Bhagavad Gītā · Capítulo 2
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.1
तं तथा कृपयाऽविष्टमश्रुपूर्णाकुलेक्षणम् ।
विषीदन्तमिदं वाक्यमुवाच मधुसूदनः ॥ २.१ ॥
Sañjaya dijo: A él, vencido por la compasión, con los ojos turbados y llenos de lágrimas, hundido en el desaliento, Kṛṣṇa le dirigió estas palabras.
2.2
कुतस्त्वा कश्मलमिदं विषमे समुपस्थितम् ।
अनार्यजुष्टमस्वर्ग्यमकीर्तिकरमर्जुन ॥ २.२ ॥
El Señor dijo: ¿De dónde te viene este desfallecimiento, Arjuna, en un momento tan crítico? No es digno de una persona noble; no conduce al cielo ni al honor.
2.3
क्लैब्यं मा स्म गमः पार्थ नैतत्त्वय्युपपद्यते ।
क्षुद्रं हृदयदौर्बल्यं त्यक्त्वोत्तिष्ठ परन्तप ॥ २.३ ॥
No cedas a esta cobardía, Pārtha; no te corresponde. Desecha esta mezquina debilidad del corazón y levántate, azote de los enemigos.
2.4
कथं भीष्ममहं संख्ये द्रोणं च मधुसूदन ।
इषुभिः प्रतियोत्स्यामि पूजार्हावरिसूदन ॥ २.४ ॥
Arjuna dijo: ¿Cómo voy a combatir con flechas a Bhīṣma y a Droṇa, Madhusūdana, si ambos merecen mi veneración?
2.5
गुरूनहत्वा हि महानुभावान् ।
श्रेयो भोक्तुं भैक्ष्यमपीह लोके ।
हत्वार्थकामांस्तु गुरूनिहैव ।
भुञ्जीय भोगान् रुधिरप्रदिग्धान् ॥ २.५ ॥
Mejor es vivir de limosna en este mundo que matar a estos nobles maestros. Si los matara, todo placer que gozara aquí estaría manchado de sangre.
2.6
न चैतद्विद्मः कतरन्नो गरीयो ।
यद्वा जयेम यदि वा नो जयेयुः ।
यानेव हत्वा न जिजीविषाम ।
स्तेऽवस्थिताः प्रमुखे धार्तराष्ट्राः ॥ २.६ ॥
Ni siquiera sabemos qué es mejor: vencerlos nosotros o que ellos nos venzan. Frente a nosotros están los hijos de Dhṛtarāṣṭra, tras cuya muerte no querríamos vivir.
2.7
कार्पण्यदोषोपहतस्वभावः ।
पृच्छामि त्वां धर्मसंमूढचेताः ।
यच्छ्रेयः स्यान्निश्चितं ब्रूहि तन्मे ।
शिष्यस्तेऽहं शाधि मां त्वां प्रपन्नम् ॥ २.७ ॥
Mi naturaleza está vencida por la flaqueza y mi mente confusa sobre lo que pide el dharma. Te lo pregunto: dime con certeza qué es mejor para mí. Soy tu discípulo; enséñame, pues me he refugiado en ti.
2.8
न हि प्रपश्यामि ममापनुद्या ।
द्यच्छोकमुच्छोषणमिन्द्रियाणाम् ।
अवाप्य भूमावसपत्नमृद्धम् ।
राज्यं सुराणामपि चाधिपत्यम् ॥ २.८ ॥
No veo nada que pueda quitarme esta pena que me seca los sentidos, ni un reino próspero y sin rival en la tierra, ni el dominio sobre los dioses.
2.9
एवमुक्त्वा हृषीकेशं गुडाकेशः परन्तप ।
न योत्स्य इति गोविन्दमुक्त्वा तूष्णीं बभूव ह ॥ २.९ ॥
Sañjaya dijo: Tras hablar así a Kṛṣṇa, Arjuna, vencedor del sueño, le dijo a Govinda: «No combatiré», y guardó silencio.
