યજુર્વેદ · અધ્યાય 20
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
20.1
क्षत्रस्य योनिर् असि क्षत्रस्य नाभिर् असि ।
मा त्वा हिꣳसीन् मा मा हिꣳसीः ॥ २०.१ ॥
તું ક્ષત્ર (રાજશક્તિ)નું મૂળ છે; તું ક્ષત્રની નાભિ છે. કોઈ તને હાનિ ન કરે; તું મને હાનિ ન કરે.
20.2
नि षसाद घृतव्रतो वरुणः पस्त्यास्व् आ ।
साम्राज्याय सुक्रतुः ।
मृत्योः पाहि ।
विद्योत् पाहि ॥ २०.२ ॥
ઘૃતવ્રત વરુણ શુભ સંકલ્પે ગૃહમાં બેઠા; સામ્રાજ્ય માટે. મૃત્યુથી રક્ષા કર; વીજળીથી રક્ષા કર.
20.3
देवस्य त्वा सवितुः प्रसवेऽश्विनोर् बाहुभ्यां पूष्णो हस्ताभ्याम् ।
अश्विनोर् भैषज्येन तेजसे ब्रह्मवर्चसायाभि षिञ्चामि ।
सरस्वत्यै भैषज्येन वीर्यायान्नाद्यायाभि षिञ्चामि ।
इन्द्रस्येन्द्रियेण बलाय श्रियै यशसेऽभि षिञ्चामि ॥ २०.३ ॥
દેવ સવિતાની પ્રેરણાથી, અશ્વિનીકુમારોની ભુજાઓથી, પૂષનના હાથોથી હું તને અભિષેક કરું છું. અશ્વિનીકુમારોની ઔષધિથી તેજ અને બ્રહ્મવર્ચસ માટે અભિષેક કરું છું. સરસ્વતીની ઔષધિથી વીર્ય અને અન્ન માટે અભિષેક કરું છું. ઇન્દ્રની ઇન્દ્રિયશક્તિથી બળ, શ્રી અને યશ માટે અભિષેક કરું છું.
20.4
को ऽसि कतमो ऽसि कस्मै त्वा काय त्वा ।
सुश्लोक सुमङ्गल सत्यराजन् ॥ २०.४ ॥
તું કોણ છે, કયો છે? કોના માટે તને (અર્પું છું), કયા દેવ માટે તને? હે સુકીર્તિ, સુમંગલ, સત્યરાજા!
20.5
शिरो मे श्रीर् यशो मुखं त्विषिः केशाश् च श्मश्रूणि ।
राजा मे प्राणो ऽ अमृतꣳ सम्राट् चक्षुर् विराट् श्रोत्रम् ॥ २०.५ ॥
મારું માથું શ્રી છે; યશ મુખ છે; તેજ, વાળ અને દાઢી. રાજા મારો પ્રાણ, અમૃત છે; સમ્રાટ મારી આંખ; વિરાટ મારો કાન.
20.6
जिह्वा मे भद्रं वाङ् महो मनो मन्युः स्वराड् भामः ।
मोदाः प्रमोदा ऽ अङ्गुलीर् अङ्गानि मित्रं मे सहः ॥ २०.६ ॥
મારી જીભમાં કલ્યાણ હો, મારી વાણીમાં મહિમા હો. મારા મનમાં ઉત્સાહ અને તેજ હો; સ્વયંપ્રકાશિત દીપ્તિ હો. આનંદ અને ઉલ્લાસ મારી આંગળીઓમાં અને અંગોમાં હો; મિત્રમાં મારી સહનશક્તિ હો.
20.7
बाहू मे बलम् इन्द्रियꣳ हस्तौ मे कर्म वीर्यम् ।
आत्मा क्षत्रम् उरो मम ॥ २०.७ ॥
મારા બાહુઓમાં બળ અને ઇન્દ્રિયશક્તિ હો; મારા હાથોમાં કર્મ અને વીર્ય હો. મારા આત્મામાં ક્ષત્ર (શાસનશક્તિ) હો, અને મારી છાતીમાં પણ હો.
20.8
पृष्टीर् मे राष्ट्रम् उदरम् अꣳसौ ग्रीवाश् च श्रोणी ।
ऊरू ऽ अरत्नी जानुनी विशो मे ऽङ्गानि सर्वतः ॥ २०.८ ॥
મારી પીઠો રાષ્ટ્ર હો, મારું પેટ પણ એમ જ; ખભા, ગરદન અને કમરો પણ. મારી જાંઘો, કોણીઓ અને ઘૂંટણ હો; મારી પ્રજા સર્વત્ર મારાં અંગો હો.
20.9
नाभिर् मे चित्तं विज्ञानं पायुर् मे ऽपचितिर् भसत् ।
आनन्दनन्दाव् आण्डौ मे भगः सौभाग्यं पसः ।
जङ्घाभ्यां पद्भ्यां धर्मो ऽस्मि विशि राजा प्रतिष्ठितः ॥ २०.९ ॥
મારી નાભિ ચિત્ત અને વિજ્ઞાન હો; મારું ગુદ આદરનો આધાર હો. આનંદ અને નંદ મારા અંડ હો; મને ભગ અને સૌભાગ્ય, એ અંગ પણ હો. જંઘા અને પગ સાથે હું ધર્મ છું; પ્રજામાં રાજા તરીકે પ્રતિષ્ઠિત.
20.10
प्रति क्षत्रे प्रति तिष्ठामि राष्ट्रे प्रत्य् अश्वेषु प्रति तिष्ठामि गोषु ।
प्रत्य् अङ्गेषु प्रति तिष्ठाम्य् आत्मन् प्रति प्राणेषु क्षत्रे प्रति तिष्ठामि पुष्टे प्रति द्यावापृथिव्योः प्रति तिष्ठामि ॥ २०.१० ॥
હું ક્ષત્રમાં સ્થિર થાઉં છું, રાષ્ટ્રમાં સ્થિર થાઉં છું. અશ્વોમાં, ગાયોમાં સ્થિર થાઉં છું. અંગોમાં, આત્મામાં સ્થિર થાઉં છું. પ્રાણોમાં, ક્ષત્રમાં, પુષ્ટિમાં, દ્યાવાપૃથિવીમાં સ્થિર થાઉં છું.
