Yajurveda · Adhyāya 19
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
19.1
स्वाद्वीं त्वा स्वादुना तीव्रां तीव्रेणामृताम् अमृतेन ।
मधुमतीं मधुमता सृजामि सꣳ सोमेन ।
सोमोऽसि ।
अश्विभ्यां पच्यस्व ।
सरस्वत्यै पच्यस्व ।
इन्द्राय सुत्राम्णे पच्यस्व ॥ १९.१ ॥
Sweet one, I join you with the sweet, the sharp one with the sharp, the immortal with the immortal, the honeyed one with honey, with Soma. You are Soma. Be cooked for the Aśvins. Be cooked for Sarasvatī. Be cooked for Indra, the good protector.
19.2
परीतो षिञ्चता सुतꣳ सोमो य ऽ उत्तमꣳ हविः ।
दधन्वान् यो नर्यो अप्स्व् अन्तर् आ सुषाव सोमम् अद्रिभिः ॥ १९.२ ॥
Pour around the pressed Soma, which is the highest oblation: the flowing Soma, belonging to men, pressed out with the stones within the waters.
19.3
वायोः पूतः पवित्रेण प्रत्यङ्क् सोमो ऽ अतिद्रुतः ।
इन्द्रस्य युज्यः सखा ।
वायोः पूतः पवित्रेण प्राङ् सोमो ऽ अतिद्रुतः ।
इन्द्रस्य युज्यः सखा ॥ १९.३ ॥
Soma, purified by Vāyu's filter, swiftly flowing inward, the fitting friend of Indra. Soma, purified by Vāyu's filter, swiftly flowing forward, the fitting friend of Indra.
19.4
पुनाति ते परिस्रुतꣳ सोमꣳ सूर्यस्य दुहिता ।
वारेण शश्वता तना ॥ १९.४ ॥
The daughter of the Sun purifies for you the Soma flowing around, with the everlasting filter.
19.5
ब्रह्म क्षत्रं पवते तेज ऽ इन्द्रियꣳ सुरया सोमः सुत ऽ आसुतो मदाय ।
शुक्रेण देव देवताः पिपृग्धि रसेनान्नं यजमानाय धेहि ॥ १९.५ ॥
Soma flows for sacred power, might, brilliance and vigor; pressed and poured with liquor for exhilaration. O god, satisfy the gods with the bright one; with the juice, set food for the sacrificer.
19.6
कुविद् अङ्ग यवमन्तो यवं चिद् यथा दान्त्य् अनुपूर्वं वियूय ।
इहेहैषां कृणुहि भोजनानि ये बर्हिषो नम ऽ उक्तिं यजन्ति ।
उपयामगृहीतो ऽस्य् अश्विभ्यां त्वा सरस्वत्यै त्वेन्द्राय त्वा सुत्राम्णे ।
ऽ एष ते योनिस् तेजसे त्वा वीर्याय त्वा बलाय त्वा ॥ १९.६ ॥
Surely, dear one, as those who have barley thresh the barley in due order, here and here prepare their portions of food for those who worship with homage-words beside the barhis. You are taken with the upayāma vessel, for the Aśvins, for Sarasvatī, for Indra, for Sutrāman. This is your seat: for splendour, for vigour, for strength.
19.7
नाना हि वां देवहितꣳ सदस् कृतं मा सꣳ सृक्षाथां परमे व्योमन् ।
सुरा त्वम् असि शुष्मिणी सोम ऽ एष मा मा हिꣳसीः स्वां योनिम् आविशन्ती ॥ १९.७ ॥
Separate seats, beneficial to the gods, have been made for you two; in the highest heaven do not mingle with me, you two. You are surā, full of vigour; this is soma. Entering your own seat, do not harm me.
19.8
उपयामगृहीतो ऽस्य् आश्विनं तेजः सारस्वतं वीर्यम् ऐन्द्रं बलम् ।
एष ते योनिर् मोदाय त्वानन्दाय त्वा महसे त्वा ॥ १९.८ ॥
You are taken with the upayāma vessel; you are the splendour of the Aśvins, the vigour of Sarasvatī, the strength of Indra. This is your seat: for joy, for bliss, for greatness.
19.9
तेजो ऽसि तेजो मयि धेहि ।
वीर्यम् असि वीर्यं मयि धेहि ।
बलम् असि बलं मयि धेहि ।
ओजो ऽस्य् ओजो मयि धेहि ।
मन्युर् असि मन्युं मयि धेहि ।
सहो ऽसि सहो मयि धेहि ॥ १९.९ ॥
You are brilliance; place brilliance in me. You are heroic strength; place heroic strength in me. You are power; place power in me. You are vital force; place vital force in me. You are spirit; place spirit in me. You are endurance; place endurance in me.
19.10
या व्याघ्रं विषूचिकोभौ वृकं च रक्षति ।
श्येनं पतत्रिणꣳ सिꣳहꣳ सेमं पात्व् अꣳहसः ॥ १९.१० ॥
She who protects the tiger, the disease viṣūcikā, both, and the wolf, who protects the hawk, the winged bird and the lion: may she protect this one from distress.
19.11
यद् आपिपेष मातरं पुत्रः प्रमुदितो धयन् ।
एतत् तद् अग्ने ऽ अनृणो भवाम्य् अहतौ पितरौ मया ।
सम्पृच स्थ सं मा भद्रेण पृङ्क्त ।
विपृच स्थ वि मा पाप्मना पृङ्क्त ॥ १९.११ ॥
As a son, delighted, presses his mother while sucking, so, O Agni, I become free of debt; may my parents remain unhurt. You are joined: join me with good fortune. You are separated: separate me from evil.
