यजुर्वेद · अध्याय 19
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
19.1
स्वाद्वीं त्वा स्वादुना तीव्रां तीव्रेणामृताम् अमृतेन ।
मधुमतीं मधुमता सृजामि सꣳ सोमेन ।
सोमोऽसि ।
अश्विभ्यां पच्यस्व ।
सरस्वत्यै पच्यस्व ।
इन्द्राय सुत्राम्णे पच्यस्व ॥ १९.१ ॥
गोडीने गोड तुला, तीव्राने तीव्र, अमृताने अमृत, मधुमतीला मधुने, सोमाशी जोडतो. तू सोम आहेस. अश्विनांसाठी शिजव. सरस्वतीसाठी शिजव. उत्तम रक्षक इंद्रासाठी शिजव.
19.2
परीतो षिञ्चता सुतꣳ सोमो य ऽ उत्तमꣳ हविः ।
दधन्वान् यो नर्यो अप्स्व् अन्तर् आ सुषाव सोमम् अद्रिभिः ॥ १९.२ ॥
पिळलेल्या सोमावर सर्व बाजूंनी सिंचन कर. तो उत्तम हविस आहे. पाण्यात दगडांनी पिळलेला वाहणारा, मानवी सोम.
19.3
वायोः पूतः पवित्रेण प्रत्यङ्क् सोमो ऽ अतिद्रुतः ।
इन्द्रस्य युज्यः सखा ।
वायोः पूतः पवित्रेण प्राङ् सोमो ऽ अतिद्रुतः ।
इन्द्रस्य युज्यः सखा ॥ १९.३ ॥
वायूच्या पवित्राने शुद्ध झालेला सोम, आतल्या दिशेने अति वेगवान. इंद्राचा योग्य सखा. वायूच्या पवित्राने शुद्ध झालेला सोम, पुढच्या दिशेने अति वेगवान. इंद्राचा योग्य सखा.
19.4
पुनाति ते परिस्रुतꣳ सोमꣳ सूर्यस्य दुहिता ।
वारेण शश्वता तना ॥ १९.४ ॥
सूर्याची कन्या तुझ्यासाठी सभोवती वाहणारा सोम शाश्वत गाळण्याने शुद्ध करते.
19.5
ब्रह्म क्षत्रं पवते तेज ऽ इन्द्रियꣳ सुरया सोमः सुत ऽ आसुतो मदाय ।
शुक्रेण देव देवताः पिपृग्धि रसेनान्नं यजमानाय धेहि ॥ १९.५ ॥
ब्रह्म, क्षत्र, तेज आणि इंद्रिय यांसाठी सोम वाहतो; मदासाठी सुरेसह पिळून ओतलेला सोम. हे देवा, शुक्राने देवांना तृप्त कर; रसाने यजमानाला अन्न दे.
19.6
कुविद् अङ्ग यवमन्तो यवं चिद् यथा दान्त्य् अनुपूर्वं वियूय ।
इहेहैषां कृणुहि भोजनानि ये बर्हिषो नम ऽ उक्तिं यजन्ति ।
उपयामगृहीतो ऽस्य् अश्विभ्यां त्वा सरस्वत्यै त्वेन्द्राय त्वा सुत्राम्णे ।
ऽ एष ते योनिस् तेजसे त्वा वीर्याय त्वा बलाय त्वा ॥ १९.६ ॥
निश्चितच, हे प्रिया, यव असणारे यव क्रमाने वेगळे करून मळणी करतात तसे येथे येथे यांचे भोजन तयार कर, जे बर्हिसाजवळ नमस्काराच्या वचनाने यजन करतात. तू उपयाम-पात्राने गृहीत आहेस; अश्विनांसाठी, सरस्वतीसाठी, इंद्रासाठी, सुत्रामनसाठी तुला. हे तुझे स्थान आहे; तेजासाठी तुला, वीर्यासाठी तुला, बलासाठी तुला.
