यजुर्वेद · अध्याय 11

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

शब्दार्थांसह वाचा

11.1

युञ्जानः प्रथमं मनस् तत्वाय सविता धियम् ।
अग्नेर् ज्योतिर् निचाय्य पृथिव्या ऽ अध्य् आभरत् ॥ ११.१ ॥

प्रथम मनाला योजून सविता सत्यासाठी बुद्धी योजतो. अग्नीचे तेज संचित करून त्याने ते पृथ्वीवर आणले.

11.2

युक्तेन मनसा वयं देवस्य सवितुः सवे ।
स्वर्ग्याय शक्त्या ॥ ११.२ ॥

योजित मनाने आम्ही देव सविताच्या प्रेरणेत (आहोत). स्वर्गप्राप्तीसाठी, शक्तीसाठी.

11.3

युक्त्वाय सविता देवान्त् स्वर्यतो धिया दिवम् ।
बृहज् ज्योतिः करिष्यतः सविता प्र सुवाति तान् ॥ ११.३ ॥

सविताने देवांना योजून, बुद्धीने स्वर्गाकडे जाणाऱ्यांना आकाशाकडे पाठवले. महान तेज निर्माण करणाऱ्यांना सविता प्रेरित करतो.

11.4

युञ्जते मन ऽ उत युञ्जते धियो विप्रा विप्रस्य बृहतो विपश्चितः ।
वि होत्रा दधे वयुनाविद् एक ऽ इन् मही देवस्य सवितुः परिष्टुतिः ॥ ११.४ ॥

विप्र मनाला योजतात; बुद्धींनाही योजतात, महान ज्ञानी विप्रासाठी. होत्यांनी विविध प्रकारे त्यांना धारण केले; मार्ग जाणणारा एकच आहे. देव सविताची ही महान स्तुती आहे.

11.5

युजे वां ब्रह्म पूर्व्यं नमोभिर् वि श्लोक ऽ एतु पथ्येव सूरेः ।
शृण्वन्तु विश्वे ऽ अमृतस्य पुत्रा ऽ आ ये धामानि दिव्यानि तस्थुः ॥ ११.५ ॥

तुम्हा दोघांसाठी प्राचीन ब्रह्माला नमस्कारासह योजतो. सूरीच्या मार्गाप्रमाणे स्तुती विशेषतः पोहोचो. दिव्य धामांत स्थित असलेले अमृताचे सर्व पुत्र ऐकोत.

11.6

यस्य प्रयाणम् अन्व् अन्य ऽ इद् ययुर् देवा देवस्य महिमानम् ओजसा ।
यः पार्थिवानि विममे स ऽ एतशो रजासि देवः सविता महित्वना ॥ ११.६ ॥

ज्याच्या प्रयाणामागे इतर देवही गेले; देवाचे महिमा व सामर्थ्य पाहून; पृथ्वीवरील वस्तू मोजणारा, तो वेगवान सविता देव आपल्या महिम्याने लोक मोजतो.

11.7

देव सवितः प्र सुव यज्ञं प्र सुव यज्ञपतिं भगाय ।
दिव्यो गन्धर्वः केतपूः केतं नः पुनातु वाचस् पतिर् वाचं नः स्वदतु ॥ ११.७ ॥

हे सविता देवा! यज्ञाला पुढे प्रेरित कर; यज्ञपतीला समृद्धीसाठी पुढे प्रेरित कर. दिव्य गंधर्व, ज्ञान शुद्ध करणारा, आमचे ज्ञान पवित्र करो; वाचेचा पती आमची वाणी गोड करो.

11.8

इमं नो देव सवितर् यज्ञं प्र णय देवाव्यꣳ सखिविदꣳ सत्राजितं धनजितꣳ स्वर्जितम् ।
ऋचा स्तोमꣳ समर्धय गायत्रेण रथन्तरं बृहद् गायत्रवर्तनि स्वाहा ॥ ११.८ ॥

हे सविता देवा! देवांनी रक्षिलेला, मित्र मिळवून देणारा, युद्धांत विजय, धनविजय व स्वर्गविजय देणारा हा यज्ञ पुढे ने. ऋचेने स्तोम समृद्ध कर; गायत्री छंदाने रथंतर व बृहत् (समृद्ध कर); गायत्र मार्गात फिरत. स्वाहा.

