バガヴァッド・ギーター · 章 2
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.1
तं तथा कृपयाऽविष्टमश्रुपूर्णाकुलेक्षणम् ।
विषीदन्तमिदं वाक्यमुवाच मधुसूदनः ॥ २.१ ॥
サンジャヤは言った。憐れみに打ちひしがれ、涙をたたえた目を曇らせ、落胆に沈むアルジュナに、クリシュナはこう語った。
2.2
कुतस्त्वा कश्मलमिदं विषमे समुपस्थितम् ।
अनार्यजुष्टमस्वर्ग्यमकीर्तिकरमर्जुन ॥ २.२ ॥
至福者は言った。アルジュナよ、この危機の時に、その気弱さはどこから来たのか。それは高貴な者にふさわしくなく、天界にも名誉にも通じない。
2.3
क्लैब्यं मा स्म गमः पार्थ नैतत्त्वय्युपपद्यते ।
क्षुद्रं हृदयदौर्बल्यं त्यक्त्वोत्तिष्ठ परन्तप ॥ २.३ ॥
プリターの子よ、この臆病に屈してはならない。それはあなたにふさわしくない。心のこの卑小な弱さを捨て、立ち上がれ、敵を焼く者よ。
2.4
कथं भीष्ममहं संख्ये द्रोणं च मधुसूदन ।
इषुभिः प्रतियोत्स्यामि पूजार्हावरिसूदन ॥ २.४ ॥
アルジュナは言った。マドゥスーダナよ、どちらも礼拝に値するビーシュマとドローナに、どうして戦場で矢を向けられようか。
2.5
गुरूनहत्वा हि महानुभावान् ।
श्रेयो भोक्तुं भैक्ष्यमपीह लोके ।
हत्वार्थकामांस्तु गुरूनिहैव ।
भुञ्जीय भोगान् रुधिरप्रदिग्धान् ॥ २.५ ॥
この高貴な師たちを殺すくらいなら、この世で施しを受けて生きる方がましだ。彼らを殺せば、ここで味わう楽しみはすべて血に汚れるだろう。
2.6
न चैतद्विद्मः कतरन्नो गरीयो ।
यद्वा जयेम यदि वा नो जयेयुः ।
यानेव हत्वा न जिजीविषाम ।
स्तेऽवस्थिताः प्रमुखे धार्तराष्ट्राः ॥ २.६ ॥
私たちが彼らに勝つのと、彼らが私たちに勝つのと、どちらが良いのかさえ分からない。目の前にいるのはドリタラーシュトラの息子たち、彼らを殺せば私たち自身も生きたいと思わなくなる人々だ。
2.7
कार्पण्यदोषोपहतस्वभावः ।
पृच्छामि त्वां धर्मसंमूढचेताः ।
यच्छ्रेयः स्यान्निश्चितं ब्रूहि तन्मे ।
शिष्यस्तेऽहं शाधि मां त्वां प्रपन्नम् ॥ २.७ ॥
私の本性は弱さに打ち負かされ、心はダルマが何を求めるのかに迷っている。お尋ねします。私にとって何が良いのか、はっきりと教えてください。私はあなたの弟子です。あなたに帰依しました。どうか教えてください。
2.8
न हि प्रपश्यामि ममापनुद्या ।
द्यच्छोकमुच्छोषणमिन्द्रियाणाम् ।
अवाप्य भूमावसपत्नमृद्धम् ।
राज्यं सुराणामपि चाधिपत्यम् ॥ २.८ ॥
地上の比類なき豊かな王国も、神々を統べる権勢も、私の感覚を干からびさせるこの悲しみを取り除けるとは思えない。
2.9
एवमुक्त्वा हृषीकेशं गुडाकेशः परन्तप ।
न योत्स्य इति गोविन्दमुक्त्वा तूष्णीं बभूव ह ॥ २.९ ॥
サンジャヤは言った。眠りを制したアルジュナは、クリシュナにこう語ると、ゴーヴィンダに「私は戦いません」と言って黙り込んだ。
2.10
तमुवाच हृषीकेशः प्रहसन्निव भारत ।
सेनयोरुभयोर्मध्ये विषीदन्तमिदं वचः ॥ २.१० ॥
バーラタよ、そのとき両軍の間で、クリシュナは微笑むかのように、落胆するアルジュナにこう語った。
2.11
अशोच्यानन्वशोचस्त्वं प्रज्ञावादांश्च भाषसे ।