19.7
नाना हि वां देवहितꣳ सदस् कृतं मा सꣳ सृक्षाथां परमे व्योमन् ।
सुरा त्वम् असि शुष्मिणी सोम ऽ एष मा मा हिꣳसीः स्वां योनिम् आविशन्ती ॥ १९.७ ॥
तुम्हा दोघांसाठी देवांना हितकारक असे आसन वेगळे केले आहे; परम आकाशात तुम्ही दोघे माझ्याशी मिसळू नका. तू सुरा आहेस, बलवती; हा सोम आहे. आपल्या स्वतःच्या स्थानात प्रवेश करून माझी हिंसा करू नकोस.
19.8
उपयामगृहीतो ऽस्य् आश्विनं तेजः सारस्वतं वीर्यम् ऐन्द्रं बलम् ।
एष ते योनिर् मोदाय त्वानन्दाय त्वा महसे त्वा ॥ १९.८ ॥
तू उपयाम-पात्राने गृहीत आहेस; तू अश्विनांचे तेज, सरस्वतीचे वीर्य, इंद्राचे बल आहेस. हे तुझे स्थान आहे; आनंदासाठी तुला, हर्षासाठी तुला, महिमेसाठी तुला.
19.9
तेजो ऽसि तेजो मयि धेहि ।
वीर्यम् असि वीर्यं मयि धेहि ।
बलम् असि बलं मयि धेहि ।
ओजो ऽस्य् ओजो मयि धेहि ।
मन्युर् असि मन्युं मयि धेहि ।
सहो ऽसि सहो मयि धेहि ॥ १९.९ ॥
तू तेज आहेस, माझ्यात तेज ठेव. तू वीर्य आहेस, माझ्यात वीर्य ठेव. तू बल आहेस, माझ्यात बल ठेव. तू ओज आहेस, माझ्यात ओज ठेव. तू मन्यू आहेस, माझ्यात मन्यू ठेव. तू सहस् आहेस, माझ्यात सहस् ठेव.
19.10
या व्याघ्रं विषूचिकोभौ वृकं च रक्षति ।
श्येनं पतत्रिणꣳ सिꣳहꣳ सेमं पात्व् अꣳहसः ॥ १९.१० ॥
जी वाघ, विषूचिका, दोन्हींचे आणि लांडग्याचे रक्षण करते, ससाणा, पक्षी आणि सिंह यांचे रक्षण करते, ती हिचे संकटापासून रक्षण करो.
19.11
यद् आपिपेष मातरं पुत्रः प्रमुदितो धयन् ।
एतत् तद् अग्ने ऽ अनृणो भवाम्य् अहतौ पितरौ मया ।
सम्पृच स्थ सं मा भद्रेण पृङ्क्त ।
विपृच स्थ वि मा पाप्मना पृङ्क्त ॥ १९.११ ॥
पुत्र आनंदाने दूध पीत असताना मातेला जसा दाबतो, तसे हे अग्नी, मी ऋणमुक्त होतो; माझ्याद्वारे आईवडील अहत राहोत. तुम्ही संयुक्त आहात, मला कल्याणाने संयुक्त करा. तुम्ही वियुक्त आहात, मला पापापासून वेगळे करा.
19.12
देवा यज्ञम् अतन्वत भेषजं भिषजाश्विना ।
वाचा सरस्वती भिषग् इन्द्रायेन्द्रियाणि दधतः ॥ १९.१२ ॥
देवांनी यज्ञ विस्तारला, औषधही; वैद्य अश्विनांनी विस्तारले; वाणीने सरस्वती वैद्य आहे; इंद्रासाठी इंद्रियांना धारण करणारे.
19.13
दीक्षायै रूपꣳ शष्पाणि प्रायणीयस्य तोक्मानि ।
क्रयस्य रूपꣳ सोमस्य लाजाः सोमाꣳशवो मधु ॥ १९.१३ ॥
दीक्षेचे रूप गवताचे कोंब; प्रायणीयाचे कोंब; क्रयाचे रूप सोमाच्या लाह्या; सोमाचे अंश व मध.