11.9

देवस्य त्वा सवितुः प्रसवे ऽश्विनोर् बाहुभ्यां पूष्णो हस्ताभ्याम् ।
आ ददे गायत्रेण छन्दसाङ्गिरस्वत् पृथिव्याः सधस्थाद् अग्निं पुरीष्यम् अङ्गिरस्वद् आ भर त्रैष्टुभेन छन्दसाङ्गिरस्वत् ॥ ११.९ ॥

सविता देवाच्या प्रेरणेने, अश्विनींच्या बाहूंनी, पूषनच्या हातांनी मी तुला घेतो. गायत्री छंदाने, अंगिरसांप्रमाणे, पृथ्वीच्या आसनातून पुरीष्य अग्नी मी घेतो; त्रिष्टुप् छंदाने, अंगिरसांप्रमाणे, तो आण.

11.10

अभ्रिर् असि नार्य् असि त्वया वयम् अग्निꣳ शकेम खनितुꣳ सधस्थ आ जागतेन छन्दसाङ्गिरस्वत् ॥ ११.१० ॥

तू खोदणारा फावडा आहेस; तू स्त्री आहेस. तुझ्या साहाय्याने आम्ही एकाच जागी अग्नी खणून मिळवू शकतो. जगती छंदाने, अंगिरसांप्रमाणे.

11.11

हस्त ऽ आधाय सविता बिभ्रद् अभ्रिꣳ हिरण्ययीम् ।
अग्नेर् ज्योतिर् निचाय्य पृथिव्या ऽ अध्य् आ भर ।
आनुष्टुभेन छन्दसाङ्गिरस्वत् ॥ ११.११ ॥

सविता हातात धरून सोनेरी फावडा धारण करून, अग्नीचा प्रकाश गोळा करून पृथ्वीवरून आण. अनुष्टुप छंदाने, अंगिरसांप्रमाणे.

11.12

प्रतूर्तं वाजिन्न् आ द्रव वरिष्ठाम् अनु सम्वतम् ।
दिवि ते जन्म परमम् अन्तरिक्षे तव नाभिः पृथिव्याम् अधि योनिर् इत् ॥ ११.१२ ॥

हे वाजी, वेगाने पुढे जा; श्रेष्ठ संवताकडे धाव. द्युलोकात तुझा परम जन्म; अंतरिक्षात तुझी नाभी; पृथ्वीवर तुझी योनी.

11.13

युञ्जाथाꣳ रासभं युवम् अस्मिन् यामे वृषण्वसू ।
अग्निं भरन्तम् अस्मयुम् ॥ ११.१३ ॥

या प्रवासात तुम्ही दोघे गाढव जुंपा, हे वृषण्वसूंनो. अग्नी वाहणाऱ्या, आमची इच्छा करणाऱ्याला.

11.14

योगे-योगे तवस्तरं वाजे-वाजे हवामहे ।
सखाय ऽ इन्द्रमूतये ॥ ११.१४ ॥

प्रत्येक योगात, अधिक बलवानाला प्रत्येक वाजात आम्ही बोलावतो. हे मित्रांनो, संरक्षणासाठी इंद्राला (बोलवा).

11.15

प्रतूर्वन्न् एह्य् अवक्रामन्न् अशस्तो रुद्रस्य गाणपत्यं मयोभूर् एहि ।
उर्व् अन्तरिक्षं वीहि ।
स्वस्तिगव्यूतिर् अभयानि कृण्वन् पूष्णा सयुजा सह ॥ ११.१५ ॥

पुढे येत, हानी न होता येथे ये; रुद्राच्या गणपतित्वात. कल्याण देणाऱ्या, ये. विस्तीर्ण अंतरिक्षात संचार कर. कल्याणकारी मार्गाने, अभय देत, पूषनसह एकत्र जुंपलेला.

11.16

पृथिव्याः सधस्थाद् अग्निं पुरीष्यम् अङ्गिरस्वद् आ भर ।
अग्निं पुरीष्यम् अङ्गिरस्वद् अच्छेमः ।
ऽ अग्निं पुरीष्यम् अङ्गिरस्वद् भरिष्यामः ॥ ११.१६ ॥

पृथ्वीच्या सधस्थातून अङ्गिरसांप्रमाणे पुरीष्य अग्नीला आण. अङ्गिरसांप्रमाणे पुरीष्य अग्नीकडे आम्ही जातो. अङ्गिरसांप्रमाणे पुरीष्य अग्नीला आम्ही आणू.

11.17

अन्व् अग्निर् उषसाम् अग्रम् अख्यद् अन्व् अहानि प्रथमो जातवेदाः ।
अनु सूर्यस्य पुरुत्रा च रश्मीन् अनु द्यावापृथिवी ऽ आ ततन्थ ॥ ११.१७ ॥

उषांमध्ये अग्रणी अग्नीने पाहिले. पहिला जातवेदा अग्नी दिवसांच्या मागोमाग. सूर्याच्या अनेक किरणांच्या मागोमाग, द्यावापृथिवीला त्याने विस्तारले.