2.10
तमुवाच हृषीकेशः प्रहसन्निव भारत ।
सेनयोरुभयोर्मध्ये विषीदन्तमिदं वचः ॥ २.१० ॥
Entonces, oh Bhārata, entre los dos ejércitos, Kṛṣṇa, como sonriendo, dirigió estas palabras al abatido Arjuna.
2.11
अशोच्यानन्वशोचस्त्वं प्रज्ञावादांश्च भाषसे ।
गतासूनगतासूंश्च नानुशोचन्ति पण्डिताः ॥ २.११ ॥
El Señor dijo: Lloras por quienes no merecen llanto y, sin embargo, hablas con palabras que suenan sabias. Los sabios no lloran ni por los muertos ni por los vivos.
2.12
न त्वेवाहं जातु नासं न त्वं नेमे जनाधिपाः ।
न चैव न भविष्यामः सर्वे वयमतः परम् ॥ २.१२ ॥
Nunca hubo un tiempo en que yo no existiera, ni tú, ni estos reyes; ni ninguno de nosotros dejará jamás de ser en adelante.
2.13
देहिनोऽस्मिन्यथा देहे कौमारं यौवनं जरा ।
तथा देहान्तरप्राप्तिर्धीरस्तत्र न मुह्यति ॥ २.१३ ॥
Así como el ser encarnado pasa en este cuerpo por la niñez, la juventud y la vejez, así pasa a otro cuerpo. El sereno no se turba por ello.
2.14
मात्रास्पर्शास्तु कौन्तेय शीतोष्णसुखदुःखदाः ।
आगमापायिनोऽनित्यास्तांस्तितिक्षस्व भारत ॥ २.१४ ॥
El contacto de los sentidos con sus objetos trae frío y calor, placer y dolor, hijo de Kuntī. Vienen y van; no duran. Sopórtalos con paciencia, Bhārata.
2.15
यं हि न व्यथयन्त्येते पुरुषं पुरुषर्षभ ।
समदुःखसुखं धीरं सोऽमृतत्वाय कल्पते ॥ २.१५ ॥
La persona serena a quien estas cosas no perturban, mejor de los hombres, que es igual en el dolor y en el placer, es apta para la inmortalidad.
2.16
नासतो विद्यते भावो नाभावो विद्यते सतः ।
उभयोरपि दृष्टोऽन्तस्त्वनयोस्तत्त्वदर्शिभिः ॥ २.१६ ॥
Lo irreal nunca llega a ser; lo real nunca deja de ser. Quienes ven la verdad han visto la última palabra sobre ambos.
2.17
अविनाशि तु तद्विद्धि येन सर्वमिदं ततम् ।
विनाशमव्ययस्यास्य न कश्चित् कर्तुमर्हति ॥ २.१७ ॥
Sabe que es indestructible aquello que lo penetra todo. Nadie puede destruir lo imperecedero.
2.18
अन्तवन्त इमे देहा नित्यस्योक्ताः शरीरिणः ।
अनाशिनोऽप्रमेयस्य तस्माद्युध्यस्व भारत ॥ २.१८ ॥
Se dice que estos cuerpos del ser encarnado, eterno, indestructible e inconmensurable, tienen un fin. Por tanto, combate, Bhārata.
2.19
य एनं वेत्ति हन्तारं यश्चैनं मन्यते हतम् ।
उभौ तौ न विजानीतो नायं हन्ति न हन्यते ॥ २.१९ ॥
Quien cree que el ser mata y quien cree que es matado, ninguno de los dos comprende. Ni mata ni es matado.
2.20
न जायते म्रियते वा कदाचि ।
न्नायं भूत्वा भविता वा न भूयः ।
अजो नित्यः शाश्वतोऽयं पुराणो ।
न हन्यते हन्यमाने शरीरे ॥ २.२० ॥
Nunca nace ni muere jamás; habiendo sido, nunca dejará de ser. No nacido, eterno, perenne y antiguo, no muere cuando muere el cuerpo.
