यजुर्वेद · अध्याय 29
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
29.1
समिद्धो ऽ अञ्जन् कृदरं मतीनां घृतम् अग्ने मधुमत् पिन्वमानः ।
वाजी वहन् वाजिनं जातवेदो देवानां वक्षि प्रियम् आ सधस्थम् ॥ २९.१ ॥
प्रज्वलित अग्नी मंत्रांच्या बळाने तुपाचा अभिषेक करतो. हे अग्नी, मधुर तुपाने परिपूर्ण होऊन, बलवान होऊन बलवानाला (अश्वाला) वाहून, हे जातवेदा, देवांच्या प्रिय सधस्थानाकडे घेऊन जा.
29.2
घृतेनाञ्जन्त् सं पथो देवयानान् प्रजानन् वाज्य् अप्य् एतु देवान् ।
अनु त्वा सप्ते प्रदिशः सचन्ताꣳ स्वधाम् अस्मै यजमानाय धेहि ॥ २९.२ ॥
तुपाने अभिषिक्त होऊन, देवयान मार्ग चांगले जाणून, बलवानही देवांकडे जावो. हे सप्ती (अश्वा), दिशा तुझ्या मागे लागोत; या यजमानाला स्वधा दे.
29.3
ईड्यश् चासि वन्द्यश् च वाजिन्न् आशुश् चासि मेध्यश् च सप्ते ।
अग्निष् ट्वा देवैर् वसुभिः सजोषाः प्रीतं वह्निं वहतु जातवेदाः ॥ २९.३ ॥
तू स्तुत्य व वंद्य आहेस; हे वाजिन्, तू वेगवान व यज्ञयोग्य आहेस. हे सप्ती, देव आणि वसूंसह एकरूप झालेला अग्नी तुला प्रेमाने, हविर्वाहकाला वाहू दे, जातवेदा अग्नी.
29.4
स्तीर्णं बर्हिः सुष्टरीमा जुषाणोरु पृथु प्रथमानं पृथिव्याम् ।
देवेभिर् युक्तम् अदितिः सजोषाः स्योनं कृण्वान सुविते दधातु ॥ २९.४ ॥
पृथ्वीवर पसरलेले, सुंदर रीतीने पसरलेले, विस्तीर्ण व विशाल, प्रथम पसरलेले हे बर्हिस देवांसह युक्त आहे. अदिती सुख देत हे कल्याणात स्थापित करो.
29.5
एता ऽ उ वः सुभगा विश्वरूपा वि पक्षोभिः श्रयमाणा ऽ उदातैः ।
ऋष्वाः सतीः कवषः शुम्भमाना द्वारो देवीः सुप्रायणा भवन्तु ॥ २९.५ ॥
ही तुमच्यासाठी शुभ, सर्वरूपी आहेत; पंखांसह पसरलेली, उभारलेल्या बंधनांवर आधारलेली. उंच, अलंकृत, तेजस्वी अशी ही दिव्य द्वारे सुलभ मार्गाची होवोत.
29.6
अन्तरा मित्रावरुणा चरन्ती मुखं यज्ञानाम् अभि संविदाने ।
उषासा वाꣳ सुहिरण्ये सुशिल्पे ऽ ऋतस्य योनाव् इह सादयामि ॥ २९.६ ॥
मित्र आणि वरुण यांच्यामध्ये संचार करणाऱ्या, यज्ञांच्या मुखाकडे एकमताने, सुंदर सोन्याच्या अलंकारांनी युक्त, सुंदर कारागिरीच्या हे दोन उषांनो, मी तुम्हाला येथे ऋताच्या योनीत बसवतो.
29.7
प्रथमा वाꣳ सरथिना सुवर्णा देवौ पश्यन्तौ भुवनानि विश्वा ।
अपिप्रयं चोदना वां मिमाना होतारा ज्योतिः प्रदिशा दिशन्ता ॥ २९.७ ॥
प्रथम तुम्ही दोघे, एकाच रथात बसणारे, सुवर्णवर्ण, देव, सर्व भुवने पाहणारे; तृप्ती देणारी प्रेरणा देणारे तुम्ही दोघे होत्यांप्रमाणे प्रकाशाची दिशा दाखवता.