11.18

आगत्य वाज्य् अध्वानꣳ सर्वा मृधो विधूनुते ।
अग्निꣳ सधस्थे महति चक्षुषा नि चिकीषते ॥ ११.१८ ॥

वाजी मार्गात येऊन सर्व शत्रूंना झटकून टाकतो. महान सधस्थात अग्नीला डोळ्यांनी खाली स्थापण्याची इच्छा करतो.

11.19

आक्रम्य वाजिन् पृथिवीम् अग्निम् इच्छ रुचा त्वम् ।
भूम्या वृक्त्वाय नो ब्रूहि यतः खनेम तं वयम् ॥ ११.१९ ॥

हे वाजी, पृथ्वीवर पाऊल ठेवून, तेजाने अग्नीचा शोध घे. भूमी खणण्यासाठी आम्हाला सांग, कोठून आम्ही तो खणावा.

11.20

द्यौस् ते पृष्ठं पृथिवी सधस्थम् आत्मान्तरिक्षꣳ समुद्रो योनिः ।
विख्याय चक्षुषा त्वम् अभि तिष्ठ पृतन्यतः ॥ ११.२० ॥

द्यौ तुझी पाठ, पृथ्वी सधस्थ, अंतरिक्ष आत्मा, समुद्र योनी. डोळ्यांनी पाहून, तू शत्रुसैन्यांसमोर उभा राहा.

11.21

उत् क्राम महते सौभगायास्माद् आस्थानाद् द्रविणोदा वाजिन् ।
वयꣳ स्याम सुमतौ पृथिव्या ऽ अग्निं खनन्त ऽ उपस्थे ऽ अस्याः ॥ ११.२१ ॥

महान सौभाग्यासाठी या आसनावरून उठ, हे द्रविणोदा वाजिन्. पृथ्वीच्या कृपेत आम्ही राहू, तिच्या मांडीत अग्नीचे खनन करीत.

11.22

उद् अक्रमीद् द्रविणोदा वाज्य् अर्वाकः सु लोकꣳ सुकृतं पृथिव्याम् ।
ततः खनेम सुप्रतीकम् अग्निꣳ स्वो रुहाणा ऽ अधि नाकम् उत्तमम् ॥ ११.२२ ॥

द्रविणोदा वाजी इकडे आला आहे, पृथ्वीवर सुकृताच्या चांगल्या लोकात. तेथून सुंदर मुखाच्या अग्नीचे खनन करू, स्वर्गात चढत, परम नाकावर.

11.23

आ त्वा जिघर्मि मनसा घृतेन प्रतिक्षियन्तं भुवनानि विश्वा ।
पृथुं तिरश्चा वयसा बृहन्तं व्यचिष्ठम् अन्नै रभसं दृशानम् ॥ ११.२३ ॥

मनाने आणि तुपाने मी तुला येथे प्रज्वलित करतो, सर्व लोकांत वसणाऱ्या तुला. विशाल, आडवा पसरलेला, बलाने महान, अत्यंत व्यापक, अन्नांनी युक्त, वेगवान आणि दर्शनीय.

11.24

आ विश्वतः प्रत्यञ्चं जिघर्म्य् अरक्षसा मनसा तज् जुषेत ।
मर्यश्री स्पृहयद्वर्णो ऽ अग्निर् नाभिमृशे तन्वा जर्भुराणः ॥ ११.२४ ॥

सर्व दिशांकडून समोरासमोर वळलेल्या तुला, राक्षसरहित मनाने तुपाने मी प्रज्वलित करतो; ते त्याला आवडो. माणसासारखी शोभा असलेल्या, इच्छित वर्णाच्या अग्नी, मी नाभीला माझ्या शरीराने स्पर्श करतो, तेजस्वी होत.

11.25

परि वाजपतिः कविर् अग्निर् हव्यान्य् अक्रमीत् ।
दधद् रत्नानि दाशुषे ॥ ११.२५ ॥

बलाचा स्वामी, कवी अग्नी हविर्द्रव्यांभोवती फिरला. यजमानाला रत्ने देत.

11.26

परि त्वाग्ने पुरं वयं विप्रꣳ सहस्य धीमहि ।
धृषद्वर्णं दिवे-दिवे हन्तारं भङ्गुरावताम् ॥ ११.२६ ॥

हे अग्नि, आम्ही तुझ्या सभोवती, शक्तीची प्रेरणा देणाऱ्या विप्राचे ध्यान करतो; तो दिवसेंदिवस निर्भय वर्णाचा आणि वाकड्या शत्रूंचा संहारक आहे.