19.12
देवा यज्ञम् अतन्वत भेषजं भिषजाश्विना ।
वाचा सरस्वती भिषग् इन्द्रायेन्द्रियाणि दधतः ॥ १९.१२ ॥
The gods extended the sacrifice, the remedy; the physicians, the Aśvins, extended it; by speech Sarasvatī is the physician, placing the powers for Indra.
19.13
दीक्षायै रूपꣳ शष्पाणि प्रायणीयस्य तोक्मानि ।
क्रयस्य रूपꣳ सोमस्य लाजाः सोमाꣳशवो मधु ॥ १९.१३ ॥
The form of initiation is the sprouts of grass; the sprouts of the opening rite; the form of purchase is the parched grains of soma; the soma-portions and honey.
19.14
आतिथ्यरूपं मासरं महावीरस्य नग्नहुः ।
रूपम् उपसदाम् एतत् तिस्रो रात्रीः सुरासुता ॥ १९.१४ ॥
The form of the guest-offering is the māsara, and of the Mahāvīra the Nagnahu. This is the form of the upasad rites: three nights in which the surā is pressed.
19.15
सोमस्य रूप क्रीतस्य परिस्रुत् परि षिच्यते ।
अश्विभ्यां दुग्धं भेषजम् इन्द्रायैन्द्रꣳ सरस्वत्या ॥ १९.१५ ॥
The form of soma is the overflow of bought soma, poured around. For the Aśvins, milk is the healing remedy; for Indra, the Aindra; and for Sarasvatī likewise.
19.16
आसन्दी रूपꣳ राजासन्द्यै वेद्यै कुम्भी सुराधानी ।
अन्तर ऽ उत्तरवेद्या रूपं कारोतरो भिषक् ॥ १९.१६ ॥
The form is the āsandī; for the royal seat and for the altar, the kumbhī and the surā-receptacle. Between the northern altar's form is the physician Kāroṭara.
19.17
वेद्या वेदिः सम् आप्यते बर्हिषा बर्हिर् इन्द्रियम् ।
यूपेन यूप ऽ आप्यते प्रणीतो ऽ अग्निर् अग्निना ॥ १९.१७ ॥
The altar is completed by the altar, the sacred grass by the sacred grass with vigour; the post is completed by the post; the consecrated fire by fire.
19.18
हविर्धानं यद् अश्विनाग्नीध्रं यत् सरस्वती ।
इन्द्रायैन्द्रꣳ सदस् कृतं पत्नीशालं गार्हपत्यः ॥ १९.१८ ॥
The havirdhāna, which belongs to the Aśvins, and the āgnīdhra, which belongs to Sarasvatī. The Aindra sadas was made for Indra; the patnīśāla is the gārhapatya.
19.19
प्रैषेभिः प्रैषान् आप्नोत्य् आप्रीभिर् आप्रीर् यज्ञस्य ।
प्रयाजेभिर् अनुयाजान् वषट्कारेभिर् आहुतीः ॥ १९.१९ ॥
With the praiṣa formulas he attains the praiṣas; with the āprī formulas of the sacrifice, the āprīs. With the prayājas, the anuyājas; with the vaṣaṭ-utterances, the oblations.
19.20
पशुभिः पशून् आप्नोति पुरोडाशैर् हवीꣳष्य् आ ।
छन्दोभिः सामिधेनीर् याज्याभिर् वषट्कारान् ॥ १९.२० ॥
With animals he obtains animals; with puroḍāśa cakes, the oblations. With the meters, the sāmidhenī verses; with the yājyā verses, the vaṣaṭ-calls.
19.21
धानाः करम्भः सक्तवः परीवापः पयो दधि ।
सोमस्य रूपꣳ हविष आमिक्षा वाजिनं मधु ॥ १९.२१ ॥
Parched grains, karambha, barley meal, parīvāpa, milk and curd are the form of soma; the form of the oblation is āmikṣā, vājina and honey.
19.22
धानानाꣳ रूपं कुवलं परीवापस्य गोधूमाः ।
सक्तूनाꣳ रूपं बदरम् उपवाकाः करम्भस्य ॥ १९.२२ ॥
The form of the parched grains is kuvala (jujube); the form of parīvāpa is wheat; the form of the barley meals is badara (jujube); the form of karambha is upavāka grain.
19.23
पयसो रूपं यद् यवा दध्नो रूपं कर्कन्धूनि ।
सोमस्य रूपं वाजिनꣳ सौम्यस्य रूपम् आमिक्षा ॥ १९.२३ ॥
The form of milk is barley; the form of curd is karkandhu fruit; the form of soma is vājina, and the form of the soma-offering is āmikṣā.
19.24
आ श्रावयेति स्तोत्रियाः प्रत्याश्रावो ऽ अनुरूपः ।
यजेति धाय्यारूपं प्रगाथा येयजामहाः ॥ १९.२४ ॥
'Ā śrāvaya' is the form of the stotriya verses; the pratyāśrāva is the corresponding response. 'Yaja' is the form of the dhāyyā; the pragātha verses are the yeyajāmahāḥ.