2.21
वेदाविनाशिनं नित्यं य एनमजमव्ययम् ।
कथं स पुरुषः पार्थ कं घातयति हन्ति कम् ॥ २.२१ ॥
Quien lo sabe indestructible, eterno, no nacido e imperecedero, Pārtha, ¿cómo puede matar a alguien o hacer que alguien mate?
2.22
वासांसि जीर्णानि यथा विहाय ।
नवानि गृह्णाति नरोऽपराणि ।
तथा शरीराणि विहाय जीर्णा ।
न्यन्यानि संयाति नवानि देही ॥ २.२२ ॥
Como una persona se quita la ropa gastada y se pone otra nueva, así el ser encarnado deja los cuerpos gastados y entra en otros nuevos.
2.23
नैनं छिन्दन्ति शस्त्राणि नैनं दहति पावकः ।
न चैनं क्लेदयन्त्यापो न शोषयति मारुतः ॥ २.२३ ॥
Las armas no lo cortan, el fuego no lo quema, el agua no lo moja y el viento no lo seca.
2.24
अच्छेद्योऽयमदाह्योऽयमक्लेद्योऽशोष्य एव च ।
नित्यः सर्वगतः स्थाणुरचलोऽयं सनातनः ॥ २.२४ ॥
No puede ser cortado, quemado, mojado ni secado. Es eterno, omnipresente, estable, inmóvil y primordial.
2.25
अव्यक्तोऽयमचिन्त्योऽयमविकार्योऽयमुच्यते ।
तस्मादेवं विदित्वैनं नानुशोचितुमर्हसि ॥ २.२५ ॥
Se le llama inmanifiesto, inconcebible e inmutable. Sabiéndolo así, no debes afligirte.
2.26
अथ चैनं नित्यजातं नित्यं वा मन्यसे मृतम् ।
तथापि त्वं महाबाहो नैवं शोचितुमर्हसि ॥ २.२६ ॥
Y aunque pensaras que nace y muere sin cesar, aun así, poderoso de brazos, no debes afligirte.
2.27
जातस्य हि ध्रुवो मृत्युर्ध्रुवं जन्म मृतस्य च ।
तस्मादपरिहार्येऽर्थे न त्वं शोचितुमर्हसि ॥ २.२७ ॥
Para quien nace, la muerte es segura; para quien muere, el nacimiento es seguro. No debes afligirte por lo que no puede evitarse.
2.28
अव्यक्तादीनि भूतानि व्यक्तमध्यानि भारत ।
अव्यक्तनिधनान्येव तत्र का परिदेवना ॥ २.२८ ॥
Los seres son inmanifiestos en su comienzo, manifiestos en su mitad e inmanifiestos de nuevo en su fin, Bhārata. ¿Qué hay que lamentar?
2.29
आश्चर्यवत्पश्यति कश्चिदेन ।
माश्चर्यवद्वदति तथैव चान्यः ।
आश्चर्यवच्चैनमन्यः शृणोति ।
श्रुत्वाप्येनं वेद न चैव कश्चित् ॥ २.२९ ॥
Alguien lo ve como una maravilla; otro habla de él como una maravilla; otro oye de él como una maravilla; y aun habiéndolo oído, nadie lo conoce de verdad.
2.30
देही नित्यमवध्योऽयं देहे सर्वस्य भारत ।
तस्मात्सर्वाणि भूतानि न त्वं शोचितुमर्हसि ॥ २.३० ॥
El ser que habita en todo cuerpo nunca puede ser matado, Bhārata. Por eso no debes afligirte por ningún ser.
2.31
स्वधर्ममपि चावेक्ष्य न विकम्पितुमर्हसि ।
धर्म्याद्धि युद्धाच्छ्रेयोऽन्यत्क्षत्रियस्य न विद्यते ॥ २.३१ ॥
Considerando también tu propio deber, no debes vacilar. Para un guerrero no hay nada mejor que una batalla librada por lo justo.