11.27

त्वम् अग्ने द्युभिस् त्वम् आशुशुक्षणिस् त्वम् अद्भ्यस् त्वम् अश्मनस् परि ।
त्वं वनेभ्यस् त्वम् ओषधीभ्यस् त्वं नृणां नृपते जायसे शुचिः ॥ ११.२७ ॥

हे अग्नि, तू दिवसांपासून; तू वेगाने प्रज्वलित होणारा; तू पाण्यातून, तू दगडातून. तू वनांतून, तू औषधींतून; हे मनुष्यांच्या राजा, पवित्र होऊन तू मनुष्यांत जन्मतोस.

11.28

देवस्य त्वा सवितुः प्रसवेऽश्विनोर् बाहुभ्यां पूष्णो हस्ताभ्याम् ।
पृथिव्याः सधस्थाद् अग्निं पुरीष्यम् अङ्गिरस्वत् खनामि ।
ज्योतिष्मन्तं त्वाग्ने सुप्रतीकम् अजस्रेण भानुना दीद्यतम् ।
शिवं प्रजाभ्यो ऽहिꣳसन्तं पृथिव्या सधस्थाद् अग्निं पुरीष्यम् अङ्गिरस्वत् खनामः ॥ ११.२८ ॥

सविता देवाच्या प्रेरणेने, अश्विनांच्या बाहूंनी, पूषाच्या हातांनी मी तुला खोदतो. पृथ्वीच्या सामान्य आसनातून, अंगिरसांप्रमाणे, खड्ड्यास योग्य अग्नी मी खोदतो. हे अग्नी, ज्योतिर्मय, सुंदर रूपाच्या तुला अक्षय प्रकाशाने चमकणारा (म्हणून मी खोदतो). प्रजांसाठी कल्याणकारी, अहिंसक अग्नीला पृथ्वीच्या आसनातून, अंगिरसांप्रमाणे, आम्ही खोदतो.

11.29

अपां पृष्ठम् असि योनिर् अग्नेः समुद्रम् अभितः पिन्वमानम् ।
वर्धमानो महाꣳ२ऽ आ च पुष्करे दिवो मात्रया वरिम्णा प्रथस्व ॥ ११.२९ ॥

तू पाण्याची पाठ आहेस; अग्नीची योनी; सर्व बाजूंनी उसळणाऱ्या समुद्रासारखा. वाढत, महान होऊन, पुष्करापर्यंत, स्वर्गाच्या मापाने व विस्ताराने पसर.

11.30

शर्म च स्थो वर्म च स्थो ऽच्छिद्रे बहुले ऽ उभे ।
व्यचस्वती सं वसाथां भृतम् अग्निं पुरीष्यम् ॥ ११.३० ॥

तुम्ही दोघे आश्रय आणि कवच आहात; तुम्ही दोघे छिद्ररहित आणि विशाल आहात. विस्तृत होऊन एकत्र राहा; पोषक अग्नीला धारण करा.

11.31

संवसाथा स्वर्विदा समीची ऽ उरसा त्मना ।
अग्निम् अन्तर् भरिष्यन्ती ज्योतिष्मन्तम् अजस्रम् इत् ॥ ११.३१ ॥

एकत्र वसणाऱ्या, स्वर्गप्रकाश मिळवणाऱ्या, एकत्र चालणाऱ्या, विशाल वक्षःस्थळ आणि आत्म्याने, अग्नीला आत धारण करत, सदैव तेजस्वी व्हा.

11.32

पुरीष्यो सि विश्वभरा ऽ अथर्वा त्वा प्रथमो निर् अमन्थद् अग्ने ।
त्वाम् अग्ने पुष्कराद् अध्य् अथर्वा निर् अमन्थत ।
मूर्ध्नो विश्वस्य वाघतः ॥ ११.३२ ॥

तू पुरीष्य आहेस, सर्वांना धारण करणारा आहेस. अथर्वाने प्रथम तुला मंथून काढले, हे अग्ने. हे अग्ने, अथर्वाने पुष्करातून वरून तुला मंथून काढले. सर्वांच्या मस्तकातून, ऋत्विजाच्या.

11.33

तम् उ त्वा दध्यङ्ङ् ऋषिः पुत्र ऽ ईधे अथर्वणः ।
वृत्रहणं पुरंदरम् ॥ ११.३३ ॥

त्या तुला दध्यङ् ऋषी, अथर्वाचा पुत्र, याने प्रज्वलित केले. वृत्रहन्ता, पुरंदर तू.

11.34

तम् उ त्वा पाथ्यो वृषा समीधे दस्युहन्तमम् ।
धनंजयꣳ रणे-रणे ॥ ११.३४ ॥

त्या तुला जलस्थ वृषाने प्रज्वलित केले — दस्यूंचा सर्वात मोठा संहारक, धनंजय, प्रत्येक युद्धात.

