destroy the demons of the giver.

3.37

भूर् भुवः स्वः सुप्रजाः प्रजाभि स्याꣳ सुवीरो वीरैः सुपोषः पोषैः ।
नर्य प्रजां मे पाहि ।
शꣳस्य पशून् मे पाहि ।
अथर्य पितुं मे पाहि ॥ ३.३७ ॥

Bhūr bhuvaḥ svaḥ: may I be rich in good offspring, with children; may I be rich in brave sons, nourished with sustenance. O Nārya, protect my offspring. O Śaṃsya, protect my cattle. O Atharya, protect my food.

3.38

आगन्म विश्ववेदसम् अस्मभ्यं वसुवित्तमम् ।
अग्ने सम्राड् अभि द्युम्नम् अभि सह ऽ आ यच्छस्व ॥ ३.३८ ॥

We have come to the all-possessing one, the best finder of wealth for us. O Agni, sovereign, grant us splendor and strength.

3.39

अयम् अग्निर् गृहपतिर् गार्हपत्यः प्रजाया वसुवित्तमः ।
अग्ने गृहपते ऽभि द्युम्नम् अभि सह ऽ आ यच्छस्व ॥ ३.३९ ॥

This Agni is the lord of the house, the household fire, the best finder of wealth for offspring. O Agni, lord of the house, grant us splendor and strength.

3.40

अयम् अग्निः पुरीष्यो रयिमान् पुष्टिवर्धनः ।
अग्ने पुरीष्याभि द्युम्नम् अभि सह ऽ आ यच्छस्व ॥ ३.४० ॥

This Agni is Purīṣya, rich in wealth, the increaser of nourishment. O Purīṣya Agni, grant us splendor and strength.

3.41

गृहा मा बिभीत मा वेपध्वमूर्जं बिभ्रत ऽ एमसि ।
ऊर्जं बिभ्रद् वः सुमनाः सुमेधा गृहान् ऐमि मनसा मोदमानः ॥ ३.४१ ॥

Houses, do not be afraid, do not tremble; we have come bearing strength and nourishment. Bearing strength for you, I come to the houses, well-minded and wise, rejoicing in mind.

3.42

येषाम् अध्येति प्रवसन् येषु सौमनसो बहुः ।
गृहान् उप ह्वयामहे ते नो जानन्तु जानतः ॥ ३.४२ ॥

To the households in whose homes, even when traveling, learning is pursued and where there is abundant goodwill, we call. Let them know us, as those who know recognize.

3.43

उपहूताऽ इह गावऽ उपहूताऽ अजावयः ।
अथो ऽअन्नस्य कीलाल ऽउपहूतो गृहेषु नः ।
क्षेमाय वः शान्त्यै प्र पद्ये शिवꣳ शग्मꣳ शंयोः शंयोः ॥ ३.४३ ॥

Here the cows have been called, the goats and sheep have been called; and the essence of food has been called into our houses. For your safety and peace I go forth — may it be auspicious, blessed, and bringing happiness, happiness.

3.44

प्रघासिनो हवामहे मरुतश् च रिशादसः ।
करम्भेण सजोषसः ॥ ३.४४ ॥

We call the Maruts, eaters of the feast, and the Maruts who destroy enemies; with karambha (barley-meal), united in delight.

3.45

यद् ग्रामे यद् अरण्ये यत् सभायां यद् इन्द्रिये ।
यद् एनश् चकृमा वयम् इदं तद् अव यजामहे स्वाहा ॥ ३.४५ ॥

Whatever fault we have committed in the village, in the forest, in the assembly, in the sense-power — that we offer away with this oblation. Svāhā.

3.46

मो षू ण ऽ इन्द्रात्र पृत्सु देवैर् अस्ति हि ष्मा ते शुष्मिन्न् अवयाः ।
महश् चिद् यस्य मीढुषो यव्या हविष्मतो मरुतो वन्दते गीः ॥ ३.४६ ॥

Indra, do not forsake us here in battles with the gods; for you, mighty one, surely should not be far away. For the great and bountiful one, the song praises the Maruts who bear oblations.

3.47

अक्रन् कर्म कर्मकृतः सह वाचा मयोभुवा ।
देवेभ्यः कर्म कृत्वास्तं प्रेत सचाभुवः ॥ ३.४७ ॥

The doers of the rite have performed the work with speech that brings happiness. Having performed the rite for the gods, go forth home, you companions.