29.8
आदित्यैर् नो भारती वष्टु यज्ञꣳ सरस्वती सह रुद्रैर् न ऽ आवीत् ।
इडोपहूता वसुभिः सजोषा यज्ञं नो देवीर् अमृतेषु धत्त ॥ २९.८ ॥
आदित्यांसह आमची भारती यज्ञाची इच्छा करो; सरस्वती रुद्रांसह आमचे रक्षण करो. वसूंसह आवाहिलेली इडा, आनंदात एकरूप होऊन, हे देवींनो, आमचा यज्ञ अमृतांमध्ये स्थापित करा.
29.9
त्वष्टा वीरं देवकामं जजान त्वष्टुर् अर्वा जायत ऽ आशुर् अश्वः ।
त्वष्टेदं विश्वं भुवनं जजान बहोः कर्तारम् इह यक्षि होतः ॥ २९.९ ॥
त्वष्टाने देवकाम वीराला जन्म दिला; त्वष्ट्याचा अश्व जन्मला, वेगवान घोडा. त्वष्ट्याने हे सर्व भुवन निर्माण केले. हे होत्या, येथे अनेकांच्या कर्त्याचे यजन कर.
29.10
अश्वो घृतेन त्मन्या समक्त ऽ उप देवाꣳ२ऽ ऋतुशः पाथ ऽ एतु ।
वनस्पतिर् देवलोकं प्रजानन्न् अग्निना हव्या स्वदितानि वक्षत् ॥ २९.१० ॥
तूपाने आपले शरीर लिंपलेला अश्व ऋतुनुसार देवांकडे मार्गाने जावो; वनस्पती देवलोक जाणत अग्नीद्वारे गोड हव्ये वाहून नेवो.
29.11
प्रजापतेस् तपसा वावृधानः सद्यो जातो दधिषे यज्ञम् अग्ने ।
स्वाहाकृतेन हविषा पुरोगा याहि साध्या हविर् अदन्तु देवाः ॥ २९.११ ॥
प्रजापतीच्या तपाने वाढणाऱ्या हे अग्नी, तू लगेच जन्मून यज्ञ धारण करतोस. स्वाहाकृत हविर्द्रव्यासह पुढे ये; साध्य देवांनी हविर्भाग सेवन करावा.
29.12
यद् अक्रन्दः प्रथमं जायमान ऽ उद्यन्त् समुद्राद् उत वा पुरीषात् ।
श्येनस्य पक्षा हरिणस्य बाहू ऽ उपस्तुत्यं महि जातं ते ऽ अर्वन् ॥ २९.१२ ॥
तू प्रथम जन्मताना खिंकाळलास, समुद्रातून किंवा जलप्रवाहातून उठताना, हे अश्वा, ससाण्याचे पंख आणि हरणाचे पाय असलेला तुझा महान जन्म स्तुत्य आहे.
29.13
यमेन दत्तं त्रित ऽ एनम् आयुनग् इन्द्र ऽ एणं प्रथमो ऽ अध्य् अतिष्ठत् ।
गन्धर्वो ऽ अस्य रशनाम् अगृभ्णात् सूराद् अश्वं वसवो निर् अतष्ट ॥ २९.१३ ॥
यमाने दिलेल्या या घोड्याला त्रिताने जुंपले; इंद्र प्रथम या हरिणावर आरूढ झाला. गंधर्वाने याची लगाम धरली; वसूंनी सूर्यापासून अश्व बाहेर काढला.
29.14
असि यमो ऽ अस्य् आदित्यो ऽ अर्वन्न् असि त्रितो गुह्येन व्रतेन ।
असि सोमेन समया विपृक्त ऽ आहुस् ते त्रीणि दिवि बन्धनानि ॥ २९.१४ ॥
तू यम आहेस, तू आदित्य आहेस, हे अश्वा; गुह्य व्रताने तू त्रित आहेस. सोमाशी जोडलेला असूनही तू वियुक्त म्हणतात; तुझी तीन बंधने द्युलोकात आहेत.
29.15
त्रीणि त ऽ आहुर् दिवि बन्धनानि त्रीण्य् अप्सु त्रीण्य् अन्तः समुद्रे ।
उतेव मे वरुणश् छन्त्स्य् अर्वन् यत्रा त ऽ आहुः परमं जनित्रम् ॥ २९.१५ ॥
स्वर्गात तुझी तीन बंधने, पाण्यात तीन, समुद्राच्या आत तीन आहेत असे म्हणतात. हे अर्वन्, वरुण जणू मला सांगेल, जिथे तुझे परम जन्मस्थान म्हटले आहे.