11.35

सीद होतः स्व ऽ उ लोके चिकित्वान् सादया यज्ञꣳ सुकृतस्य योनौ ।
देवावीर् देवान् हविषा यजास्य् अग्ने बृहद् यजमाने वयो धाः ॥ ११.३५ ॥

होत्या, तुझ्याच स्थानी बस; ज्ञानी होऊन सुकृताच्या उगमस्थानी यज्ञ स्थापित कर. देवांचा रक्षक, हविर्द्रव्याने देवांचे यजन कर, हे अग्ने. यजमानाला महान जीवनशक्ती दे.

11.36

नि होता होतृषदने विदानस् त्वेषो दीदिवाꣳ२ ऽ असदत् सुदक्षः ।
अदब्धव्रतप्रमतिर् वसिष्ठः सहस्रम्भरः शुचिजिह्वो ऽ अग्निः ॥ ११.३६ ॥

होत्याच्या आसनावर ज्ञानी, तेजस्वी, तेजोमय, कुशल अग्नी बसले. अखंड व्रत आणि दृढ बुद्धी असलेले वसिष्ठ, सहस्रांना धारण करणारे, शुद्धजिव्ह अग्नी.

11.37

सꣳ सीदस्व महाꣳ२ ऽ असि शोचस्व देववीतमः ।
वि धूमम् ऽ अग्ने अरुषं मियेध्य सृज प्रशस्त दर्शतम् ॥ ११.३७ ॥

बस, तू महान आहेस. देवांना अत्यंत प्रिय असलेल्या अग्नी, प्रकाशित हो. हे अग्नी, यज्ञयोग्य, तांबडा धूर पसरव, प्रशंसित आणि सुंदर रूपाने.

11.38

अपो देवीर् उपसृज मधुमतीर् अयक्ष्माय प्रजाभ्यः ।
तासाम् आस्थानाद् उज् जिहताम् ओषधयः सुपिप्पलाः ॥ ११.३८ ॥

हे दिव्य जलांनो, मधुर जल पाठवा, प्रजेच्या निरोगीपणासाठी. त्यांच्या स्थानातून औषधी वर उगवोत, उत्तम फळांसह.

11.39

सं ते वायुर् मातरिश्वा दधातूत्तानाया हृदयं यद् विकस्तम् ।
यो देवानां चरसि प्राणथेन कस्मै देव वषड् अस्तु तुभ्यम् ॥ ११.३९ ॥

तुझ्यासाठी वायू मातरिश्वा एकत्र धारण करो, उत्तानपात्राचे फुटलेले हृदय. देवांमध्ये संचार करणारा तू, प्राणाने — हे देवा, कोणासाठी वषट् होवो, तुझ्यासाठीच.

11.40

सुजातो ज्योतिषा सह शर्म वरूथम् आसदत् स्वः ।
वासो ऽ अग्ने विश्वरूपꣳ संव्ययस्व विभावसो ॥ ११.४० ॥

सुजात अग्नी प्रकाशासह आश्रय आणि कवच म्हणून स्वर्गात बसले. हे अग्नी, सर्वरूपी वस्त्र परिधान कर, हे प्रकाशदात्या.

11.41

उद् उ तिष्ठ स्वध्वरावा नो देव्या धिया ।
दृशे च भासा बृहता शुशुक्वनिर् आग्ने याहि सुशस्तिभिः ॥ ११.४१ ॥

उठ, हे सुयज्ञा, आमच्याकडे दिव्य बुद्धीने. दर्शनासाठी, महान प्रकाशाने प्रज्वलित होत, हे अग्नी, उत्तम स्तुतींसह ये.

11.42

ऊर्ध्व ऽ ऊ षु ण ऽ ऊतये तिष्ठा देवो न सविता ।
ऊर्ध्वो वाजस्य सनिता यद् अञ्जिभिर् वाघद्भिर् विह्वयामहे ॥ ११.४२ ॥

आमच्या रक्षणासाठी तू उंच उभा राहा, देव सवितृसारखा. अंजलींसह आणि वाघतांसह आम्ही तुला बोलावतो तेव्हा तू बलाचा उच्च दाता हो.

11.43

स जातो गर्भो ऽ असि रोदस्योर् अग्ने चारुर् विभृत ऽ ओषधीषु ।
चित्रः शिशुः परि तमास्य् अक्तून् प्र मातृभ्यो ऽ अधि कनिक्रदद् गाः ॥ ११.४३ ॥

हे अग्ने, तू द्यावापृथिवींच्या गर्भातून जन्मलास; सुंदर, औषधींमध्ये धारण केलेला आहेस. विचित्र बालकाप्रमाणे अंधारलेल्या रात्रींभोवती, मातांसाठी गायींवर तू गर्जतोस.

