યજુર્વેદ · અધ્યાય 16
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
16.1
नमस् ते रुद्र मन्यव ऽ उतो त ऽ इषवे नमः ।
बाहुभ्याम् उत ते नमः ॥ १६.१ ॥
હે રુદ્ર, તારા ક્રોધને નમસ્કાર; તારા બાણને પણ નમસ્કાર. તારા બંને બાહુઓને નમસ્કાર.
16.2
या ते रुद्र शिवा तनूर् अघोरापापकाशिनी ।
तया नस् तन्वा शंतमया गिरिशन्ताभि चाकशीहि ॥ १६.२ ॥
હે રુદ્ર, તારું જે શિવ, અઘોર, પાપ ન બતાવનારું રૂપ છે, તે અતિ કલ્યાણકારી રૂપથી અમારા તરફ જો, હે ગિરીશ.
16.3
याम् इषुं गिरिशन्त हस्ते बिभर्ष्य् अस्तवे ।
शिवां गिरित्र तां कुरु मा हिꣳसीः पुरुषं जगत् ॥ १६.३ ॥
હે ગિરિશન્ત, ફેંકવા માટે હાથમાં ધારણ કરેલા જે બાણને તું રાખે છે, હે ગિરિત્ર, તેને શિવ (કલ્યાણકારી) બનાવ; પુરુષ અને જગતની હિંસા ન કર.
16.4
शिवेन वचसा त्वा गिरिशाच्छा वदामसि ।
यथा नः सर्वम् इज् जगद् अयक्ष्मꣳ सुमना ऽ असत् ॥ १६.४ ॥
હે ગિરીશ, કલ્યાણકારી વાણીથી અમે તને ઉદ્દેશીને બોલીએ છીએ; અમારું સમગ્ર જગત રોગરહિત અને પ્રસન્નમનનું થાય.
16.5
अध्य् अवोचद् अधिवक्ता प्रथमो दैव्यो भिषक् ।
अहीꣳश् च सर्वान् जम्भयन्त् सर्वाश् च यातुधान्यो ऽधराचीः परा सुव ॥ १६.५ ॥
પ્રથમ દૈવી વૈદ્ય, શ્રેષ્ઠ ઉપદેશક (એમ) બોલ્યા: બધા સર્પોને કચડી નાખ; બધી યાતુધાનીઓને નીચે તરફ દૂર હાંકી કાઢ.
16.6
असौ यस् ताम्रो ऽ अरुण ऽ उत बभ्रुः सुमङ्गलः ।
ये चैनꣳ रुद्रा ऽ अभितो दिक्षु श्रिताः सहस्रशो वैषाꣳ हेड ऽ ईमहे ॥ १६.६ ॥
તાંબા જેવો લાલ, અરુણ અને ભૂરો એ અત્યંત મંગલકારી છે; તેની ચારેબાજુ દિશાઓમાં હજારો રુદ્રો સ્થિત છે, તેમના ક્રોધની અમે યાચના કરીએ છીએ.
16.7
असौ यो ऽवसर्पति नीलग्रीवो विलोहितः ।
उतैनं गोपा ऽ अदृश्रन्न् अदृश्रन्न् उदहार्यः स दृष्टो मृडयाति नः ॥ १६.७ ॥
નીલકંઠ અને ઘેરો લાલ થઈને નીચે ઊતરનાર તે; તેને ગોવાળોએ જોયો, જોયો; (તે) ઊંચકવા યોગ્ય છે. દર્શન દઈને તે અમારા પર કૃપા કરે.
16.8
नमो ऽस्तु नीलग्रीवाय सहस्राक्षाय मीढुषे ।
अथो ये ऽ अस्य सत्वानो ऽहं तेभ्यो ऽकरं नमः ॥ १६.८ ॥
નીલકંઠ, સહસ્રાક્ષ, વરદાતાને નમસ્કાર હો; તેના જે અનુચરો છે તેમને પણ હું નમસ્કાર કરું છું.
16.9
प्र मुञ्च धन्वनस् त्वम् उभयोर् आर्त्न्योर् ज्याम् ।
याश् च ते हस्त ऽ इषवः ऽ परा ता भगवो वप ॥ १६.९ ॥
હે રુદ્ર, તું ધનુષ્યમાંથી અને બંને બાહુઓમાંથી પણછ મુક્ત કર. તારા હાથમાંના જે બાણ છે, હે ભગવન્, તેમને દૂર ફેંક.
16.10
विज्यं धनुः कपर्दिनो विशल्यो वाणवाꣳ२ऽ उत ।
अनेशन्न् अस्य याऽइषव ऽआभुर् अस्य निषङ्गधिः ॥ १६.१० ॥
કપર્દીનું ધનુષ્ય પણછ વિનાનું હો; બાણ અણી વિનાના હો. તેના જે બાણ છે તે તેને ન પહોંચો; તેનો ભાથો પણ તેનો જ રહો.
16.11
या ते हेतिर् मीढुष्टम हस्ते बभूव ते धनुः ।
तयास्मान् विश्वतस् त्वम् अयक्ष्मया परि भुज ॥ १६.११ ॥
હે અતિદાનશીલ, તારા હાથમાં અને ધનુષ્યમાં જે શસ્ત્ર છે, તેનાથી તું અમને ચારે બાજુથી રોગરહિત રાખીને રક્ષ.