19.25
अर्धऽऋचैर् उक्थानाꣳ रूपं पदैर् आप्नोति निविदः ।
प्रणवैः शस्त्राणाꣳ रूपं पयसा सोम आप्यते ॥ १९.२५ ॥
With half-verses he obtains the form of the uktha chants, with padas the nivid formulas; with praṇavas the form of the śastra recitations; with milk soma is obtained.
19.26
अश्विभ्यां प्रातःसवनम् इन्द्रेणैन्द्रं माध्यन्दिनम् ।
वैश्वदेवꣳ सरस्वत्या तृतीयम् आप्तꣳ सवनम् ॥ १९.२६ ॥
By the Aśvins the morning pressing, by Indra the midday (Aindra) pressing, by Sarasvatī the third, the Vaiśvadeva pressing, is attained.
19.27
वायव्यैर् वायव्यान् आप्नोति सतेन द्रोणकलशम् ।
कुम्भीभ्याम् अम्भृणौ सुते स्थालीभि स्थालीर् आप्नोति ॥ १९.२७ ॥
By the Vāyavya (vessels) he attains the Vāyavya (cups); with the sieve and the wooden vat, by the pots the dipping vessels are attained at the pressing; by the cooking pots, the cooking pots are attained.
19.28
यजुर्भिर् आप्यन्ते ग्रहा ग्रहै स्तोमाश् च विष्टुतीः ।
छन्दोभिर् उक्थाशस्त्राणि साम्नावभृथऽआप्यते ॥ १९.२८ ॥
By the sacrificial formulas the cups are attained; by the cups, the praise-forms and the subsidiary praises; by the metres, the recitations and the recited praises; by the chant, at the final bath, it is attained.
19.29
इडाभिर् भक्षान् आप्नोति सूक्तवाकेनाशिषः ।
शंयुना पत्नीसंयाजान्त् समिष्टयजुषा सꣳस्थाम् ॥ १९.२९ ॥
By the iḍā formulas he attains the portions; by the sūktavāka the blessings; by the Śaṃyu the wife-offerings; by the samiṣṭayajus the completion (saṃsthā).
19.30
व्रतेन दीक्षाम् आप्नोति दीक्षयाप्नोति दक्षिणाम् ।
दक्षिणा श्रद्धाम् आप्नोति श्रद्धया सत्यम् आप्यते ॥ १९.३० ॥
By the vow he attains consecration; by consecration he attains the sacrificial fee; by the fee he attains faith; by faith, truth is attained.
19.31
एतावद् रूपं यज्ञस्य यद् देवैर् ब्रह्मणा कृतम् ।
तद् एतत् सर्वम् आप्नोति यज्ञे सौत्रामणी सुते ॥ १९.३१ ॥
He attains the whole form of the sacrifice that the gods made by the sacred utterance (brahman); in the sacrifice, at the pressing of the Sautrāmaṇī.
19.32
सुरावन्तं बर्हिषदꣳ सुवीरं यज्ञꣳ हिन्वन्ति महिषा नमोभिः ।
दधानाः सोमं दिवि देवतासु मदेमेन्द्रं यजमानाः स्वर्काः ॥ १९.३२ ॥
The great ones, with homage, urge on the sacrifice that holds surā, is seated on the sacred grass, and has good heroes. Holding soma in heaven among the gods, let us sacrificers, seeking the heavenly light, rejoice with Indra.
19.33
यस् ते रसः सम्भृत ऽ ओषधीषु सोमस्य शुष्मः सुरया सुतस्य ।
तेन जिन्व यजमानं मदेन सरस्वतीम् अश्विनाव् इन्द्रम् अग्निम् ॥ १९.३३ ॥
With whatever essence of yours is gathered in the plants, and whatever strength of soma is pressed with surā, refresh the sacrificer with exhilaration — and Sarasvatī, the two Aśvins, Indra and Agni as well.
19.34
यम् अश्विना नमुचेर् आसुराद् अधि सरस्वत्य् असुनोद् इन्द्रियाय ।
इमं तꣳ शुक्रं मधुमन्तम् इन्दुꣳ सोमꣳ राजानम् इह भक्षयामि ॥ १९.३४ ॥
That bright, honey-sweet drop, the king Soma, which the two Aśvins and Sarasvatī pressed out for vigour of the senses, wresting it from the demon Namuci — this one I now partake of here.
19.35
यद् अत्र रिप्तꣳ रसिनः सुतस्य यद् इन्द्रो ऽ अपिबच्छचीभिः ।
अहं तद् अस्य मनसा शिवेन सोमꣳ राजानम् इह भक्षयामि ॥ १९.३५ ॥
Whatever remains here of the pressed juicy Soma, whatever Indra drank with his powers — that I now partake of here with a auspicious mind: this king Soma.
19.36
पितृभ्यः स्वधायिभ्यः स्वधा नमः ।
पितामहेभ्यः स्वधायिभ्यः स्वधा नमः ।
प्रपितामहेभ्यः स्वधायिभ्यः स्वधा नमः ।
अक्षन् पितरः ।
ऽअमीमदन्त पितरः ।
ऽअतीतृपन्त पितरः ।
पितरः शुन्धध्वम् ॥ १९.३६ ॥
Homage with svadhā to the fathers who receive svadhā. Homage with svadhā to the grandfathers who receive svadhā. Homage with svadhā to the great-grandfathers who receive svadhā. The fathers have eaten. The fathers have rejoiced. The fathers have been fully satisfied. O fathers, be purified.
