ಭಗವದ್ಗೀತೆ · ಅಧ್ಯಾಯ 2
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.1
तं तथा कृपयाऽविष्टमश्रुपूर्णाकुलेक्षणम् ।
विषीदन्तमिदं वाक्यमुवाच मधुसूदनः ॥ २.१ ॥
ಸಂಜಯ ಹೇಳಿದನು: ಕರುಣೆಯಿಂದ ತುಂಬಿ, ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ಕಲಕಿದ ಕಣ್ಣುಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿಷಾದದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ್ದ ಅರ್ಜುನನಿಗೆ ಮಧುಸೂದನನು ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
2.2
कुतस्त्वा कश्मलमिदं विषमे समुपस्थितम् ।
अनार्यजुष्टमस्वर्ग्यमकीर्तिकरमर्जुन ॥ २.२ ॥
ಭಗವಂತ ಹೇಳಿದನು: ಅರ್ಜುನ, ಈ ಸಂಕಟದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ಮನೋದೌರ್ಬಲ್ಯ ನಿನಗೆ ಎಲ್ಲಿಂದ ಬಂತು? ಇದು ಶ್ರೇಷ್ಠರಿಗೆ ತಕ್ಕದ್ದಲ್ಲ; ಸ್ವರ್ಗವನ್ನಾಗಲಿ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನಾಗಲಿ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ.
2.3
क्लैब्यं मा स्म गमः पार्थ नैतत्त्वय्युपपद्यते ।
क्षुद्रं हृदयदौर्बल्यं त्यक्त्वोत्तिष्ठ परन्तप ॥ २.३ ॥
ಪಾರ್ಥ, ಈ ಹೇಡಿತನಕ್ಕೆ ಮಣಿಯಬೇಡ; ಇದು ನಿನಗೆ ಶೋಭಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಶತ್ರುತಾಪನ, ಈ ಕ್ಷುಲ್ಲಕ ಹೃದಯದೌರ್ಬಲ್ಯವನ್ನು ತೊರೆದು ಎದ್ದು ನಿಲ್ಲು.
2.4
कथं भीष्ममहं संख्ये द्रोणं च मधुसूदन ।
इषुभिः प्रतियोत्स्यामि पूजार्हावरिसूदन ॥ २.४ ॥
ಅರ್ಜುನ ಹೇಳಿದನು: ಮಧುಸೂದನ, ಪೂಜ್ಯರಾದ ಭೀಷ್ಮ ದ್ರೋಣರೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಬಾಣಗಳಿಂದ ನಾನು ಹೇಗೆ ಹೋರಾಡಲಿ?
2.5
गुरूनहत्वा हि महानुभावान् ।
श्रेयो भोक्तुं भैक्ष्यमपीह लोके ।
हत्वार्थकामांस्तु गुरूनिहैव ।
भुञ्जीय भोगान् रुधिरप्रदिग्धान् ॥ २.५ ॥
ಈ ಮಹಾನುಭಾವ ಗುರುಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವುದಕ್ಕಿಂತ ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡಿ ಬದುಕುವುದೇ ಲೇಸು. ಅವರನ್ನು ಕೊಂದರೆ ನಾನು ಅನುಭವಿಸುವ ಭೋಗಗಳೆಲ್ಲ ರಕ್ತದಿಂದ ಲೇಪಿತವಾಗುತ್ತವೆ.
2.6
न चैतद्विद्मः कतरन्नो गरीयो ।
यद्वा जयेम यदि वा नो जयेयुः ।
यानेव हत्वा न जिजीविषाम ।
स्तेऽवस्थिताः प्रमुखे धार्तराष्ट्राः ॥ २.६ ॥
ನಾವು ಅವರನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವುದೋ, ಅವರು ನಮ್ಮನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವುದೋ, ಯಾವುದು ಶ್ರೇಯಸ್ಕರ ಎಂಬುದೂ ನಮಗೆ ತಿಳಿಯದು. ಯಾರನ್ನು ಕೊಂದ ನಂತರ ನಾವು ಬದುಕಲೂ ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲವೋ, ಆ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಮಕ್ಕಳೇ ಎದುರು ನಿಂತಿದ್ದಾರೆ.
2.7
कार्पण्यदोषोपहतस्वभावः ।
पृच्छामि त्वां धर्मसंमूढचेताः ।
यच्छ्रेयः स्यान्निश्चितं ब्रूहि तन्मे ।
शिष्यस्तेऽहं शाधि मां त्वां प्रपन्नम् ॥ २.७ ॥
ದೌರ್ಬಲ್ಯದಿಂದ ನನ್ನ ಸ್ವಭಾವ ಕುಗ್ಗಿದೆ; ಧರ್ಮದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಗೊಂದಲಗೊಂಡಿದೆ. ನನಗೆ ನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿ ಶ್ರೇಯಸ್ಕರವಾದುದನ್ನು ಹೇಳು. ನಾನು ನಿನ್ನ ಶಿಷ್ಯ; ನಿನಗೆ ಶರಣಾಗಿದ್ದೇನೆ, ನನಗೆ ಉಪದೇಶಿಸು.