गतासूनगतासूंश्च नानुशोचन्ति पण्डिताः ॥ २.११ ॥
至福者は言った。あなたは嘆く必要のない者たちを嘆きながら、賢そうな言葉を語っている。賢者は死者のためにも生者のためにも嘆かない。
2.12
न त्वेवाहं जातु नासं न त्वं नेमे जनाधिपाः ।
न चैव न भविष्यामः सर्वे वयमतः परम् ॥ २.१२ ॥
私が存在しなかった時はかつてなく、あなたも、これらの王たちも同じである。そしてこの先、私たちの誰もが存在しなくなることもない。
2.13
देहिनोऽस्मिन्यथा देहे कौमारं यौवनं जरा ।
तथा देहान्तरप्राप्तिर्धीरस्तत्र न मुह्यति ॥ २.१३ ॥
身体に宿る自己がこの身体で幼年、青年、老年を経るように、別の身体へも移っていく。堅固な者はこれに惑わされない。
2.14
मात्रास्पर्शास्तु कौन्तेय शीतोष्णसुखदुःखदाः ।
आगमापायिनोऽनित्यास्तांस्तितिक्षस्व भारत ॥ २.१४ ॥
クンティーの子よ、感覚と対象の接触は寒さと暑さ、快と苦をもたらす。それらは来ては去り、長続きしない。バーラタよ、耐え忍べ。
2.15
यं हि न व्यथयन्त्येते पुरुषं पुरुषर्षभ ।
समदुःखसुखं धीरं सोऽमृतत्वाय कल्पते ॥ २.१५ ॥
人々の中で最も優れた者よ、これらに乱されず、苦と楽において等しくある堅固な者こそ、不死にふさわしい。
2.16
नासतो विद्यते भावो नाभावो विद्यते सतः ।
उभयोरपि दृष्टोऽन्तस्त्वनयोस्तत्त्वदर्शिभिः ॥ २.१६ ॥
非実在は決して生じず、実在は決して消滅しない。真理を見る者たちは、その両者の結論を見ている。
2.17
अविनाशि तु तद्विद्धि येन सर्वमिदं ततम् ।
विनाशमव्ययस्यास्य न कश्चित् कर्तुमर्हति ॥ २.१७ ॥
このすべてに遍く浸透しているものは不滅であると知れ。不壊のものを滅ぼすことは誰にもできない。
2.18
अन्तवन्त इमे देहा नित्यस्योक्ताः शरीरिणः ।
अनाशिनोऽप्रमेयस्य तस्माद्युध्यस्व भारत ॥ २.१८ ॥
永遠で、不滅で、計り知れない身体の主の、これらの身体には終わりがあると言われる。だから戦え、バーラタよ。
2.19
य एनं वेत्ति हन्तारं यश्चैनं मन्यते हतम् ।
उभौ तौ न विजानीतो नायं हन्ति न हन्यते ॥ २.१९ ॥
自己を殺す者と考える者も、殺される者と考える者も、どちらも理解していない。それは殺さず、殺されもしない。
2.20
न जायते म्रियते वा कदाचि ।
न्नायं भूत्वा भविता वा न भूयः ।
अजो नित्यः शाश्वतोऽयं पुराणो ।
न हन्यते हन्यमाने शरीरे ॥ २.२० ॥
それは決して生まれず、決して死なない。かつて存在し、存在しなくなることもない。不生、永遠、常住、太古のものであり、身体が殺されても殺されない。
2.21
वेदाविनाशिनं नित्यं य एनमजमव्ययम् ।
कथं स पुरुषः पार्थ कं घातयति हन्ति कम् ॥ २.२१ ॥
プリターの子よ、それを不滅、永遠、不生、不変と知る者が、どうして誰かを殺し、誰かに殺させることがあろうか。
2.22
वासांसि जीर्णानि यथा विहाय ।
नवानि गृह्णाति नरोऽपराणि ।
तथा शरीराणि विहाय जीर्णा ।
न्यन्यानि संयाति नवानि देही ॥ २.२२ ॥
人が古びた衣を脱ぎ捨てて新しい衣をまとうように、身体の主は古びた身体を捨てて新しい身体に入る。
2.23
नैनं छिन्दन्ति शस्त्राणि नैनं दहति पावकः ।
न चैनं क्लेदयन्त्यापो न शोषयति मारुतः ॥ २.२३ ॥