2.32
यदृच्छया चोपपन्नं स्वर्गद्वारमपावृतम् ।
सुखिनः क्षत्रियाः पार्थ लभन्ते युद्धमीदृशम् ॥ २.३२ ॥
Dichosos los guerreros, Pārtha, que encuentran una batalla así, llegada sin buscarla: es una puerta del cielo abierta de par en par.
2.33
अथ चेत्त्वमिमं धर्म्यं संग्रामं न करिष्यसि ।
ततः स्वधर्मं कीर्तिं च हित्वा पापमवाप्स्यसि ॥ २.३३ ॥
Pero si no libras esta batalla justa, abandonando tu deber y tu honor, incurrirás en falta.
2.34
अकीर्तिं चापि भूतानि कथयिष्यन्ति तेऽव्ययाम् ।
संभावितस्य चाकीर्तिर्मरणादतिरिच्यते ॥ २.३४ ॥
La gente hablará de tu deshonra para siempre; y para quien ha sido honrado, la deshonra es peor que la muerte.
2.35
भयाद्रणादुपरतं मंस्यन्ते त्वां महारथाः ।
येषां च त्वं बहुमतो भूत्वा यास्यसि लाघवम् ॥ २.३५ ॥
Los grandes guerreros de carro pensarán que te retiraste por miedo, y quienes te tenían en alta estima te tendrán en poco.
2.36
अवाच्यवादांश्च बहून् वदिष्यन्ति तवाहिताः ।
निन्दन्तस्तव सामर्थ्यं ततो दुःखतरं नु किम् ॥ २.३६ ॥
Tus enemigos dirán muchas cosas indecibles, burlándose de tu destreza. ¿Qué podría ser más doloroso?
2.37
हतो वा प्राप्स्यसि स्वर्गं जित्वा वा भोक्ष्यसे महीम् ।
तस्मादुत्तिष्ठ कौन्तेय युद्धाय कृतनिश्चयः ॥ २.३७ ॥
Si mueres, alcanzarás el cielo; si vences, gozarás de la tierra. Así que levántate, hijo de Kuntī, resuelto a combatir.
2.38
सुखदुःखे समे कृत्वा लाभालाभौ जयाजयौ ।
ततो युद्धाय युज्यस्व नैवं पापमवाप्स्यसि ॥ २.३८ ॥
Tratando por igual el placer y el dolor, la ganancia y la pérdida, la victoria y la derrota, entra en batalla. Así no incurrirás en falta.
2.39
एषा तेऽभिहिता सांख्ये बुद्धिर्योगे त्विमां शृणु ।
बुद्ध्यायुक्तो यया पार्थ कर्मबन्धं प्रहास्यसि ॥ २.३९ ॥
Este entendimiento te ha sido enseñado según el Sāṅkhya, el conocimiento. Ahora escúchalo según el yoga. Unido a este entendimiento, Pārtha, te librarás de la atadura de la acción.
2.40
नेहाभिक्रमनाशोऽस्ति प्रत्यवायो न विद्यते ।
स्वल्पमप्यस्य धर्मस्य त्रायते महतो भयात् ॥ २.४० ॥
En este camino ningún esfuerzo se pierde y ningún daño resulta. Incluso un poco de esta práctica protege del gran temor.
2.41
व्यवसायात्मिका बुद्धिरेकेह कुरुनन्दन ।
बहुशाखा ह्यनन्ताश्च बुद्धयोऽव्यवसायिनाम् ॥ २.४१ ॥
Aquí el entendimiento resuelto es uno y concentrado, alegría de los Kurus; pero los pensamientos de los indecisos tienen muchas ramas y no tienen fin.