11.44

स्थिरो भव वीड्व् अङ्ग ऽ आशुर् भव वाज्य् अर्वन् ।
पृथुर् भव सुषदस् त्वम् अग्नेः पुरीषवाहणः ॥ ११.४४ ॥

स्थिर हो, वीड्वंग हो; हे वाजी अर्वन्, तू वेगवान हो. हे अग्नीचा पुरीषवाहन, उत्तम आसनावर विस्तीर्ण हो.

11.45

शिवो भव प्रजाभ्यो मानुषीभ्यस् त्वम् अङ्गिरः ।
मा द्यावापृथिवी ऽ अभि शोचीर् मान्तरिक्षं मा वनस्पतीन् ॥ ११.४५ ॥

हे अङ्गिरा, मानवी प्रजेसाठी तू कल्याणकारी हो. द्यावापृथिवींना जाळू नको; अंतरिक्षाला जाळू नको, वनस्पतींना जाळू नको.

11.46

प्रैतु वाजी कनिक्रदन् नानदद् रासभः पत्वा ।
भरन्न् अग्निं पुरीष्यं मा पाद्य् आयुषः पुरा ।
वृषाग्निं वृषणं भरन्न् अपां गर्भꣳ समुद्रियम् ।
अग्न ऽ आयाहि वीतये ॥ ११.४६ ॥

वाजी पुढे जावो, खिंकाळणारा व गर्जणारा गाढव; पायांनी अग्नी व पुरीष्य वाहत, आयुष्य संपण्यापूर्वी पाय न पडो. वृषा अग्नी, वृषण वाहत, पाण्याचा सागरी गर्भ वाहत. हे अग्ने, उपभोगासाठी ये.

11.47

ऋतꣳ सत्यम् ऋतꣳ सत्यम् ।
अग्निं पुरीष्यम् अङ्गिरस्वद् भरामः ।
ओषधयः प्रति मोदध्वम् अग्निम् एतꣳ शिवम् आयन्तम् अभ्य् अत्र युष्माः ।
व्यस्यन् विश्वा ऽ अनिरा ऽ अमीवा निषीदन् नो ऽ अप दुर्मतिं जहि ॥ ११.४७ ॥

ऋत आणि सत्य, ऋत आणि सत्य. अंगिरसांप्रमाणे पुरीष्य अग्नीला आणतो. हे औषधींनो, कल्याणकारी येणाऱ्या या अग्नीवर येथे आनंदित व्हा. सर्व अनिरा, अमीवा दूर करून आमच्यामध्ये बसून आमची दुर्मती नष्ट करा.

11.48

ओषधयः प्रति गृभ्णीत पुष्पवतीः सुपिप्पलाः ।
अयं वो गर्भ ऽ ऋत्वियः प्रत्नꣳ सधस्थम् आसदत् ॥ ११.४८ ॥

हे औषधींनो, फुले आणि उत्तम फळे असलेल्या तुम्ही (अग्नीला) स्वीकारा. तुमचा हा ऋतुयोग्य गर्भ (अग्नी) प्राचीन सधस्थानावर स्थिरावला आहे.

11.49

वि पाजसा पृथुना शोशुचानो बाधस्व द्विषो रक्षसो ऽ अमीवाः ।
सुशर्मणो बृहतः शर्मणि स्याम् अग्नेर् अहꣳ सुहवस्य प्रणीतौ ॥ ११.४९ ॥

तुझ्या महान सामर्थ्याने तेजाळत, द्वेषी राक्षसांना आणि अमीवांना दूर कर. सुहव अग्नीच्या प्रणयनात, महान आणि उत्तम आश्रयात मी राहो.

11.50

आपो हि ष्ठा मयोभुवस् ता न ऽ ऊर्जे दधातन ।
महे रणाय चक्षसे ॥ ११.५० ॥

हे जलांनो, तुम्ही खरोखर सुख देणारे आहात. ते जल, आम्हाला ऊर्जेसाठी, महान आनंदासाठी व दर्शनासाठी धारण करवा.

11.51

यो वः शिवतमो रसस् तस्य भाजयतेह नः ।
उशतीर् इव मातरः ॥ ११.५१ ॥

तुमचा जो सर्वात कल्याणकारी रस आहे, त्यात येथे आम्हाला भागीदार करा, प्रेम करणाऱ्या मातांप्रमाणे.