武器もそれを断てず、火もそれを焼けず、水もそれを濡らせず、風もそれを乾かせない。
2.24
अच्छेद्योऽयमदाह्योऽयमक्लेद्योऽशोष्य एव च ।
नित्यः सर्वगतः स्थाणुरचलोऽयं सनातनः ॥ २.२४ ॥
それは断たれず、焼かれず、濡らされず、乾かされない。それは永遠で、遍在し、堅固で、不動で、太古のものである。
2.25
अव्यक्तोऽयमचिन्त्योऽयमविकार्योऽयमुच्यते ।
तस्मादेवं विदित्वैनं नानुशोचितुमर्हसि ॥ २.२५ ॥
それは非顕現、不可思議、不変であると言われる。このように知るなら、あなたは嘆くべきではない。
2.26
अथ चैनं नित्यजातं नित्यं वा मन्यसे मृतम् ।
तथापि त्वं महाबाहो नैवं शोचितुमर्हसि ॥ २.२६ ॥
たとえそれが絶えず生まれ、絶えず死ぬと考えても、剛腕の者よ、それでもあなたは嘆くべきではない。
2.27
जातस्य हि ध्रुवो मृत्युर्ध्रुवं जन्म मृतस्य च ।
तस्मादपरिहार्येऽर्थे न त्वं शोचितुमर्हसि ॥ २.२७ ॥
生まれた者には死が定まり、死んだ者には生が定まっている。避けられないことを嘆くべきではない。
2.28
अव्यक्तादीनि भूतानि व्यक्तमध्यानि भारत ।
अव्यक्तनिधनान्येव तत्र का परिदेवना ॥ २.२८ ॥
バーラタよ、生きものは始めに非顕現であり、中間で顕現し、終わりに再び非顕現となる。何を嘆くことがあろう。
2.29
आश्चर्यवत्पश्यति कश्चिदेन ।
माश्चर्यवद्वदति तथैव चान्यः ।
आश्चर्यवच्चैनमन्यः शृणोति ।
श्रुत्वाप्येनं वेद न चैव कश्चित् ॥ २.२९ ॥
ある者はそれを驚異として見、ある者は驚異として語り、ある者は驚異として聞く。だが聞いてもなお、誰も本当にはそれを知らない。
2.30
देही नित्यमवध्योऽयं देहे सर्वस्य भारत ।
तस्मात्सर्वाणि भूतानि न त्वं शोचितुमर्हसि ॥ २.३० ॥
バーラタよ、あらゆる身体に宿る自己は決して殺されない。だから、いかなる生きもののためにも嘆くべきではない。
2.31
स्वधर्ममपि चावेक्ष्य न विकम्पितुमर्हसि ।
धर्म्याद्धि युद्धाच्छ्रेयोऽन्यत्क्षत्रियस्य न विद्यते ॥ २.३१ ॥
自らの務めを考えても、あなたは揺らぐべきではない。戦士にとって、正義のための戦いにまさるものはない。
2.32
यदृच्छया चोपपन्नं स्वर्गद्वारमपावृतम् ।
सुखिनः क्षत्रियाः पार्थ लभन्ते युद्धमीदृशम् ॥ २.३२ ॥
プリターの子よ、求めずして訪れたこのような戦いに出会う戦士は幸いである。それは大きく開かれた天界の門である。
2.33
अथ चेत्त्वमिमं धर्म्यं संग्रामं न करिष्यसि ।
ततः स्वधर्मं कीर्तिं च हित्वा पापमवाप्स्यसि ॥ २.३३ ॥
しかし、この正しい戦いを戦わないなら、自らの務めと名誉を捨て、罪を負うことになる。
2.34
अकीर्तिं चापि भूतानि कथयिष्यन्ति तेऽव्ययाम् ।
संभावितस्य चाकीर्तिर्मरणादतिरिच्यते ॥ २.३४ ॥
人々はいつまでもあなたの不名誉を語るだろう。名誉を受けた者にとって、不名誉は死よりも悪い。
2.35
भयाद्रणादुपरतं मंस्यन्ते त्वां महारथाः ।
येषां च त्वं बहुमतो भूत्वा यास्यसि लाघवम् ॥ २.३५ ॥
偉大な戦車の戦士たちは、あなたが恐れて戦いから退いたと思い、あなたを高く評価していた人々もあなたを軽んじるだろう。
2.36
अवाच्यवादांश्च बहून् वदिष्यन्ति तवाहिताः ।