19.37
पुनन्तु मा पितरः सोम्यासः पुनन्तु मा पितामहाः ।
पुनन्तु प्रपितामहाः पवित्रेण शतायुषा ।
पुनन्तु मा पितामहाः सोम्यासः पुनन्तु प्रपितामहाः ।
पवित्रेण शतायुषा विश्वम् आयुर् व्यश्नवै ॥ १९.३७ ॥
May the fathers who belong to soma purify me; may the grandfathers who belong to soma purify me. May the great-grandfathers purify me with the purifier and a hundred years of life. May the grandfathers purify me; may the great-grandfathers who belong to soma purify me. With the purifier and a hundred years of life, may I attain full lifespan.
19.38
अग्न ऽ आयूꣳषि पवस ऽ आ सुवोर्जम् इषं च नः ।
आरे बाधस्व दुच्छुनाम् ॥ १९.३८ ॥
O Agni, purify our lifetimes; impel vigor and nourishment to us. Drive far away the evil dogs (the ill-wishers).
19.39
पुनन्तु मा देवजनाः पुनन्तु मनसा धियः ।
पुनन्तु विश्वा भूतानि जातवेदः पुनीहि मा ॥ १९.३९ ॥
May the divine people purify me; may mind and thoughts purify me. May all beings purify me. O Jātavedas, purify me.
19.40
पवित्रेण पुनीहि मा शुक्रेण देव दीद्यत् ।
अग्ने क्रत्वा क्रतूँ२ऽर् अनु ॥ १९.४० ॥
O god, shining one, purify me with the purifier and with the bright one. O Agni, with resolve, following the resolves.
19.41
यत् ते पवित्रम् अर्चिष्य् अग्ने विततम् अन्तरा ।
ब्रह्म तेन पुनातु मा ॥ १९.४१ ॥
O Agni, let the sacred power purify me by that purifier stretched out within your flame.
19.42
पवमानः सो ऽ अद्य नः पवित्रेण विचर्षणिः ।
यः पोता स पुनातु मा ॥ १९.४२ ॥
May that purifying Soma, all-seeing for us today through the filter, the purifier, himself purify me.
19.43
उभाभ्यां देव सवितः पवित्रेण सवेन च ।
मां पुनीहि विश्वतः ॥ १९.४३ ॥
O god Savitṛ, with both the filter and the impulse, purify me on every side.
19.44
वैश्वदेवी पुनती देव्य् आगाद् यस्याम् इमा बह्व्यस् तन्वो वीतपृष्ठाः ।
तया मदन्तः सधमादेषु वयꣳ स्याम पतयो रयीणाम् ॥ १९.४४ ॥
The Vaiśvadevī, the purifying goddess, has come, in whom are these many bodies with spotted backs. Rejoicing through her at the communal feasts, may we be lords of wealth.
19.45
ये समानाः समनसः पितरो यमराज्ये ।
तेषां लोकः स्वधा नमो यज्ञो देवेषु कल्पताम् ॥ १९.४५ ॥
Those Fathers who are alike and of one mind in Yama's realm — may their world, svadhā, homage, and sacrifice be fitting among the gods.
19.46
ये समानाः समनसो जीवा जीवेषु मामकाः ।
तेषाꣳ श्रीर् मयि कल्पताम् अस्मिँल्लोके शतꣳ समाः ॥ १९.४६ ॥
Those who are alike and of one mind, living among the living, mine own — may their glory be fitting in me, for a hundred years in this world.
19.47
द्वे सृती ऽ अशृणवं पितॄणाम् अहं देवानाम् उत मर्त्यानाम् ।
ताभ्याम् इदं विश्वम् एजत् सम् एति यद् अन्तरा पितरं मातरं च ॥ १९.४७ ॥
I have heard of the two paths, of the Fathers, of the gods, and of mortals. By these two all this moving world proceeds, and what lies between father and mother also comes together through them.
19.48
इदꣳ हविः प्रजननं मे ऽ अस्तु दशवीरꣳ सर्वगणꣳ स्वस्तये ।
आत्मसनि प्रजासनि पशुसनि लोकसन्य् अभयसनि ।
अग्निः प्रजां बहुलां मे करोत्व् अन्नं पयो रेतो ऽ अस्मासु धत्त ॥ १९.४८ ॥
Let this oblation bring about my progeny, with ten sons and all the company, for well-being. May there be gain of self, gain of offspring, gain of cattle, gain of world, gain of fearlessness. May Agni make my offspring abundant; may he place food, milk and seed in us.
19.49
उद् ईरताम् ऽ अवर उत् परास ऽ उन् मध्यमाः पितरः सोम्यासः ।
असुं य ऽ ईयुर् अवृका ऽ ऋतज्ञास् ते नो ऽवन्तु पितरो हवेषु ॥ १९.४९ ॥
May the Fathers rise up, the lower, the higher, and the middle ones, fit for soma. Those who have gone having obtained life, who are gentle and knowers of truth, may those Fathers protect us at the invocations.
19.50
अङ्गिरसो नः पितरो नवग्वा ऽ अथर्वाणो भृगवः सोम्यासः ।
तेषां वयꣳ सुमतौ यज्ञियानाम् अपि भद्रे सौमनसे स्याम ॥ १९.५० ॥
Our Aṅgirases, Navagvas, Atharvans and Bhṛgus, the Fathers fit for soma: may we be in the favour of those worthy of sacrifice, and in auspicious good-mindedness.