20.11
त्रया देवा ऽ एकादश त्रयस्त्रिꣳशाः सुराधसः ।
बृहस्पतिपुरोहिता देवस्य सवितुः सवे ।
देवा देवैर् अवन्तु मा ॥ २०.११ ॥
ત્રણ, અગિયાર, તેત્રીસ દેવો, ઉત્તમ ધન આપનારા, બૃહસ્પતિને પુરોહિત રાખનારા, સવિતા દેવની પ્રેરણામાં. દેવો દેવો દ્વારા મારું રક્ષણ કરો.
20.12
प्रथमा द्वितीयैर् द्वितीयास् तृतीयैस् तृतीयाः सत्येन सत्यं यज्ञेन यज्ञो यजुर्भिर् यजूꣳषि सामभिः सामान्य् ऋग्भिर् ऋचः पुरोनुऽवाक्याभिः पुरोऽनुवाक्या याज्याभिर् याज्या वषट्कारैर् वषट्कारा ऽ आहुतिभिर् आहुतयो मे कामान्त् सम् अर्धयन्तु भूः स्वाहा ॥ २०.१२ ॥
પ્રથમ બીજા સાથે, બીજું ત્રીજા સાથે, ત્રીજું સત્ય સાથે સત્ય, યજ્ઞ સાથે યજ્ઞ, યજુઓ સાથે યજુઓ, સામો સાથે સામો, ઋચાઓ સાથે ઋચાઓ, પુરોનુવાક્યાઓ સાથે પુરોનુવાક્યાઓ, યાજ્યાઓ સાથે યાજ્યાઓ, વષટ્કારો સાથે વષટ્કારો, આહુતિઓ સાથે આહુતિઓ મારી કામનાઓ પૂર્ણ કરો. ભૂઃ સ્વાહા.
20.13
लोमानि प्रयतिर् मम त्वङ् म ऽ आनतिर् आगतिः ।
माꣳसं म ऽ उपनतिर् वस्व् अस्थि मज्जा म ऽ आनतिः ॥ २०.१३ ॥
મારા રોમ, મારો સંયમ; મારી ત્વચા, મારી નમ્રતા, મારું આગમન. મારું માંસ, મારું જોડાણ, મારું ધન, મારું હાડકું, મારી મજ્જા, મારી નમ્રતા.
20.14
यद् देवा देवहेडनं देवासश् चकृमा वयम् ।
अग्निर् मा तस्माद् एनसो विश्वान् मुञ्चत्व् अꣳहसः ॥ २०.१४ ॥
હે દેવો, અમે દેવો પ્રત્યે જે અપરાધ કર્યો હોય, તેમાંથી અગ્નિ મને અને સર્વ પાપ તથા સંકટથી મુક્ત કરો.
20.15
यदि दिवा यदि नक्तम् एनाꣳसि चकृमा वयम् ।
वायुर् मा तस्माद् एनसो विश्वान् मुञ्चत्व् अꣳहसः ॥ २०.१५ ॥
અમે દિવસે કે રાત્રે જે કોઈ પાપ કર્યું હોય, તેમાંથી વાયુ મને સર્વ સંકટથી મુક્ત કરો.
20.16
यदि जाग्रद् यदि स्वप्न ऽ एनाꣳसि चकृमा वयम् ।
सूर्यो मा तस्माद् एनसो विश्वान् मुञ्चत्व् अꣳहसः ॥ २०.१६ ॥
અમે જાગતાં કે ઊંઘમાં જે કોઈ પાપ કર્યું હોય, તેમાંથી સૂર્ય મને સર્વ સંકટથી મુક્ત કરો.
20.17
यद् ग्रामे यद् अरण्ये यत् सभायां यद् इन्द्रिये ।
यच्छूद्रे यद् अर्ये यद् एनश् चकृमा वयं यद् एकस्याधि धर्मणि तस्यावयजनम् असि ॥ २०.१७ ॥
ગામમાં, જંગલમાં, સભામાં, ઇન્દ્રિયમાં, શૂદ્ર પ્રત્યે કે આર્ય પ્રત્યે અમે જે પાપ કર્યું હોય, એકના ધર્મમાં જે કર્યું હોય — તું જ તેનું પ્રાયશ્ચિત્ત છે.
20.18
यद् आपो ऽ अघ्न्या ऽ इति वरुणेति शपामहे ततो वरुण नो मुञ्च ।
अवभृथ निचुम्पुण निचेरुर् असि निचुम्पुणः ।
अव देवैर् देवकृतम् एनो ऽयक्ष्य् अव मर्त्यैर् मर्त्यकृतम् ।
पुरुराव्णो देव रिषस् पाहि ॥ २०.१८ ॥
જે જળને 'અઘ્ન્યા' કહીને વરુણના નામે અમે શપથ લઈએ છીએ, ત્યાંથી હે વરુણ, અમને મુક્ત કરો. હે અવભૃથ, હે નિચુમ્પુણ, તમે નીચે ઊતરનાર નિચુમ્પુણ છો. દેવોએ કરેલું અને મર્ત્યોએ કરેલું પાપ દૂર થાઓ; હે બહુપ્રશંસિત દેવ, હિંસાથી રક્ષા કરો.
20.19
समुद्रे ते हृदयम् अप्स्व् अन्तः सं त्वा विशन्त्व् ओषधीर् उतापः ।
सुमित्रिया न ऽ आप ऽ ओषधयः सन्तु दुर्मित्रियास् तस्मै सन्तु यो ऽस्मान् द्वेष्टि यं च वयं द्विष्मः ॥ २०.१९ ॥
સમુદ્રમાં તારું હૃદય છે, જળની અંદર; જળ અને ઔષધિઓ તને અંદર પ્રવેશ કરાવે. જળ અને ઔષધિઓ અમારા માટે મિત્રરૂપ હો; જે અમને દ્વેષ કરે અને જેને અમે દ્વેષ કરીએ, તેના માટે તે શત્રુરૂપ હો.