16.12
परि ते धन्वनो हेतिर् अस्मान् वृणक्तु विश्वतः ।
अथो य ऽइषुधिस् तवारे ऽ अस्मिन् नि धेहि तम् ॥ १६.१२ ॥
તારા ધનુષ્યનું શસ્ત્ર ચારે બાજુથી અમને દૂર રાખે. અને તારો જે ભાથો છે, તેને અહીંથી દૂર, અહીં જ મૂકી દે.
16.13
अवतत्य धनुष् ट्वꣳ सहस्राक्ष शतेषुधे ।
निशीर्य शल्यानां मुखा शिवो नः सुमना भव ॥ १६.१३ ॥
હે સહસ્રાક્ષ, હે શતેષુધિ, ધનુષ્યને પણછ વિનાનું કરીને અને બાણની અણીઓ ઘસીને તું અમારા માટે કલ્યાણકારી અને પ્રસન્ન મનવાળો થા.
16.14
नमस् त ऽ आयुधायानातताय धृष्णवे ।
उभाभ्याम् उत ते नमो बाहुभ्यां तव धन्वने ॥ १६.१४ ॥
પણછ ન ચઢાવેલા શસ્ત્રને અને તે નિર્ભય તને નમસ્કાર. તારા બંને બાહુઓને અને તારા ધનુષ્યને પણ નમસ્કાર.
16.15
मा नो महान्तम् उत मा नो ऽ अर्भकं मा न ऽ उक्षन्तम् उत मा न ऽ उक्षितम् ।
मा नो वधीः पितरं मोत मातरं मा नः प्रियास् तन्वो रुद्र रीरिषः ॥ १६.१५ ॥
હે રુદ્ર, અમારા મોટાઓને ન હણ, નાનાઓને ન હણ, યુવાનોને ન હણ, ગર્ભસ્થોને ન હણ. અમારા પિતા અને માતાને ન હણ; અમારા પ્રિય શરીરોને હાનિ ન પહોંચાડ.
16.16
मा नस् तोके तनये मा न ऽ आयुषि मा नो गोषु मा नो ऽ अश्वेषु रीरिषः ।
मा नो वीरान् रुद्र भामिनो वधीर् हविष्मन्तः सदम् इत् त्वा हवामहे ॥ १६.१६ ॥
અમારી સંતતિ અને વંશમાં હાનિ ન કર; અમારા આયુષ્યમાં હાનિ ન કર; અમારી ગાયો અને ઘોડાઓમાં હાનિ ન કર. હે ક્રોધી રુદ્ર, અમારા વીરોને ન હણ; હવિ સાથે અમે હંમેશાં તને જ આવાહન કરીએ છીએ.
16.17
नमो हिरण्यबाहवे सेनान्ये दिशां च पतये नमो नमो वृक्षेभ्यो हरिकेशेभ्यः पशूनां पतये नमो नमः शष्पिञ्जराय त्विषीमते पथीनां पतये नमो नमो हरिकेशायोपवीतिने पुष्टानां पतये नमः ॥ १६.१७ ॥
સોનેરી ભુજાવાળા સેનાપતિને નમસ્કાર; દિશાઓના સ્વામીને નમસ્કાર. વૃક્ષોને નમસ્કાર, લીલા કેશવાળાઓને નમસ્કાર, પશુઓના સ્વામીને નમસ્કાર. ઘાસ જેવા પીળાશ પડતા, તેજસ્વીને નમસ્કાર, માર્ગોના સ્વામીને નમસ્કાર. લીલા કેશવાળા, યજ્ઞોપવીતધારીને નમસ્કાર, પુષ્ટોના સ્વામીને નમસ્કાર.
16.18
नमो बभ्लुशाय व्याधिने ऽन्नानां पतये नमो नमो भवस्य हेत्यै जगतां पतये नमो नमो रुद्रायाततायिने क्षेत्राणां पतये नमो नमः सूतायाहन्त्यै वनानां पतये नमः ॥ १६.१८ ॥
બભ્લુશ (પીળા-કથ્થાઈ રંગના) વ્યાધને નમસ્કાર, અન્નોના સ્વામીને નમસ્કાર. ભવના આયુધને નમસ્કાર, જગતના સ્વામીને નમસ્કાર. ખેંચેલા ધનુષ્યવાળા રુદ્રને નમસ્કાર, ક્ષેત્રોના સ્વામીને નમસ્કાર. સારથિને નમસ્કાર, ન હણનારને નમસ્કાર, વનોના સ્વામીને નમસ્કાર.
16.19
नमो रोहिताय स्थपतये वृक्षाणां पतये नमो नमो भुवन्तये वारिवस्कृतायौषधीनां पतये नमो नमो मन्त्रिणे वाणिजाय कक्षाणां पतये नमो नम ऽ उच्चैर्घोषायाक्रन्दयते पत्तीनां पतये नमः ॥ १६.१९ ॥
રોહિતને નમસ્કાર, સ્થપતિને, વૃક્ષોના પતિને નમસ્કાર. ભુવંતિને, વારિવસ્કૃતને, ઔષધિઓના પતિને નમસ્કાર, નમસ્કાર. મંત્રીને, વાણિજને, કક્ષોના પતિને નમસ્કાર, નમસ્કાર. ઉચ્ચઘોષને, આક્રંદયિતાને, પદાતિઓના પતિને નમસ્કાર.