19.14
आतिथ्यरूपं मासरं महावीरस्य नग्नहुः ।
रूपम् उपसदाम् एतत् तिस्रो रात्रीः सुरासुता ॥ १९.१४ ॥
आतिथ्याचे रूप मासर, महावीराचे नग्नहु. उपसदांचे हे रूप; सुरा गाळली जाणारी तीन रात्री.
19.15
सोमस्य रूप क्रीतस्य परिस्रुत् परि षिच्यते ।
अश्विभ्यां दुग्धं भेषजम् इन्द्रायैन्द्रꣳ सरस्वत्या ॥ १९.१५ ॥
सोमाचे रूप म्हणजे क्रीत सोमाची परिस्रुत्, जी सभोवती ओतली जाते. अश्विनांसाठी दूध औषध; इंद्रासाठी ऐंद्र, सरस्वतीसाठीही.
19.16
आसन्दी रूपꣳ राजासन्द्यै वेद्यै कुम्भी सुराधानी ।
अन्तर ऽ उत्तरवेद्या रूपं कारोतरो भिषक् ॥ १९.१६ ॥
आसन्दी हे रूप; राजासन्दी व वेदीसाठी कुंभी, सुराधानी. उत्तरवेदीच्या मध्याचे रूप कारोतर भिषक्.
19.17
वेद्या वेदिः सम् आप्यते बर्हिषा बर्हिर् इन्द्रियम् ।
यूपेन यूप ऽ आप्यते प्रणीतो ऽ अग्निर् अग्निना ॥ १९.१७ ॥
वेदीने वेदी पूर्ण होते; बर्हिने बर्हि, इंद्रियाने. यूपाने यूप पूर्ण होतो; प्रणीत अग्नीने अग्नि.
19.18
हविर्धानं यद् अश्विनाग्नीध्रं यत् सरस्वती ।
इन्द्रायैन्द्रꣳ सदस् कृतं पत्नीशालं गार्हपत्यः ॥ १९.१८ ॥
अश्विनांचे हविर्धान, सरस्वतीचे आग्नीध्र. इंद्रासाठी ऐंद्र सदस् केले; पत्नीशाला गार्हपत्य.
19.19
प्रैषेभिः प्रैषान् आप्नोत्य् आप्रीभिर् आप्रीर् यज्ञस्य ।
प्रयाजेभिर् अनुयाजान् वषट्कारेभिर् आहुतीः ॥ १९.१९ ॥
प्रैषमंत्रांनी प्रैष प्राप्त करतो; यज्ञाच्या आप्री मंत्रांनी आप्री. प्रयाजांनी अनुयाज; वषट्कारांनी आहुती.
19.20
पशुभिः पशून् आप्नोति पुरोडाशैर् हवीꣳष्य् आ ।
छन्दोभिः सामिधेनीर् याज्याभिर् वषट्कारान् ॥ १९.२० ॥
पशूंद्वारे पशू, पुरोडाशांद्वारे हविष्ये मिळवतो; छंदांद्वारे सामिधेनी मंत्र, याज्यांद्वारे वषट्कार.
19.21
धानाः करम्भः सक्तवः परीवापः पयो दधि ।
सोमस्य रूपꣳ हविष आमिक्षा वाजिनं मधु ॥ १९.२१ ॥
धाना, करंभ, सक्तू, परीवाप, दूध, दही — हे सोमाचे रूप; हविषाचे रूप आमिक्षा, वाजिन आणि मधु.
19.22
धानानाꣳ रूपं कुवलं परीवापस्य गोधूमाः ।
सक्तूनाꣳ रूपं बदरम् उपवाकाः करम्भस्य ॥ १९.२२ ॥
धानांचे रूप कुवल (बोरे); परीवापाचे रूप गहू; सक्तूंचे रूप बदर; करंभाचे रूप उपवाक.