19.51
ये नः पूर्वे पितरः सोम्यासो ऽनूहिरे सोमपीथं वसिष्ठाः ।
तेभिर् यमः सꣳरराणो हवीꣳष्य् उशन्न् उशद्भिः प्रतिकामम् अत्तु ॥ १९.५१ ॥
May Yama, rejoicing with those ancestors who were our former fathers, devoted to Soma, and the Vasiṣṭhas who drank the Soma-draught, eat the oblations as desired, along with those who desire.
19.52
त्वꣳ सोम प्र चिकितो मनीषा त्वꣳ रजिष्ठम् अनु नेषि पन्थाम् ।
तव प्रणीती पितरो न ऽ इन्दो देवेषु रत्नम् अभजन्त धीराः ॥ १९.५२ ॥
O Soma, you discerning with wisdom lead us along the straightest path. By your guidance, our steadfast fathers obtained treasure among the gods.
19.53
त्वया हि नः पितरः सोम पूर्वे कर्माणि चक्रुः पवमान धीराः ।
वन्वन्न् अवातः परिधीँ२ऽर् अपोर्णु वीरेभिर् अश्वैर् मघवा भवा नः ॥ १९.५३ ॥
O Soma, through you our former fathers, steadfast, performed their deeds. O purified one, open the enclosures without hindrance, and be bountiful to us with heroic horses.
19.54
त्वꣳ सोम पितृभिः संविदानो ऽनु द्यावापृथिवी ऽ आ ततन्थ ।
तस्मै त ऽ इन्दो हविषा विधेम वयꣳ स्याम पतयो रयीणाम् ॥ १९.५४ ॥
O Soma, in harmony with the fathers, you spread out heaven and earth all around. O drop of Soma, for you we would serve with oblation, and we would become lords of riches.
19.55
बर्हिषदः पितर ऽ ऊत्य् अर्वाग् इमा वो हव्या चकृमा जुषध्वम् ।
त ऽ आ गतावसा शंतमेनाथा नः शं योर् अरपो दधात ॥ १९.५५ ॥
O fathers seated on the barhis, come here with protection. We have made these oblations for you; accept them. Come with the most auspicious protection, and then grant us peace, welfare, and freedom from harm.
19.56
आहं पितॄन् सुविदत्राꣳ२ऽ अवित्सि नपातं च विक्रमणं च विष्णोः ।
बर्हिषदो ये स्वधया सुतस्य भजन्त पित्वस्त ऽ इहागमिष्ठाः ॥ १९.५६ ॥
I have obtained the well-giving fathers, the grandson of Viṣṇu and his stride. Those seated on the sacred grass who partake of the svadhā and the pressed soma are most inclined to come hither.
19.57
उपहूताः पितरः सोम्यासो बर्हिष्येषु निधिषु प्रियेषु ।
त ऽ आ गमन्तु त ऽ इह श्रुवन्त्व् अधि ब्रुवन्तु ते ऽवन्त्व् अस्मान् ॥ १९.५७ ॥
Invoked are the fathers, associated with soma. Let them sit on the dear seats of sacred grass. Let them come here, hear, and speak; let them protect us.
19.58
आ यन्तु नः पितरः सोम्यासोऽग्निष्वात्ताः पथिभिर् देवयानैः ।
अस्मिन् यज्ञे स्वधया मदन्तो ऽधि ब्रुवन्तु ते ऽवन्त्व् अस्मान् ॥ १९.५८ ॥
Let the fathers, associated with soma and eaten by Agni, come to us by the paths of the gods. Rejoicing in the svadhā in this sacrifice, let them speak; let them protect us.
19.59
अग्निष्वात्ताः पितर ऽ एह गच्छत सदः-सदः सदत सुप्रणीतयः ।
अत्ता हवीꣳषि प्रयतानि बर्हिष्य् अथा रयिꣳ सर्ववीरं दधातन ॥ १९.५९ ॥
Fathers eaten by Agni, come hither; sit down on each seat, well-guided. Eat the oblations offered on the sacred grass; then bestow upon us wealth with all heroic sons.
19.60
ये ऽ अग्निष्वात्ता ये ऽ अनग्निष्वात्ता मध्ये दिवः स्वधया मादयन्ते ।
तेभ्यः स्वराड् असुनीतिम् एतां यथावशं तन्वं कल्पयाति ॥ १९.६० ॥
For those eaten by Agni and those not eaten by Agni, who rejoice in the svadhā in the midst of heaven, may the self-ruling one fashion this life-breath and body as they desire.
19.61
अग्निष्वात्ताꣳ ऋतुमतो हवामहे नाराशꣳसे सोमपीथं य ऽ आशुः ।
ते नो विप्रासः सुहवा भवन्तु वयꣳ स्याम पतयो रयीणाम् ॥ १९.६१ ॥
We call upon the Agniṣvāttas, who accompany the seasons, and Nārāśaṃsa, who comes swiftly to drink the soma. May those inspired seers be easy to invoke for us, and may we be lords of riches.
19.62
आच्या जानु दक्षिणतो निषद्येमं यज्ञम् अभि गृणीत विश्वे ।
मा हिꣳसिष्ट पितरः केन चिन् नो यद्व ऽ आगः पुरुषता कराम ॥ १९.६२ ॥
Sit down with your knee on the right and praise this sacrifice, all you Fathers. Do not harm us in any way for the offense we have committed against you through human frailty.