20.20
द्रुपदाद् इव मुमुचानः स्विन्नः स्नातो मलाद् इव ।
पूतं पवित्रेणेवाज्यम् आपः शुन्धन्तु मैनसः ॥ २०.२० ॥
દ્રુપદ (વસ્ત્ર) થી મુક્ત થઈને, પરસેવાથી ભીંજાયેલો સ્નાન કરીને મેલથી મુક્ત થાય તેમ, પવિત્ર ગાળણીથી શુદ્ધ કરેલા ઘીની જેમ, જળો અમને પાપથી શુદ્ધ કરો.
20.21
उद् वयं तमसस् परि स्वः पश्यन्त ऽ उत्तरम् ।
देवं देवत्रा सूर्यम् अगन्म ज्योतिर् उत्तमम् ॥ २०.२१ ॥
અમે અંધકારમાંથી ઊંચે ઊઠીને, ઉત્તમ પ્રકાશ જોતાં, દેવોમાં દેવ સૂર્યને પામ્યા; શ્રેષ્ઠ પ્રકાશને.
20.22
अपो ऽ अद्यान्व् अचारिषꣳ रसेन सम् असृक्ष्महि ।
पयस्वान् अग्न ऽ आगमं तं मा सꣳ सृज वर्चसा प्रजया च धनेन च ॥ २०.२२ ॥
આજે હું પાણીની પાછળ વિચર્યો છું; આપણે રસ સાથે જોડાયા છીએ. હે અગ્નિ, દૂધથી સમૃદ્ધ થઈને હું આવ્યો છું; મને તેજ, સંતાન અને ધન સાથે જોડ.
20.23
एधोऽस्य् एधिषीमहि ।
समिद् असि तेजो ऽसि तेजो मयि धेहि ।
समाववर्ति पृथिवी सम् उषाः सम् उ सूर्यः ।
सम् उ विश्वम् इदं जगत् ।
वैश्वानरज्योतिर् भूयासं विभून् कामान् व्यश्नवै भूः स्वाहा ॥ २०.२३ ॥
તું ઈંધણ છે; આપણે પ્રજ્વલિત થઈએ. તું સમિધ છે, તું તેજ છે; મારામાં તેજ ધારણ કર. પૃથ્વી, ઉષા અને સૂર્ય સાથે ફર્યા; આ ચાલતું જગત પણ. હું વૈશ્વાનરની જ્યોતિ બનું; વિપુલ કામનાઓ પામું. ભૂઃ, સ્વાહા.
20.24
अभ्यादधामि समिधम् अग्ने व्रतपते त्वयि ।
व्रतं च श्रद्धां चोपैमीन्धे त्वा दीक्षितोऽअहम् ॥ २०.२४ ॥
હે અગ્નિ, વ્રતપતિ, હું સમિધ તારા પર મૂકું છું; વ્રત અને શ્રદ્ધાની નજીક આવું છું. દીક્ષિત થઈને હું તને પ્રજ્વલિત કરું છું.
20.25
यत्र ब्रह्म च क्षत्रं च सम्यञ्चो चरतः सह ।
तं लोकं पुण्यं प्रज्ञेषं यत्र देवाः सहाग्निना ॥ २०.२५ ॥
જ્યાં બ્રહ્મ અને ક્ષત્ર સાથે વિચરે છે, જ્યાં દેવો અગ્નિ સાથે રહે છે, તે પુણ્યલોક હું પામું.
20.26
यत्रेन्द्रश् च वायुश् च सम्यञ्चो चरतः सह ।
तं लोकं पुण्यं प्रज्ञेषं यत्र सेदिर् न विद्यते ॥ २०.२६ ॥
જ્યાં ઇન્દ્ર અને વાયુ સાથે વિચરે છે, જ્યાં દુઃખનું આસન મળતું નથી, તે પુણ્યલોક હું પામું.
20.27
अꣳशुना ते अꣳशुः पृच्यतां परुषा परुः ।
गन्धस् ते सोमम् अवतु मदाय रसोऽअच्युतः ॥ २०.२७ ॥
તારું કિરણ તારા કિરણ સાથે ભળે, સાંધે સાંધો મળે. તારી સુગંધ સોમનું રક્ષણ કરે; આનંદ માટે આ અચ્યુત રસ.
20.28
सिञ्चन्ति परि षिञ्चन्त्य् उत् सिञ्चन्ति पुनन्ति च ।
सुरायै बभ्र्वै मदे किंत्वो वदति किंत्वः ॥ २०.२८ ॥
તેઓ છાંટે છે, ચારે બાજુ છાંટે છે, ઉપર છાંટે છે અને શુદ્ધ કરે છે. બભ્રુ સુરાના મદમાં કોણ શું બોલે છે?
20.29
धानावन्तं करम्भिणम् अपूपवन्तम् उक्थिनम् ।
इन्द्र प्रातर् जुषस्व नः ॥ २०.२९ ॥
ધાન, કરંભ, અપૂપ અને ઉક્થ સહિતનું (હવિ) — હે ઇન્દ્ર, સવારે અમારું સ્વીકારો.
20.30
बृहद् इन्द्राय गायत मरुतो वृत्रहन्तमम् ।
येन ज्योतिर् अजनयन्न् ऋतावृधो देवं देवाय जागृवि ॥ २०.३० ॥
હે મરુતો, વૃત્રહંતા ઇન્દ્ર માટે મોટેથી ગાઓ — જેનાથી ઋતને વધારનારાઓએ પ્રકાશ ઉત્પન્ન કર્યો; દેવ માટે, જાગૃત દેવ માટે.
20.31
अध्वर्यो ऽ अद्रिभिः सुतꣳ सोमं पवित्र ऽ आ नय ।
पुनीहीन्द्राय पातवे ॥ २०.३१ ॥
હે અધ્વર્યુ, પથ્થરોથી નિચોડેલા સોમને પવિત્ર (ગાળણ)માં લાવો; ઇન્દ્રના પાન માટે શુદ્ધ કરો.
20.32
यो भूतानाम् अधिपतिर् यस्मिंल्लोका ऽ अधि श्रिताः ।
य ऽ ईशे महतो महाꣳस् तेन गृह्णामि त्वाम् अहं मयि गृह्णामि त्वाम् अहम् ॥ २०.३२ ॥
જે ભૂતોનો અધિપતિ છે, જેના પર લોકો આશ્રિત છે, જે મહાનોમાં મહાન શાસન કરે છે — તેના દ્વારા હું તને ગ્રહણ કરું છું; મારામાં તને ગ્રહણ કરું છું.