29.16
इमा ते वाजिन्न् अवमार्जनानीमा शफानाꣳ सनितुर् निधाना ।
अत्रा ते भद्रा रशना ऽ अपश्यम् ऋतस्य या ऽ अभिरक्षन्ति गोपाः ॥ २९.१६ ॥
हे वाजिन्, ही तुझी पुसण्याची वस्त्रे; ही खुरांच्या दात्याची निधाने. येथे मी तुझी शुभ लगाम पाहिली, जी ऋताचे रक्षक राखतात.
29.17
आत्मानं ते मनसाराद् अजानाम् अवो दिवा पतयन्तं पतंगम् ।
शिरो ऽ अपश्यं पथिभिः सुगेभिर् अरेणुभिर् जेहमानं पतत्रि ॥ २९.१७ ॥
दुरून मनाने तुझा आत्मा मी ओळखला; आकाशातून खाली उडणाऱ्या पक्ष्यासारखा. सुलभ, धूळविरहित मार्गांवरून वेगाने जाणारे पंखधारी तुझे मस्तक मी पाहिले.
29.18
अत्रा ते रूपम् उत्तमम् अपश्यं जिगीषमाणम् इष ऽ आ पदे गोः ।
यदा ते मर्तो ऽ अनु भोगम् आनड् आद् इद् ग्रसिष्ठ ऽ ओषधीर् अजीगः ॥ २९.१८ ॥
येथे तुझे उत्तम रूप मी पाहिले; गायीच्या स्थानी अन्न जिंकू इच्छिणारे रूप. मर्त्य तुझा भोग पावतो तेव्हा तू अत्यंत भक्षक होऊन औषधी गिळतोस.
29.19
अनु त्वा रथो ऽ अनु मर्यो ऽ अर्वन्न् अनु गावो ऽनु भगः कनीनाम् ।
अनु व्रातासस् तव सख्यम् ईयुर् अनु देवा ममिरे वीर्यं ते ॥ २९.१९ ॥
तुझ्या मागे रथ गेला, हे अर्वन्, तुझ्या मागे मर्त्य गेला; तुझ्या मागे गायी गेल्या, कन्यांचा भग गेला. तुझ्या मैत्रीमागे समूह गेले; तुझ्या वीर्यात देव आनंदले.
29.20
हिरण्यशृङ्गो ऽयो अस्य पादा मनोजवा ऽ अवर इन्द्र ऽ आसीत् ।
देवा ऽ इद् अस्य हविरद्यम् आयन् यो ऽ अर्वन्तं प्रथमो ऽ अध्यतिष्ठत् ॥ २९.२० ॥
सोन्याची शिंगे, लोखंडी खूर, मनासारखा वेगवान; खाली इंद्र होता. देव त्याचे भक्षणयोग्य हविष्य मिळवण्यासाठी आले; ज्याने घोड्यावर प्रथम आरोहण केले त्याने ते मिळवले.
29.21
ईर्मान्तासः सिलिकमध्यमासः सꣳ शूरणासो दिव्यासो ऽ अत्याः ।
हꣳसा ऽ इव श्रेणिशो यतन्ते यद् आक्षिषुर् दिव्यम् अज्मम् अश्वाः ॥ २९.२१ ॥
पुढे धावणारे, मध्यभागी चमकणारे, एकत्र वीर, दिव्य, वेगवान; दिव्य मार्गावर धावताना हंसांप्रमाणे रांगेत प्रयत्न करतात.
29.22
तव शरीरं पतयिष्ण्व् अर्वन् तव चित्तं वात ऽ इव ध्रजीमान् ।
तव शृङ्गाणि विष्ठिता पुरुत्रारण्येषु जर्भुराणा चरन्ति ॥ २९.२२ ॥
हे घोड्या, तुझे शरीर उडणारे आहे; तुझे मन वाऱ्यासारखे वेगवान आहे. तुझी शिंगे वेगवेगळी उभी आहेत; ती रानांत अनेक ठिकाणी फिरतात.
29.23
उप प्रागाच् छसनं वाज्य् अर्वा देवद्रीचा मनसा दीध्यानः ।
अजः पुरो नीयते नाभिर् अस्यानु पश्चात् कवयो यन्ति रेभाः ॥ २९.२३ ॥
बलवान घोडा स्तोत्रपठणाजवळ आला; मनाने देवतांकडे ध्यान करत. शेळी पुढे नेली जाते, ही नाभी; मागून ज्ञानी आणि गायक चालतात.
