सामवेद · विभाग 2.9
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.9.1175
शि꣡शुं꣢ जज्ञा꣣न꣡ꣳ ह꣢र्य꣣तं꣡ मृ꣢जन्ति शु꣣म्भ꣢न्ति꣣ वि꣡प्रं꣢ म꣣रु꣡तो꣢ ग꣣णे꣡न꣢ ।
क꣣वि꣢र्गी꣣र्भिः꣡ काव्ये꣢꣯ना क꣣विः꣡ सन्त्सोमः꣢꣯ प꣣वि꣢त्र꣣म꣡त्ये꣢ति꣣ रे꣡भ꣢न् ॥ ११७५ ॥
बाळाप्रमाणे जन्मलेल्या, मनोहर सोमाला मरुत् आपल्या गणासह शुद्ध करतात; विप्राला अलंकृत करतात. कवी सोम गीतांनी व काव्यकौशल्याने कवी होऊन, गात पवित्रातून पुढे जातो.
2.9.1176
ऋ꣣षि꣢मना꣣ य꣡ ऋ꣢षि꣣कृ꣢त्स्व꣣र्षाः꣢ स꣣ह꣡स्र꣢नीथः पद꣣वीः꣡ क꣢वी꣣ना꣢म् ।
तृ꣣ती꣢यं꣣ धा꣡म꣢ महि꣣षः꣡ सिषा꣢꣯स꣣न्त्सो꣡मो꣢ वि꣣रा꣢ज꣣म꣡नु꣢ राजति꣣ ष्टु꣢प् ॥ ११७६ ॥
ऋषिमन असलेला, ऋषींना घडवणारा, स्वर्ग जिंकणारा, हजार मार्गदर्शने असलेला, कवींच्या मार्गांचा स्वामी असलेला सोम, तिसरे धाम मिळविण्याच्या इच्छेने विराजाच्या मागून तेजाने चमकतो.
2.9.1177
च꣣मूष꣢च्छ्ये꣣नः꣡ श꣢कु꣣नो꣢ वि꣣भृ꣡त्वा꣢ गोवि꣣न्दु꣢र्द्र꣣प्स꣡ आयु꣢꣯धानि꣣ बि꣡भ्र꣢त् ।
अ꣣पा꣢मू꣣र्मि꣡ꣳ सच꣢꣯मानः समु꣣द्रं꣢ तु꣣री꣢यं꣣ धा꣡म꣢ महि꣣षो꣡ वि꣢वक्ति ॥ ११७७ ॥
चमसात बसलेला, श्येनासारखा, पक्ष्याप्रमाणे वाहिलेला, गाई शोधणारा सोमबिंदू, शस्त्रे धारण करून, पाण्याच्या लाटेशी मिळून समुद्रात पोहोचतो; महान सोम चौथ्या धामाची घोषणा करतो.
2.9.1178
ए꣣ते꣡ सोमा꣢꣯ अ꣣भि꣢ प्रि꣣य꣡मिन्द्र꣢꣯स्य꣣ का꣡म꣢मक्षरन् ।
व꣡र्ध꣢न्तो अस्य वी꣣कय꣢꣯म् ॥ ११७८ ॥
हे सोमरस इंद्राच्या प्रिय इच्छेकडे वाहिले; त्याचे वीर्य वाढवीत.
2.9.1179
पु꣣नाना꣡स꣢श्चमू꣣ष꣢दो꣣ ग꣡च्छ꣢न्तो वा꣣यु꣢म꣣श्वि꣡ना꣢ ।
ते꣡ नो꣢ धत्त सु꣣वी꣡र्य꣢म् ॥ ११७९ ॥
चमसांत बसून, शुद्ध होत, वायू व अश्विनांकडे जात — ते आम्हांस उत्तम वीर्य देवोत.
2.9.1180
इ꣡न्द्र꣢स्य सोम꣣ रा꣡ध꣢से पुना꣣नो꣡ हार्दि꣢꣯ चोदय ।
दे꣣वा꣢नां꣣ यो꣡नि꣢मा꣣स꣡द꣢म् ॥ ११८० ॥
हे सोमा, इंद्राच्या धनलाभासाठी शुद्ध होत हृदयाला प्रेरणा दे; देवांच्या स्थानी आसनस्थ हो.
2.9.1181
मृ꣣ज꣡न्ति꣢ त्वा꣣ द꣢श꣣ क्षि꣡पो꣢ हि꣣न्व꣡न्ति꣢ स꣣प्त꣢ धी꣣त꣡यः꣢ ।
अ꣢नु꣣ वि꣡प्रा꣢ अमादिषुः ॥ ११८१ ॥
सात धिती तुला शुद्ध करतात, बोटे तुला शुद्ध करतात, सात धिती तुला प्रेरित करतात; नंतर विप्र तुला आनंदित करतात.
2.9.1182
दे꣣वे꣡भ्य꣢स्त्वा꣣ म꣡दा꣢य꣣ क꣡ꣳ सृ꣢जा꣣न꣡मति꣢꣯ मे꣣꣬ष्यः꣢꣯ ।
सं꣡ गोभि꣢꣯र्वासयामसि ॥ ११८२ ॥
देवांसाठी, आनंदासाठी, गाळण्याच्या लोकरीवरून वाहणाऱ्या तुला; त्याला आम्ही गाईंनी सजवतो.
2.9.1183
पु꣣नानः꣢ क꣣ल꣢शे꣣ष्वा꣡ वस्त्रा꣢꣯ण्यरु꣣षो꣡ हरिः꣢꣯ ।
प꣢रि꣣ ग꣡व्या꣢न्यव्यत ॥ ११८३ ॥
कलशांमध्ये स्वतःला शुद्ध करणारा, तांबूस-सोनेरी सोम वस्त्रे आणि गोसंपत्ती सभोवती धारण करतो.