2.42
यामिमां पुष्पितां वाचं प्रवदन्त्यविपश्चितः ।
वेदवादरताः पार्थ नान्यदस्तीति वादिनः ॥ २.४२ ॥
Los poco sabios, deleitándose en la letra de los Vedas, pronuncian palabras floridas, Pārtha, diciendo que no hay nada más allá.
2.43
कामात्मानः स्वर्गपरा जन्मकर्मफलप्रदाम् ।
क्रियाविशेषबहुलां भोगैश्वर्यगतिं प्रति ॥ २.४३ ॥
Llenos de deseo y atentos al cielo, hablan de muchos ritos especiales dirigidos al placer y al poder, que traen el renacimiento como fruto de la acción.
2.44
भोगैश्वर्यप्रसक्तानां तयापहृतचेतसाम् ।
व्यवसायात्मिका बुद्धिः समाधौ न विधीयते ॥ २.४४ ॥
En quienes están apegados al placer y al poder, cuyas mentes arrastran esas palabras, el entendimiento resuelto no se asienta en la absorción profunda.
2.45
त्रैगुण्यविषया वेदा निस्त्रैगुण्यो भवार्जुन ।
निर्द्वन्द्वो नित्यसत्त्वस्थो निर्योगक्षेम आत्मवान् ॥ २.४५ ॥
Los Vedas tratan de las tres guṇas. Elévate por encima de ellas, Arjuna: libre de los pares de opuestos, siempre firme en la pureza, despreocupado de adquirir y conservar, establecido en el ser.
2.46
यावानर्थ उदपाने सर्वतः संप्लुतोदके ।
तावान्सर्वेषु वेदेषु ब्राह्मणस्य विजानतः ॥ २.४६ ॥
Tanto uso como tiene un pequeño pozo cuando el agua inunda por todos lados, tanto tienen todos los Vedas para quien conoce de verdad el Brahman.
2.47
कर्मण्येवाधिकारस्ते मा फलेषु कदाचन ।
मा कर्मफलहेतुर्भूर्मा ते सङ्गोऽस्त्वकर्मणि ॥ २.४७ ॥
Tienes derecho solo a tus acciones, nunca a sus frutos. Que el fruto de la acción no sea tu motivo, ni te apegues a la inacción.
2.48
योगस्थः कुरु कर्माणि सङ्गं त्यक्त्वा धनञ्जय ।
सिद्ध्यसिद्ध्योः समो भूत्वा समत्वं योग उच्यते ॥ २.४८ ॥
Firme en el yoga, realiza tus acciones, Dhanañjaya, renunciando al apego y manteniendo la ecuanimidad en el éxito y el fracaso. Esta ecuanimidad se llama yoga.
2.49
दूरेण ह्यवरं कर्म बुद्धियोगाद्धनञ्जय ।
बुद्धौ शरणमन्विच्छ कृपणाः फलहेतवः ॥ २.४९ ॥
La acción hecha por sus frutos es muy inferior al yoga del entendimiento, Dhanañjaya. Refúgiate en el entendimiento. Dignos de lástima son quienes actúan por el fruto.
2.50
बुद्धियुक्तो जहातीह उभे सुकृतदुष्कृते ।
तस्माद्योगाय युज्यस्व योगः कर्मसु कौशलम् ॥ २.५० ॥
Quien está unido al entendimiento abandona aquí, en esta vida, tanto las buenas como las malas obras. Entrégate, pues, al yoga: el yoga es destreza en la acción.
2.51
कर्मजं बुद्धियुक्ता हि फलं त्यक्त्वा मनीषिणः ।
जन्मबन्धविनिर्मुक्ताः पदं गच्छन्त्यनामयम् ॥ २.५१ ॥
Los sabios, unidos al entendimiento, renuncian al fruto nacido de la acción; libres de la atadura del nacimiento, alcanzan el estado más allá de todo dolor.
2.52
यदा ते मोहकलिलं बुद्धिर्व्यतितरिष्यति ।
तदा गन्तासि निर्वेदं श्रोतव्यस्य श्रुतस्य च ॥ २.५२ ॥
Cuando tu entendimiento cruce la maraña de la ilusión, te volverás indiferente a todo lo oído y a todo lo que queda por oír.