11.52

तस्मा ऽ अरं गमाम वो यस्य क्षयाय जिन्वथ ।
आपो जनयथा च नः ॥ ११.५२ ॥

ज्या रसासाठी तुम्ही आमच्या निवासाला व उन्नतीला प्रेरणा देता, त्या रसासाठी आम्ही तुमच्याकडे चांगल्या प्रकारे जाऊ. हे जल, आम्हाला उत्पन्न करा.

11.53

मित्रः सꣳसृज्य पृथिवीं भूमिं च ज्योतिषा सह ।
सुजातं जातवेदसम् अयक्ष्माय त्वा सꣳ सृजामि प्रजाभ्यः ॥ ११.५३ ॥

मित्राने पृथ्वी आणि भूमी प्रकाशासह एकत्र करून निर्माण केली. सुजात, जातवेदा (अग्नी), रोगमुक्तीसाठी आणि प्रजांसाठी मी तुला एकत्र करतो.

11.54

रुद्राः सꣳसृज्य पृथिवीं बृहज् ज्योतिः सम् ईधिरे ।
तेषां भानुर् अजस्र ऽ इच् छुक्रो देवेषु रोचते ॥ ११.५४ ॥

रुद्रांनी पृथ्वी एकत्र करून महान प्रकाश प्रज्वलित केला. त्यांची अखंड दीप्ती हीच तेजस्वी होऊन देवांमध्ये चमकते.

11.55

सꣳसृष्टा वसुभी रुद्रैर् धीरैः कर्मण्यां मृदम् ।
हस्ताभ्यां मृद्वीं कृत्वा सिनीवाली कृणोतु ताम् ॥ ११.५५ ॥

वसू, रुद्र आणि धीर जनांशी मिसळलेली कर्मयोग्य माती हातांनी मऊ करून सिनीवाली तिला आकार देवो.

11.56

सिनीवाली सुकपर्दा सुकुरीरा स्वौपशा ।
सा तुभ्यम् अदिते मह्योखां दधातु हस्तयोः ॥ ११.५६ ॥

सिनीवाली, सुंदर वेणी, सुंदर केशबंध आणि सुंदर पाश असलेली ती, हे महती अदिती, तुझ्यासाठी उखा दोन हातांत धारण करो.

11.57

उखां कृणोतु शक्त्या बाहुभ्याम् अदितिर् धिया ।
माता पुत्रं यथोपस्थे साग्निं बिभर्तु गर्भ ऽ आ ।
मखस्य शिरोऽसि ॥ ११.५७ ॥

अदितीने आपल्या शक्तीने व बुद्धीने बाहूंनी उखा तयार करो. आई मुलाला मांडीवर धरते तसे तिने गर्भात अग्नीला धारण करो. तू यज्ञाचे शिर आहेस.

11.58

वसवस् त्वा कृण्वन्तु गायत्रेण छन्दसाऽङ्गिरस्वद् ध्रुवासि पृथिव्यसि ।
धारया मयि प्रजा रायस्पोषं गौपत्यꣳ सुवीर्यꣳ सजातान् यजमानाय ।
रुद्रास् त्वा कृण्वन्तु त्रैष्टुभेन छन्दसाऽङ्गिरस्वद् ध्रुवास्य् अन्तरिक्षम् असि ।
धारया मयि प्रजाꣳ रायस्पोषं गौपत्यꣳ सुवीर्यꣳ सजातान् यजमानाय ।
आदित्यास् त्वा कृण्वन्तु जागतेन छन्दसाऽङ्गिरस्वद् ध्रुवासि द्यौर् असि ।
धारया मयि प्रजा रायस्पोषं गौपत्यꣳ सुवीर्यꣳ सजातान् यजमानाय ।
विश्वे त्वा देवा वैश्वानराः कृण्वन्त्व् आनुष्टुभेन छन्दसाङ्गिरस्वद् ध्रुवासि दिशोऽसि ।
धारया मयि प्रजा रायस्पोषं गौपत्यꣳ सुवीर्यꣳ सजातान् यजमानाय ॥ ११.५८ ॥

वसू तुला गायत्री छंदाने अंगिरसांप्रमाणे दृढ करोत; तू पृथिवी आहेस. धारणशक्तीने माझ्यात संतती, धनपुष्टी, गोसंपत्ती, उत्तम वीर्य आणि बांधव यजमानासाठी (स्थिर होवोत). रुद्र तुला त्रिष्टुप् छंदाने अंगिरसांप्रमाणे दृढ करोत; तू अंतरिक्ष आहेस. धारणशक्तीने माझ्यात संतती, धनपुष्टी, गोसंपत्ती, उत्तम वीर्य आणि बांधव यजमानासाठी (स्थिर होवोत). आदित्य तुला जगती छंदाने अंगिरसांप्रमाणे दृढ करोत; तू द्युलोक आहेस. धारणशक्तीने माझ्यात संतती, धनपुष्टी, गोसंपत्ती, उत्तम वीर्य आणि बांधव यजमानासाठी (स्थिर होवोत). विश्वेदेव आणि वैश्वानर तुला अनुष्टुप् छंदाने अंगिरसांप्रमाणे दृढ करोत; तू दिशा आहेस. धारणशक्तीने माझ्यात संतती, धनपुष्टी, गोसंपत्ती, उत्तम वीर्य आणि बांधव यजमानासाठी (स्थिर होवोत).