2.9.1184
म꣣घो꣢न꣣ आ꣡ प꣢वस्व नो ज꣣हि꣢꣫ विश्वा꣣ अ꣢प꣣ द्वि꣡षः꣢ ।
इ꣢न्दो꣣ स꣡खा꣢य꣣मा꣡ वि꣢श ॥ ११८४ ॥
हे दानशूर सोमा, येथे आमच्यासाठी वाहा; सर्व द्वेष्ट्यांना दूर करा. हे इंदो, मित्रात प्रवेश करा.
2.9.1185
नृ꣣च꣡क्ष꣢सं त्वा व꣣य꣡मिन्द्र꣢꣯पीतꣳ स्व꣣र्वि꣡द꣢म् ।
भ꣣क्षीम꣡हि꣢ प्र꣣जा꣡मिष꣢꣯म् ॥ ११८५ ॥
मनुष्यांना पाहणाऱ्या, इंद्राने प्यालेल्या, स्वर्गप्रकाश मिळवणाऱ्या तुला आम्ही भोगू; संतती आणि अन्न मिळवू.
2.9.1186
वृ꣣ष्टिं꣢ दि꣣वः꣡ परि꣢꣯ स्रव द्यु꣣म्नं꣡ पृ꣢थि꣣व्या꣡ अधि꣢꣯ ।
स꣡हो꣢ नः सोम पृ꣣त्सु꣡ धाः꣢ ॥ ११८६ ॥
द्युलोकातून पाऊस वाहव; पृथ्वीवरून तेज पसरव. हे सोमा, युद्धांत आम्हाला बल दे.
2.9.1187
सो꣡मः꣢ पुना꣣नो꣡ अ꣢र्षति स꣣ह꣡स्र꣢धारो꣣ अ꣡त्य꣢विः ।
वा꣣यो꣡रिन्द्र꣢꣯स्य निष्कृ꣣त꣢म् ॥ ११८७ ॥
सोम स्वतःला शुद्ध करत वाहतो, हजार धारांचा, लोकरीची गाळणी ओलांडणारा; वायू आणि इंद्रासाठी शुद्ध केलेला.
2.9.1188
प꣡व꣢मानमवस्यवो꣣ वि꣡प्र꣢म꣣भि꣡ प्र गा꣢꣯यत ।
सु꣣ष्वाणं꣢ दे꣣व꣡वी꣢तये ॥ ११८८ ॥
मदत मागणाऱ्यांनो, स्वतःला शुद्ध करणाऱ्या, प्रेरित ऋषी सोमाची स्तुती गा — पिळलेला, देवांच्या उपभोगासाठी.
2.9.1189
प꣡व꣢न्ते꣣ वा꣡ज꣢सातये꣣ सो꣡माः꣢ स꣣ह꣡स्र꣢पाजसः ।
गृ꣣णाना꣢ दे꣣व꣡वी꣢तये ॥ ११८९ ॥
बल आणि बक्षीस मिळवण्यासाठी सोमरस शुद्ध होत वाहतात, हजारपट सामर्थ्याचे, स्तुती करत — देवांच्या उपभोगासाठी.
2.9.1190
उ꣣त꣢ नो꣣ वा꣡ज꣢सातये꣣ प꣡व꣢स्व बृह꣣ती꣡रिषः꣢꣯ ।
द्यु꣣म꣡दि꣢न्दो सु꣣वी꣡र्य꣢म् ॥ ११९० ॥
आणि आमच्यासाठी, बल आणि बक्षीस मिळवण्यासाठी, हे इंदो (सोमा), शुद्ध होऊन वाहा — महान पोषण, तेजस्वी, वीर्यपूर्ण संपत्ती.
2.9.1191
अ꣡त्या꣢ हिया꣣ना꣢꣫ न हे꣣तृ꣢भि꣣र꣡सृ꣢ग्रं꣣ वा꣡ज꣢सातये ।
वि꣢꣫ वार꣣म꣡व्य꣢मा꣣श꣡वः꣢ ॥ ११९१ ॥
वेगवान घोड्यांसारखे, सारथ्यांच्या चाबकाने प्रेरित होऊन, बल आणि बक्षीस मिळवण्यासाठी ते धावले; लोकरीची गाळणी भेदत, हे वेगवानांनो.
2.9.1192
ते꣡ नः꣢ सह꣣स्रि꣡ण꣢ꣳ र꣣यिं꣡ पव꣢꣯न्ता꣣मा꣢ सु꣣वी꣡र्य꣢म् ।
स्वा꣣ना꣢ दे꣣वा꣢स꣣ इ꣡न्द꣢वः ॥ ११९२ ॥
ते आमच्यासाठी हजारपट संपत्ती, वीर्यपूर्ण संपत्तीकडे शुद्ध होऊन वाहोत — पिळलेल्या देवांनो, इंदु-बिंदूंनो.
2.9.1193
वा꣣श्रा꣡ अ꣢र्ष꣣न्ती꣡न्द꣢वो꣣ऽभि꣢ व꣣त्सं꣢꣫ न मा꣣त꣡रः꣢ ।
द꣣धन्विरे꣡ गभ꣢꣯स्त्योः ॥ ११९३ ॥
वासराकडे हंबरत धावणाऱ्या माता गायींप्रमाणे सोमबिंदू वाहतात; ते दोन्ही हातांकडे धावतात.