19.63
आसीनासो ऽ अरुणीनाम् उपस्थे रयिं धत्त दाशुषे मर्त्याय ।
पुत्रेभ्यः पितरस् तस्य वस्वः प्र यच्छत त ऽ इहोर्जं दधात ॥ १९.६३ ॥
Seated in the lap of the Aruṇīs, O Fathers, bestow wealth upon the mortal who gives. From that treasure grant it to your sons, and may they here place strength and nourishment in us.
19.64
यम् अग्ने कव्यवाहन त्वं चिन् मन्यसे रयिम् ।
तं नो गीर्भिः श्रवाय्यं देवत्रा पनया युजम् ॥ १९.६४ ॥
O Agni, bearer of the offerings of the fathers, the wealth that you yourself consider good, praise it for us with songs; that wealth worthy of renown, praise it among the gods for us, your friends.
19.65
यो ऽ अग्निः कव्यवाहनः पितॄन् यक्षद् ऋतावृधः ।
प्रेद् उ हव्यानि वोचति देवेभ्यश् च पितृभ्य ऽ आ ॥ १९.६५ ॥
The Agni who is bearer of the fathers' offerings, who worships the fathers who strengthen the cosmic order, proclaims the oblations forth here, for the gods and for the fathers.
19.66
त्वम् अग्न ऽ ईडितः कव्यवाहनावाड् हव्यानि सुरभीणि कृत्वी ।
प्रादाः पितृभ्यः स्वधया ते ऽ अक्षन्न् अद्धि त्वं देव प्रयता हवीꣳषि ॥ १९.६६ ॥
O Agni, you are praised, the carrier of the offerings to the fathers. Having made fragrant oblations, you gave them to the fathers with svadhā; they have partaken. O god, eat the oblations offered with devotion.
19.67
ये चेह पितरो ये च नेह याꣳश् च विद्म याꣳ२ऽ उ च न प्रविद्म ।
त्वं वेत्थ यति ते जातवेदः स्वधाभिर् यज्ञꣳ सुकृतं जुषस्व ॥ १९.६७ ॥
The fathers who are here and those who are not here, whom we know and whom we do not fully know — O Jātavedas, you know how many they are. Be pleased with this well-performed sacrifice with the svadhā offerings.
19.68
इदं पितृभ्यो नमो ऽ अस्त्व् अद्य ये पूर्वासो य ऽ उपरास ईयुः ।
ये पार्थिवे रजस्य् आ निषत्ता ये वा नूनꣳ सुवृजनासु विक्षु ॥ १९.६८ ॥
Today let this homage be to the fathers — those who went before, those who went later, those who sit in the earthly realm, and those who now dwell among the well-ordered peoples.
19.69
अधा यथा नः पितरः परासः प्रत्नासो ऽ अग्न ऽ ऋतम् आशुषाणाः ।
शुचीदयन् दीधितिम् उक्थशासः क्षामा भिन्दन्तो ऽ अरुणीर् अप व्रन् ॥ १९.६९ ॥
Then, as our ancient fathers who went far away, O Agni, attaining the cosmic order, reciting the ukthas, shone forth with bright light, and breaking the earth, opened the reddish (dawn's) doors.
19.70
उशन्तस् त्वा नि धीमह्य् उशन्तः सम् इधीमहि ।
उशन्न् उशत ऽ आ वह पितॄन् हविषे ऽ अत्तवे ॥ १९.७० ॥
Desiring you, we set you down; desiring, we kindle you well. O desirous Agni, bring the desiring fathers here to eat the oblation.
19.71
अपां फेनेन नमुचेः शिर ऽ इन्द्रोद् अवर्तयः ।
विश्वा यद् अजय स्पृधः ॥ १९.७१ ॥
O Indra, with the foam of the waters you cut off the head of Namuci, when you conquered all rivals.
19.72
सोमो राजामृतꣳ सुत ऽ ऋजीषेणाजहान् मृत्युम् ।
ऋतेन सत्यम् इन्द्रियं विपानꣳ शुक्रम् अन्धस ऽ इन्द्रस्येन्द्रियम् इदं पयो ऽमृतं मधु ॥ १९.७२ ॥
King Soma, pressed as immortal drink, drove away death with the ṛjīṣa. By ṛta, truth; by vigor, the exhilarating bright soma juice — this is Indra's vigor, this milk, immortality, sweetness.
19.73
अद्भ्यः क्षीरं व्यपिबत् क्रुङ्ङ् आङ्गिरसो धिया ।
ऋतेन सत्यम् इन्द्रियं विपानꣳ शुक्रम् अन्धस इन्द्रस्येन्द्रियम् इदं पयो ऽमृतं मधु ॥ १९.७३ ॥
Krung, son of Aṅgiras, drank milk from the waters by insight. By ṛta, truth; by vigor, the exhilarating bright soma juice — this is Indra's vigor, this milk, immortality, sweetness.
19.74
सोमम् अद्भ्यो व्यपिबच् छन्दसा हꣳसः शुचिषत् ।
ऋतेन सत्यम् इन्द्रियं विपानꣳ शुक्रम् अन्धस ऽ इन्द्रस्येन्द्रियम् इदं पयो ऽमृतं मधु ॥ १९.७४ ॥
The swan dwelling in purity drank soma from the waters through the metre. By ṛta, truth; by vigor, the exhilarating bright soma juice — this is Indra's vigor, this milk, immortality, sweetness.