2.8
न हि प्रपश्यामि ममापनुद्या ।
द्यच्छोकमुच्छोषणमिन्द्रियाणाम् ।
अवाप्य भूमावसपत्नमृद्धम् ।
राज्यं सुराणामपि चाधिपत्यम् ॥ २.८ ॥
ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯಿಲ್ಲದ ಸಮೃದ್ಧ ರಾಜ್ಯವಾಗಲಿ, ದೇವತೆಗಳ ಮೇಲಿನ ಒಡೆತನವಾಗಲಿ ದೊರೆತರೂ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಒಣಗಿಸುವ ಈ ಶೋಕವನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸುವಂಥದ್ದು ನನಗೆ ಕಾಣುತ್ತಿಲ್ಲ.
2.9
एवमुक्त्वा हृषीकेशं गुडाकेशः परन्तप ।
न योत्स्य इति गोविन्दमुक्त्वा तूष्णीं बभूव ह ॥ २.९ ॥
ಸಂಜಯ ಹೇಳಿದನು: ಹೀಗೆ ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಹೇಳಿ, ಅರ್ಜುನನು 'ನಾನು ಯುದ್ಧ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ' ಎಂದು ಗೋವಿಂದನಿಗೆ ಹೇಳಿ ಮೌನನಾದನು.
2.10
तमुवाच हृषीकेशः प्रहसन्निव भारत ।
सेनयोरुभयोर्मध्ये विषीदन्तमिदं वचः ॥ २.१० ॥
ಭಾರತ, ಆಗ ಎರಡು ಸೇನೆಗಳ ನಡುವೆ ವಿಷಾದಗೊಂಡಿದ್ದ ಅರ್ಜುನನಿಗೆ ಕೃಷ್ಣನು ನಗುತ್ತಿರುವಂತೆ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
2.11
अशोच्यानन्वशोचस्त्वं प्रज्ञावादांश्च भाषसे ।
गतासूनगतासूंश्च नानुशोचन्ति पण्डिताः ॥ २.११ ॥
ಭಗವಂತ ಹೇಳಿದನು: ಶೋಕಿಸಬಾರದವರಿಗಾಗಿ ನೀನು ಶೋಕಿಸುತ್ತಿರುವೆ, ಆದರೂ ಪಂಡಿತನಂತೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರುವೆ. ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಸತ್ತವರಿಗಾಗಲಿ ಬದುಕಿರುವವರಿಗಾಗಲಿ ಶೋಕಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
2.12
न त्वेवाहं जातु नासं न त्वं नेमे जनाधिपाः ।
न चैव न भविष्यामः सर्वे वयमतः परम् ॥ २.१२ ॥
ನಾನಾಗಲಿ, ನೀನಾಗಲಿ, ಈ ರಾಜರಾಗಲಿ ಇಲ್ಲದ ಕಾಲ ಎಂದೂ ಇರಲಿಲ್ಲ; ಮುಂದೆಯೂ ನಾವ್ಯಾರೂ ಇಲ್ಲದಾಗುವ ಕಾಲ ಬರುವುದಿಲ್ಲ.
2.13
देहिनोऽस्मिन्यथा देहे कौमारं यौवनं जरा ।
तथा देहान्तरप्राप्तिर्धीरस्तत्र न मुह्यति ॥ २.१३ ॥
ದೇಹದಲ್ಲಿರುವ ಆತ್ಮವು ಈ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಬಾಲ್ಯ, ಯೌವನ, ಮುಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವಂತೆಯೇ ಇನ್ನೊಂದು ದೇಹವನ್ನೂ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಧೀರನು ಇದರಿಂದ ಮೋಹಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ.
2.14
मात्रास्पर्शास्तु कौन्तेय शीतोष्णसुखदुःखदाः ।
आगमापायिनोऽनित्यास्तांस्तितिक्षस्व भारत ॥ २.१४ ॥
ಕೌಂತೇಯ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವುದರಿಂದ ಚಳಿ ಬಿಸಿ, ಸುಖ ದುಃಖಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ಅವು ಬಂದು ಹೋಗುತ್ತವೆ, ಅನಿತ್ಯವಾದವು. ಭಾರತ, ಅವನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೋ.
2.15
यं हि न व्यथयन्त्येते पुरुषं पुरुषर्षभ ।
समदुःखसुखं धीरं सोऽमृतत्वाय कल्पते ॥ २.१५ ॥
ಪುರುಷಶ್ರೇಷ್ಠ, ಇವು ಯಾರನ್ನು ಕಲಕುವುದಿಲ್ಲವೋ, ಸುಖದುಃಖಗಳಲ್ಲಿ ಸಮನಾಗಿರುವ ಆ ಧೀರನೇ ಅಮೃತತ್ವಕ್ಕೆ ಅರ್ಹನು.
2.16
नासतो विद्यते भावो नाभावो विद्यते सतः ।
उभयोरपि दृष्टोऽन्तस्त्वनयोस्तत्त्वदर्शिभिः ॥ २.१६ ॥
ಅಸತ್ತಿಗೆ ಅಸ್ತಿತ್ವವಿಲ್ಲ; ಸತ್ತಿಗೆ ಅಭಾವವಿಲ್ಲ. ತತ್ತ್ವದರ್ಶಿಗಳು ಇವೆರಡರ ನಿರ್ಣಯವನ್ನೂ ಕಂಡಿದ್ದಾರೆ.