2.9.1194
जु꣢ष्ट꣣ इ꣡न्द्रा꣢य मत्स꣣रः꣡ पव꣢꣯मानः꣣ क꣡नि꣢क्रदत् ।
वि꣢श्वा꣣ अ꣢प꣣ द्वि꣡षो꣢ जहि ॥ ११९४ ॥
इंद्राला प्रिय, आनंददायक सोमा, हे पवमाना, गर्जना करत सर्व शत्रूंना दूर घालव.
2.9.1195
अ꣣पघ्न꣢न्तो꣣ अ꣡रा꣢व्णः꣣ प꣡व꣢मानाः स्व꣣र्दृ꣡शः꣢ ।
यो꣡ना꣢वृ꣣त꣡स्य꣢ सीदत ॥ ११९५ ॥
कंजूषांना (शत्रूंना) दूर घालवणारे, प्रकाश पाहणारे पवमान, तुम्ही ऋताच्या स्थानी बसा.
2.9.1196
सो꣡मा꣢ असृग्र꣣मि꣡न्द꣢वः सु꣣ता꣢ ऋ꣣त꣢स्य꣣ धा꣡र꣢या ।
इ꣡न्द्रा꣢य꣣ म꣡धु꣢मत्तमाः ॥ ११९६ ॥
सोमबिंदू पिळले जाऊन ऋताच्या धारेसह वाहिले; इंद्रासाठी ते अत्यंत मधुर आहेत.
2.9.1197
अ꣣भि꣡ विप्रा꣢꣯ अनूषत꣣ गा꣡वो꣢ व꣣त्सं꣢꣫ न धे꣣न꣡वः꣢ ।
इ꣢न्द्र꣣ꣳ सो꣡म꣢स्य पी꣣त꣡ये꣢ ॥ ११९७ ॥
वासराकडे दूध देणाऱ्या गायींप्रमाणे विप्रांनी सोमपानासाठी इंद्राची स्तुती केली.
2.9.1198
म꣣दच्यु꣡त्क्षे꣢ति꣣ सा꣡द꣢ने꣣ सि꣡न्धो꣢रू꣣र्मा꣡ वि꣢प꣣श्चि꣢त् ।
सो꣡मो꣢ गौ꣣री꣡ अधि꣢꣯ श्रि꣣तः꣢ ॥ ११९८ ॥
आनंद ठिबकणारा, नदीच्या लाटेवरील ज्ञानी सोम — गौरी (तेजस्वी) सोम आपल्या आसनावर स्थिर आहे.
2.9.1199
दि꣣वो꣡ नाभा꣢꣯ विचक्ष꣣णो꣢ऽव्या꣣ वा꣡रे꣢ महीयते ।
सो꣢मो꣣ यः꣢ सु꣣क्र꣡तुः꣢ क꣣विः꣢ ॥ ११९९ ॥
स्वर्गाच्या नाभीत सर्वद्रष्टा सोम लोकरीच्या गाळणीत महिमायुक्त होतो — तोच सुकर्मा कवी सोम.
2.9.1200
यः꣡ सोमः꣢꣯ क꣣ल꣢शे꣣ष्वा꣢ अ꣣न्तः꣢ प꣣वि꣢त्र꣣ आ꣡हि꣢तः ।
त꣢꣫मिन्दुः꣣ प꣡रि꣢ षस्वजे ॥ १२०० ॥
कलशांत, पवित्र गाळणीत ठेवलेल्या सोमाला सोमबिंदू सभोवती आलिंगन देतो.
2.9.1201
प्र꣢꣫ वाच꣣मि꣡न्दु꣢रिष्यति समु꣣द्र꣡स्याधि꣢꣯ वि꣣ष्ट꣡पि꣢ ।
जि꣢न्व꣣न्को꣡शं꣢ मधु꣣श्चु꣡त꣢म् ॥ १२०१ ॥
सोमबिंदू वाणी पुढे पाठवतो; समुद्राच्या आसनावर, मधु ठिबकणाऱ्या पात्राला चालना देत.
2.9.1202
नि꣡त्य꣢स्तोत्रो꣣ व꣢न꣣स्प꣡ति꣢र्धे꣣ना꣢म꣣न्तः꣡ स꣢ब꣣र्दु꣡घा꣢म् ।
हि꣣न्वानो꣡ मानु꣢꣯षा यु꣣जा꣢ ॥ १२०२ ॥
नित्य स्तुत्य वनस्पती सोम, दूध देणाऱ्या गायीच्या अंतरी, माणसांनी जोडलेल्या जोखडाने प्रेरित होतो.
2.9.1203
आ꣡ प꣢वमान धारय र꣣यि꣢ꣳ स꣣ह꣡स्र꣢वर्चसम् ।
अ꣣स्मे꣡ इ꣢न्दो स्वा꣣भु꣡व꣢म् ॥ १२०३ ॥
हे पवमाना, सहस्र तेजस्वी संपत्ती आमच्यासाठी आण; हे इंदू सोमा, स्वयंभू (विपुल) संपत्ती.
2.9.1204
अ꣣भि꣢ प्रि꣣या꣢ दि꣣वः꣢ क꣣वि꣢उविप्रः꣣ स꣡ धार꣢꣯या सु꣣तः꣢ ।
सो꣡मो꣢ हिन्वे परा꣣व꣡ति꣢ ॥ १२०४ ॥
स्वर्गातील प्रिय लोकांकडे कवी आणि विप्र तो सोम, धारेने पिळला जाऊन, दूरवर प्रेरित होतो.
2.9.1205
उ꣢त्ते꣣ शु꣡ष्मा꣢स ईरते꣣ सि꣡न्धो꣢रू꣣र्मे꣡रि꣢व स्व꣣नः꣢ ।
वा꣣ण꣡स्य꣢ चोदया प꣣वि꣢म् ॥ १२०५ ॥
हे सोमा, तुझ्यासाठी बलवान प्रवाह उठतात, नदीच्या लाटेच्या गर्जनेसारखे; गाळणीची धार प्रेरित कर, धारदार कडा पुढे चालव.