निन्दन्तस्तव सामर्थ्यं ततो दुःखतरं नु किम् ॥ २.३६ ॥
敵たちはあなたの腕前を嘲り、口にすべきでない多くのことを言うだろう。これ以上につらいことがあろうか。
2.37
हतो वा प्राप्स्यसि स्वर्गं जित्वा वा भोक्ष्यसे महीम् ।
तस्मादुत्तिष्ठ कौन्तेय युद्धाय कृतनिश्चयः ॥ २.३७ ॥
倒れれば天界を得、勝てば大地を享受する。だから立ち上がれ、クンティーの子よ、戦う決意をもって。
2.38
सुखदुःखे समे कृत्वा लाभालाभौ जयाजयौ ।
ततो युद्धाय युज्यस्व नैवं पापमवाप्स्यसि ॥ २.३८ ॥
快と苦、得と失、勝利と敗北を等しいものとして、戦いに臨め。そうすれば罪を負うことはない。
2.39
एषा तेऽभिहिता सांख्ये बुद्धिर्योगे त्विमां शृणु ।
बुद्ध्यायुक्तो यया पार्थ कर्मबन्धं प्रहास्यसि ॥ २.३९ ॥
この理解はサーンキヤ、すなわち知の立場から説かれた。今度はヨーガの立場から聞け。プリターの子よ、この理解と結ばれれば、行為の束縛を脱ぎ捨てるだろう。
2.40
नेहाभिक्रमनाशोऽस्ति प्रत्यवायो न विद्यते ।
स्वल्पमप्यस्य धर्मस्य त्रायते महतो भयात् ॥ २.४० ॥
この道では、どんな努力も失われず、害も生じない。この実践のわずかでも、大きな恐れから守ってくれる。
2.41
व्यवसायात्मिका बुद्धिरेकेह कुरुनन्दन ।
बहुशाखा ह्यनन्ताश्च बुद्धयोऽव्यवसायिनाम् ॥ २.४१ ॥
クル族の喜びよ、ここでは決然とした理解はひとつに定まっている。だが決断できない者の思いは、枝分かれして果てしない。
2.42
यामिमां पुष्पितां वाचं प्रवदन्त्यविपश्चितः ।
वेदवादरताः पार्थ नान्यदस्तीति वादिनः ॥ २.४२ ॥
プリターの子よ、ヴェーダの文言に耽る浅はかな者たちは、これを越えるものは何もないと言い、華やかな言葉を語る。
2.43
कामात्मानः स्वर्गपरा जन्मकर्मफलप्रदाम् ।
क्रियाविशेषबहुलां भोगैश्वर्यगतिं प्रति ॥ २.४३ ॥
欲望に満ち、天界をひたすら求める彼らは、快楽と権勢を目指す多くの特別な儀式を説く。それらは行為の果報として再生をもたらす。
2.44
भोगैश्वर्यप्रसक्तानां तयापहृतचेतसाम् ।
व्यवसायात्मिका बुद्धिः समाधौ न विधीयते ॥ २.४४ ॥
快楽と権勢に執着し、その言葉に心を奪われた者には、決然とした理解が深い三昧に定まることはない。
2.45
त्रैगुण्यविषया वेदा निस्त्रैगुण्यो भवार्जुन ।
निर्द्वन्द्वो नित्यसत्त्वस्थो निर्योगक्षेम आत्मवान् ॥ २.४५ ॥
ヴェーダは三つのグナを扱う。アルジュナよ、三つのグナを超えよ。対立する二つから自由になり、常に清らかさに立ち、得ることと保つことに煩わされず、自己に安住せよ。
2.46
यावानर्थ उदपाने सर्वतः संप्लुतोदके ।
तावान्सर्वेषु वेदेषु ब्राह्मणस्य विजानतः ॥ २.४६ ॥
あたり一面に水があふれているとき、小さな井戸にどれほどの用があろうか。ブラフマンを真に知る者にとって、すべてのヴェーダの用もそれほどである。
2.47
कर्मण्येवाधिकारस्ते मा फलेषु कदाचन ।
मा कर्मफलहेतुर्भूर्मा ते सङ्गोऽस्त्वकर्मणि ॥ २.४७ ॥
あなたには行為そのものへの権利しかなく、その結果への権利は決してない。行為の結果を動機とせず、また無為にも執着してはならない。
2.48
योगस्थः कुरु कर्माणि सङ्गं त्यक्त्वा धनञ्जय ।