3.48

अवभृथ निचुम्पुण निचेरुर् असि निचुम्पुणः ।
अव देवैर् देवकृतम् एनो यासिषम् अव मर्त्यैर् मर्त्यकृतम् ।
पुरुराव्णो देव रिषस् पाहि ॥ ३.४८ ॥

You are the sprinkler, Avabhṛtha; you have come down. May I remove the fault done by the gods and the fault done by mortals. O god, praised by many, protect from harm.

3.49

पूर्णा दर्वि परा पत सुपूर्णा पुनर् आ पत ।
वस्नेव वि क्रीणावहाऽ इषमूर्जꣳ शतक्रतो ॥ ३.४९ ॥

O full ladle, go forth full, and come back full. As though buying with a price, let us two buy nourishment and sap, O you of a hundred rites.

3.50

देहि मे ददामि ते नि मे धेहि नि ते दधे ।
निहारं च हरासि मे निहारं निहराणि ते स्वाहा ॥ ३.५० ॥

Give to me, I give to you. Place for me, I place for you. You take an offering from me; I give back the offering to you. Svāhā.

3.51

अक्षन्न् अमीमदन्त ह्य् अव प्रियाऽ अधूषत ।
अस्तोषत स्वभानवो विप्रा निविष्ठया मती योजा न्विन्द्र ते हरी ॥ ३.५१ ॥

They have eaten, they have rejoiced; the dear ones have shaken off. The self-shining inspired poets have praised with a settled thought. O Indra, now yoke your two bay horses.

3.52

सुसंदृशं त्वा वयं मघवन् वन्दिषीमहि ।
प्र नूनं पूर्णबन्धुर स्तुतो यासि वशाꣳ२ऽ अनु योजा न्विन्द्र ते हरी ॥ ३.५२ ॥

O bountiful one, we would praise you, beautiful to behold. Full-harnessed and praised, you indeed go toward the cows. O Indra, now yoke your two bay horses.

3.53

मनो न्व् आह्वामहे नाराशꣳसेन स्तोमेन ।
पितॄणां च मन्मभिः ॥ ३.५३ ॥

Now with mind we call upon the Fathers, with the Nārāśaṃsa hymn and with the prayers of the fathers.

3.54

आ न ऽएतु मनः पुनः क्रत्वे दक्षाय हविषे ।
ज्योक् च सूर्यं दृशे ॥ ३.५४ ॥

May the mind come back to us, for wisdom, strength and oblation, and that we may see the sun for long.

3.55

पुनर् नः पितरो मनो ददातु दैव्यो जनः ।
जीवं व्रातꣳ सचेमहि ॥ ३.५५ ॥

May the Fathers give us mind again; may the divine people give life and company; may we be joined with them.

3.56

वयꣳ सोम व्रते तव मनस् तनूषु बिभ्रतः ।
प्रजावन्तः सचेमहि ॥ ३.५६ ॥

O Soma, in your vow, bearing mind in our bodies, may we be joined, possessed of offspring.

3.57

एष ते रुद्र भागः सह स्वस्राम्बिकया तं जुषस्व स्वाहा ।
एष ते रुद्र भागऽ आखुस् ते पशुः ॥ ३.५७ ॥

O Rudra, this is your share, together with your sister Ambikā; accept it. Svāhā. O Rudra, this is your share; the mouse is your animal.

3.58

अव रुद्रमद् ईमह्य् अव देवं त्र्यम्बकम् ।
यथा नो वस्यसस् करद् यद् यथा नः श्रेयसस् करद् यद् यथा नो व्यवसाययात् ॥ ३.५८ ॥

We beseech that Rudra, the three-eyed god, so that he may make us more prosperous, make us more auspicious, and make our undertakings succeed.

3.59

भेषजम् असि भेषजं गवेऽश्वाय पुरुषाय भेषजम् ।
सुखं मेषाय मेष्यै ॥ ३.५९ ॥

You are medicine; medicine for the cow, for the horse, for the man. Well-being for the ram, for the ewe.

3.60

त्र्यम्बकं यजामहे सुगन्धिं पुष्टिवर्धनम् ।
उर्वारुकम् इव बन्धनान् मृत्योर् मुक्षीय माऽमृतात् ।
त्र्यम्बकं यजामहे सुगन्धिं पतिवेदनम् ।
उर्वारुकम् इव बन्धनाद् इतो मुक्षीय मामुतः ॥ ३.६० ॥

We worship Tryambaka, fragrant, increaser of nourishment. Like a cucumber freed from its stem, may we be freed from death; may we not be cut off from immortality. We worship Tryambaka, fragrant, bestower of a husband. Like a cucumber freed from its stem, may I be freed from here and from there.