2.9.1206
प्र꣣सवे꣢ त꣣ उ꣡दी꣢रते ति꣣स्रो꣡ वाचो꣢꣯ मख꣣स्यु꣡वः꣢ ।
य꣢꣫दव्य꣣ ए꣢षि꣣ सा꣡न꣢वि ॥ १२०६ ॥
तुझ्या प्रवाहात तुझ्यासाठी यज्ञाची इच्छा करणाऱ्या तीन वाणी उठतात; जेव्हा तू लोकरीच्या गाळणीत, उंच शिखरावर जातोस.
2.9.1207
अ꣢व्या꣣ वा꣢रैः꣣ प꣡रि꣢ प्रि꣣य꣡ꣳ हरि꣢꣯ꣳ हिन्व꣣न्त्य꣡द्रि꣢भिः ।
प꣡व꣢मानं मधु꣣श्चु꣡त꣢म् ॥ १२०७ ॥
लोकरीच्या गाळणीच्या छिद्रांनी प्रिय, पिंगट सोमाला दगडांनी सर्वत्र प्रेरित करतात; पवित्र होत मध ठिबकवणाऱ्याला.
2.9.1208
आ꣡ प꣢वस्व मदिन्तम प꣣वि꣢त्रं꣣ धा꣡र꣢या कवे ।
अ꣣र्क꣢स्य꣣ यो꣡नि꣢मा꣣स꣡द꣢म् ॥ १२०८ ॥
अत्यंत आनंददायका, ये, धारेसह पवित्र होऊन वाहा; हे कवे, गीताच्या आसनावर बसण्यासाठी.
2.9.1209
स꣡ प꣢वस्व मदिन्तम꣣ गो꣡भि꣢रञ्जा꣣नो꣢ अ꣣क्तु꣡भिः꣢ ।
ए꣡न्द्र꣢स्य ज꣣ठ꣡रं꣢ विश ॥ १२०९ ॥
तो तू वाहा, अत्यंत आनंददायका; किरणांनी व रात्रींनी स्वतःला सजवत; इंद्राच्या उदरात प्रवेश कर.
2.9.1210
अ꣣या꣢ वी꣣ती꣡ परि꣢꣯ स्रव꣣ य꣡स्त꣢ इन्दो꣣ म꣢दे꣣ष्वा꣢ ।
अ꣣वा꣡ह꣢न्नव꣣ती꣡र्नव꣢꣯ ॥ १२१० ॥
या गतीने सभोवती वाहा; तुझ्या आनंदांत असणाऱ्या थेंबा; नव्याण्णव (धारा) खाली आणल्यास.
2.9.1211
पु꣡रः꣢ स꣣द्य꣢ इ꣣त्था꣡धि꣢ये꣣ दि꣡वो꣢दासाय꣣ शं꣡ब꣢रम् ।
अ꣢ध꣣ त्यं꣢ तु꣣र्व꣢शं꣣ य꣡दु꣢म् ॥ १२११ ॥
दिवोदासासाठी शंबराचे किल्ले तत्काळ फोडले; नंतर त्या तुर्वशाला आणि यदूलाही।
2.9.1212
प꣡रि꣢ नो꣣ अ꣡श्व꣢मश्व꣣वि꣡द्गोम꣢꣯दिन्दो꣣ हि꣡र꣢ण्यवत् ।
क्ष꣡रा꣢ सह꣣स्रि꣢णी꣣रि꣡षः꣢ ॥ १२१२ ॥
हे इंदो! आमच्यासाठी घोडे, गायी, सोने घेऊन सभोवती वाहा; हजारो अन्नरस ओत.
2.9.1213
अ꣣पघ्न꣡न्प꣢वते꣣ मृ꣢꣫धोऽप꣣ सो꣢मो꣣ अ꣡रा꣢व्णः ।
ग꣢च्छ꣣न्नि꣡न्द्र꣢स्य निष्कृ꣣त꣢म् ॥ १२१३ ॥
शत्रूंना दूर सारत सोम वाहतो; कृपणांनाही दूर करतो; इंद्राच्या शुद्ध मार्गाने जात.
2.9.1214
म꣣हो꣡ नो꣢ रा꣣य꣡ आ भ꣢꣯र꣣ प꣡व꣢मान ज꣣ही꣡ मृधः꣢꣯ ।
रा꣡स्वे꣢न्दो वी꣣र꣢व꣣द्य꣡शः꣢ ॥ १२१४ ॥
हे पवमाना! आम्हांसाठी महान धन आण, शत्रूंचा नाश कर; हे इंदो! वीरांसह यश दे.
2.9.1215
न꣡ त्वा꣢ श꣣तं꣢ च꣣ न꣢꣫ ह्रुतो꣣ रा꣢धो꣣ दि꣡त्स꣢न्त꣣मा꣡ मि꣢नन् ।
य꣡त्पु꣢ना꣣नो꣡ म꣢ख꣣स्य꣡से꣢ ॥ १२१५ ॥
शंभर नाहीत, कुटिलही नाहीत, दान देणाऱ्या तुला अडवू शकत नाहीत; पवित्र होऊन यज्ञात तू आनंदतोस.
2.9.1216
अ꣣या꣡ प꣢वस्व꣣ धा꣡र꣢या꣣ य꣢या꣣ सू꣢र्य꣣म꣡रो꣢चयः ।
हि꣣न्वानो꣡ मानु꣢꣯षीर꣣पः꣢ ॥ १२१६ ॥
ज्या धारेने सूर्याला प्रकाशित केलेस, त्याच धारेने वाहून पवित्र हो; मानवी जलांना प्रेरित करत.