2.17
अविनाशि तु तद्विद्धि येन सर्वमिदं ततम् ।
विनाशमव्ययस्यास्य न कश्चित् कर्तुमर्हति ॥ २.१७ ॥
ಯಾವುದರಿಂದ ಇದೆಲ್ಲವೂ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆಯೋ ಅದು ಅವಿನಾಶಿ ಎಂದು ತಿಳಿ. ಅವ್ಯಯವಾದ ಅದನ್ನು ಯಾರೂ ನಾಶಮಾಡಲಾರರು.
2.18
अन्तवन्त इमे देहा नित्यस्योक्ताः शरीरिणः ।
अनाशिनोऽप्रमेयस्य तस्माद्युध्यस्व भारत ॥ २.१८ ॥
ನಿತ್ಯವಾದ, ಅವಿನಾಶಿಯಾದ, ಅಪ್ರಮೇಯವಾದ ಆತ್ಮದ ಈ ದೇಹಗಳು ನಾಶವಾಗುವಂಥವು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಭಾರತ, ಯುದ್ಧ ಮಾಡು.
2.19
य एनं वेत्ति हन्तारं यश्चैनं मन्यते हतम् ।
उभौ तौ न विजानीतो नायं हन्ति न हन्यते ॥ २.१९ ॥
ಆತ್ಮವನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವವನೆಂದು ತಿಳಿಯುವವನೂ, ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯುವವನೂ ಇಬ್ಬರೂ ಅರಿಯದವರು. ಅದು ಕೊಲ್ಲುವುದಿಲ್ಲ, ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಡುವುದೂ ಇಲ್ಲ.
2.20
न जायते म्रियते वा कदाचि ।
न्नायं भूत्वा भविता वा न भूयः ।
अजो नित्यः शाश्वतोऽयं पुराणो ।
न हन्यते हन्यमाने शरीरे ॥ २.२० ॥
ಅದು ಎಂದೂ ಹುಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲ, ಸಾಯುವುದಿಲ್ಲ; ಇದ್ದು ಮತ್ತೆ ಇಲ್ಲವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅಜವಾದುದು, ನಿತ್ಯವಾದುದು, ಶಾಶ್ವತವಾದುದು, ಪುರಾತನವಾದುದು; ದೇಹ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟರೂ ಅದು ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ.
2.21
वेदाविनाशिनं नित्यं य एनमजमव्ययम् ।
कथं स पुरुषः पार्थ कं घातयति हन्ति कम् ॥ २.२१ ॥
ಪಾರ್ಥ, ಇದನ್ನು ಅವಿನಾಶಿ, ನಿತ್ಯ, ಅಜ, ಅವ್ಯಯ ಎಂದು ತಿಳಿದವನು ಯಾರನ್ನು ಹೇಗೆ ಕೊಲ್ಲುತ್ತಾನೆ, ಯಾರಿಂದ ಹೇಗೆ ಕೊಲ್ಲಿಸುತ್ತಾನೆ?
2.22
वासांसि जीर्णानि यथा विहाय ।
नवानि गृह्णाति नरोऽपराणि ।
तथा शरीराणि विहाय जीर्णा ।
न्यन्यानि संयाति नवानि देही ॥ २.२२ ॥
ಮನುಷ್ಯನು ಹಳೆಯ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ತೊರೆದು ಹೊಸವನ್ನು ಧರಿಸುವಂತೆ, ಆತ್ಮವು ಹಳೆಯ ದೇಹಗಳನ್ನು ತೊರೆದು ಹೊಸ ದೇಹಗಳನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ.
2.23
नैनं छिन्दन्ति शस्त्राणि नैनं दहति पावकः ।
न चैनं क्लेदयन्त्यापो न शोषयति मारुतः ॥ २.२३ ॥
ಇದನ್ನು ಶಸ್ತ್ರಗಳು ಕತ್ತರಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಬೆಂಕಿ ಸುಡುವುದಿಲ್ಲ, ನೀರು ತೋಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಗಾಳಿ ಒಣಗಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
2.24
अच्छेद्योऽयमदाह्योऽयमक्लेद्योऽशोष्य एव च ।
नित्यः सर्वगतः स्थाणुरचलोऽयं सनातनः ॥ २.२४ ॥
ಇದು ಕತ್ತರಿಸಲಾಗದ್ದು, ಸುಡಲಾಗದ್ದು, ತೋಯಿಸಲಾಗದ್ದು, ಒಣಗಿಸಲಾಗದ್ದು. ಇದು ನಿತ್ಯ, ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ, ಸ್ಥಿರ, ಅಚಲ ಮತ್ತು ಸನಾತನ.
2.25
अव्यक्तोऽयमचिन्त्योऽयमविकार्योऽयमुच्यते ।
तस्मादेवं विदित्वैनं नानुशोचितुमर्हसि ॥ २.२५ ॥
ಇದು ಅವ್ಯಕ್ತ, ಅಚಿಂತ್ಯ, ವಿಕಾರರಹಿತ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಹೀಗೆ ತಿಳಿದು ನೀನು ಶೋಕಿಸಬಾರದು.
2.26
अथ चैनं नित्यजातं नित्यं वा मन्यसे मृतम् ।
तथापि त्वं महाबाहो नैवं शोचितुमर्हसि ॥ २.२६ ॥
ಇದು ಸದಾ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾ ಸದಾ ಸಾಯುತ್ತಾ ಇರುತ್ತದೆ ಎಂದು ನೀನು ಭಾವಿಸಿದರೂ, ಮಹಾಬಾಹು, ಆಗಲೂ ನೀನು ಶೋಕಿಸಬಾರದು.