29.24
उप प्रागात् परमं यत् सधस्थम् अर्वाꣳ२ऽ अच्छा पितरं मातरं च ।
अद्या देवान् जुष्टतमो हि गम्या ऽ अथा शास्ते दाशुषे वार्याणि ॥ २९.२४ ॥
घोडा त्या परम सभास्थानाजवळ आला; पिता आणि माता यांच्याकडे. आज तू देवांना अत्यंत प्रिय होऊन पोहोचण्यास योग्य आहेस; मग दानशूर यजमानाला इच्छित वस्तू देतो.
29.25
समिद्धो ऽ अद्य मनुषो दुरोणे देवो देवान् यजसि जातवेदः ।
आ च वह मित्रमहश् चिकित्वान् त्वं दूतः कविर् असि प्रचेताः ॥ २९.२५ ॥
हे जातवेदा, आज मनुष्याच्या घरात प्रज्वलित होऊन, हे देवा, तू देवांचे यजन करतोस. मित्रासारखा महान, विवेकी तू दूत आहेस, ज्ञानी कवी आहेस; देवांना येथे आण.
29.26
तनूनपात् पथ ऽ ऋतस्य यानान् मध्वा समञ्जन्त् स्वदया सुजिह्व ।
मन्मानि धीभिर् उत यज्ञम् ऋन्धन् देवत्रा च कृणुह्य् अध्वरं नः ॥ २९.२६ ॥
तनूनपात्, ऋताच्या मार्गांना व गतींना मधाने अभिषिक्त करीत, हे सुजिह्वा, विचारांनी व बुद्धीने यज्ञाला समृद्ध करीत, देवांमध्ये आमचा यज्ञ पूर्ण कर.
29.27
नराशꣳसस्य महिमानम् एषाम् उप स्तोषाम यजतस्य यज्ञैः ।
ये सुक्रतवः शुचयो धियंधाः स्वदन्ति देवा ऽ उभयानि हव्या ॥ २९.२७ ॥
नराशंसाच्या महिम्याला, यांपैकी यजनीयाच्या महिम्याला, यज्ञांनी आम्ही स्तवितो. शुभसंकल्प, पवित्र, बुद्धी धारण करणारे देव दोन्ही प्रकारची हव्ये आस्वादतात.
29.28
आजुह्वान ऽ ईड्यो वन्द्यश् चा याह्य् अग्ने वसुभिः सजोषाः ।
त्वं देवानाम् असि यह्व होता स ऽ एनान् यक्षीषितो यजीयान् ॥ २९.२८ ॥
आवाहित, स्तुत्य व वंदनीय हे अग्ने, वसूंसह आनंदाने येथे ये. तू देवांचा महान होता आहेस; तो तू प्रेरित होऊन, अत्यंत यजनीय होऊन यांचे यजन कर.
29.29
प्राचीनं बर्हिः प्रदिशा पृथिव्या वस्तोर् अस्या वृज्यते ऽ अग्रे ऽ अह्नाम् ।
व्य् उ प्रथते वितरं वरीयो देवेभ्यो ऽ अदितये स्योनम् ॥ २९.२९ ॥
पृथ्वीच्या या दिशेला पूर्वाभिमुख बर्हिस, उषेस, दिवसांच्या आरंभी कापले जाते. ते विस्ताराने पसरते, अत्यंत विशाल होऊन, देवांना व अदितीला सुखकर होऊन.
29.30
व्यचस्वतीर् उर्विया वि श्रयन्तां पतिभ्यो न जनयः शुम्भमानाः ।
देवीर् द्वारो बृहतीर् विश्वमिन्वा देवेभ्यो भवत सुप्रायणाः ॥ २९.३० ॥
विस्तृतपणे पसरणारी विशाल द्वारे, पतींसाठी सजलेल्या पत्नींप्रमाणे विस्तीर्णपणे उघडा. हे दिव्य, विशाल, सर्वप्रेरक द्वारांनो, देवांसाठी सुलभ मार्ग व्हा.
29.31
आ सुष्वयन्ती यजते ऽ उपाके ऽ उषासानक्ता सदतां नि योनौ ।
दिव्ये योषणे बृहती सुरुक्मे ऽ अधि श्रियꣳ शुक्रपिशं दधाने ॥ २९.३१ ॥
पूजनीय उषा आणि रात्री जवळ येऊन आपापल्या स्थानी बसोत. दिव्य, महान, सुंदर सोन्याचे अलंकार धारण करणाऱ्या, उज्ज्वल शोभा धारण करणाऱ्या त्या दोन स्त्रिया.