2.9.1217
अ꣡यु꣢क्त꣣ सू꣢र꣣ ए꣡त꣢शं꣣ प꣡व꣢मानो म꣣ना꣡वधि꣢꣯ ।
अ꣣न्त꣡रि꣢क्षेण꣣ या꣡त꣢वे ॥ १२१७ ॥
सूर्यासारखा तेजस्वी पवमान सोम मनावर वेगवान अश्व जुंपतो, अंतरिक्षातून जाण्यासाठी.
2.9.1218
उ꣣त꣢꣫ त्या ह꣣रि꣢तो꣣ र꣢थे꣣ सू꣡रो꣢ अयुक्त꣣ या꣡त꣢वे ।
इ꣢न्दु꣣रि꣢न्द्र꣣ इ꣡ति꣢ ब्रु꣣व꣢न् ॥ १२१८ ॥
आणि सूर्याने रथात ते सोनेरी घोडे जुंपले, प्रवासासाठी; इंदू 'हा इंद्र' असे म्हणत.
2.9.1219
अ꣣ग्निं꣡ वो꣢ दे꣣व꣢म꣣ग्नि꣡भिः꣢ स꣣जो꣢षा꣣ य꣡जि꣢ष्ठं दू꣣त꣡म꣢ध्व꣣रे꣡ कृ꣢णुध्वम् ।
यो꣡ मर्त्ये꣢꣯षु꣣ नि꣡ध्रु꣢विर्ऋ꣣ता꣢वा꣣ त꣡पु꣢र्मूर्धा घृ꣣ता꣡न्नः꣢ पाव꣣कः꣢ ॥ १२१९ ॥
हे ऋत्विजांनो, अग्नींसह एकचित्ताने तुम्ही यज्ञात देव अग्नीला अत्यंत पूज्य दूत करा; जो मर्त्यांमध्ये स्थिर, ऋताचे पालन करणारा, तापलेल्या मस्तकाचा, घृत हेच ज्याचे अन्न आहे असा आणि पवित्र करणारा आहे.
2.9.1220
प्रो꣢थ꣣द꣢श्वो꣣ न꣡ यव꣢꣯सेऽवि꣣ष्य꣢न्य꣣दा꣢ म꣣हः꣢ सं꣣व꣡र꣢णा꣣द्व्य꣡स्था꣢त् ।
आ꣡द꣢स्य꣣ वा꣢तो꣣ अ꣡नु꣢ वाति शो꣣चि꣡रध꣢꣯ स्म ते꣣ व्र꣡ज꣢नं कृ꣣ष्ण꣡म꣢स्ति ॥ १२२० ॥
गवतासाठी घोडा खिंकाळतो तसा, तो मोठ्या आवरणातून बाहेर पडला तेव्हा वारा त्याच्या ज्वालेमागून वाहतो; आणि तुझी वाट काळी आहे.
2.9.1221
उ꣡द्यस्य꣢꣯ ते꣣ न꣡व꣢जातस्य꣣ वृ꣢꣫ष्णोऽग्ने꣣ च꣡र꣢न्त्य꣣ज꣡रा꣢ इधा꣣नाः꣢ ।
अ꣡च्छा꣣ द्या꣡म꣢रु꣣षो꣢ धू꣣म꣡ ए꣢षि꣣ सं꣢ दू꣣तो꣡ अ꣢ग्न꣣ ई꣡य꣢से꣣ हि꣢ दे꣣वा꣢न् ॥ १२२१ ॥
हे अग्ने, तुझ्या नवजात, बलवान रूपाच्या ज्वाला उठतात, अजर होऊन प्रज्वलित होत; लाल धुराच्या रूपाने तू आकाशाकडे जातोस; हे अग्ने, दूत होऊन तू खरोखर देवांकडे जातोस.
2.9.1222
त꣡मिन्द्रं꣢꣯ वाजयामसि म꣣हे꣢ वृ꣣त्रा꣢य꣣ ह꣡न्त꣢वे ।
स꣡ वृषा꣢꣯ वृष꣣भो꣡ भु꣢वत् ॥ १२२२ ॥
त्या इंद्राला आम्ही महान वृत्राच्या वधासाठी बलाने भरतो; तो बलवान, वृषभ झाला आहे.
2.9.1223
इ꣢न्द्रः꣣ स꣡ दाम꣢꣯ने कृ꣣त꣡ ओजि꣢꣯ष्ठः꣣ स꣡ बले꣢꣯ हि꣣तः꣢ ।
द्यु꣣म्नी꣢ श्लो꣣की꣢꣫ स सो꣣म्यः꣢ ॥ १२२३ ॥
तो इंद्र यज्ञबंधनासाठी नियुक्त झालेला आहे; बलात सर्वाधिक ओजस्वी आणि सामर्थ्यात स्थिर आहे. तो तेजस्वी, कीर्तिमान आणि सोमसंबंधी आहे.
2.9.1224
गि꣣रा꣣उ वज्रो꣣ न꣡ सम्भृ꣢꣯तः꣣ स꣡ब꣢लो꣣ अ꣡न꣢पच्युतः ।
व꣣वक्ष꣣ उ꣣ग्रो꣡ अस्तृ꣢꣯तः ॥ १२२४ ॥
गीताने तो वज्रासारखा संचित झालेला आहे; बलयुक्त आणि अचल. तो उग्र होऊन विस्तारतो, अजेय आहे.
2.9.1225
अ꣡ध्व꣢र्यो꣣ अ꣡द्रि꣢भिः सु꣣त꣡ꣳ सोमं꣢꣯ प꣣वि꣢त्र꣣ आ꣡ न꣢य ।
पु꣣नाही꣡न्द्रा꣢य꣣ पा꣡त꣢वे ॥ १२२५ ॥
हे अध्वर्यू, दगडांनी पिळलेला सोम पवित्रात आण. इंद्राच्या पानासाठी त्याला शुद्ध कर.