19.23
पयसो रूपं यद् यवा दध्नो रूपं कर्कन्धूनि ।
सोमस्य रूपं वाजिनꣳ सौम्यस्य रूपम् आमिक्षा ॥ १९.२३ ॥
दुधाचे रूप यव (जव); दह्याचे रूप कर्कंधू; सोमाचे रूप वाजिन; सौम्याचे रूप आमिक्षा.
19.24
आ श्रावयेति स्तोत्रियाः प्रत्याश्रावो ऽ अनुरूपः ।
यजेति धाय्यारूपं प्रगाथा येयजामहाः ॥ १९.२४ ॥
'आ श्रावय' हे स्तोत्रियांचे रूप; प्रत्याश्राव अनुरूप. 'यज' हे धाय्येचे रूप; प्रगाथ येयजामह.
19.25
अर्धऽऋचैर् उक्थानाꣳ रूपं पदैर् आप्नोति निविदः ।
प्रणवैः शस्त्राणाꣳ रूपं पयसा सोम आप्यते ॥ १९.२५ ॥
अर्धर्चांनी उक्थांचे रूप; पदांनी निविद; प्रणवांनी शस्त्रांचे रूप; दुधाने सोम मिळतो.
19.26
अश्विभ्यां प्रातःसवनम् इन्द्रेणैन्द्रं माध्यन्दिनम् ।
वैश्वदेवꣳ सरस्वत्या तृतीयम् आप्तꣳ सवनम् ॥ १९.२६ ॥
अश्विनींच्या द्वारे प्रातःसवन, इंद्राच्या द्वारे माध्यंदिन (ऐंद्र) सवन, सरस्वतीच्या द्वारे तिसरे वैश्वदेव सवन प्राप्त होते.
19.27
वायव्यैर् वायव्यान् आप्नोति सतेन द्रोणकलशम् ।
कुम्भीभ्याम् अम्भृणौ सुते स्थालीभि स्थालीर् आप्नोति ॥ १९.२७ ॥
वायव्य (पात्रांद्वारे) वायव्यांना प्राप्त करतो; गाळणी व द्रोणकलशाने, कुंभींनी अंभृण (पात्रे) सोमाभिषवात प्राप्त होतात; स्थालींनी स्थाली प्राप्त होतात.
19.28
यजुर्भिर् आप्यन्ते ग्रहा ग्रहै स्तोमाश् च विष्टुतीः ।
छन्दोभिर् उक्थाशस्त्राणि साम्नावभृथऽआप्यते ॥ १९.२८ ॥
यजुसांनी ग्रह प्राप्त होतात; ग्रहांनी स्तोम व विष्टुती; छंदांनी उक्थे व शस्त्रे; सामाने अवभृथात (हे सर्व) प्राप्त होते.
19.29
इडाभिर् भक्षान् आप्नोति सूक्तवाकेनाशिषः ।
शंयुना पत्नीसंयाजान्त् समिष्टयजुषा सꣳस्थाम् ॥ १९.२९ ॥
इडा (मंत्रांनी) भक्ष प्राप्त करतो; सूक्तवाकाने आशीर्वाद; शंयुने पत्नीसंयाज; समिष्टयजुषाने संस्था (समाप्ती).
19.30
व्रतेन दीक्षाम् आप्नोति दीक्षयाप्नोति दक्षिणाम् ।
दक्षिणा श्रद्धाम् आप्नोति श्रद्धया सत्यम् आप्यते ॥ १९.३० ॥
व्रताने दीक्षा प्राप्त करतो; दीक्षेने दक्षिणा प्राप्त करतो; दक्षिणेने श्रद्धा प्राप्त करतो; श्रद्धेने सत्य प्राप्त होते.