19.75
अन्नात् परिस्रुतो रसं ब्रह्मणा व्यपिबत् क्षत्रं पयः सोमं प्रजापतिः ।
ऋतेन सत्यम् इन्द्रियं विपानꣳ शुक्रम् अन्धस ऽ इन्द्रस्येन्द्रियम् इदं पयो ऽमृतं मधु ॥ १९.७५ ॥
Prajāpati drank the essence flowing from food, by the sacred word — royal power, milk, Soma. By ṛta, truth; by vigor, the exhilarating bright soma juice — this is Indra's vigor, this milk, immortality, sweetness.
19.76
रेतो मूत्रं वि जहाति योनिं प्रविशद् इन्द्रियम् ।
गर्भो जरायुणावृत ऽ उल्वं जहाति जन्मना ।
ऋतेन सत्यम् इन्द्रियं विपानꣳ शुक्रम् अन्धस ऽ इन्द्रस्येन्द्रियम् इदं पयो ऽमृतं मधु ॥ १९.७६ ॥
Seed and urine leave the womb; the entering vigour (indriya) goes in. The embryo, enclosed by the caul, casts off the membrane at birth. By ṛta, truth; the vigour of Indra in the clear, bright soma-drink; this is milk, nectar, honey.
19.77
दृष्ट्वा रूपे व्याकरोत् सत्यानृते प्रजापतिः ।
अश्रद्धाम् अनृते ऽदधाच् छ्रद्धाꣳ सत्ये प्रजापतिः ।
ऋतेन सत्यम् इन्द्रियं विपानꣳ शुक्रम् अन्धस ऽ इन्द्रस्येन्द्रियम् इदं पयो ऽमृतं मधु ॥ १९.७७ ॥
Prajāpati, having seen the two forms, distinguished truth and falsehood. In falsehood he placed unfaith, and in truth Prajāpati placed faith. By ṛta, truth; the vigour of Indra in the clear, bright soma-drink; this is milk, nectar, honey.
19.78
वेदेन रूपे व्यपिबत् सुतासुतौ प्रजापतिः ।
ऋतेन सत्यम् इन्द्रियं विपानꣳ शुक्रम् अन्धस ऽ इन्द्रस्येन्द्रियम् इदं पयो ऽमृतं मधु ॥ १९.७८ ॥
Prajāpati, by the Veda, drank the two forms apart: the pressed and the unpressed (soma). By ṛta, truth; the vigour of Indra in the clear, bright soma-drink; this is milk, nectar, honey.
19.79
दृष्ट्वा परिस्रुतो रसꣳ शुक्रेण शुक्रं व्यपिबत् ।
पयः सोमं प्रजापतिः ।
ऋतेन सत्यम् इन्द्रियं विपानꣳ शुक्रम् अन्धस ऽ इन्द्रस्येन्द्रियम् इदं पयो ऽमृतं मधु ॥ १९.७९ ॥
Seeing the flowing juice, Prajāpati drank the bright soma with the bright cup. Milk, soma. By ṛta, truth, vigour, the bright draught of the soma-drink; this is Indra's vigour, milk, immortal, honey.
19.80
सीसेन तन्त्रं मनसा मनीषिण ऽ ऊर्णासूत्रेण कवयो वयन्ति ।
अश्विना यज्ञꣳ सविता सरस्वतीन्द्रस्य रूपं वरुणो भिषज्यन् ॥ १९.८० ॥
With lead as the tool, with mind, the wise weave the warp; with woollen thread the seers weave. The Aśvins weave the sacrifice, Savitṛ and Sarasvatī the form of Indra; Varuṇa heals.
19.81
तद् अस्य रूपम् अमृतꣳ शचीभिस् तिस्रो दधुर् देवताः सꣳरराणाः ।
लोमानि शष्पैर् बहुधा न तोक्मभिस् त्वग् अस्य माꣳसम् अभवन् न लाजाः ॥ १९.८१ ॥
Its immortal form, by the powers, the three deities placed, joined in giving. Hairs of grass, in many ways, like sprouts; its skin and flesh became like parched grains.
19.82
तद् अश्विना भिषजा रुद्रवर्तनी सरस्वती वयति पेशो ऽ अन्तरम् ।
अस्थि मज्जानं मासरैः कारोतरेण दधतो गवां त्वचि ॥ १९.८२ ॥
That, the Aśvins, the physicians, the paths of Rudra; Sarasvatī weaves the form within. Placing bone and marrow with the woollen cord and the lathe-cord, in the skin of the cows.
19.83
सरस्वती मनसा पेशलं वसु नासत्याभ्यां वयति दर्शतं वपुः ।
रसं परिस्रुता न रोहितं नग्नहुर् धीरस् तसरं न वेम ॥ १९.८३ ॥
Sarasvatī weaves with the mind the fine treasure, with the two Nāsatyas the visible body. Reddish like a flowing juice, the steady naked-calling one, like the shuttle and the weaver's beam.
19.84
पयसा शुक्रम् अमृतं जनित्रꣳ सुरया मूत्राज् जनयन्त रेतः ।
अपामतिं दुर्मतिं बाधमाना ऽ ऊवध्यं वातꣳ सब्वं तद् आरात् ॥ १९.८४ ॥
With milk, the bright immortal generative part; with wine, from the urine, they produced the seed. Driving away the passage of waters and ill thought, may the swelling and the wind, all of that, be far away.