2.9.1226
त꣢व꣣ त्य꣡ इ꣢न्दो꣣ अ꣡न्ध꣢सो दे꣣वा꣢꣫ मधो꣣कव्या꣢꣯शत ।
प꣡व꣢मानस्य म꣣रु꣡तः꣢ ॥ १२२६ ॥
हे इंदो, तुझा तो मधुर सोमरस देवांनी स्वीकारला; पवमान सोमाचे मधु मरुतांनीही.
2.9.1227
दि꣣वः꣢ पी꣣यू꣡ष꣢मुत्त꣣म꣢꣫ सोम꣣मि꣡न्द्रा꣢य व꣣ज्रि꣡णे꣢ ।
सु꣣नो꣢ता꣣ म꣡धु꣢मत्तमम् ॥ १२२७ ॥
स्वर्गातून आलेला उत्तम अमृत सोम वज्रधारी इंद्रासाठी पिळा — अत्यंत मधुर.
2.9.1228
ध꣣र्त्ता꣢ दि꣣वः꣡ प꣢वते꣣ कृ꣢त्व्यो꣣ र꣢सो꣣ द꣡क्षो꣢ दे꣣वा꣡ना꣢मनु꣣मा꣢द्यो꣣ नृ꣡भिः꣢ ।
ह꣡रिः꣢ सृजा꣣नो꣢꣫ अत्यो꣣ न꣡ सत्व꣢꣯भि꣣र्वृ꣢था꣣ पा꣡जा꣢ꣳसि कृणुषे न꣣दी꣢ष्वा ॥ १२२८ ॥
वैरूप (साम). आकाशाचा धारक, कार्यक्षम रस शुद्ध होऊन वाहतो — देवांना आनंद देणारा, माणसांना प्रिय. हरित वर्णाचा तो धावणाऱ्या घोड्याप्रमाणे शक्तींसह वाहून नद्यांत आपले बल उधळतो.
2.9.1229
शू꣢रो꣣ न꣡ ध꣢त्त꣣ आ꣡??यु꣢??धा꣣ गभस्त्योः꣣ स्व꣢ऽðऔः(स्वाः) सि꣡षा꣢सन्रथि꣣रो꣡ गवि꣢꣯ष्टिषु ।
इ꣣न्द्र꣢??स्य꣣ शु꣡ष्म꣢मी꣣र??य??न्नप??स्यु꣢भि꣣रि꣡न्दु꣢र्हिन्वा꣣नो꣡ अ꣢ज्यते मनी꣣षि꣡भिः꣢ ॥ १२२९ ॥
वीर जसे दोन्ही हातांत आयुधे धारण करतो, तसा विजयाची इच्छा धरून, गोयुद्धांत रथी होऊन, इंद्राचे बल प्रेरित करीत, कर्मठ आणि मनीषी जनांकडून प्रेरित सोमबिंदू अभिषिक्त केला जातो.
2.9.1230
इ꣡न्द्र꣢स्य सोम꣣ प꣡व꣢मान ऊ꣣र्मि꣡णा꣢ तवि꣣ष्य꣡मा꣢णो ज꣣ठ꣢रे꣣ष्वा꣡ वि꣢श ।
प्र꣡ नः꣢ पिन्व वि꣣द्यु꣢द꣣भ्रे꣢व꣣ रो꣡द꣢सी धि꣣या꣢ नो꣣ वा꣢जा꣣ꣳ उ꣡प꣢ माहि꣣ श꣡श्व꣢तः ॥ १२३० ॥
हे सोमा पवमाना, इंद्रासाठी लाटांसह वाढत जठरांत प्रवेश कर. वीज ढगाला भरते तसे द्यावापृथिवींना आमच्यासाठी भर; बुद्धीने आम्हाला शाश्वत बळे दे.
2.9.1231
य꣡दि꣢न्द्र꣣ प्रा꣢꣫गपा꣣गु꣢द꣣꣬ङ्न्य꣢꣯ग्वा हू꣣य꣢से꣣ नृ꣡भिः꣢ ।
सि꣡मा꣢ पु꣣रू꣡ नृषू꣢꣯तो अ꣣स्या꣢न꣣वे꣡ऽस्रिं꣢ प्रशर्ध तु꣣र्व꣡शे꣢ ॥ १२३१ ॥
हे इंद्रा, पूर्व, पश्चिम, उत्तर किंवा खालून माणसे तुला बोलावतात तेव्हा अनेक माणसांनी प्रेरित होऊन तू अनूसाठी आणि हे बलवान, तुर्वशासाठी असतोस.
2.9.1232
य꣢द्वा꣣ रु꣢मे꣣ रु꣡श꣢मे꣣ श्या꣡व꣢के꣣ कृ꣢प꣣ इ꣡न्द्र꣢ मा꣣द꣡य꣢से꣣ स꣡चा꣢ ।
क꣡ण्वा꣢सस्त्वा꣣ स्तो꣡मे꣢भि꣣र्ब्र꣡ह्म꣢वाहस꣣ इ꣡न्द्रा य꣢꣯च्छ꣣न्त्या꣡ ग꣢हि ॥ १२३२ ॥
हे इंद्रा, रुम, रुशम, श्यावक, कृप यांच्याजवळ तू एकत्र आनंदतोस तेव्हा, ब्रह्म वाहणारे कण्व स्तोत्रांनी तुला बोलावतात. हे इंद्रा, इकडे ये.