16.20
नमः कृत्स्नायतया धावते सत्वनां पतये नमो नमः सहमानाय निव्याधिनऽ आव्याधिनीनां पतये नमो नमो निषङ्गिणे ककुभाय स्तेनानां पतये नमो नमो निचेरवे परिचरायारण्यानां पतये नमः ॥ १६.२० ॥
પૂર્ણ વેગથી દોડનારને નમસ્કાર, પ્રાણીઓના પતિને નમસ્કાર. નમસ્કાર, સહમાનને, નિવ્યાધીને, આવ્યાધિનીઓના પતિને નમસ્કાર. નમસ્કાર, નમસ્કાર, નિષંગીને, કકુભને, ચોરોના પતિને નમસ્કાર. નમસ્કાર, નમસ્કાર, નિચેરુને, પરિચરને, અરણ્યોના પતિને નમસ્કાર.
16.21
नमो वञ्चते परिवञ्चते स्तायूनां पतये नमो नमो निषङ्गिण ऽ इषुधिमते तस्कराणां पतये नमो नमः सृकायिभ्यो जिघाꣳसद्भ्यो मुष्णतां पतये नमो नमो ऽसिमद्भ्यो नक्तं चरद्भ्यो विकृन्तानां पतये नमः ॥ १६.२१ ॥
વંચકને નમસ્કાર, પરિવંચકને, ચોરોના પતિને નમસ્કાર. નમસ્કાર, નમસ્કાર નિષંગીને, ઇષુધિમાનને, લૂંટારાઓના પતિને નમસ્કાર. નમસ્કાર, નમસ્કાર સૃકાયીઓને, હણવાની ઇચ્છાવાળાને, લૂંટનારાઓના પતિને નમસ્કાર. નમસ્કાર, નમસ્કાર અસિધારીઓને, રાત્રે ફરનારાઓને, છેદનારાઓના પતિને નમસ્કાર.
16.22
नम ऽ उष्णीषिणे गिरिचराय कुलुञ्चानां पतये नमो नम ऽ इषुमद्भ्यो धन्वायिभ्यश् च वो नमो नम ऽ आतन्वानेभ्यः प्रतिदधानेभ्यश् च वो नमो नम ऽ आयच्छद्भ्यो स्यद्भ्यश् च वो नमः ॥ १६.२२ ॥
પાઘડી ધારણ કરનાર, પર્વતોમાં વિચરનાર ને નમસ્કાર; કુલુંચોના સ્વામીને નમસ્કાર. બાણ ધારણ કરનારાઓને, ધનુર્ધરોને અને તમને નમસ્કાર. ધનુષ્યની દોરી ખેંચનારાઓને ને ચડાવનારાઓને નમસ્કાર. બાણ ખેંચનારાઓને ને છોડનારાઓને તથા તમને નમસ્કાર.
16.23
नमो विसृजद्भ्यो विध्यद्भ्यश् च वो नमो नमः स्वपद्भ्यो जाग्रद्भ्यश् च वो नमो नमः शयानेभ्य ऽ आसीनेभ्यश् च वो नमो नमस् तिष्ठद्भ्यो धावद्भ्यश् च वो नमः ॥ १६.२३ ॥
છોડનારાઓને ને વીંધનારાઓને તથા તમને નમસ્કાર. સૂનારાઓને ને જાગનારાઓને તથા તમને નમસ્કાર. સૂતેલાઓને ને બેઠેલાઓને તથા તમને નમસ્કાર. ઊભેલાઓને ને દોડનારાઓને તથા તમને નમસ્કાર.
16.24
नमः सभाभ्यः सभापतिभ्यश् च वो नमो नमो ऽश्वेभ्यो ऽश्वपतिभ्यश् च वो नमो नम ऽ आव्याधिनीभ्यो विविध्यन्तीभ्यश् च वो नमो नम ऽ उगणाभ्यस् तृꣳहतीभ्यश् च वो नमः ॥ १६.२४ ॥
સભાઓને ને સભાપતિઓને તથા તમને નમસ્કાર. ઘોડાઓને ને અશ્વપતિઓને તથા તમને નમસ્કાર. પ્રહાર કરનારી ને વીંધનારી સ્ત્રીઓને તથા તમને નમસ્કાર. ઉગ્ર ગણોને ને પ્રચંડ શક્તિઓને તથા તમને નમસ્કાર.
16.25
नमो गणेभ्यो गणपतिभ्यश् च वो नमो नमो व्रातेभ्यो व्रातपतिभ्यश् च वो नमो नमो गृत्सेभ्यो गृत्सपतिभ्यश् च वो नमो नमो विरूपेभ्यो विश्वरूपेभ्यश् च वो नमः ॥ १६.२५ ॥
ગણોને નમસ્કાર, અને ગણપતિઓને નમસ્કાર; તમને નમસ્કાર. નમસ્કાર, નમસ્કાર; વ્રાતોને નમસ્કાર, અને વ્રાતપતિઓને નમસ્કાર; તમને નમસ્કાર. નમસ્કાર, નમસ્કાર; ગૃત્સોને નમસ્કાર, અને ગૃત્સપતિઓને નમસ્કાર; તમને નમસ્કાર. નમસ્કાર, નમસ્કાર; વિરૂપો અને વિશ્વરૂપોને નમસ્કાર; તમને નમસ્કાર.