20.33
उपयामगृहीतो ऽस्य् अश्विभ्यां त्वा सरस्वत्यै त्वेन्द्राय त्वा सुत्राम्णेऽ ।
एष ते योनिर् अश्विभ्यां त्वा सरस्वत्यै त्वेन्द्राय त्वा सुत्राम्णे ॥ २०.३३ ॥
તું ઉપયામ પાત્રથી ગૃહીત છે. અશ્વિનીઓ માટે, સરસ્વતી માટે, ઇન્દ્ર માટે, સુત્રામા માટે તને (ગ્રહણ કરું છું). આ તારું સ્થાન છે; અશ્વિનીઓ માટે, સરસ્વતી માટે, ઇન્દ્ર માટે, સુત્રામા માટે તને (ગ્રહણ કરું છું).
20.34
प्राणपा मे ऽअपानपाश् चक्षुष्पाः श्रोत्रपाश् च मे ।
वाचो मे विश्वभेषजो मनसो ऽसि विलायकः ॥ २०.३४ ॥
તું મારા પ્રાણનો રક્ષક, અપાનનો રક્ષક, આંખોનો રક્ષક અને કાનનો રક્ષક છે. મારી વાણીનું સર્વૌષધ; મનને દૂર કરનાર તું છે.
20.35
अश्विनकृतस्य ते सरस्वतिकृतस्येन्द्रेण सुत्राम्णा कृतस्य ।
उपहूत ऽउपहूतस्य भक्षयामि ॥ २०.३५ ॥
અશ્વિનીઓએ કરેલા તારા (સોમ)ના, સરસ્વતીએ કરેલા, ઇન્દ્ર અને સુત્રામાએ કરેલા (સોમ)નો ભાગ. આવાહિત થયેલાનો આવાહિત ભાગ હું ખાઉં છું.
20.36
समिद्ध ऽ इन्द्र ऽ उषसाम् अनीके पुरोरुचा पूर्वकृद् वावृधानः ।
त्रिभिर् देवैस् त्रिꣳशता वज्रबाहुर् जघान वृत्रं वि दुरो ववार ॥ २०.३६ ॥
ઉષાઓની સામે ઇન્દ્ર પ્રજ્વલિત થયો; આગળ ચમકતો, પ્રથમ કરનાર, વધતો. ત્રણ અને ત્રીસ દેવો સાથે વજ્રબાહુએ વૃત્રને હણીને દ્વારો ખોલ્યાં.
20.37
नराशꣳसः प्रति शूरो मिमानस् तनूनपात् प्रति यज्ञस्य धाम ।
गोभिर् वपावान् मधुना समञ्जन् हिरण्यैश् चन्द्री यजति प्रचेताः ॥ २०.३७ ॥
નરાશંસ, શૂર, માપનારા તનૂનપાત્ યજ્ઞસ્થાન તરફ (આવે છે). ગાયો અને વપા સાથે, મધથી અભિષેક કરતા, સુવર્ણ અલંકારોથી ચમકતા, જ્ઞાની યજન કરે છે.
20.38
ईडितो देवैर् हरिवाꣳ२ऽ अभिष्टिर् आजुह्वानो हविषा शर्धमानः ।
पुरंदरो गोत्रभिद् वज्रबाहुर् आ यातु यज्ञम् उप नो जुषाणः ॥ २०.३८ ॥
દેવો દ્વારા સ્તુત, હરિવાન, અભીષ્ટ આપનાર, હવિથી આહ્વાન પામેલ, હર્ષિત; પુરંદર, ગોત્રભિત્, વજ્રબાહુ — તે પ્રસન્ન થઈ અમારા યજ્ઞમાં આવો.
20.39
जुषाणो बर्हिर् हरिवान् न ऽ इन्द्रः प्राचीनꣳ सीदत् प्रदिशा पृथिव्याः ।
उरुप्रथाः प्रथमानꣳ स्योनम् आदित्यैर् अक्तं वसुभिः सजोषाः ॥ २०.३९ ॥
અમારો હરિવાન ઇન્દ્ર પ્રસન્ન થઈ પૃથ્વીની દિશામાં પૂર્વાભિમુખ બર્હિસ પર બેસો; વિસ્તૃત, કલ્યાણકારી આસન પર, આદિત્યો અને વસુઓ સાથે અભિષિક્ત અને પ્રિય થઈને.
20.40
इन्द्रं दुरः कवष्यो धावमाना वृषाणं यन्तु जनयः सुपत्नीः ।
द्वारो देवीर् अभितो वि श्रयन्ताꣳ सुवीरा वीरं प्रथमाना महोभिः ॥ २०.४० ॥
કવષ્યો દોડીને વૃષભ ઇન્દ્ર પાસે જાઓ; ઉત્તમ પતિવાળી સ્ત્રીઓ પણ જાઓ; દિવ્ય દ્વારો બંને બાજુ ખુલો — ઉત્તમ પુત્રવતી, પોતાના મહાન બળથી વીરને વિસ્તારતી.
20.41
उषासानक्ता बृहती बृहन्तं पयस्वती सुदुघे शूरम् इन्द्रम् ।
तन्तुं ततं पेशसा संवयन्ती देवानां देवं यजतः सुरुक्मे ॥ २०.४१ ॥
ઉષા અને રાત્રિ — મહાન, દૂધવાળી, સહેલાઈથી દોહાતી — શૂર ઇન્દ્રને (શણગારે છે); વિસ્તરેલા તાંતણાને શણગાર સાથે વણતી, દેવોમાં દેવ, પૂજનીય, સુંદર સુવર્ણ કાંતિવાળા ઇન્દ્રને.
20.42
दैव्या मिमाना मनुषः पुरुत्रा होताराव् इन्द्रं प्रथमा सुवाचा ।
मूर्द्धन् यज्ञस्य मधुना दधाना प्राचीनं ज्योतिर् हविषा वृधातः ॥ २०.४२ ॥
દિવ્ય સ્ત્રીઓ, મનુષ્યો માટે અનેક રીતે માપતી — બે હોતાઓ, પ્રથમા, સુવાક્, ઇન્દ્રને (પૂજતી); યજ્ઞના મસ્તક પર મધ ધારણ કરી, પૂર્વના પ્રકાશને હવિથી વધારો.