2.27
जातस्य हि ध्रुवो मृत्युर्ध्रुवं जन्म मृतस्य च ।
तस्मादपरिहार्येऽर्थे न त्वं शोचितुमर्हसि ॥ २.२७ ॥
ಹುಟ್ಟಿದವನಿಗೆ ಮರಣ ನಿಶ್ಚಿತ; ಸತ್ತವನಿಗೆ ಜನ್ಮ ನಿಶ್ಚಿತ. ತಪ್ಪಿಸಲಾಗದ ವಿಷಯಕ್ಕಾಗಿ ನೀನು ಶೋಕಿಸಬಾರದು.
2.28
अव्यक्तादीनि भूतानि व्यक्तमध्यानि भारत ।
अव्यक्तनिधनान्येव तत्र का परिदेवना ॥ २.२८ ॥
ಭಾರತ, ಜೀವಿಗಳು ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಅವ್ಯಕ್ತ, ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತ, ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಅವ್ಯಕ್ತ. ಇದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಲಾಪಿಸಲು ಏನಿದೆ?
2.29
आश्चर्यवत्पश्यति कश्चिदेन ।
माश्चर्यवद्वदति तथैव चान्यः ।
आश्चर्यवच्चैनमन्यः शृणोति ।
श्रुत्वाप्येनं वेद न चैव कश्चित् ॥ २.२९ ॥
ಒಬ್ಬನು ಇದನ್ನು ಆಶ್ಚರ್ಯವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ; ಇನ್ನೊಬ್ಬನು ಆಶ್ಚರ್ಯವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾನೆ; ಮತ್ತೊಬ್ಬನು ಆಶ್ಚರ್ಯವಾಗಿ ಕೇಳುತ್ತಾನೆ; ಕೇಳಿದರೂ ಯಾರೂ ಇದನ್ನು ನಿಜವಾಗಿ ಅರಿಯುವುದಿಲ್ಲ.
2.30
देही नित्यमवध्योऽयं देहे सर्वस्य भारत ।
तस्मात्सर्वाणि भूतानि न त्वं शोचितुमर्हसि ॥ २.३० ॥
ಭಾರತ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದೇಹದಲ್ಲಿರುವ ಆತ್ಮವು ಎಂದಿಗೂ ಕೊಲ್ಲಲಾಗದ್ದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಯಾವ ಜೀವಿಗಾಗಿಯೂ ನೀನು ಶೋಕಿಸಬಾರದು.
2.31
स्वधर्ममपि चावेक्ष्य न विकम्पितुमर्हसि ।
धर्म्याद्धि युद्धाच्छ्रेयोऽन्यत्क्षत्रियस्य न विद्यते ॥ २.३१ ॥
ನಿನ್ನ ಸ್ವಧರ್ಮವನ್ನು ನೋಡಿದರೂ ನೀನು ಕಂಪಿಸಬಾರದು. ಧರ್ಮಯುದ್ಧಕ್ಕಿಂತ ಕ್ಷತ್ರಿಯನಿಗೆ ಶ್ರೇಯಸ್ಕರವಾದುದು ಬೇರೊಂದಿಲ್ಲ.
2.32
यदृच्छया चोपपन्नं स्वर्गद्वारमपावृतम् ।
सुखिनः क्षत्रियाः पार्थ लभन्ते युद्धमीदृशम् ॥ २.३२ ॥
ಪಾರ್ಥ, ತಾನಾಗಿಯೇ ಒದಗಿಬಂದ, ತೆರೆದ ಸ್ವರ್ಗದ ಬಾಗಿಲಿನಂತಹ ಇಂತಹ ಯುದ್ಧ ಭಾಗ್ಯಶಾಲಿ ಕ್ಷತ್ರಿಯರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.
2.33
अथ चेत्त्वमिमं धर्म्यं संग्रामं न करिष्यसि ।
ततः स्वधर्मं कीर्तिं च हित्वा पापमवाप्स्यसि ॥ २.३३ ॥
ಆದರೆ ಈ ಧರ್ಮಯುದ್ಧವನ್ನು ನೀನು ಮಾಡದಿದ್ದರೆ, ನಿನ್ನ ಸ್ವಧರ್ಮವನ್ನೂ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನೂ ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಪಾಪವನ್ನು ಪಡೆಯುವೆ.
2.34
अकीर्तिं चापि भूतानि कथयिष्यन्ति तेऽव्ययाम् ।
संभावितस्य चाकीर्तिर्मरणादतिरिच्यते ॥ २.३४ ॥
ಜನರು ನಿನ್ನ ಅಪಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಸದಾ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವರು; ಗೌರವಿತನಿಗೆ ಅಪಕೀರ್ತಿ ಮರಣಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನದು.
2.35
भयाद्रणादुपरतं मंस्यन्ते त्वां महारथाः ।
येषां च त्वं बहुमतो भूत्वा यास्यसि लाघवम् ॥ २.३५ ॥
ಭಯದಿಂದ ನೀನು ಯುದ್ಧದಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿದೆ ಎಂದು ಮಹಾರಥರು ಭಾವಿಸುವರು; ನಿನ್ನನ್ನು ಬಹಳ ಗೌರವಿಸಿದವರು ಕೀಳಾಗಿ ಕಾಣುವರು.