16.26
नमः सेनाभ्यः सेनानिभ्यश् च वो नमो नमो रथिभ्यो ऽ अरथेभ्यश् च वो नमो नमः क्षत्तृभ्यः संग्रहीतृभ्यश् च वो नमो नमो महद्भ्यो ऽ अर्भकेभ्यश् च वो नमः ॥ १६.२६ ॥
સેનાઓને નમસ્કાર, અને સેનાનાયકોને નમસ્કાર; તમને નમસ્કાર. નમસ્કાર, નમસ્કાર; રથીઓને નમસ્કાર, અને અરથીઓને નમસ્કાર; તમને નમસ્કાર. નમસ્કાર; ક્ષત્તૃઓને અને સંગ્રહીતૃઓને નમસ્કાર; તમને નમસ્કાર. નમસ્કાર, નમસ્કાર; મહાનોને નમસ્કાર, અને અર્ભકોને નમસ્કાર; તમને નમસ્કાર.
16.27
नमस् तक्षभ्यो रथकारेभ्यश् च वो नमो नमः कुलालेभ्यः कर्मारेभ्यश् च वो नमो नमो निषादेभ्यः पुञ्जिष्ठेभ्यश् च वो नमो नमः श्वनिभ्यो मृगयुभ्यश् च वो नमः ॥ १६.२७ ॥
સુથારોને નમસ્કાર, અને રથકારોને નમસ્કાર; તમને નમસ્કાર. નમસ્કાર, નમસ્કાર; કુંભારોને નમસ્કાર, અને લુહારોને નમસ્કાર; તમને નમસ્કાર. નમસ્કાર, નમસ્કાર; નિષાદોને નમસ્કાર, અને પુંજિષ્ઠોને નમસ્કાર; તમને નમસ્કાર. નમસ્કાર, નમસ્કાર; કૂતરા પાળનારાઓને નમસ્કાર, અને શિકારીઓને નમસ્કાર; તમને નમસ્કાર.
16.28
नमः श्वभ्यः श्वपतिभ्यश् च वो नमो नमो भवाय च रुद्राय च नमः शर्वाय च पशुपतये च नमो नीलग्रीवाय च शितिकण्ठाय च ॥ १६.२८ ॥
કૂતરાંઓને નમસ્કાર, અને શ્વપતિઓને નમસ્કાર; તમને નમસ્કાર. નમસ્કાર, નમસ્કાર; ભવને નમસ્કાર, અને રુદ્રને નમસ્કાર. નમસ્કાર; શર્વને નમસ્કાર, અને પશુપતિને નમસ્કાર. નમસ્કાર; નીલગ્રીવને અને શિતિકંઠને નમસ્કાર.
16.29
नमः कपर्दिने च व्युप्तकेशाय च नमः सहस्राक्षाय च शतधन्वने च नमो गिरिशयाय च शिपिविष्टाय च नमो मीढुष्टमाय चेषुमते च ॥ १६.२९ ॥
જટાધારીને નમસ્કાર અને મુંડિતકેશને પણ નમસ્કાર. સહસ્રાક્ષને નમસ્કાર અને શતધન્વાને નમસ્કાર. ગિરિશયને નમસ્કાર અને શિપિવિષ્ટને નમસ્કાર. અતિ દાનશીલને નમસ્કાર અને ઇષુમાનને નમસ્કાર.
16.30
नमो ह्रस्वाय च वामनाय च नमो बृहते च वर्षीयसे च नमो वृद्धाय च सवृधे च नमो ऽग्र्याय च प्रथमाय च ॥ १६.३० ॥
હ્રસ્વને નમસ્કાર અને વામનને નમસ્કાર. બૃહતને નમસ્કાર અને વર્ષીયસને નમસ્કાર. વૃદ્ધને નમસ્કાર અને સવૃધને નમસ્કાર. અગ્ર્યને નમસ્કાર અને પ્રથમને નમસ્કાર.
16.31
नम ऽ आशवे चाजिराय च नमः शीघ्र्याय च शीभ्याय च नम ऽ ऊर्म्याय चावस्वन्याय च नमो नादेयाय च द्वीप्याय च ॥ १६.३१ ॥
આશુને નમસ્કાર અને અજિરને નમસ્કાર. શીઘ્ર્યને નમસ્કાર અને શીભ્યને નમસ્કાર. ઊર્મ્યને નમસ્કાર અને અવસ્વન્યને નમસ્કાર. નાદેયને નમસ્કાર અને દ્વીપ્યને નમસ્કાર.
16.32
नमो ज्येष्ठाय च कनिष्ठाय च नमः पूर्वजाय चापरजाय च नमो मध्यमाय चापगल्भाय च नमो जघन्याय च बुध्न्याय च ॥ १६.३२ ॥
જ્યેષ્ઠને નમસ્કાર અને કનિષ્ઠને નમસ્કાર. પૂર્વજને નમસ્કાર અને અપરજને નમસ્કાર. મધ્યમને નમસ્કાર અને અપગલ્ભને નમસ્કાર. જઘન્યને નમસ્કાર અને બુધ્ન્યને નમસ્કાર.