20.43
तिस्रो देवीर् हविषा वर्धमाना ऽ इन्द्रं जुषाणा जनयो न पत्नीः ।
अच्छिन्नं तन्तुं पयसा सरस्वतीडा देवी भारती विश्वतूर्तिः ॥ २०.४३ ॥
હવિથી વધતી ત્રણ દેવીઓ, ઇન્દ્રને પ્રસન્ન કરતી, પત્નીઓની જેમ જન્મ આપનારી. અખંડ દોરાને દૂધ સાથે — સરસ્વતી, ઇડા દેવી, ભારતી, સર્વવિજયી.
20.44
त्वष्टा दधच्छुष्मम् इन्द्राय वृष्णे ऽपाको ऽचिष्टुर् यशसे पुरूणि ।
वृषा यजन् वृषणं भूरिरेता मूर्धन् यज्ञस्य सम् अनक्तु देवान् ॥ २०.४४ ॥
ત્વષ્ટા ઇન્દ્રને વૃષ્ણ માટે શક્તિ આપે છે, પરિપક્વ અને દૃઢ, યશ માટે અનેક વસ્તુઓ. યજન કરનાર વૃષા, મહાવીર્યવાન, યજ્ઞના મસ્તક પર દેવોને સમ્યક્ અભિષેક કરે.
20.45
वनस्पतिर् अवसृष्टो न पाशैस् त्मन्या समञ्जञ्छमिता न देवः ।
इन्द्रस्य हव्यैर् जठरं पृणानः स्वदाति यज्ञं मधुना घृतेन ॥ २०.४५ ॥
વનસ્પતિ, પાશમાંથી છૂટેલા જેવો, પોતાના સ્વભાવથી શોભાવે છે, શમિતા દેવ જેવો. ઇન્દ્રના હવ્યોથી પેટ ભરીને, યજ્ઞને મધ અને ઘી વડે મધુર કરે છે.
20.46
स्तोकानां इन्दुं प्रति शूर ऽ इन्द्रो वृषायमाणो वृषभस् तुराषाट् ।
घृतप्रुषा मनसा मोदमानाः स्वाहा देवा ऽ अमृता मादयन्ताम् ॥ २०.४६ ॥
બિંદુઓ માટે ઇન્દુ તરફ, શૂર ઇન્દ્ર વૃષભની જેમ વર્ષે, ઝડપથી જીતનાર. ઘીનાં બિંદુઓ સાથે, મનથી આનંદ પામીને, સ્વાહા. અમૃત દેવો આનંદ પામો.
20.47
आ यात्व् इन्द्रो ऽवस ऽ उप न ऽ इह स्तुतः सधमादस्तु शूरः ।
वावृधानस् तविषीर् यस्य पूर्वीर् द्यौर् न क्षत्रम् अभिभूति पुष्यात् ॥ २०.४७ ॥
ઇન્દ્ર અહીં અમારા રક્ષણ માટે આવે, સ્તુતિ પામેલા; સહભોજી અને શૂર થાય. વધતી તેમની અનેક શક્તિઓ દ્યુલોકની જેમ અભિભવ ક્ષત્રને પોષે.
20.48
आ न ऽ इन्द्रो दूराद् आ न ऽ आसाद् अभिष्टिकृद् अवसे यासद् उग्रः ।
ओजिष्ठेभिर् नृपतिर् वज्रबाहुः संगे समत्सु तुर्वणिः पृतन्यून् ॥ २०.४८ ॥
ઇન્દ્ર દૂરથી અને નજીકથી અમારી પાસે આવે; અભીષ્ટ આપનાર, ઉગ્ર ઇન્દ્ર રક્ષણ માટે આવે. મનુષ્યોના સ્વામી, વજ્રબાહુ તે યુદ્ધોમાં શત્રુસેનાઓને ઝડપથી જીતે.
20.49
आ न इन्द्रो हरिभिर् यात्व् अच्छार्वाचीनो ऽवसे राधसे च ।
तिष्ठाति वज्री मघवा विरप्शीमं यज्ञम् अनु नो वाजसातौ ॥ २०.४९ ॥
ઇન્દ્ર પીળા અશ્વો સાથે અમારી તરફ આવે; રક્ષણ અને સમૃદ્ધિ માટે અમારી તરફ વળેલો. વજ્રધારી, દાનશીલ, મહાબળવાન ઇન્દ્ર આ યજ્ઞની પાછળ વાજસાતિમાં ઊભો રહે.
20.50
त्रातारम् इन्द्रम् अवितारम् इन्द्रꣳ हवे-हवे सुहवꣳ शूरम् इन्द्रम् ।
ह्वयामि शक्रं पुरुहूतम् इन्द्रꣳ स्वस्ति नो मघवा धात्व् इन्द्रः ॥ २०.५० ॥
રક્ષક ઇન્દ્રને, સંરક્ષક ઇન્દ્રને, દરેક આહ્વાનમાં સુલભ વીર ઇન્દ્રને હું બોલાવું છું — શક્તિશાળી, ઘણાઓ વડે આહૂત ઇન્દ્રને. દાનશીલ ઇન્દ્ર અમને કલ્યાણ આપે.
20.51
इन्द्रः सुत्रामा स्ववाꣳ२ऽ अवोभिः सुमृडीको भवतु विश्ववेदाः ।
बाधतां द्वेषो ऽ अभयं कृणोतु सुवीर्यस्य पतयः स्याम ॥ २०.५१ ॥
ઇન્દ્ર ઉત્તમ રક્ષક અને ધનવાન થાય, પોતાના રક્ષણોથી કૃપાળુ થાય, સર્વજ્ઞ થાય. તે દ્વેષને દૂર કરે, અભય ઉત્પન્ન કરે; અમે ઉત્તમ વીરતાના સ્વામી થઈએ.