2.36
अवाच्यवादांश्च बहून् वदिष्यन्ति तवाहिताः ।
निन्दन्तस्तव सामर्थ्यं ततो दुःखतरं नु किम् ॥ २.३६ ॥
ನಿನ್ನ ಶತ್ರುಗಳು ನಿನ್ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ನಿಂದಿಸುತ್ತಾ ಆಡಬಾರದ ಅನೇಕ ಮಾತುಗಳನ್ನಾಡುವರು. ಅದಕ್ಕಿಂತ ದುಃಖಕರವಾದುದು ಏನಿದೆ?
2.37
हतो वा प्राप्स्यसि स्वर्गं जित्वा वा भोक्ष्यसे महीम् ।
तस्मादुत्तिष्ठ कौन्तेय युद्धाय कृतनिश्चयः ॥ २.३७ ॥
ಸತ್ತರೆ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಪಡೆಯುವೆ; ಗೆದ್ದರೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಕೌಂತೇಯ, ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ನಿಶ್ಚಯಿಸಿ ಎದ್ದೇಳು.
2.38
सुखदुःखे समे कृत्वा लाभालाभौ जयाजयौ ।
ततो युद्धाय युज्यस्व नैवं पापमवाप्स्यसि ॥ २.३८ ॥
ಸುಖದುಃಖಗಳನ್ನು, ಲಾಭನಷ್ಟಗಳನ್ನು, ಜಯಾಪಜಯಗಳನ್ನು ಸಮಾನವಾಗಿ ಭಾವಿಸಿ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ತೊಡಗು. ಹೀಗೆ ಮಾಡಿದರೆ ನಿನಗೆ ಪಾಪ ತಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲ.
2.39
एषा तेऽभिहिता सांख्ये बुद्धिर्योगे त्विमां शृणु ।
बुद्ध्यायुक्तो यया पार्थ कर्मबन्धं प्रहास्यसि ॥ २.३९ ॥
ಈ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ನಿನಗೆ ಸಾಂಖ್ಯದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಹೇಳಲಾಯಿತು. ಈಗ ಯೋಗದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಕೇಳು. ಪಾರ್ಥ, ಈ ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಕೂಡಿದವನಾಗಿ ಕರ್ಮಬಂಧವನ್ನು ತೊರೆಯುವೆ.
2.40
नेहाभिक्रमनाशोऽस्ति प्रत्यवायो न विद्यते ।
स्वल्पमप्यस्य धर्मस्य त्रायते महतो भयात् ॥ २.४० ॥
ಈ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಿದ ಪ್ರಯತ್ನ ವ್ಯರ್ಥವಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ವಿಪರೀತ ಫಲವೂ ಇಲ್ಲ. ಈ ಧರ್ಮದ ಸ್ವಲ್ಪವೂ ಮಹಾಭಯದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ.
2.41
व्यवसायात्मिका बुद्धिरेकेह कुरुनन्दन ।
बहुशाखा ह्यनन्ताश्च बुद्धयोऽव्यवसायिनाम् ॥ २.४१ ॥
ಕುರುನಂದನ, ಇಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಚಯಾತ್ಮಕ ಬುದ್ಧಿ ಒಂದೇ, ಏಕಾಗ್ರವಾದುದು; ಅನಿಶ್ಚಿತರ ಬುದ್ಧಿಗಳು ಅನೇಕ ಶಾಖೆಗಳುಳ್ಳವು, ಅನಂತವಾದವು.
2.42
यामिमां पुष्पितां वाचं प्रवदन्त्यविपश्चितः ।
वेदवादरताः पार्थ नान्यदस्तीति वादिनः ॥ २.४२ ॥
ಪಾರ್ಥ, ವೇದವಾಕ್ಯಗಳಲ್ಲೇ ರಮಿಸುವ ಅವಿವೇಕಿಗಳು, ಇದಕ್ಕಿಂತ ಮಿಗಿಲಾದುದು ಏನೂ ಇಲ್ಲ ಎನ್ನುತ್ತಾ, ಆಕರ್ಷಕ ಹೂವಿನಂತಹ ಮಾತುಗಳನ್ನಾಡುತ್ತಾರೆ.
2.43
कामात्मानः स्वर्गपरा जन्मकर्मफलप्रदाम् ।
क्रियाविशेषबहुलां भोगैश्वर्यगतिं प्रति ॥ २.४३ ॥
ಕಾಮನೆಗಳಿಂದ ತುಂಬಿ, ಸ್ವರ್ಗವೇ ಪರಮವೆಂದು ಭಾವಿಸಿ, ಭೋಗೈಶ್ವರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಅನೇಕ ವಿಶೇಷ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅವು ಕರ್ಮಫಲವಾಗಿ ಜನ್ಮವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.
2.44
भोगैश्वर्यप्रसक्तानां तयापहृतचेतसाम् ।
व्यवसायात्मिका बुद्धिः समाधौ न विधीयते ॥ २.४४ ॥
ಭೋಗೈಶ್ವರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತರಾಗಿ, ಆ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಮನಸ್ಸು ಸೆಳೆಯಲ್ಪಟ್ಟವರಿಗೆ ನಿಶ್ಚಯಾತ್ಮಕ ಬುದ್ಧಿ ಸಮಾಧಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸುವುದಿಲ್ಲ.