16.33
नमः सोभ्याय च प्रतिसर्याय च नमो याम्याय च क्षेम्याय च नमः श्लोक्याय चावसान्याय च नम ऽ उर्वर्याय च खल्याय च ॥ १६.३३ ॥
સોભ્યને નમસ્કાર અને પ્રતિસર્યને નમસ્કાર. યામ્યને નમસ્કાર અને ક્ષેમ્યને નમસ્કાર. શ્લોક્યને નમસ્કાર અને અવસાન્યને નમસ્કાર. ઉર્વર્યને નમસ્કાર અને ખલ્યને નમસ્કાર.
16.34
नमो वन्याय च कक्ष्याय च नमः श्रवाय च प्रतिश्रवाय च नम ऽ आशुषेणाय चाशुरथाय च नमः शूराय चावभेदिने च ॥ १६.३४ ॥
વનમાં રહેનારને અને ઝાડીમાં રહેનારને નમસ્કાર; કીર્તિને અને પ્રતિધ્વનિત કીર્તિને નમસ્કાર; વેગવાન સેનાવાળાને અને વેગવાન રથવાળાને નમસ્કાર; વીરને અને ભેદકને નમસ્કાર.
16.35
नमो बिल्मिने च कवचिने च नमो वर्मिणे च वरूथिने च नमः श्रुताय च श्रुतसेनाय च नमो दुन्दुभ्याय चाहनन्याय च ॥ १६.३५ ॥
શિરસ્ત્રાણવાળાને અને કવચવાળાને નમસ્કાર; કવચધારીને અને રક્ષણવાળાને નમસ્કાર; પ્રસિદ્ધને અને પ્રસિદ્ધ સેનાવાળાને નમસ્કાર; દુંદુભિવાળાને અને અવધ્યને નમસ્કાર.
16.36
नमो धृष्णवे च प्रमृशाय च नमो निषङ्गिणे चेषुधिमते च नमस् तीक्ष्णेषवे चायुधिने च नमः स्वायुधाय च सुधन्वने च ॥ १६.३६ ॥
ધૃષ્ણુને અને પ્રમૃશને નમસ્કાર; નિષંગીને અને ઇષુધિમાનને નમસ્કાર; તીક્ષ્ણબાણને અને આયુધધારીને નમસ્કાર; સ્વાયુધને અને સુધન્વાને નમસ્કાર.
16.37
नमः स्रुत्याय च पथ्याय च नमः काट्याय च नीप्याय च नमः कुल्याय च सरस्याय च नमो नादेयाय च वैशन्ताय च ॥ १६.३७ ॥
પ્રવાહમાં રહેનારને અને માર્ગમાં રહેનારને નમસ્કાર; ખીણમાં રહેનારને અને કિનારે રહેનારને નમસ્કાર; નહેરમાં રહેનારને અને સરોવરમાં રહેનારને નમસ્કાર; નદીમાં રહેનારને અને તળાવમાં રહેનારને નમસ્કાર.
16.38
नमः कूप्याय चावट्याय च नमो वीध्र्याय चातप्याय च नमो मेध्याय च च विद्युत्याय नमो वर्ष्याय चावर्ष्याय च ॥ १६.३८ ॥
કૂવામાં રહેનારને અને ખાડામાં રહેનારને નમસ્કાર; દલદલમાં રહેનારને અને તાપમાં રહેનારને નમસ્કાર; યજ્ઞપવિત્રતામાં અને વીજળીમાં રહેનારને નમસ્કાર; વરસાદમાં અને અવર્ષણમાં રહેનારને નમસ્કાર.
16.39
नमो वात्याय च रेष्म्याय च नमो वास्तव्याय च वास्तुपाय च नमः सोमाय च रुद्राय च नमस् ताम्राय चारुणाय च ॥ १६.३९ ॥
પવનમાં રહેનારને નમસ્કાર, ધૂળના વંટોળમાં રહેનારને પણ નમસ્કાર. નિવાસસ્થાનમાં રહેનારને નમસ્કાર, ગૃહભૂમિના રક્ષકને પણ નમસ્કાર. સોમને નમસ્કાર, રુદ્રને પણ નમસ્કાર. તામ્રવર્ણને નમસ્કાર, અરુણવર્ણને પણ નમસ્કાર.
16.40
नमः शंगवे च पशुपतये च नम ऽ उग्राय च भीमाय च नमोऽग्रेवधाय च दूरेवधाय च नमो हन्त्रे च हनीयसे च नमो वृक्षेभ्यो हरिकेशेभ्यो नमस् ताराय ॥ १६.४० ॥
શંગુ-ધ્વનિવાળાને નમસ્કાર, પશુપતિને પણ નમસ્કાર. ઉગ્રને નમસ્કાર, ભીમને પણ નમસ્કાર. નજીકથી વધ કરનારને નમસ્કાર, દૂરથી વધ કરનારને પણ નમસ્કાર. હંતાને નમસ્કાર, વધુ ઘાતકને પણ નમસ્કાર. વૃક્ષોને નમસ્કાર, હરિકેશોને નમસ્કાર. પાર ઉતારનારને નમસ્કાર.
16.41
नमः शम्भवाय च मयोभवाय च नमः शंकराय च मयस्कराय च नमः शिवाय च शिवतराय च ॥ १६.४१ ॥
શંભવને નમસ્કાર, મયોભવને પણ નમસ્કાર. શંકરને નમસ્કાર, મયસ્કરને પણ નમસ્કાર. શિવને નમસ્કાર, શિવતરને પણ નમસ્કાર.