20.52
तस्य वयꣳ सुमतौ यज्ञियस्यापि भद्रे सौमनसे स्याम ।
स सुत्रामा स्ववाꣳ२ऽ इन्द्रो ऽ अस्मे आराच्चिद् द्वेषः सनुतर् युयोतु ॥ २०.५२ ॥
યજ્ઞાર્હ તેની અનુકૂળ કૃપામાં, કલ્યાણકારી સૌમનસ્યમાં આપણે પણ રહીએ. તે ઉત્તમ રક્ષક, ધનવાન ઇન્દ્ર અમારાથી દૂરથી જ દ્વેષ દૂર કરે — તે સદા દાતા થાય.
20.53
आ मन्द्रैर् इन्द्र हरिभिर् याहि मयूररोमभिः ।
मा त्वा के चिन् नि यमन् विं ना पाशिनो ऽति धन्वेव ताꣳ२ऽ इहि ॥ २०.५३ ॥
હે ઇન્દ્ર, મોરપીંછ જેવા હરિ અશ્વો સાથે આનંદપૂર્વક આવ. કોઈ પાશધારી તને રોકે નહીં; રણ પાર કરતા હોય તેમ તેમને ઓળંગીને આગળ વધ.
20.54
एवेद् इन्द्रं वृषणं वज्रबाहुं वसिष्ठासो ऽ अभ्य् अर्चन्त्य् अर्कैः ।
स न स्तुतो वीरवद् धातु गोमद् यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥ २०.५४ ॥
એ જ રીતે વસિષ્ઠો વજ્રબાહુ, વૃષભ ઇન્દ્રની મંત્રોથી સ્તુતિ કરે છે. સ્તુતિ પામેલો તે અમને વીર પુત્રો અને ગાયો આપે; તમે સદા કલ્યાણોથી અમારું રક્ષણ કરો.
20.55
समिद्धो ऽ अग्निर् अश्विना तप्तो घर्मो विराट् सुतः ।
दुहे धेनुः सरस्वती सोमꣳ शुक्रम् इहेन्द्रियम् ॥ २०.५५ ॥
અગ્નિ પ્રજ્વલિત થયો; અશ્વિનો, તપેલો ઘર્મ, તેજસ્વી સોમ નિચોવાયો. ધેનુ સરસ્વતી અહીં શુક્ર સોમને ઇન્દ્રિયબળ માટે દોહે છે.
20.56
तनूपा भिषजा सुते ऽश्विनोभा सरस्वती ।
अध्वा रजाꣳसीन्द्रियम् इन्द्राय पथिभिर् वहान् ॥ २०.५६ ॥
શરીરના રક્ષક, વૈદ્ય અશ્વિનો અને બંને સરસ્વતી, સોમ-નિચોડ વખતે આવો. માર્ગોથી લોકોમાં, ઇન્દ્ર માટે ઇન્દ્રિયબળ લાવો.
20.57
इन्द्रायेन्दुꣳ सरस्वती नराशꣳसेन नग्नहुम् ।
अधाताम् अश्विना मधु भेषजं भिषजा सुते ॥ २०.५७ ॥
ઇન્દ્ર માટે સરસ્વતીએ સોમને નરાશંસ અને નગ્નહુ સાથે મૂક્યો. વૈદ્ય અશ્વિનોએ સોમ-નિચોડ વખતે મધ ઔષધ મૂક્યું.
20.58
आजुह्वाना सरस्वतीन्द्रायेन्द्रियाणि वीर्यम् ।
इडाभिर् अश्विनाव् इषꣳ समूर्जꣳ सꣳ रयिं दधुः ॥ २०.५८ ॥
આહ્વાન કરતી સરસ્વતીએ ઇન્દ્ર માટે ઇન્દ્રિયો અને વીર્ય ઇળાઓ સાથે મૂક્યાં; અશ્વિનોએ અન્ન, બળ અને ધન એકસાથે મૂક્યાં.
20.59
अश्विना नमुचेः सुतꣳ सोमꣳ शुक्रं परिस्रुता ।
सरस्वती ताम् आभरद् बर्हिषेन्द्राय पातवे ॥ २०.५९ ॥
અશ્વિનોએ નમુચિનો નિચોવેલો શુદ્ધ સોમ ગાળણીમાંથી લાવ્યો. સરસ્વતીએ તેને બર્હિષ પર ઇન્દ્ર માટે પીવા લાવી.
20.60
कवष्यो न व्यचस्वतीर् अश्विभ्यां न दुरो दिशः ।
इन्द्रो न रोदसी ऽ उभे दुहे कामान्त् सरस्वती ॥ २०.६० ॥
કવષની જેમ વિસ્તૃત પ્રવાહો, અશ્વિનો માટે દ્વાર અને દિશાઓ જેવા; ઇન્દ્ર જેવા બંને લોકો; સરસ્વતી કામનાઓ દોહે છે.
20.61
उषासानक्ताश्विना दिवेन्द्रꣳ सायम् इन्द्रियैः ।
संजानाने सुपेशसा सम् अञ्जाते सरस्वत्या ॥ २०.६१ ॥
ઉષા અને રાત્રિ, અશ્વિનો — દિવસે ઇન્દ્ર માટે, સાંજે ઇન્દ્રિયો સહિત; સુંદર રૂપવાળા, સાથે મળી, સરસ્વતી સાથે અલંકૃત.
20.62
पातं नो ऽ अश्विना दिवा पाहि नक्तꣳ सरस्वति ।
दैव्या होतारा भिषजा पाताम् इन्द्रꣳ सचा सुते ॥ २०.६२ ॥
હે અશ્વિનો, દિવસે અમારું રક્ષણ કરો; હે સરસ્વતી, રાત્રે રક્ષણ કરો. દૈવી હોતાઓ અને વૈદ્યો સોમ-અભિષવે ઇન્દ્ર સાથે રક્ષા કરે.
20.63
तिस्रस् त्रेधा सरस्वत्य् अश्विना भारतीडा ।
तीव्रं परिस्रुता सोमम् इन्द्राय सुषुवुर् मदम् ॥ २०.६३ ॥
ત્રણ રીતે ત્રણ — સરસ્વતી, અશ્વિનો, ભારતી, ઇળાએ ઇન્દ્ર માટે ગાળણીમાંથી તીવ્ર સોમ અને મદ નિચોવ્યો.