29.32
दैव्या होतारा प्रथमा सुवाचा मिमाना यज्ञं मनुषो यजध्यै ।
प्रचोदयन्ता विदथेषु कारू प्राचीनं ज्योतिः प्रदिशा दिशन्ता ॥ २९.३२ ॥
दिव्य, प्रथम, सुवाणी असलेले दोन होते, मानवांचा यज्ञ मोजून त्याची पूजा करण्यासाठी, सभांमध्ये प्रेरणा देत, कुशल कवी म्हणून, प्राचीन प्रकाश दिशेद्वारे दाखवत.
29.33
आ नो यज्ञं भारती तूयम् एत्व् इडा मनुष्वद् इह चेतयन्ती ।
तिस्रो देवीर् बर्हिर् एदꣳ स्योनꣳ सरस्वती स्वपसः सदन्तु ॥ २९.३३ ॥
आमच्या यज्ञाला भारती लवकर येवो; मनूप्रमाणे येथे सावध असणारी इडा येवो. तीन देवी, सरस्वतीसह, या सुखद दर्भासनावर बसोत, कर्मकुशल होऊन.
29.34
य ऽ इमे द्यावापृथिवी जनित्री रूपइर् अपिꣳशद् भुवनानि विश्वा ।
तम् अद्य होतर् इषितो यजीयान् देवं त्वष्टारम् इह यक्षि विद्वान् ॥ २९.३४ ॥
ज्या या जनक द्यावापृथिवींना आणि सर्व लोकांना रूपांनी अलंकृत केले, त्या, हे होत्या, आज प्रेरित होऊन, अत्यंत पूजनीय देव त्वष्टाला ज्ञानी होऊन येथे यजन कर.
29.35
उपाव सृज त्मन्या समञ्जन् देवानां पाथ ऽ ऋतुथा हवीꣳषि ।
वनस्पतिः शमिता देवो ऽ अग्निः स्वदन्तु हव्यं मधुना घृतेन ॥ २९.३५ ॥
स्वेच्छेने देवांचे मार्ग अभिषिक्त करीत ऋतूनुसार हवींना पाठव. वनस्पती, शमिता, देव अग्नी — मध आणि तूप यांसह हव्य स्वीकारो.
29.36
सद्यो जातो व्यमिमीत यज्ञम् अग्निर् देवानाम् अभवत् पुरोगाः ।
अस्य होतुः प्रदिश्य् ऋतस्य वाचि स्वाहाकृतꣳ हविर् अदन्तु देवाः ॥ २९.३६ ॥
जन्मताच अग्नीने यज्ञाचे मापन केले; देवांमध्ये तो अग्रणी झाला. या होत्याच्या आज्ञेने, ऋताच्या वाणीत स्वाहासह अर्पिलेले हवि देव ग्रहण करोत.
29.37
केतुं कृण्वन्न् अकेतवे पेशो मर्या ऽ अपेशसे ।
सम् उषद्भिर् अजायथाः ॥ २९.३७ ॥
हे मर्त्यांनो, अज्ञानी लोकांसाठी ज्ञानाचे चिन्ह आणि निरूपाला रूप देत तुम्ही उषांसह जन्मलात.
29.38
जीमूतस्येव भवति प्रतीकं यद् वर्मी याति समदाम् उपस्थे ।
अनाविद्धया तन्वा जय त्वꣳ स त्वा वर्मणो महिमा पिपर्तु ॥ २९.३८ ॥
कवचधारी युद्धसभेच्या मांडीवर जातो तेव्हा तो मेघासारखा रूप धारण करतो. अविद्ध देहाने तू जय मिळव; कवचाचे महात्म्य तुझे रक्षण करो.
29.39
धन्वना गा धन्वनाजिं जयेम धन्वना तीव्राः समदो जयेम ।
धनुः शत्रोर् अपकामं कृणोति धन्वना सर्वाः प्रदिशो जयेम ॥ २९.३९ ॥
धनुष्याने गायी आणि रणभूमी जिंकू; धनुष्याने प्रचंड रणसभा जिंकू. धनुष्य शत्रूची इच्छा निष्फळ करते; धनुष्याने सर्व दिशा जिंकू.
29.40
वक्ष्यन्तीवेद् आ गनीगन्ति कर्णं प्रियꣳ सखायं परिषस्वजाना ।
योषेव शिङ्क्ते वितताधि धन्वन् ज्या इयꣳ समने पारयन्ती ॥ २९.४० ॥
बोलणार असल्यासारखी, प्रिय मित्राच्या कानाजवळ गुणगुणत, त्याला आलिंगन देत येते. स्त्रीप्रमाणे, धनुष्यावर पसरलेली ही प्रत्यंचा युद्धात पार नेत विजय देत झंकारते.