सिद्ध्यसिद्ध्योः समो भूत्वा समत्वं योग उच्यते ॥ २.४८ ॥
ダナンジャヤよ、ヨーガに立って行為をなせ。執着を捨て、成功にも失敗にも等しくあれ。この心の平等こそがヨーガと呼ばれる。
2.49
दूरेण ह्यवरं कर्म बुद्धियोगाद्धनञ्जय ।
बुद्धौ शरणमन्विच्छ कृपणाः फलहेतवः ॥ २.४९ ॥
ダナンジャヤよ、果報のための行為は、理解のヨーガにはるかに劣る。理解に帰依せよ。果報を動機とする者は哀れである。
2.50
बुद्धियुक्तो जहातीह उभे सुकृतदुष्कृते ।
तस्माद्योगाय युज्यस्व योगः कर्मसु कौशलम् ॥ २.५० ॥
理解と結ばれた者は、この世ですでに善行も悪行も捨てる。だからヨーガに励め。ヨーガとは行為における巧みさである。
2.51
कर्मजं बुद्धियुक्ता हि फलं त्यक्त्वा मनीषिणः ।
जन्मबन्धविनिर्मुक्ताः पदं गच्छन्त्यनामयम् ॥ २.५१ ॥
理解と結ばれた賢者たちは、行為から生じる果報を捨て、生の束縛から解き放たれ、あらゆる苦しみを超えた境地に至る。
2.52
यदा ते मोहकलिलं बुद्धिर्व्यतितरिष्यति ।
तदा गन्तासि निर्वेदं श्रोतव्यस्य श्रुतस्य च ॥ २.५२ ॥
あなたの理解が迷妄の茂みを越えるとき、聞いたことにも、これから聞くことにも、執着しなくなるだろう。
2.53
श्रुतिविप्रतिपन्ना ते यदा स्थास्यति निश्चला ।
समाधावचला बुद्धिस्तदा योगमवाप्स्यसि ॥ २.५३ ॥
相反する教えに今は惑わされているあなたの理解が、三昧において不動で揺るぎなくなるとき、あなたはヨーガに達するだろう。
2.54
स्थितप्रज्ञस्य का भाषा समाधिस्थस्य केशव ।
स्थितधीः किं प्रभाषेत किमासीत व्रजेत किम् ॥ २.५४ ॥
アルジュナは言った。ケーシャヴァよ、智慧の定まった者、三昧に安住する者のしるしは何でしょう。その人はどのように話し、どのように座り、どのように歩くのでしょう。
2.55
प्रजहाति यदा कामान् सर्वान् पार्थ मनोगतान् ।
आत्मन्येवात्मना तुष्टः स्थितप्रज्ञस्तदोच्यते ॥ २.५५ ॥
至福者は言った。プリターの子よ、心に起こるあらゆる欲望を捨て、自己によって自己のうちに満ち足りるとき、その人は智慧の定まった者と呼ばれる。
2.56
दुःखेष्वनुद्विग्नमनाः सुखेषु विगतस्पृहः ।
वीतरागभयक्रोधः स्थितधीर्मुनिरुच्यते ॥ २.५६ ॥
苦しみに心乱されず、楽しみを渇望せず、執着と恐れと怒りを離れた者は、心の定まった聖者と呼ばれる。
2.57
यः सर्वत्रानभिस्नेहस्तत्तत्प्राप्य शुभाशुभम् ।
नाभिनन्दति न द्वेष्टि तस्य प्रज्ञा प्रतिष्ठिता ॥ २.५७ ॥
どこにも執着せず、善いことにも悪いことにも、喜びもせず厭いもしない者の智慧は、しっかりと確立している。
2.58
यदा संहरते चायं कूर्मोऽङ्गानीव सर्वशः ।
इन्द्रियाणीन्द्रियार्थेभ्यस्तस्य प्रज्ञा प्रतिष्ठिता ॥ २.५८ ॥
亀が手足を引っ込めるように、感覚をあらゆる方面からその対象より引き離すとき、その人の智慧はしっかりと確立している。
2.59
विषया विनिवर्तन्ते निराहारस्य देहिनः ।
रसवर्जं रसोऽप्यस्य परं दृष्ट्वा निवर्तते ॥ २.५९ ॥
感覚の対象は、それを断つ者から遠ざかるが、それへの味わいは残る。至高のものを見たとき、その味わいさえも消える。
2.60
यततो ह्यपि कौन्तेय पुरुषस्य विपश्चितः ।
इन्द्रियाणि प्रमाथीनि हरन्ति प्रसभं मनः ॥ २.६० ॥