20.64
अश्विना भेषजं मधु भेषजं नः सरस्वती ।
इन्द्रे त्वष्टा यशः श्रियꣳ रूपꣳ-रूपम् अधुः सुते ॥ २०.६४ ॥
અશ્વિનો મધ જેવી ઔષધિ; સરસ્વતી અમારી ઔષધિ. ત્વષ્ટાએ સોમ-અભિષવે ઇન્દ્રમાં યશ, શ્રી અને દરેક રૂપ મૂક્યાં.
20.65
ऋतुथेन्द्रो वनस्पतिः शशमानः परिस्रुता ।
कीलालम् अश्विभ्यां मधु दुहे धेनुः सरस्वती ॥ २०.६५ ॥
ઋતુ પ્રમાણે ઇન્દ્ર, વનસ્પતિ, આનંદથી ગાળણી દ્વારા અશ્વિનો માટે અમૃતરૂપ મધ દોહે છે; સરસ્વતી ધેનુની જેમ.
20.66
गोभिर् न सोमम् अश्विना मासरेण परिस्रुता ।
सम् अधातꣳ सरस्वत्या स्वाहेन्द्रे सुतं मधु ॥ २०.६६ ॥
ગાયોના દૂધની જેમ, હે અશ્વિનો, ગાળણી દ્વારા સોમને સરસ્વતી સાથે ભેળવ્યું; સ્વાહા. ઇન્દ્ર માટે નિચોવેલું મધ.
20.67
अश्विना हविर् इन्द्रियं नमुचेर् धिया सरस्वती ।
आ शुक्रम् आसुराद् वसु मघम् इन्द्राय जभ्रिरे ॥ २०.६७ ॥
અશ્વિનો અને સરસ્વતીએ પોતાની બુદ્ધિથી નમુચિ પાસેથી હવિ અને ઇન્દ્રિયબળ મેળવ્યું; અસુર પાસેથી તેજસ્વી ધન અને સંપત્તિ ઇન્દ્ર માટે લાવ્યા.
20.68
यम् अश्विना सरस्वती हविषेन्द्रम् अवर्धयन् ।
स बिभेद वलं मघं नमुचाव् आसुरे सचा ॥ २०.६८ ॥
અશ્વિનો અને સરસ્વતીએ હવિથી વધારેલા ઇન્દ્રે વલને ભેદ્યો; નમુચિ અસુર પાસેના ધન સાથે.
20.69
तम् इन्द्रꣳ सचाश्विनोभा सरस्वती ।
दधाना ऽ अभ्य् अनूषत हविषा यज्ञ ऽ इन्द्रियैः ॥ २०.६९ ॥
તે ઇન્દ્રની બે અશ્વિનો અને સરસ્વતીએ સાથે મળીને હવિ ધારણ કરી, યજ્ઞમાં ઇન્દ્રિયબળ સહિત સ્તુતિ કરી.
20.70
य ऽ इन्द्र ऽ इन्द्रियं दधुः सविता वरुणो भगः ।
स सुत्रामा हविष्पतिर् यजमानाय सश्चत ॥ २०.७० ॥
સવિતા, વરુણ અને ભગે જે ઇન્દ્રમાં ઇન્દ્રિયબળ મૂક્યું, તે સુત્રામા હવિષ્પતિ યજમાનને પ્રાપ્ત થાઓ.
20.71
सविता वरुणो दधद् यजमानाय दाशुषे ।
आदत्त नमुचेर् वसु सुत्रामा बलम् इन्द्रियम् ॥ २०.७१ ॥
સવિતા અને વરુણ યજમાનને, દાતાને (ઇન્દ્રિય) આપો. સુત્રામા (ઇન્દ્ર) એ નમુચિનું ધન, બળ અને ઇન્દ્રિય લીધાં.
20.72
वरुणः क्षत्रम् इन्द्रियं भगेन सविता श्रियम् ।
सुत्रामा यशसा बलं दधाना यज्ञम् आशत ॥ २०.७२ ॥
વરુણ ક્ષત્ર અને ઇન્દ્રિય, સવિતા ભગ સાથે શ્રી આપો. સુત્રામા યશ સાથે બળ ધારણ કરીને યજ્ઞને પામો.
20.73
अश्विना गोभिर् इन्द्रियम् अश्वेभिर् वीर्यं बलम् ।
हविषेन्द्रꣳ सरस्वती यजमानम् अवर्द्धयन् ॥ २०.७३ ॥
અશ્વિનો ગાયો દ્વારા ઇન્દ્રિય, અશ્વો દ્વારા વીર્ય અને બળ આપો. સરસ્વતીએ હવિ વડે ઇન્દ્ર અને યજમાનને વધાર્યા.
20.74
ता नासत्या सुपेशसा हिरण्यवर्तनी नरा ।
सरस्वती हविष्मतीन्द्र कर्मसु नो ऽवत ॥ २०.७४ ॥
તે નાસત્યો, સુંદર રૂપવાળા, સુવર્ણમાર્ગી, નેતાઓ. હવિષ્મતી સરસ્વતી, હે ઇન્દ્ર, અમારાં કર્મોમાં અમારું રક્ષણ કર.
20.75
ता भिषजा सुकर्मणा सा सुदुघा सरस्वती ।
स वृत्रहा शतक्रतुर् इन्द्राय दधुर् इन्द्रियम् ॥ २०.७५ ॥
તે બંને વૈદ્યો, સત્કર્મી; તે સુદુઘા સરસ્વતી. તે વૃત્રહંતા, શતક્રતુ ઇન્દ્ર માટે ઇન્દ્રિય મૂકે છે.
20.76
युवꣳ सुरामम् अश्विना नमुचाव् आसुरे सचा ।
विपिपानाः सरस्वतीन्द्रं कर्मस्व् आवत ॥ २०.७६ ॥
હે અશ્વિનો, તમે બંનેએ અસુર નમુચિનો સુરા સાથે પીધો. પીતાં સરસ્વતીએ કર્મોમાં ઇન્દ્રનું રક્ષણ કર્યું.