19.31
एतावद् रूपं यज्ञस्य यद् देवैर् ब्रह्मणा कृतम् ।
तद् एतत् सर्वम् आप्नोति यज्ञे सौत्रामणी सुते ॥ १९.३१ ॥
देवांनी ब्रह्माने (मंत्राने) केलेले यज्ञाचे जितके रूप आहे ते सर्व तो प्राप्त करतो; यज्ञात सौत्रामणीच्या सोमाभिषवात.
19.32
सुरावन्तं बर्हिषदꣳ सुवीरं यज्ञꣳ हिन्वन्ति महिषा नमोभिः ।
दधानाः सोमं दिवि देवतासु मदेमेन्द्रं यजमानाः स्वर्काः ॥ १९.३२ ॥
सुरायुक्त, दर्भावर बसलेल्या, उत्तम वीरांनी युक्त अशा यज्ञाला महान लोक नमस्कारांसह प्रेरित करतात. दिवीत देवांमध्ये सोम धारण करून, स्वर्गाची इच्छा करणारे यजमान आम्ही इंद्रासह आनंदित होऊ.
19.33
यस् ते रसः सम्भृत ऽ ओषधीषु सोमस्य शुष्मः सुरया सुतस्य ।
तेन जिन्व यजमानं मदेन सरस्वतीम् अश्विनाव् इन्द्रम् अग्निम् ॥ १९.३३ ॥
औषधींमध्ये साठलेला तुझा जो रस, सुरेसह पिळलेल्या सोमाचे जे बळ आहे, त्याने यजमानाला आनंदाने पुन्हा जीवित कर. सरस्वती, दोन अश्विन, इंद्र आणि अग्नी यांनाही (तसेच कर).
19.34
यम् अश्विना नमुचेर् आसुराद् अधि सरस्वत्य् असुनोद् इन्द्रियाय ।
इमं तꣳ शुक्रं मधुमन्तम् इन्दुꣳ सोमꣳ राजानम् इह भक्षयामि ॥ १९.३४ ॥
नमुची नावाच्या असुरापासून अश्विनींनी आणि सरस्वतीने इंद्रियबलासाठी पिळलेला, तेजस्वी, मधुर बिंदू असलेला राजा सोम मी येथे सेवन करतो.
19.35
यद् अत्र रिप्तꣳ रसिनः सुतस्य यद् इन्द्रो ऽ अपिबच्छचीभिः ।
अहं तद् अस्य मनसा शिवेन सोमꣳ राजानम् इह भक्षयामि ॥ १९.३५ ॥
येथे रसयुक्त सोम पिळल्यानंतर जे उरले आहे, इंद्राने आपल्या शक्तींनी जे प्राशन केले, ते मी शुभ मनाने येथे सेवन करतो — त्या राजा सोमाला.
19.36
पितृभ्यः स्वधायिभ्यः स्वधा नमः ।
पितामहेभ्यः स्वधायिभ्यः स्वधा नमः ।
प्रपितामहेभ्यः स्वधायिभ्यः स्वधा नमः ।
अक्षन् पितरः ।
ऽअमीमदन्त पितरः ।
ऽअतीतृपन्त पितरः ।
पितरः शुन्धध्वम् ॥ १९.३६ ॥
स्वधा स्वीकारणाऱ्या पितरांना स्वधा आणि नमस्कार. स्वधा स्वीकारणाऱ्या पितामहांना स्वधा आणि नमस्कार. स्वधा स्वीकारणाऱ्या प्रपितामहांना स्वधा आणि नमस्कार. पितरांनी भोजन केले. पितरांना आनंद झाला. पितर पूर्ण तृप्त झाले. हे पितरांनो, शुद्ध व्हा.