29.41
ते ऽ आचरन्ती समनेव योषा मातेव पुत्रं बिभृताम् उपस्थे ।
अप शत्रून् विध्यताꣳ संविदाने ऽ आर्त्नी इमे विष्फुरन्ती ऽ अमित्रान् ॥ २९.४१ ॥
त्या युद्धात फिरणाऱ्या स्त्रीप्रमाणे, आई मुलाला मांडीवर धरते तसे धारण करोत। एकमताने या दोन्ही प्रत्यंचा थरथरत शत्रूंना दूरून भेदोत।
29.42
बह्वीनां पिता बहुर् अस्य पुत्रश् चिश्चा कृणोति समनावगत्य ।
इषुधिः सङ्काः पृतनाश् च सर्वाः पृष्ठे निनद्धो जयति प्रसूतः ॥ २९.४२ ॥
अनेकांचा पिता; याचा पुत्र अनेक. युद्धात जवळ येऊन बाणांची सिद्धता करतो. भाता, संका, सर्व सेना — पाठीवर बांधलेला, प्रेरित होऊन जिंकतो.
29.43
रथे तिष्ठन् नयति वाजिनः पुरो यत्र-यत्र कामयते सुषारथिः ।
अभीशूनां महिमानं पनायत मनः पश्चाद् अनु यच्छन्ति रश्मयः ॥ २९.४३ ॥
रथावर उभा राहून उत्तम सारथी घोडे जिथे जिथे इच्छितो तिथे पुढे नेतो. लगामांच्या महिमेचे कौतुक करा; लगामा मनाच्या मागोमाग जाऊन त्याला आवरतात.
29.44
तीव्रान् घोषान् कृण्वते वृषपाणयो ऽश्वा रथेभिः सह वाजयन्तः ।
अवक्रामन्तः प्रपदैर् अमित्रान् क्षिणन्ति शत्रूꣳ१ऽ रनपव्ययन्तः ॥ २९.४४ ॥
बैलाच्या हातांसारख्या खुरांचे घोडे रथांसह वेगाने धावत तीव्र आवाज करतात. पुढील पायांनी आक्रमण करत, युद्धात झटकत, शत्रूंचा नाश करतात.
29.45
रथवाहनꣳ हविर् अस्य नाम यत्रायुधं निहितम् अस्य वर्म ।
तत्रा रथम् उप शग्मꣳ सदेम विश्वाहा वयꣳ सुमनस्यमानाः ॥ २९.४५ ॥
रथ वाहणारे हे हविः, याचे नाव; जिथे याचे आयुध व कवच ठेवले आहे, तिथे आम्ही शुभ रथाजवळ नेहमी प्रसन्न मनाने बसू.
29.46
स्वादुषꣳसदः पितरो वयोधाः कृच्छ्रेश्रितः शक्तीवन्तो गभीराः ।
चित्रसेना ऽ इषुबला ऽ अमृध्राः सतोवीरा ऽ उरवो व्रातसाहाः ॥ २९.४६ ॥
मधुर स्थानी बसणारे, आयुष्य देणारे, संकटात आश्रय घेतलेले, शक्तिमान, गंभीर, विचित्र सेना असलेले, बाणबळ असलेले, न क्षीण होणारे, वीरपुत्र असलेले, विशाल, समूहांना जिंकणारे पितरहो.
29.47
ब्राह्मणासः पितरः सोम्यासः शिवे नो द्यावापृथिवी ऽ अनेहसा ।
पूषा नः पातु दुरिताद् ऋतावृधो रक्षा माकिर् नो ऽ अघशꣳस ऽ ईशत ॥ २९.४७ ॥
ब्राह्मणांसारखे, सोमयुक्त पितरहो, निष्पाप द्यावापृथिवी आमच्यासाठी कल्याणकारी होवोत. ऋत वाढवणारा पूषा संकटापासून आमचे रक्षण करो; वाईट बोलणारे आमच्यावर सत्ता न गाजवोत.