クンティーの子よ、分別ある人が努めていても、荒れ狂う感覚は心を力ずくで奪い去る。
2.61
तानि सर्वाणि संयम्य युक्त आसीत मत्परः ।
वशे हि यस्येन्द्रियाणि तस्य प्रज्ञा प्रतिष्ठिता ॥ २.६१ ॥
すべての感覚を制して、私に心を向け、律して座るべきである。感覚を制した者の智慧は、しっかりと確立している。
2.62
ध्यायतो विषयान्पुंसः सङ्गस्तेषूपजायते ।
सङ्गात् संजायते कामः कामात्क्रोधोऽभिजायते ॥ २.६२ ॥
人が感覚の対象を思い続けると、それへの執着が生じる。執着から欲望が生まれ、欲望から怒りが起こる。
2.63
क्रोधाद्भवति संमोहः संमोहात्स्मृतिविभ्रमः ।
स्मृतिभ्रंशाद् बुद्धिनाशो बुद्धिनाशात्प्रणश्यति ॥ २.६३ ॥
怒りから迷妄が生じ、迷妄から記憶の混乱が、記憶の喪失から理解の破滅が生じる。理解が破滅すれば、人は滅びる。
2.64
रागद्वेषवियुक्तैस्तु विषयानिन्द्रियैश्चरन् ।
आत्मवश्यैर्विधेयात्मा प्रसादमधिगच्छति ॥ २.६४ ॥
だが自らを律する者は、好悪を離れ自己の支配下にある感覚で対象の間を行き、澄んだ安らぎに至る。
2.65
प्रसादे सर्वदुःखानां हानिरस्योपजायते ।
प्रसन्नचेतसो ह्याशु बुद्धिः पर्यवतिष्ठते ॥ २.६५ ॥
安らぎの中で、あらゆる苦しみは終わる。心の澄んだ者の理解は、すぐに定まるからである。
2.66
नास्ति बुद्धिरयुक्तस्य न चायुक्तस्य भावना ।
न चाभावयतः शान्तिरशान्तस्य कुतः सुखम् ॥ २.६६ ॥
律しない者には理解も瞑想もない。瞑想なくして平安はなく、平安なくしてどこに幸福があろうか。
2.67
इन्द्रियाणां हि चरतां यन्मनोऽनुविधीयते ।
तदस्य हरति प्रज्ञां वायुर्नावमिवाम्भसि ॥ २.६७ ॥
さまよう感覚のどれかに心が従うと、その感覚が智慧を奪い去る。風が水上の舟を押し流すように。
2.68
तस्माद्यस्य महाबाहो निगृहीतानि सर्वशः ।
इन्द्रियाणीन्द्रियार्थेभ्यस्तस्य प्रज्ञा प्रतिष्ठिता ॥ २.६८ ॥
だから剛腕の者よ、感覚をその対象から完全に制した者の智慧は、しっかりと確立している。
2.69
या निशा सर्वभूतानां तस्यां जागर्ति संयमी ।
यस्यां जाग्रति भूतानि सा निशा पश्यतो मुनेः ॥ २.६९ ॥
すべての生きものにとって夜であるところに、自らを律する者は目覚めている。生きものが目覚めているところは、真に見る聖者にとって夜である。
2.70
आपूर्यमाणमचलप्रतिष्ठं ।
समुद्रमापः प्रविशन्ति यद्वत् ।
तद्वत्कामा यं प्रविशन्ति सर्वे ।
स शान्तिमाप्नोति न कामकामी ॥ २.७० ॥
絶えず満たされながら深みで不動の大海に川の水が流れ込むように、あらゆる欲望が流れ込んで消える者は平安を得る。欲望を追い求める者は得られない。
2.71
विहाय कामान्यः सर्वान्पुमांश्चरति निःस्पृहः ।
निर्ममो निरहंकारः स शांतिमधिगच्छति ॥ २.७१ ॥
あらゆる欲望を捨て、渇望なく、「私のもの」という思いも我執もなく生きる人は、平安を得る。
2.72
एषा ब्राह्मी स्थितिः पार्थ नैनां प्राप्य विमुह्यति ।
स्थित्वाऽस्यामन्तकालेऽपि ब्रह्मनिर्वाणमृच्छति ॥ २.७२ ॥
プリターの子よ、これがブラフマンの境地である。これに至れば、もはや迷うことはない。死の時にもこれにとどまる者は、ブラフマンの涅槃に至る。