20.77
पुत्रम् इव पितराव् अश्विनोभेन्द्रावथुः काव्यैर् दꣳसनाभिः ।
यत् सुरामं व्यपिबः शचीभिः सरस्वती त्वा मघवन्न् अभिष्णक् ॥ २०.७७ ॥
માતા-પિતા પુત્રનું રક્ષણ કરે તેમ, હે અશ્વિનો, તમે બંને અને ઇન્દ્ર અદ્ભુત કર્મોથી રક્ષણ કરો છો. તમે જ્યારે સુરાનું પાન કર્યું, ત્યારે હે મઘવન્, સરસ્વતીએ તમને સહાય કરી.
20.78
यस्मिन्न् अश्वास ऽ ऋषभास ऽ उक्षणो वशा मेषा ऽ अवसृष्टास ऽ आहुताः ।
कीलालपे सोमपृष्ठाय वेधसे हृदा मतिं जनये चारुम् अग्नये ॥ २०.७८ ॥
ઘોડા, બળદ, વૃષભ, ગાયો, વશા અને ઘેટાં છોડીને આહુતિ આપેલા તે કીલાલપ, સોમપૃષ્ઠ, વેધસ અગ્નિ માટે હૃદયથી સુંદર મતિ ઉત્પન્ન કરું છું.
20.79
अहाव्य् अग्ने हविर् आस्ये ते स्रुचीव घृतं चम्वीव सोमः ।
वाजसनिꣳ रयिम् अस्मे सुवीरं प्रशस्तं धेहि यशसं बृहन्तम् ॥ २०.७९ ॥
હે અગ્નિ, તારા મુખમાં હવિ અર્પાઈ, સ્રુવમાં ઘીની જેમ અને ચમસમાં સોમની જેમ. અમને વાજ જીતનાર, સારા પુત્રોવાળું, પ્રશસ્ત, યશસ્વી, મહાન ધન આપ.
20.80
अश्विना तेजसा चक्षुः प्राणेन सरस्वती वीर्यम् ।
वाचेन्द्रो बलेनेन्द्राय दधुर् इन्द्रियम् ॥ २०.८० ॥
અશ્વિનોએ તેજથી ચક્ષુ, સરસ્વતીએ પ્રાણથી વીર્ય, ઇન્દ્રે વાણી અને બળથી ઇન્દ્રિય ઇન્દ્ર માટે ધારણ કર્યું.
20.81
गोमद् ऊ षु णासत्या अश्वावद् यातम् अश्विना ।
वर्ती रुद्रा नृपाय्यम् ॥ २०.८१ ॥
હે નાસત્યો, અશ્વિનો, ગાયો અને ઘોડા સાથે સારી રીતે આવો. હે રુદ્રો, માર્ગો પર મનુષ્યોના રક્ષણ માટે આવો.
20.82
न यत् परो नान्तरऽ आदधर्षद् वृषण्वसू ।
दुःशꣳसो मर्त्यो रिपुः ॥ २०.८२ ॥
હે વૃષણ્વસુઓ, દૂરથી કે નજીકથી કોઈ દુષ્ટચિંતક મર્ત્ય શત્રુ આક્રમણ ન કરી શકે.
20.83
ता न ऽ आ वोढम् अश्विना रयिं पिशङ्गसंदृशम् ।
धिष्ण्या वरिवोविदम् ॥ २०.८३ ॥
હે અશ્વિનો, એ બંને અમારા માટે પિંગળ વર્ણની, સુંદર, ધન મેળવી આપનારી સંપત્તિ લાવો, હે ધિષ્ણ્યો.
20.84
पावका नः सरस्वती वाजेभिर् वाजिनीवती ।
यज्ञं वष्टु धियावसुः ॥ २०.८४ ॥
પવિત્ર કરનારી સરસ્વતી, બળો સાથે, શક્તિમતી થઈને, બુદ્ધિથી ધનસંપન્ન થઈને અમારા યજ્ઞની ઇચ્છા કરો.
20.85
चोदयित्री सूनृतानां चेतन्ती सुमतीनाम् ।
यज्ञं दधे सरस्वती ॥ २०.८५ ॥
સૂનૃત (સત્ય-મધુર વાણી)ની પ્રેરક, સુમતિઓને જગાડનારી સરસ્વતીએ યજ્ઞને ધારણ કર્યો છે.
20.86
महो ऽ अर्णः सरस्वती प्र चेतयति केतुना ।
धियो विश्वा वि राजति ॥ २०.८६ ॥
મહાન પ્રવાહરૂપ સરસ્વતી પોતાના પ્રકાશથી જણાવે છે; સર્વ બુદ્ધિઓમાં તે પ્રકાશે છે.
20.87
इन्द्रा याहि चित्रभानो सुता ऽ इमे त्वायवः ।
अण्वीभिस् तना पूतासः ॥ २०.८७ ॥
હે ઇન્દ્ર, વિચિત્ર પ્રકાશવાળા, આવ; તને ઇચ્છતા આ સોમ નીચોવાયા છે, આંગળીઓ અને દાંડલીઓથી શુદ્ધ કરાયા છે.
20.88
इन्द्रा याहि धियेषितो विप्रजूतः सुतावतः ।
उप ब्रह्माणि वाघतः ॥ २०.८८ ॥
હે ઇન્દ્ર, બુદ્ધિથી પ્રેરિત થઈને, વિપ્રોથી ઉત્તેજિત થઈને આવ; સોમ પીસનારાઓના મંત્રો પાસે.
20.89
इन्द्रा याहि तूतुजान ऽ उप ब्रह्माणि हरिवः ।
सुते दधिष्व नश् चनः ॥ २०.८९ ॥
હે ઇન્દ્ર, ઝડપથી અમારા બ્રહ્મસ્તોત્રો પાસે આવ, હે હરિવાન. નિચોવેલા સોમમાં અમારા આનંદનું ધ્યાન રાખ.
20.90
अश्विना पिबतां मधु सरस्वत्या सजोषसा ।
इन्द्रः सुत्रामा वृत्रहा जुषन्ताꣳ सोम्यं मधु ॥ २०.९० ॥
અશ્વિનો અને સરસ્વતી સાથે પ્રસન્ન થઈને મધુ પીઓ. ઉત્તમ રક્ષક, વૃત્રહંતા ઇન્દ્ર સોમનું મધુ સ્વીકારો.