29.48
सुपर्णं वस्ते मृगो ऽ अस्या दन्तो गोभिः संनद्धा पतति प्रसूता ।
यत्रा नरः सं च वि च द्रवन्ति तत्रास्मभ्यम् इषवः शर्म यꣳसन् ॥ २९.४८ ॥
पंखांचा बाण हरणाच्या दातासारखा स्वतःला सजवतो; दोऱ्यांनी बांधून सोडला की उडतो. जिथे माणसे एकत्र आणि विखुरून धावतात, तिथे बाण आम्हाला आश्रय देवोत.
29.49
ऋजीते परि वृङ्धि नो ऽश्मा भवतु नस् तनूः ।
सोमो ऽ अधि ब्रवीतु नो ऽदितिः शर्म यच्छतु ॥ २९.४९ ॥
ऋजीते, आमचे सभोवती रक्षण कर; दगड आमच्या शरीराचे कवच होवो. सोम आमच्यासाठी बोलो; अदिती आश्रय देवो.
29.50
आ जङ्घन्ति सान्व् एषां जघनाꣳ२ऽ उप जिघ्नते ।
अश्वाजनि प्रचेतसो ऽश्वान्त् समत्सु चोदय ॥ २९.५० ॥
हे त्यांच्या पाठीवर आणि मांड्यांवर प्रहार करतात. हे अश्वांपासून जन्मलेल्या प्रज्ञावान, युद्धांमध्ये घोड्यांना प्रेरित कर.
29.51
अहिर् इव भोगैः पर्य् एति बाहुं ज्याया हेतिं परिबाधमानः ।
हस्तघ्नो विश्वा वयुनानि विद्वान् पुमान् पुमाꣳसं परि पातु विश्वतः ॥ २९.५१ ॥
साप जसा आपल्या वेटोळ्यांनी वेढतो, तसा धनुष्याच्या दोरीतून येणारे शस्त्र अडवत तो बाहूला वेढतो. हाताने प्रहार करणारा, सर्व ज्ञान जाणणारा पुरुष पुरुषाचे सर्व बाजूंनी रक्षण करो.
29.52
वनस्पते वीड्वङ्गो हि भूया ऽ अस्मत्सखा प्रतरणः सुवीरः ।
गोभिः संनद्धो ऽ असि वीडयस्वास्थाता ते जयतु जेत्वानि ॥ २९.५२ ॥
हे वनस्पते, तू दृढ अंगांचा हो; आमचा मित्र, पार नेणारा, उत्तम वीरांनी युक्त हो. तू गाईंच्या किरणांनी कवचबद्ध आहेस; दृढ हो. तुझा स्थिर योद्धा जय मिळवो.
29.53
दिवः पृथिव्याः पर्य् ओज ऽ उद्भृतं वनस्पतिभ्यः पर्य् आभृतꣳ सहः ।
अपाम् ओज्मानं परि गोभिर् आवृतम् इन्द्रस्य वज्रꣳ हविषा रथं यज ॥ २९.५३ ॥
द्युलोक आणि पृथ्वीवरून उचललेले ओज; वनस्पतींकडून आणलेले सामर्थ्य. पाण्यांचे ओज, किरणांनी वेढलेले इंद्राचे वज्र. हविसह रथाचे यजन कर.
29.54
इन्द्रस्य वज्रो मरुताम् अनीकं मित्रस्य गर्भो वरुणस्य नाभिः ।
सेमां नो हव्यदातिं जुषाणो देव रथ प्रति हव्या गृभाय ॥ २९.५४ ॥
इंद्राचे वज्र, मरुतांचे सैन्य, मित्राचा गर्भ, वरुणाची नाभी. हे देवा, हे रथा, आमचे हे हव्यदान प्रसन्नतेने स्वीकार कर; हव्यांचा स्वीकार कर.
29.55
उप श्वासय पृथिवीम् उत द्यां पुरुत्रा ते मनुतां विष्ठितं जगत् ।
स दुन्दुभे सजूर् इन्द्रेण देवैर् दूराद् दवीयो ऽ अप सेध शत्रून् ॥ २९.५५ ॥
हे दुंदुभी, पृथ्वी आणि आकाश दुमदुमू दे; तुझ्या ध्वनीने उभे असलेले सैन्य सावध होवो. हे दुंदुभी, इंद्र आणि देवांसह दूरूनच शत्रूंना पळवून लाव.
29.56
आ क्रन्दय बलम् ओजो न ऽ आ धा नि ष्टनिहि दुरिता बाधमानः ।
अप प्रोथ दुन्दुभे दुच्छुना ऽ इत ऽ इन्द्रस्य मुष्टिर् असि वीडयस्व ॥ २९.५६ ॥
बल आणि ओज उठवून गर्जना कर; संकटे दूर सारत मेघगर्जनेसारखा घुमून निनाद कर. हे दुंदुभी, दुर्दैव येथून दूर ढकल. तू इंद्राची मूठ आहेस; स्वतःला दृढ कर.