19.85
इन्द्रः सुत्रामा हृदयेन सत्यं पुरोडाशेन सविता जजान ।
यकृत् क्लोमानं वरुणो भिषज्यन् मतस्ने वायव्यैर् न मिनाति पित्तम् ॥ १९.८५ ॥
Indra, the good protector, produced truth with the heart; Savitṛ produced it with the cake offering. Varuṇa, healing, does not harm the liver and spleen, nor the kidneys and bile, with the vessels of Vāyu.
19.86
आन्त्राणि स्थालीर् मधु पिन्वमाना गुदाः पात्राणि सुदुघा न धेनुः ।
श्येनस्य पत्रं न प्लीहा शचीभिर् आसन्दी नाभिर् उदरं न माता ॥ १९.८६ ॥
The intestines, cooking pots, swelling with honey; the rectum, like vessels, like a cow that yields milk easily. The spleen, like the wing of the hawk, with its powers; the seat, the navel, and the belly, like a mother.
19.87
कुम्भो वनिष्ठुर् जनिता शचीभिर् यस्मिन्न् अग्रे योन्यां गर्भो ऽ अन्तः ।
प्लाशिर् व्यक्तः शतधार ऽ उत्सो दुहे न कुम्भी स्वधां पितृभ्यः ॥ १९.८७ ॥
The jar, most desirable, begetter with its powers, in which in front the embryo lies within the womb. The lobe, manifest, the hundred-streamed spring, like a pot, yields svadhā for the fathers.
19.88
मुखꣳ सद् अस्य शिर ऽ इत् सतेन जिह्वा पवित्रम् अश्विनासन्त् सरस्वती ।
चप्यं न पायुर् भिषग् अस्य वालो वस्तिर् न शेपो हरसा तरस्वी ॥ १९.८८ ॥
Its mouth is truth; its head is indeed made of truth; its tongue is the purifier; the Aśvins and Sarasvatī became its limbs. Like a chapya is its anus; the hair of its tail is the physician; like the bladder is the penis, strong with vigour.
19.89
अश्विभ्यां चक्षुर् अमृतं ग्रहाभ्यां छागेन तेजो हविषा शृतेन ।
पक्ष्माणि गोधूमैः कुवलैर् उतानि पेशो न शुक्रम् असितं वसाते ॥ १९.८९ ॥
The Aśvins gave immortality to its eye by the grah-cups; with the goat, brilliance; with the cooked oblation, brilliance. With wheat, the eyelashes; with jujube fruits, the upper parts of the eyelids; bright and dark, they clothe it as with a form.
19.90
अविर् न मेषो नसि वीर्याय प्राणस्य पन्था ऽ अमृतो ग्रहाभ्याम् ।
सरस्वत्य् उपवाकैर् व्यानं नस्यानि बर्हिर् बदरैर् जजान ॥ १९.९० ॥
Like a ram among sheep, it is in the nostrils for strength; the immortal path of breath is by the grah-cups. From Sarasvatī's upavāka arose the diffused breath (vyāna); with jujube fruits, the sacrificial grass produced the nostrils.
19.91
इन्द्रस्य रूपं वृषभो बलाय कर्णाभ्याꣳ श्रोत्रम् अमृतं ग्रहाभ्यां ।
यवा न बर्हिर् भ्रुवि केसराणि कर्कन्धु जज्ञे मधु सारघं मुखात् ॥ १९.९१ ॥
The form of Indra, the bull, for strength; hearing is immortal for the ears, by the grah-cups. Like barley, the sacrificial grass became the hairs upon the brows; from the karkandhu (jujube), sweet honey, sārgha, was produced from the mouth.
19.92
आत्मन्न् उपस्थे न वृकस्य लोम मुखे श्मश्रूणि न व्याघ्रलोम ।
केशा न शीर्षन् यशसे श्रियै शिखा सिꣳहस्य लोम त्विषिर् इन्द्रियाणि ॥ १९.९२ ॥
In the lap of the self like a wolf's hair, on the face beard and moustache like a tiger's hair. Hair on the head for glory and prosperity; the lion's-hair crest, radiance, and the faculties.
19.93
अङ्गान्य् आत्मन् भिषजा तद् अश्विनात्मानम् अङ्गैः सम् अधात् सरस्वती ।
इन्द्रस्य रूपꣳ शतमानम् आयुश् चन्द्रेण ज्योतिर् अमृतं दधानाः ॥ १९.९३ ॥
The Aśvins, physicians, did that for the limbs of the self; Sarasvatī joined the self together with its limbs. Bearing Indra's form, a hundred years of life, light together with the moon, and immortality.
19.94
सरस्वती योन्यां गर्भम् अन्तर् अश्विभ्यां पत्नी सुकृतं बिभर्ति ।
अपाꣳ रसेन वरुणो न साम्नेन्द्रꣳ श्रियै जनयन्न् अप्सु राजा ॥ १९.९४ ॥
Sarasvatī bears the embryo within the womb; the consort of the Aśvins bears the well-made offering. With the juice of the waters, like Varuṇa with the chant, generating Indra for prosperity, the king in the waters.
19.95
तेजः पशूनाꣳ हविर् इन्द्रियावत् परिस्रुता पयसा सारघं मधु ।
अश्विभ्यां दुग्धं भिषजा सरस्वत्या सुतासुताभ्याम् अमृतः सोम ऽ इन्दुः ॥ १९.९५ ॥
The brilliance of animals, the oblation possessing vigor, poured around with milk and sweet honey. Milked for the Aśvins, the physicians with Sarasvatī, for the pressed and the unpressed. Immortal Soma, the drop.