2.53
श्रुतिविप्रतिपन्ना ते यदा स्थास्यति निश्चला ।
समाधावचला बुद्धिस्तदा योगमवाप्स्यसि ॥ २.५३ ॥
Cuando tu entendimiento, ahora confundido por enseñanzas contrapuestas, se mantenga inmóvil y firme en la absorción, entonces alcanzarás el yoga.
2.54
स्थितप्रज्ञस्य का भाषा समाधिस्थस्य केशव ।
स्थितधीः किं प्रभाषेत किमासीत व्रजेत किम् ॥ २.५४ ॥
Arjuna dijo: ¿Qué distingue a quien tiene la sabiduría firme, establecido en la absorción, Keśava? ¿Cómo habla esa persona, cómo se sienta, cómo camina?
2.55
प्रजहाति यदा कामान् सर्वान् पार्थ मनोगतान् ।
आत्मन्येवात्मना तुष्टः स्थितप्रज्ञस्तदोच्यते ॥ २.५५ ॥
El Señor dijo: Cuando uno renuncia a todos los deseos que surgen en la mente, Pārtha, y está contento en el ser por el ser mismo, entonces se le llama firme en la sabiduría.
2.56
दुःखेष्वनुद्विग्नमनाः सुखेषु विगतस्पृहः ।
वीतरागभयक्रोधः स्थितधीर्मुनिरुच्यते ॥ २.५६ ॥
Aquel cuya mente no se agita en el dolor, que no anhela en el placer, que está libre de apego, miedo e ira, es llamado un sabio de mente firme.
2.57
यः सर्वत्रानभिस्नेहस्तत्तत्प्राप्य शुभाशुभम् ।
नाभिनन्दति न द्वेष्टि तस्य प्रज्ञा प्रतिष्ठिता ॥ २.५७ ॥
Quien no tiene apego en ninguna parte, quien ni se alegra ni rechaza al encontrar lo bueno o lo malo, tiene la sabiduría firmemente establecida.
2.58
यदा संहरते चायं कूर्मोऽङ्गानीव सर्वशः ।
इन्द्रियाणीन्द्रियार्थेभ्यस्तस्य प्रज्ञा प्रतिष्ठिता ॥ २.५८ ॥
Cuando uno retira los sentidos de sus objetos por todas partes, como la tortuga recoge sus miembros, entonces su sabiduría está firmemente establecida.
2.59
विषया विनिवर्तन्ते निराहारस्य देहिनः ।
रसवर्जं रसोऽप्यस्य परं दृष्ट्वा निवर्तते ॥ २.५९ ॥
Los objetos de los sentidos se alejan de quien se abstiene de ellos, pero el gusto por ellos permanece. Incluso ese gusto desaparece una vez visto el Supremo.
2.60
यततो ह्यपि कौन्तेय पुरुषस्य विपश्चितः ।
इन्द्रियाणि प्रमाथीनि हरन्ति प्रसभं मनः ॥ २.६० ॥
Aun cuando una persona con discernimiento se esfuerza, hijo de Kuntī, los sentidos turbulentos arrastran la mente a la fuerza.
2.61
तानि सर्वाणि संयम्य युक्त आसीत मत्परः ।
वशे हि यस्येन्द्रियाणि तस्य प्रज्ञा प्रतिष्ठिता ॥ २.६१ ॥
Refrenando todos los sentidos, uno debe sentarse disciplinado, atento a Mí. Quien tiene los sentidos bajo control tiene la sabiduría firmemente establecida.
2.62
ध्यायतो विषयान्पुंसः सङ्गस्तेषूपजायते ।
सङ्गात् संजायते कामः कामात्क्रोधोऽभिजायते ॥ २.६२ ॥
Cuando una persona piensa en los objetos de los sentidos, nace el apego a ellos. Del apego nace el deseo, y del deseo viene la ira.