2.45
त्रैगुण्यविषया वेदा निस्त्रैगुण्यो भवार्जुन ।
निर्द्वन्द्वो नित्यसत्त्वस्थो निर्योगक्षेम आत्मवान् ॥ २.४५ ॥
ವೇದಗಳು ತ್ರಿಗುಣಗಳ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತವೆ. ಅರ್ಜುನ, ತ್ರಿಗುಣಗಳನ್ನು ಮೀರು: ದ್ವಂದ್ವರಹಿತನಾಗಿ, ನಿತ್ಯಸತ್ತ್ವದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿ, ಯೋಗಕ್ಷೇಮದ ಚಿಂತೆಯಿಲ್ಲದೆ, ಆತ್ಮನಿಷ್ಠನಾಗು.
2.46
यावानर्थ उदपाने सर्वतः संप्लुतोदके ।
तावान्सर्वेषु वेदेषु ब्राह्मणस्य विजानतः ॥ २.४६ ॥
ಎಲ್ಲೆಡೆ ನೀರು ತುಂಬಿರುವಾಗ ಚಿಕ್ಕ ಬಾವಿಯಿಂದ ಎಷ್ಟು ಪ್ರಯೋಜನವೋ, ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಅರಿತ ಜ್ಞಾನಿಗೆ ಸಮಸ್ತ ವೇದಗಳಿಂದ ಅಷ್ಟೇ ಪ್ರಯೋಜನ.
2.47
कर्मण्येवाधिकारस्ते मा फलेषु कदाचन ।
मा कर्मफलहेतुर्भूर्मा ते सङ्गोऽस्त्वकर्मणि ॥ २.४७ ॥
ನಿನಗೆ ಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಅಧಿಕಾರವಿದೆ, ಅದರ ಫಲಗಳಲ್ಲಿ ಎಂದಿಗೂ ಇಲ್ಲ. ಕರ್ಮಫಲವು ನಿನ್ನ ಉದ್ದೇಶವಾಗದಿರಲಿ; ಅಕರ್ಮದಲ್ಲೂ ನಿನಗೆ ಆಸಕ್ತಿ ಬೇಡ.
2.48
योगस्थः कुरु कर्माणि सङ्गं त्यक्त्वा धनञ्जय ।
सिद्ध्यसिद्ध्योः समो भूत्वा समत्वं योग उच्यते ॥ २.४८ ॥
ಧನಂಜಯ, ಯೋಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿ, ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ತೊರೆದು, ಯಶಸ್ಸು ಸೋಲುಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಚಿತ್ತನಾಗಿ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡು. ಈ ಸಮತ್ವವೇ ಯೋಗ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.
2.49
दूरेण ह्यवरं कर्म बुद्धियोगाद्धनञ्जय ।
बुद्धौ शरणमन्विच्छ कृपणाः फलहेतवः ॥ २.४९ ॥
ಧನಂಜಯ, ಫಲಕ್ಕಾಗಿ ಮಾಡುವ ಕರ್ಮ ಬುದ್ಧಿಯೋಗಕ್ಕಿಂತ ಬಹಳ ಕೀಳು. ಬುದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆ. ಫಲವನ್ನೇ ಹೇತುವಾಗಿ ಹೊಂದಿದವರು ದೀನರು.
2.50
बुद्धियुक्तो जहातीह उभे सुकृतदुष्कृते ।
तस्माद्योगाय युज्यस्व योगः कर्मसु कौशलम् ॥ २.५० ॥
ಬುದ್ಧಿಯುಕ್ತನು ಈ ಜೀವನದಲ್ಲೇ ಪುಣ್ಯಪಾಪಗಳೆರಡನ್ನೂ ತೊರೆಯುತ್ತಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಯೋಗದಲ್ಲಿ ತೊಡಗು: ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಕೌಶಲವೇ ಯೋಗ.
2.51
कर्मजं बुद्धियुक्ता हि फलं त्यक्त्वा मनीषिणः ।
जन्मबन्धविनिर्मुक्ताः पदं गच्छन्त्यनामयम् ॥ २.५१ ॥
ಬುದ್ಧಿಯುಕ್ತರಾದ ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಕರ್ಮದಿಂದ ಹುಟ್ಟುವ ಫಲವನ್ನು ತೊರೆದು, ಜನ್ಮಬಂಧದಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗಿ, ದುಃಖರಹಿತ ಪದವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.
2.52
यदा ते मोहकलिलं बुद्धिर्व्यतितरिष्यति ।
तदा गन्तासि निर्वेदं श्रोतव्यस्य श्रुतस्य च ॥ २.५२ ॥
ನಿನ್ನ ಬುದ್ಧಿ ಮೋಹವೆಂಬ ಕೆಸರನ್ನು ದಾಟಿದಾಗ, ಕೇಳಿದುದರ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಕೇಳಬೇಕಾದುದರ ಬಗ್ಗೆ ನೀನು ವೈರಾಗ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದುವೆ.
2.53
श्रुतिविप्रतिपन्ना ते यदा स्थास्यति निश्चला ।
समाधावचला बुद्धिस्तदा योगमवाप्स्यसि ॥ २.५३ ॥
ವಿರೋಧಾತ್ಮಕ ಬೋಧನೆಗಳಿಂದ ಗೊಂದಲಗೊಂಡಿರುವ ನಿನ್ನ ಬುದ್ಧಿ ಸಮಾಧಿಯಲ್ಲಿ ಅಚಲವಾಗಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಂತಾಗ, ನೀನು ಯೋಗವನ್ನು ಪಡೆಯುವೆ.