2.9.1233
उ꣣भ꣡य꣢ꣳ शृ꣣ण꣡व꣢च्च न꣣ इ꣡न्द्रो꣢ अ꣣र्वा꣢गि꣣दं꣡ वचः꣢꣯ ।
स꣣त्रा꣡च्या꣢ म꣣घ꣢वा꣣न्त्सो꣡म꣢पीतये धि꣣या꣡ शवि꣢꣯ष्ठ꣣ आ꣡ गम꣢त् ॥ १२३३ ॥
इंद्राने आमचे हे दोन्ही (स्तोत्र व सोम-अर्पण) शब्द येथे ऐकावेत. धनवान, अत्यंत बलवान इंद्र सोमपानासाठी बुद्धीसह एकत्र यावा.
2.9.1234
त꣢꣫ꣳ हि स्व꣣रा꣡जं꣢ वृष꣣भं꣡ तमोज꣢꣯सा धि꣣ष꣡णे꣢ निष्टत꣣क्ष꣡तुः꣢ ।
उ꣣तो꣢प꣣मा꣡नां꣢ प्रथ꣣मो꣡ नि षी꣢꣯दसि꣣ सो꣡म꣢काम꣣ꣳ हि꣢ ते꣣ म꣡नः꣢ ॥ १२३४ ॥
त्या स्वराज्यवान वृषभाला, त्या ओजाने दोन्ही दगडांनी घडवले. उपमांमध्ये प्रथम तू बसतोस; कारण तुझे मन सोमाची कामना करते.
2.9.1235
प꣡व꣢स्व दे꣣व꣡ आ꣢यु꣣ष꣡गिन्द्रं꣢꣯ गच्छतु ते꣣ म꣡दः꣢ ।
वा꣣यु꣡मा रो꣢꣯ह꣣ ध꣡र्म꣢णा ॥ १२३५ ॥
हे देवा, पवित्र होऊन वाहा; तुझा मद इंद्राला पोहोचो. तुझ्या धर्माने वायूवर आरूढ हो.
2.9.1236
प꣡व꣢मान꣣ नि꣡ तो꣢शसे र꣣यि꣡ꣳ सो꣢म श्र꣣वा꣡य्य꣢म् ।
इ꣡न्दो꣢ समु꣣द्र꣡मा वि꣢꣯श ॥ १२३६ ॥
हे पवमाना, तू वेगाने धावतोस; हे सोमा, कीर्तीस योग्य धन आण. हे इंदो, समुद्रात प्रवेश कर.
2.9.1237
अ꣣पघ्न꣡न्प꣢वसे꣣ मृ꣡धः꣢ (क्रतुवित्सोम मत्सरः ।
नुदस्वादेवयुं जनम् ॥) ॥ १२३७ ॥
शत्रूंना दूर सारत तू वाहतोस; हे सोमा, कर्म जाणणारा, हर्ष देणारा, देवांची इच्छा न करणाऱ्या जनाला हाकलून दे.
2.9.1238
अ꣣भी꣡ नो꣢ वाज꣣सा꣡त꣢मम् (रयिमर्ष शतस्पृहम् ।
इन्दो सहस्रभर्णसं तुविद्युम्नं विभासहम् ॥) ॥ १२३८ ॥
आमच्याकडे विजय सर्वाधिक देणारे, शेकडो जणांनी इच्छिलेले धन वाहू दे. हे इंदो, हजारांना पोसणारे, महातेजस्वी, शत्रूंना जिंकणारे धन आण.
2.9.1239
व꣣यं꣡ ते꣢ अ꣣स्य꣡ राध꣢꣯सो꣣ व꣡सो꣢र्वसो पुरु꣣स्पृ꣡हः꣢ ।
नि꣡ नेदि꣢꣯ष्ठतमा इ꣣षः꣡ स्याम꣢꣯ सु꣣म्ने꣡ ते꣢ अध्रिगो ॥ १२३९ ॥
तुझ्या या दानाने, हे वसो, हे वसो, बहुजनांना हवा असलेल्या सोमा, आम्ही अत्यंत जवळचे अन्न असणारे होवो; तुझ्या कृपेत असो.
2.9.1240
प꣢रि꣣ स्य꣢ स्वा꣣नो꣡ अ꣢क्षर꣣दि꣢न्दु꣣र꣢व्ये꣣ म꣡द꣢च्युतः ।
धा꣢रा꣣ य꣢ ऊ꣣र्ध्वो꣡ अ꣢ध्व꣣रे꣢ भ्रा꣣जा꣡ न याति꣢꣯ गव्य꣣युः꣢ ॥ १२४० ॥
तो सोम ध्वनी करीत लोकरीच्या गाळणीतून सर्वत्र वाहतो; आनंदाने टपकणारा तो बिंदू, यज्ञात वर वर जाणारी धार होऊन तेजाने पुढे जातो, गायींची इच्छा करीत.
2.9.1241
प꣡व꣢स्व सोम म꣣हा꣡न्त्स꣢मु꣣द्रः꣢ पि꣣ता꣢ दे꣣वा꣢नां꣣ वि꣢श्वा꣣भि꣡ धाम꣢꣯ ॥ १२४१ ॥
हे सोमा, वाहा; तू महान समुद्र, देवांचा पिता, सर्व धामांमध्ये.
2.9.1242
शु꣣क्रः꣡ प꣢वस्व दे꣣वे꣡भ्यः꣢ सोम दि꣣वे꣡ पृ꣢थि꣣व्यै꣡ शं च꣢꣯ प्र꣣जा꣡भ्यः꣢ ॥ १२४२ ॥
हे शुभ्र सोमा, देवांसाठी वाहा; द्युलोक, पृथ्वी व प्रजांसाठी कल्याण असो.