16.42
नमः पार्याय चावार्याय च नमः प्रतरणाय चोत्तरणाय च नमस् तीर्थ्याय च कूल्याय च नमः शष्प्याय च फेन्याय च ॥ १६.४२ ॥
પારના તટવાળાને નમસ્કાર, આ તટવાળાને પણ નમસ્કાર. પાર ઉતારનારને નમસ્કાર, સામે કાંઠે પહોંચાડનારને પણ નમસ્કાર. ઘાટવાળાને નમસ્કાર, કાંઠાવાળાને પણ નમસ્કાર. ઘાસવાળાને નમસ્કાર, ફીણવાળાને પણ નમસ્કાર.
16.43
नमः सिकत्याय च प्रवाह्याय च नमः किꣳशिलाय च क्षयणाय च नमः कपर्दिने च पुलस्तये च नम ऽ इरिण्याय च प्रपथ्याय च ॥ १६.४३ ॥
રેતીવાળાને નમસ્કાર, વહેતા પાણીવાળાને પણ નમસ્કાર. કાંકરાવાળાને નમસ્કાર, નિવાસવાળાને પણ નમસ્કાર. જટાધારી કપર્દીને નમસ્કાર, પુલસ્ત્યને પણ નમસ્કાર. સૂકા ભીનાશવાળાને નમસ્કાર, માર્ગવાળાને પણ નમસ્કાર.
16.44
नमो व्रज्याय च गोष्ठ्याय च नमस् तल्प्याय च गेह्याय च नमो हृदय्याय च निवेष्याय च नमः काट्याय च गह्वरेष्ठाय च ॥ १६.४४ ॥
વાડામાં રહેલાને અને ગોશાળામાં રહેલાને નમસ્કાર; શય્યામાં રહેલાને અને ઘરમાં રહેલાને નમસ્કાર; હૃદયમાં રહેલાને અને નિવાસમાં રહેલાને નમસ્કાર; ઝાડીમાં રહેલાને અને ગહ્વરમાં રહેલા સ્થિતને નમસ્કાર.
16.45
नमः शुष्क्याय च हरित्याय च नमः पाꣳसव्याय च रजस्याय च नमो लोप्याय चोलप्याय च नम ऽ ऊर्व्याय च सूर्व्याय च ॥ १६.४५ ॥
સૂકી જગ્યામાં રહેલાને અને લીલોતરીમાં રહેલાને નમસ્કાર; ધૂળમાં રહેલાને અને ધૂળના મેઘમાં રહેલાને નમસ્કાર; લોપ્યમાં રહેલાને અને ઉલપ્યમાં રહેલાને નમસ્કાર; ઊર્મિમાં રહેલાને અને સમુદ્રમાં રહેલાને નમસ્કાર.
16.46
नमः पर्णाय च पर्णशदाय च नम ऽ उद्गुरमाणाय चाभिघ्नते च नम ऽ आखिदते च प्रखिदते च नम ऽ इषुकृद्भ्यो धनुष्कृद्भ्यस् च वो नमो नमो वः किरिकेभ्यो देवानाꣳ हृदयेभ्यो नमो विचिन्वत्केभ्यो नमो विक्षिणत्केभ्यो नम ऽ आनिर्हतेभ्यः ॥ १६.४६ ॥
પાનમાં રહેલાને અને પાંદડાઓમાં બેઠેલાને નમસ્કાર; ધનુષ્ય ઉઠાવનારને અને પ્રહાર કરનારને નમસ્કાર; કરડનારને અને સંપૂર્ણપણે કરડનારને નમસ્કાર; બાણ બનાવનારાઓને અને ધનુષ્ય બનાવનારાઓને નમસ્કાર, તમને નમસ્કાર, નમસ્કાર; દેવોને વિખેરનારાઓનાં હૃદયોને નમસ્કાર; શોધનારાઓને નમસ્કાર; વિનાશ કરનારાઓને નમસ્કાર; ઘાયલ થઈને પડેલાઓને નમસ્કાર.
16.47
द्रापे ऽ अन्धसस् पते दरिद्र नीललोहित ।
आसां प्रजानाम् एषां पशूनां मा भेर् मा रोङ् मो च नः किं चनाममत् ॥ १६.४७ ॥
અન્નના સ્વામી, વસ્ત્ર ધારણ કરનાર, હે દરિદ્ર, હે નીલલોહિત! આ પ્રજાઓથી અને આ પશુઓથી તું ડરીશ નહિ, રોગી થઈશ નહિ; અમારું કંઈ પણ જરાય બગાડ ન કર.
16.48
इमा रुद्राय तवसे कपर्दिने क्षयद्वीराय प्र भरामहे मतीः ।
यथा शम् असद् द्विपदे चतुष्पदे विश्वं पुष्टं ग्रामे ऽ अस्मिन्न् अनातुरम् ॥ १६.४८ ॥
બળવાન, જટાધારી અને મનુષ્યોના સ્વામી રુદ્રને અમે આ સ્તુતિઓ અર્પીએ છીએ. દ્વિપદ અને ચતુષ્પદને શાંતિ મળો; આ ગામમાં બધું પુષ્ટ અને રોગરહિત રહો.