2.54
स्थितप्रज्ञस्य का भाषा समाधिस्थस्य केशव ।
स्थितधीः किं प्रभाषेत किमासीत व्रजेत किम् ॥ २.५४ ॥
ಅರ್ಜುನ ಹೇಳಿದನು: ಕೇಶವ, ಸಮಾಧಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾದ ಸ್ಥಿತಪ್ರಜ್ಞನ ಲಕ್ಷಣವೇನು? ಅವನು ಹೇಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾನೆ, ಹೇಗೆ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ, ಹೇಗೆ ನಡೆಯುತ್ತಾನೆ?
2.55
प्रजहाति यदा कामान् सर्वान् पार्थ मनोगतान् ।
आत्मन्येवात्मना तुष्टः स्थितप्रज्ञस्तदोच्यते ॥ २.५५ ॥
ಭಗವಂತ ಹೇಳಿದನು: ಪಾರ್ಥ, ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಏಳುವ ಎಲ್ಲ ಕಾಮನೆಗಳನ್ನೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತೊರೆದು, ಆತ್ಮದಿಂದ ಆತ್ಮದಲ್ಲೇ ತೃಪ್ತನಾದಾಗ, ಅವನು ಸ್ಥಿತಪ್ರಜ್ಞನೆನಿಸುತ್ತಾನೆ.
2.56
दुःखेष्वनुद्विग्नमनाः सुखेषु विगतस्पृहः ।
वीतरागभयक्रोधः स्थितधीर्मुनिरुच्यते ॥ २.५६ ॥
ದುಃಖಗಳಲ್ಲಿ ಕಲಕದ ಮನಸ್ಸುಳ್ಳವನು, ಸುಖಗಳಲ್ಲಿ ಹಂಬಲವಿಲ್ಲದವನು, ರಾಗ ಭಯ ಕ್ರೋಧಗಳಿಲ್ಲದವನು ಸ್ಥಿರಬುದ್ಧಿಯ ಮುನಿ ಎನಿಸುತ್ತಾನೆ.
2.57
यः सर्वत्रानभिस्नेहस्तत्तत्प्राप्य शुभाशुभम् ।
नाभिनन्दति न द्वेष्टि तस्य प्रज्ञा प्रतिष्ठिता ॥ २.५७ ॥
ಎಲ್ಲೆಡೆ ಆಸಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದೆ, ಶುಭಾಶುಭಗಳನ್ನು ಪಡೆದಾಗ ಸಂತೋಷಿಸದೆ ದ್ವೇಷಿಸದೆ ಇರುವವನ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
2.58
यदा संहरते चायं कूर्मोऽङ्गानीव सर्वशः ।
इन्द्रियाणीन्द्रियार्थेभ्यस्तस्य प्रज्ञा प्रतिष्ठिता ॥ २.५८ ॥
ಆಮೆ ತನ್ನ ಅಂಗಗಳನ್ನು ಒಳಸೆಳೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ವಿಷಯಗಳಿಂದ ಎಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದ ಹಿಂತೆಗೆದಾಗ, ಅವನ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
2.59
विषया विनिवर्तन्ते निराहारस्य देहिनः ।
रसवर्जं रसोऽप्यस्य परं दृष्ट्वा निवर्तते ॥ २.५९ ॥
ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸದ ದೇಹಿಯಿಂದ ವಿಷಯಗಳು ದೂರಾಗುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ರುಚಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. ಪರಮಾತ್ಮನನ್ನು ಕಂಡಾಗ ಆ ರುಚಿಯೂ ತೊಲಗುತ್ತದೆ.
2.60
यततो ह्यपि कौन्तेय पुरुषस्य विपश्चितः ।
इन्द्रियाणि प्रमाथीनि हरन्ति प्रसभं मनः ॥ २.६० ॥
ಕೌಂತೇಯ, ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿರುವ ವಿವೇಕಿಯ ಮನಸ್ಸನ್ನೂ ಪ್ರಬಲವಾದ ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಸೆಳೆದೊಯ್ಯುತ್ತವೆ.
2.61
तानि सर्वाणि संयम्य युक्त आसीत मत्परः ।
वशे हि यस्येन्द्रियाणि तस्य प्रज्ञा प्रतिष्ठिता ॥ २.६१ ॥
ಎಲ್ಲ ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನೂ ನಿಗ್ರಹಿಸಿ, ನನ್ನಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸಿಟ್ಟು, ಯೋಗಯುಕ್ತನಾಗಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಯಾರ ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ವಶದಲ್ಲಿವೆಯೋ ಅವನ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
2.62
ध्यायतो विषयान्पुंसः सङ्गस्तेषूपजायते ।
सङ्गात् संजायते कामः कामात्क्रोधोऽभिजायते ॥ २.६२ ॥
ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುವ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಕಾಮನೆ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ; ಕಾಮನೆಯಿಂದ ಕ್ರೋಧ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ.
2.63
क्रोधाद्भवति संमोहः संमोहात्स्मृतिविभ्रमः ।
स्मृतिभ्रंशाद् बुद्धिनाशो बुद्धिनाशात्प्रणश्यति ॥ २.६३ ॥
ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಮೋಹ; ಮೋಹದಿಂದ ಸ್ಮೃತಿಭ್ರಮೆ; ಸ್ಮೃತಿನಾಶದಿಂದ ಬುದ್ಧಿನಾಶ; ಬುದ್ಧಿನಾಶದಿಂದ ಮನುಷ್ಯ ಪತನಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.