2.63
क्रोधाद्भवति संमोहः संमोहात्स्मृतिविभ्रमः ।
स्मृतिभ्रंशाद् बुद्धिनाशो बुद्धिनाशात्प्रणश्यति ॥ २.६३ ॥
De la ira nace la ofuscación; de la ofuscación, la confusión de la memoria; de la pérdida de la memoria, la ruina del entendimiento; y con la ruina del entendimiento, uno se pierde.
2.64
रागद्वेषवियुक्तैस्तु विषयानिन्द्रियैश्चरन् ।
आत्मवश्यैर्विधेयात्मा प्रसादमधिगच्छति ॥ २.६४ ॥
Pero la persona disciplinada, moviéndose entre los objetos con los sentidos libres de atracción y rechazo y sujetos al dominio del ser, alcanza la serenidad.
2.65
प्रसादे सर्वदुःखानां हानिरस्योपजायते ।
प्रसन्नचेतसो ह्याशु बुद्धिः पर्यवतिष्ठते ॥ २.६५ ॥
En la serenidad terminan todos los pesares, pues el entendimiento de quien tiene la mente serena se afirma pronto.
2.66
नास्ति बुद्धिरयुक्तस्य न चायुक्तस्य भावना ।
न चाभावयतः शान्तिरशान्तस्य कुतः सुखम् ॥ २.६६ ॥
El indisciplinado no tiene entendimiento ni contemplación. Sin contemplación no hay paz, y sin paz, ¿dónde está la felicidad?
2.67
इन्द्रियाणां हि चरतां यन्मनोऽनुविधीयते ।
तदस्य हरति प्रज्ञां वायुर्नावमिवाम्भसि ॥ २.६७ ॥
Cuando la mente sigue a cualquiera de los sentidos errantes, ese sentido arrastra la sabiduría, como el viento arrastra una barca sobre el agua.
2.68
तस्माद्यस्य महाबाहो निगृहीतानि सर्वशः ।
इन्द्रियाणीन्द्रियार्थेभ्यस्तस्य प्रज्ञा प्रतिष्ठिता ॥ २.६८ ॥
Por tanto, poderoso de brazos, quien tiene los sentidos plenamente refrenados de sus objetos tiene la sabiduría firmemente establecida.
2.69
या निशा सर्वभूतानां तस्यां जागर्ति संयमी ।
यस्यां जाग्रति भूतानि सा निशा पश्यतो मुनेः ॥ २.६९ ॥
Lo que es noche para todos los seres es donde el disciplinado está despierto; y donde los seres están despiertos es noche para el sabio que de verdad ve.
2.70
आपूर्यमाणमचलप्रतिष्ठं ।
समुद्रमापः प्रविशन्ति यद्वत् ।
तद्वत्कामा यं प्रविशन्ति सर्वे ।
स शान्तिमाप्नोति न कामकामी ॥ २.७० ॥
Como las aguas fluyen al océano, que siempre se llena y permanece inmóvil en su hondura, así alcanza la paz aquel en quien desembocan todos los deseos, y no quien los anhela.
2.71
विहाय कामान्यः सर्वान्पुमांश्चरति निःस्पृहः ।
निर्ममो निरहंकारः स शांतिमधिगच्छति ॥ २.७१ ॥
La persona que renuncia a todos los deseos y se mueve libre de anhelo, sin sentido de «mío» y sin ego, alcanza la paz.
2.72
एषा ब्राह्मी स्थितिः पार्थ नैनां प्राप्य विमुह्यति ।
स्थित्वाऽस्यामन्तकालेऽपि ब्रह्मनिर्वाणमृच्छति ॥ २.७२ ॥
Este es el estado de Brahman, Pārtha. Quien lo alcanza ya no se engaña. Permaneciendo en él incluso en la hora de la muerte, alcanza la paz de Brahman.