16.49
या ते रुद्र शिवा तनूः शिवा विश्वाहा भेषजी ।
शिवा रुतस्य भेषजी तया नो मृड जीवसे ॥ १६.४९ ॥
હે રુદ્ર, તારું જે શિવ (કલ્યાણકારી) સ્વરૂપ સદા ઔષધ છે, રોગોનું જે ઔષધ છે, તે સ્વરૂપથી અમારા પર કૃપા કર, જેથી અમે જીવીએ.
16.50
परि नो रुद्रस्य हेतिर् वृणक्तु परि त्वेषस्य दुर्मतिर् अघायोः ।
अव स्थिरा मघवद्भ्यस् तनुष्व मीढ्वस् तोकाय तनयाय मृड ॥ १६.५० ॥
રુદ્રનું આયુધ અમારાથી દૂર રહે; ઉગ્ર અને દુષ્ટની દુર્બુદ્ધિ અમારાથી દૂર રહે. હે મીઢ્વાન, દાતાઓ માટે સ્થિર કૃપા વિસ્તાર; પુત્ર અને વંશજો પર કૃપા કર.
16.51
मीढुष्टम शिवतम शिवो नः सुमना भव ।
परमे वृक्ष ऽ आयुधं निधाय कृत्तिं वसान ऽ आ चर पिनाकं बिभ्रद् आ गहि ॥ १६.५१ ॥
હે અત્યંત દાતા, અત્યંત કલ્યાણકારી, અમારા માટે કલ્યાણકારી અને પ્રસન્ન મનવાળા થા. ઊંચા વૃક્ષ પર આયુધ મૂકી, ચર્મ પહેરી, પિનાક ધારણ કરીને અહીં આવ.
16.52
विकिरिद्र विलोहित नमस् ते ऽ अस्तु भगवः ।
यास् ते सहस्रꣳ हेतयो ऽन्यम् अस्मन् नि वपन्तु ताः ॥ १६.५२ ॥
હે વિકિરિદ્ર, હે વિલોહિત, હે ભગવાન, તને નમસ્કાર હો. તારા જે હજાર આયુધો છે, તે અમારાથી બીજાઓ પર પડો.
16.53
सहस्राणि सहस्रशो बाह्वोस् तव हेतयः ।
तासाम् ईशानो भगवः पराचीना मुखा कृधि ॥ १६.५३ ॥
તારા બાહુઓના આયુધો હજારો છે. હે ભગવાન, તેમના સ્વામી બનીને તેમના મુખ દૂર તરફ ફેરવી દે.
16.54
असंख्याता सहस्राणि ये रुद्रा ऽ अधि भूम्याम् ।
तेषाꣳ सहस्रयोजनेऽव धन्वानि तन्मसि ॥ १६.५४ ॥
પૃથ્વી પર અસંખ્ય હજારો રુદ્રો છે; તેમના ધનુષ્યોને અમે હજાર યોજન દૂર નીચે ઉતારીએ છીએ.
16.55
अस्मिन् महत्य् अर्णवे ऽन्तरिक्षे भवा ऽ अधि ।
तेषाꣳ सहस्रयोजनेऽव धन्वानि तन्मसि ॥ १६.५५ ॥
આ મહાસાગરમાં અને અંતરિક્ષમાં રહેલા ભવો; તેમના ધનુષ્યોને અમે હજાર યોજન દૂર નીચે ઉતારીએ છીએ.
16.56
नीलग्रीवाः शितिकण्ठा दिवꣳ रुद्रा ऽ उपश्रिताः ।
तेषाꣳ सहस्रयोजनेऽव धन्वानि तन्मसि ॥ १६.५६ ॥
નીલ ગ્રીવા, શ્વેત કંઠવાળા, દ્યુલોકનો આશ્રય લેનારા રુદ્રો; તેમના ધનુષ્યોને અમે હજાર યોજન દૂર નીચે ઉતારીએ છીએ.
16.57
नीलग्रीवाः शितिकण्ठाः शर्वा ऽ अधः क्षमाचराः ।
तेषाꣳ सहस्रयोजने ऽव धन्वानि तन्मसि ॥ १६.५७ ॥
નીલ ગ્રીવા, શ્વેત કંઠવાળા, નીચે ભૂમિ પર વિચરતા શર્વો; તેમના ધનુષ્યોને અમે હજાર યોજન દૂર નીચે ઉતારીએ છીએ.
16.58
ये वृक्षेषु शष्पिञ्जरा नीलग्रीवा विलोहिताः ।
तेषाꣳ सहस्रयोजने ऽव धन्वानि तन्मसि ॥ १६.५८ ॥
જે વૃક્ષોમાં રહે છે, ઘાસ જેવા પીળા-બદામી, નીલ ગ્રીવા અને લાલાશવાળા રુદ્રો; તેમના ધનુષ્યોને અમે હજાર યોજન દૂર નીચે ઉતારીએ છીએ.
16.59
ये भूतानाम् अधिपतयो विशिखासः कपर्दिनः ।
तेषाꣳ सहस्रयोजने ऽव धन्वानि तन्मसि ॥ १६.५९ ॥
જે ભૂતોના અધિપતિ છે, ખુલ્લી શિખા અને જટાજૂટવાળા છે; તેમના ધનુષ્યોને અમે હજાર યોજન દૂર નીચે ઉતારીએ છીએ.