11.59

अदित्यै राम्नासि ।
अदितिष् टे बिलं गृभ्णातु ।
कृत्वाय सा महीम् उखां मृन्मयीं योनिम् अग्नये ।
पुत्रेभ्यः प्रायच्छद् अदितिः श्रपयान् इति ॥ ११.५९ ॥

अदितीसाठी तू सुखकर आहेस. अदिती तुझे छिद्र स्वीकारो. अग्नीसाठी मातीचे मोठे भांडे योनी करून अदितीने पुत्रांना दिले, की त्यांनी शिजवावे.

11.60

वसवस् त्वा धूपयन्तु गायत्रेण छन्दसाङ्गिरस्वत् ।
रुद्रास् त्वा धूपयन्तु त्रैष्टुभेन छन्दसाङ्गिरस्वत् ।
आदित्यास् त्वा धूपयन्तु जागतेन छन्दसाङ्गिरस्वत् ।
विश्वे त्वा देवा वैश्वानरा धूपयन्त्व् आनुष्टुभेन छन्दसाङ्गिरस्वत् ।
इन्द्रस् त्वा धूपयतु ।
वरुणस् त्वा धूपयतु ।
विष्णु त्वा धूपयतु ॥ ११.६० ॥

वसू तुला गायत्री छंदाने, अंगिरसांप्रमाणे, धूप देवोत. रुद्र तुला त्रिष्टुप् छंदाने धूप देवोत. आदित्य तुला जगती छंदाने धूप देवोत. विश्वेदेव व वैश्वानर तुला अनुष्टुप् छंदाने धूप देवोत. इंद्र तुला धूप देवो. वरुण तुला धूप देवो. विष्णू तुला धूप देवो.

11.61

अदितिष् ट्वा देवी विश्वदेव्यावती पृथिव्याः सधस्थे ऽ अङ्गिरस्वत् खनत्व् अवट ।
देवानाम् त्वा पत्नीर् देवीर् विश्वदेव्यावतीः पृथिव्याः सधस्थे ऽ अङ्गिरस्वद् दधतूखे ।
धिषणास् त्वा देवीर् विश्वदेव्यावतीः पृथिव्याः सधस्थे ऽ अङ्गिरस्वद् अभीन्धताम् उखे ।
वरूत्रीष् ट्वा देवीर् विश्वदेव्यावतीः पृथिव्याः सधस्थे ऽ अङ्गिरस्वच् छ्रपयन्तूखे ।
ग्नास् त्वा देवीर् विश्वदेव्यावतीः पृथिव्याः सधस्थे ऽ अङ्गिरस्वत् पचन्तूखे ।
जनयस् त्वाच्छिन्नपत्रा देवीर् विश्वदेव्यावतीः पृथिव्याः सधस्थे ऽ अङ्गिरस्वत् पचन्तूखे ॥ ११.६१ ॥

अदिती, विश्वदेवांसह असलेली देवी, पृथ्वीच्या सामायिक मांडीवर, अंगिरसांच्या रीतीने, तुझ्यासाठी खड्डा खणो. देवांच्या पत्नी, विश्वदेवांसह असलेल्या देवी, पृथ्वीच्या सामायिक मांडीवर, अंगिरसांच्या रीतीने, उखेत ठेवोत. धिषणा, विश्वदेवांसह असलेल्या देवी, पृथ्वीच्या सामायिक मांडीवर, अंगिरसांच्या रीतीने, उखेत अग्नी प्रज्वलित करोत. वरूत्री देवी, विश्वदेवांसह असलेल्या देवी, पृथ्वीच्या सामायिक मांडीवर, अंगिरसांच्या रीतीने, उखेत शिजवोत. ग्ना देवी, विश्वदेवांसह असलेल्या देवी, पृथ्वीच्या सामायिक मांडीवर, अंगिरसांच्या रीतीने, उखेत शिजवोत. जनय, अखंड पंखांच्या देवी, विश्वदेवांसह असलेल्या देवी, पृथ्वीच्या सामायिक मांडीवर, अंगिरसांच्या रीतीने, उखेत शिजवोत.