29.57
आमूर् अज प्रत्या वर्तयेमाः केतुमद् दुन्दुभिर् वावदीति ।
सम् अश्वपर्णाश् चरन्ति नो नरो ऽस्माकम् इन्द्र रथिनो जयन्तु ॥ २९.५७ ॥
यांना पुढे चालव आणि परत फिरव; ध्वजांसह दुंदुभी जोराने वाजत आहे. अश्वपर्ण ध्वज एकत्र चालत आहेत; आमचे नरवीर आणि रथी, हे इंद्रा, आमच्यासाठी जिंकोत.
29.58
आग्नेयः कृष्णग्रीवः सारस्वती मेषी बभ्रुः सौम्यः पौष्णः श्यामः शितिपृष्ठो बार्हस्पत्यः शिल्पो वैश्वदेव ऽ ऐन्द्रो ऽरुणो मारुतः कल्माष ऽ ऐन्द्राग्नः सꣳहितो ऽधोरामः सावित्रो वारुणः कृष्ण ऽ एकशितिपात् पेत्वः ॥ २९.५८ ॥
अग्नीचा, काळ्या मानेचा; सरस्वतीची मेंढी; तपकिरी, सोमाचा; पूषाचा, काळा; पांढऱ्या पाठीचा; बृहस्पतीचा; ठिपकेदार; विश्वदेवांचा; इंद्राचा; तांबडा; मरुतांचा; ठिपकेदार; इंद्राग्नीचा; एकत्रित; खाली वाकलेल्या कुशीचा; सवितृचा; वरुणाचा; काळा; एक पांढरा पाय असलेला; वेगाने उडणारा.
29.59
अग्नये ऽनीकवते रोहिताञ्जिर् अनड्वान् अधोरामौ सावित्रौ पौष्णौ रजतनाभी वैश्वदेवौ पिशंगौ तूपरु मारुतः कल्माष ऽ आग्नेयः कृष्णो ऽजः सारस्वती मेषी वारुणः पेत्वः ॥ २९.५९ ॥
अग्नी अनीकवतासाठी: लाल खुणेचा बैल; खाली वाकलेल्या दांडीचे दोन; सवितृचे; पूषनचे; रजत-नाभी; विश्वदेवांचे; पिशंग; तूपरु; मरुतांचे; ठिपक्यांचे; अग्नीचे; काळा बोकड; सरस्वतीची मेंढी; वरुणाचे; पेत्व.
29.60
अग्नये गायत्राय त्रिवृते राथन्तरायाष्टाकपाल ऽ इन्द्राय त्रैष्टुभाय पञ्चदशाय बर्हतायैकादशकपालो विश्वेभ्यो देवेभ्यो जागतेभ्यः सप्तदशेभ्यो वैरूपेभ्यो द्वादशकपालो मित्रावरुणाभ्याम् आनुष्टुभाभ्याम् एकविꣳशाभ्यां वैराजाभ्यां पयस्या बृहस्पतये पाङ्क्ताय त्रिणवाय शाक्वराय चरुः सवित्र ऽ औष्णिहाय त्रयस्त्रिꣳशाय रैवताय द्वादशकपालः प्राजापत्यश् चरुर् अदित्यै विष्णुपत्न्यै चरुर् अग्नये वैश्वानराय द्वादशकपालो ऽनुमत्या ऽ अष्टाकपालः ॥ २९.६० ॥
अग्नीसाठी गायत्र, त्रिवृत्, रथंतरासाठी अष्टाकपाल; इंद्रासाठी त्रैष्टुभ, पंचदश, बृहतासाठी एकादशकपाल; विश्वदेवांसाठी जागत, सप्तदश, वैरूपासाठी द्वादशकपाल; मित्रावरुणांसाठी आनुष्टुभ, एकविंश, वैराजासाठी पयस्या; बृहस्पतीसाठी पाङ्क्त, त्रिणव, शाक्वरासाठी चरू; सवितृसाठी औष्णिह, त्रयस्त्रिंश, रैवतासाठी द्वादशकपाल; प्रजापतीसाठी चरू; अदिती व विष्णुपत्नीसाठी चरू; अग्नी वैश्वानरासाठी द्वादशकपाल; अनुमतीसाठी अष्टाकपाल.