2.9.1243
दि꣣वो꣢ ध꣣र्त्ता꣡सि꣢ शु꣣क्रः꣢ पी꣣यू꣡षः꣢ स꣣त्ये꣡ विध꣢꣯र्मन्वा꣣जी꣡ प꣢वस्व ॥ १२४३ ॥
तू द्युलोकाचा धारक, शुभ्र अमृत आहेस; सत्यात, विशाल धर्मात, बलवान होऊन वाहा.
2.9.1244
प्रे꣡ष्ठं꣢ वो꣣ अ꣡ति꣢र्थिꣳ स्तु꣣षे꣢ मि꣣त्र꣡मि꣢व प्रि꣣य꣢म् ।
अ꣢ग्ने꣣ र꣢थं꣣ न꣡ वेद्य꣢꣯म् ॥ १२४४ ॥
तुमच्या सर्वात प्रिय अतिथीची मी स्तुती करतो, मित्रासारख्या प्रियाची; हे अग्नी, रथासारखा जाणण्यायोग्य.
2.9.1245
क꣣वि꣡मि꣢व प्र꣣श꣢ꣳस्यं꣣ यं꣢ दे꣣वा꣢स꣣ इ꣡ति꣢ द्वि꣣ता꣢ ।
नि꣡ मर्त्ये꣢꣯ष्वाद꣣धुः꣢ ॥ १२४५ ॥
कवीसारखा प्रशंसनीय, ज्याला देवांनी अशा दोन प्रकारे मर्त्यांमध्ये स्थापले.
2.9.1246
त्वं꣡ य꣢विष्ठ दा꣣शु꣢षो꣣ नॄ꣡ꣳ पा꣢हि शृणु꣣ही꣡ गिरः꣢꣯ ।
र꣡क्षा꣡ तो꣣क꣢मु꣣त꣡ त्मना꣢꣯ ॥ १२४६ ॥
हे यविष्ठा, दानशूर लोकांचे तू रक्षण कर; आमची स्तुती ऐक; स्वतःच्या सामर्थ्याने संततीचे रक्षण कर.
2.9.1247
ए꣡न्द्र꣢ नो गधि प्रिय꣣ स꣡त्रा꣢जिदगोह्य ।
गि꣣रि꣢उन वि꣣श्व꣡तः꣢ पृ꣣थुः꣡ पति꣢꣯र्दि꣣वः꣡ ॥ १२४७ ॥
हे इंद्रा, आमच्याकडे ये; हे प्रिया, स्पर्धा जिंकणाऱ्या, न लपणाऱ्या; पर्वताप्रमाणे सर्वत्र विशाल, तू द्युलोकाचा स्वामी आहेस.
2.9.1248
अ꣣भि꣡ हि स꣢꣯त्य सोमपा उ꣣भे꣢ ब꣣भू꣢थ꣣ रो꣡द꣢सी ।
इ꣡न्द्रासि꣢꣯ सुन्व꣣तो꣢ वृ꣣धः꣡ पति꣢꣯र्दि꣣वः꣡ ॥ १२४८ ॥
हे सत्या, सोमपायी, तू दोन्ही लोकांवर पसरला आहेस; हे इंद्रा, सोम पिळणाऱ्याचा तू वर्धक आहेस; तू द्युलोकाचा स्वामी आहेस.
2.9.1249
त्व꣡ꣳ हि शश्व꣢꣯तीना꣣मि꣡न्द्र꣢ ध꣣र्त्ता꣢ पु꣣रा꣡मसि꣢꣯ ।
ह꣣न्ता꣢꣫ दस्यो꣣र्म꣡नो꣢र्वृ꣣धः꣡ पति꣢꣯र्दि꣣वः꣢ ॥ १२४९ ॥
हे इंद्रा, तूच शाश्वत पुरांचा धारक आहेस; दस्यूचा वध करणारा; मनूचा वर्धक; तू द्युलोकाचा स्वामी आहेस.
2.9.1250
पु꣣रां꣢ भि꣣न्दु꣡र्युवा꣢꣯ क꣣वि꣡रमि꣢꣯तौजा अजायत ।
इ꣢न्द्रो꣣ वि꣡श्व꣢स्य꣣ क꣡र्म꣢णो ध꣣र्त्ता꣢ व꣣ज्री꣡ पु꣢रुष्टु꣣तः꣢ ॥ १२५० ॥
पुरांचा भेदक, तरुण, कवी, अमर्याद बलवान इंद्र जन्मला; तो सर्व कर्मांचा धारक, वज्रधारी, बहुस्तुत आहे.
2.9.1251
त्वं꣢ व꣣ल꣢स्य꣣ गो꣢म꣣तो꣡ऽपा꣢वरद्रिवो꣣ बि꣡ल꣢म् ।
त्वां꣢ दे꣣वा꣡ अबि꣢꣯भ्युषस्तु꣣ज्य꣡मा꣢नास आविषुः ॥ १२५१ ॥
हे अद्रिवान, तू गोसंपत्तीने भरलेल्या वलाची गुहा उघडलीस; निर्भय देव तुझ्याकडून प्रेरित होऊन तुझ्यामागे आले.
2.9.1252
इ꣢न्द्र꣣मी꣡शा꣢न꣣मो꣡ज꣢सा꣣भि꣡ स्तोमै꣢꣯रनूषत ।
स꣣ह꣢स्रं꣣ य꣡स्य꣢ रा꣣त꣡य꣢ उ꣣त꣢ वा꣣ स꣢न्ति꣣ भू꣡य꣢सीः ॥ १२५२ ॥
ओजाने शासन करणाऱ्या इंद्राची स्तोत्रांनी स्तुती केली. त्याची दाने हजारो आहेत; आणखी पुष्कळ आहेत.