2.64
रागद्वेषवियुक्तैस्तु विषयानिन्द्रियैश्चरन् ।
आत्मवश्यैर्विधेयात्मा प्रसादमधिगच्छति ॥ २.६४ ॥
ಆದರೆ ಆತ್ಮನಿಗ್ರಹಿಯು, ರಾಗದ್ವೇಷಗಳಿಲ್ಲದ, ತನ್ನ ವಶದಲ್ಲಿರುವ ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಂದ ವಿಷಯಗಳ ನಡುವೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾ ಪ್ರಸನ್ನತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
2.65
प्रसादे सर्वदुःखानां हानिरस्योपजायते ।
प्रसन्नचेतसो ह्याशु बुद्धिः पर्यवतिष्ठते ॥ २.६५ ॥
ಪ್ರಸನ್ನತೆಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ದುಃಖಗಳೂ ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ; ಪ್ರಸನ್ನಚಿತ್ತನ ಬುದ್ಧಿ ಬೇಗನೆ ಸ್ಥಿರವಾಗುತ್ತದೆ.
2.66
नास्ति बुद्धिरयुक्तस्य न चायुक्तस्य भावना ।
न चाभावयतः शान्तिरशान्तस्य कुतः सुखम् ॥ २.६६ ॥
ಅಯುಕ್ತನಿಗೆ ಬುದ್ಧಿಯಿಲ್ಲ, ಭಾವನೆಯಿಲ್ಲ. ಭಾವನೆಯಿಲ್ಲದವನಿಗೆ ಶಾಂತಿಯಿಲ್ಲ; ಶಾಂತಿಯಿಲ್ಲದವನಿಗೆ ಸುಖ ಎಲ್ಲಿ?
2.67
इन्द्रियाणां हि चरतां यन्मनोऽनुविधीयते ।
तदस्य हरति प्रज्ञां वायुर्नावमिवाम्भसि ॥ २.६७ ॥
ಸಂಚರಿಸುವ ಇಂದ್ರಿಯಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದನ್ನು ಮನಸ್ಸು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತದೆಯೋ, ಅದು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ದೋಣಿಯನ್ನು ಗಾಳಿ ಸೆಳೆಯುವಂತೆ, ಅವನ ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ.
2.68
तस्माद्यस्य महाबाहो निगृहीतानि सर्वशः ।
इन्द्रियाणीन्द्रियार्थेभ्यस्तस्य प्रज्ञा प्रतिष्ठिता ॥ २.६८ ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ಮಹಾಬಾಹು, ಯಾರ ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ವಿಷಯಗಳಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆಯೋ, ಅವನ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
2.69
या निशा सर्वभूतानां तस्यां जागर्ति संयमी ।
यस्यां जाग्रति भूतानि सा निशा पश्यतो मुनेः ॥ २.६९ ॥
ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಯಾವುದು ರಾತ್ರಿಯೋ ಅದರಲ್ಲಿ ಸಂಯಮಿ ಎಚ್ಚರವಾಗಿರುತ್ತಾನೆ; ಜೀವಿಗಳು ಯಾವುದರಲ್ಲಿ ಎಚ್ಚರವಾಗಿರುತ್ತವೆಯೋ ಅದು ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಕಾಣುವ ಮುನಿಗೆ ರಾತ್ರಿ.
2.70
आपूर्यमाणमचलप्रतिष्ठं ।
समुद्रमापः प्रविशन्ति यद्वत् ।
तद्वत्कामा यं प्रविशन्ति सर्वे ।
स शान्तिमाप्नोति न कामकामी ॥ २.७० ॥
ತುಂಬುತ್ತಲೇ ಇದ್ದರೂ ಆಳದಲ್ಲಿ ಅಚಲವಾಗಿರುವ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ನದಿಗಳು ಸೇರುವಂತೆ, ಕಾಮನೆಗಳೆಲ್ಲ ಯಾರಲ್ಲಿ ಸೇರುತ್ತವೆಯೋ ಅವನೇ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಕಾಮನೆಗಳನ್ನು ಬಯಸುವವನಲ್ಲ.
2.71
विहाय कामान्यः सर्वान्पुमांश्चरति निःस्पृहः ।
निर्ममो निरहंकारः स शांतिमधिगच्छति ॥ २.७१ ॥
ಎಲ್ಲ ಕಾಮನೆಗಳನ್ನೂ ತೊರೆದು, ಹಂಬಲವಿಲ್ಲದೆ, ಮಮಕಾರವಿಲ್ಲದೆ, ಅಹಂಕಾರವಿಲ್ಲದೆ ಸಂಚರಿಸುವ ಮನುಷ್ಯ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
2.72
एषा ब्राह्मी स्थितिः पार्थ नैनां प्राप्य विमुह्यति ।
स्थित्वाऽस्यामन्तकालेऽपि ब्रह्मनिर्वाणमृच्छति ॥ २.७२ ॥
ಪಾರ್ಥ, ಇದೇ ಬ್ರಾಹ್ಮೀಸ್ಥಿತಿ. ಇದನ್ನು ಪಡೆದವನು ಮತ್ತೆ ಮೋಹಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಅಂತ್ಯಕಾಲದಲ್ಲೂ ಇದರಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿ ಬ್ರಹ್ಮನಿರ್ವಾಣವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.