16.60
ये पथां पथिरक्षस ऽ ऐलबृदा ऽ आयुर्युधः ।
तेषाꣳ सहस्रयोजने ऽव धन्वानि तन्मसि ॥ १६.६० ॥
માર્ગના રક્ષક ઐલબૃદ અને આયુષ્ય માટે લડનારા — તેમના ધનુષ્યો અમે હજાર યોજન દૂર ઉતારીએ છીએ.
16.61
ये तीर्थानि प्रचरन्ति सृकाहस्ता निषङ्गिणः ।
तेषाꣳ सहस्रयोजने ऽव धन्वानि तन्मसि ॥ १६.६१ ॥
તીર્થસ્થાનોમાં વિચરનારા, હાથમાં ભાલો અને ખભે ભાથું ધરાવનારા — તેમના ધનુષ્યો અમે હજાર યોજન દૂર ઉતારીએ છીએ.
16.62
ये ऽन्नेषु विविध्यन्ति पात्रेषु पिबतो जनान् ।
तेषाꣳ सहस्रयोजने ऽव धन्वानि तन्मसि ॥ १६.६२ ॥
અન્નમાં અને પાત્રોમાં પીતા લોકોને જે વીંધે છે — તેમના ધનુષ્યો અમે હજાર યોજન દૂર ઉતારીએ છીએ.
16.63
ये एतावन्तश् च भूयाꣳसश् च दिशो रुद्रा वितस्थिरे ।
तेषाꣳ सहस्रयोजने ऽव धन्वानि तन्मसि ॥ १६.६३ ॥
આટલી અને તેથી પણ વધુ દિશાઓમાં સ્થિત રુદ્રો — તેમના ધનુષ્યો અમે હજાર યોજન દૂર ઉતારીએ છીએ.
16.64
नमो ऽस्तु रुद्रेभ्यो ये दिवि येषां वर्षम् इषवः ।
तेभ्यो दश प्राचीर् दश दक्षिणा दश प्रतीचीर् दशोदीचीर् दशोर्ध्वाः ।
तेभ्यो नमो ऽ अस्तु ते नो ऽवन्तु ते नो मृडयन्तु ते यं द्विष्मो यश् च नो द्वेष्टि तम् एषां जम्भे दध्मः ॥ १६.६४ ॥
સ્વર્ગમાં રહેલા રુદ્રોને નમસ્કાર; જેમના બાણો વ્યાપ્ત છે તે લોક તેમનો છે. તેમને પૂર્વમાં દસ, દક્ષિણમાં દસ, પશ્ચિમમાં દસ, ઉત્તરમાં દસ અને ઉપર દસ દિશાઓ છે. તેમને નમસ્કાર; તેઓ અમારું રક્ષણ કરે, અમારા પર કૃપા કરે. જેને અમે દ્વેષ કરીએ અને જે અમને દ્વેષ કરે, તેને અમે તેમના જડબામાં મૂકીએ છીએ.
16.65
नमो ऽस्तु रुद्रेभ्यो ये ऽन्तरिक्षे येषां वात ऽ इषवः ।
तेभ्यो दश प्राचीर् दश दक्षिणा दश प्रतीचीर् दशोदीचीर् दशोर्ध्वाः ।
तेभ्यो नमो ऽ अस्तु ते नो ऽवन्तु ते नो मृडयन्तु ते यं द्विष्मो यश् च नो द्वेष्टि तम् एषां जम्भे दध्मः ॥ १६.६५ ॥
અંતરિક્ષમાં રહેલા રુદ્રોને નમસ્કાર, તેમના બાણ વાયુ છે. તેમને માટે પૂર્વની દસ, દક્ષિણની દસ, પશ્ચિમની દસ, ઉત્તરની દસ અને ઊર્ધ્વની દસ દિશાઓ છે. તેમને નમસ્કાર. તેઓ અમારું રક્ષણ કરો, અમારા પર કૃપા કરો. જેને અમે દ્વેષ કરીએ છીએ અને જે અમને દ્વેષ કરે છે, તેને અમે તેમના જડબામાં મૂકીએ છીએ.
16.66
नमो ऽस्तु रुद्रेभ्यो ये पृथिव्यां येषाम् अन्नम् इषवः ।
तेभ्यो दश प्राचीर् दश दक्षिणा दश प्रतीचीर् दशोदीचीर् दशोर्ध्वाः ।
तेभ्यो नमो ऽ अस्तु ते नो ऽवन्तु ते नो मृडयन्तु ते यं द्विष्मो यश् च नो द्वेष्टि तम् एषां जम्भे दध्मः ॥ १६.६६ ॥
પૃથ્વી પર રહેલા રુદ્રોને નમસ્કાર, તેમના બાણ અન્ન છે. તેમને માટે પૂર્વની દસ, દક્ષિણની દસ, પશ્ચિમની દસ, ઉત્તરની દસ અને ઊર્ધ્વની દસ દિશાઓ છે. તેમને નમસ્કાર. તેઓ અમારું રક્ષણ કરો, અમારા પર કૃપા કરો. જેને અમે દ્વેષ કરીએ છીએ અને જે અમને દ્વેષ કરે છે, તેને અમે તેમના જડબામાં મૂકીએ છીએ.