19.37
पुनन्तु मा पितरः सोम्यासः पुनन्तु मा पितामहाः ।
पुनन्तु प्रपितामहाः पवित्रेण शतायुषा ।
पुनन्तु मा पितामहाः सोम्यासः पुनन्तु प्रपितामहाः ।
पवित्रेण शतायुषा विश्वम् आयुर् व्यश्नवै ॥ १९.३७ ॥
सोमाशी संबंधित पितर मला शुद्ध करोत. सोमाशी संबंधित पितामह मला शुद्ध करोत. प्रपितामह मला शुद्ध करोत, पवित्रतेने आणि शंभर वर्षांच्या आयुष्याने. पितामह मला शुद्ध करोत, सोमाशी संबंधित प्रपितामह शुद्ध करोत. पवित्रतेने आणि शंभर वर्षांच्या आयुष्याने मला संपूर्ण आयुष्य प्राप्त होवो.
19.38
अग्न ऽ आयूꣳषि पवस ऽ आ सुवोर्जम् इषं च नः ।
आरे बाधस्व दुच्छुनाम् ॥ १९.३८ ॥
हे अग्नी, आयुष्य पवित्र कर; आम्हाला बल आणि अन्न प्रेरित कर. दुष्ट कुत्र्यांना (दुर्जनांना) दूर हाकलून दे.
19.39
पुनन्तु मा देवजनाः पुनन्तु मनसा धियः ।
पुनन्तु विश्वा भूतानि जातवेदः पुनीहि मा ॥ १९.३९ ॥
देवजन मला शुद्ध करोत. मन आणि बुद्धी मला शुद्ध करोत. सर्व भूते मला शुद्ध करोत. हे जातवेदा (अग्नी), मला शुद्ध कर.
19.40
पवित्रेण पुनीहि मा शुक्रेण देव दीद्यत् ।
अग्ने क्रत्वा क्रतूँ२ऽर् अनु ॥ १९.४० ॥
हे देवा, तेजस्वी, पवित्र आणि शुभ्र अग्नीने मला शुद्ध कर. हे अग्नी, संकल्पाने संकल्पांच्या अनुरूप.
19.41
यत् ते पवित्रम् अर्चिष्य् अग्ने विततम् अन्तरा ।
ब्रह्म तेन पुनातु मा ॥ १९.४१ ॥
हे अग्नी, तुझ्या ज्वालेत जे पवित्र पसरलेले आहे, त्याद्वारे ब्रह्म मला शुद्ध करो.
19.42
पवमानः सो ऽ अद्य नः पवित्रेण विचर्षणिः ।
यः पोता स पुनातु मा ॥ १९.४२ ॥
आज आमच्यासाठी पवित्राद्वारे शुद्ध करणारा, सर्वद्रष्टा तो पवमान — पोता — तोच मला शुद्ध करो.
19.43
उभाभ्यां देव सवितः पवित्रेण सवेन च ।
मां पुनीहि विश्वतः ॥ १९.४३ ॥
हे देव सविता, पवित्र आणि सव या दोहोंनी मला सर्वत्र शुद्ध कर.
19.44
वैश्वदेवी पुनती देव्य् आगाद् यस्याम् इमा बह्व्यस् तन्वो वीतपृष्ठाः ।
तया मदन्तः सधमादेषु वयꣳ स्याम पतयो रयीणाम् ॥ १९.४४ ॥
वैश्वदेवी, पवित्र करणारी देवी आली आहे; जिच्यात हे बहुविध ठिपकेदार पाठीची शरीरे आहेत. तिच्यामुळे आनंदित होऊन, सधमादांमध्ये (सामूहिक भोजनांमध्ये) आम्ही संपत्तीचे स्वामी होवो.
19.45
ये समानाः समनसः पितरो यमराज्ये ।
तेषां लोकः स्वधा नमो यज्ञो देवेषु कल्पताम् ॥ १९.४५ ॥
यमराज्यात जे समान, सममनस्क पितर आहेत — त्यांचे लोक, स्वधा, नमस्कार, यज्ञ देवांमध्ये योग्य ठरो.
19.46
ये समानाः समनसो जीवा जीवेषु मामकाः ।
तेषाꣳ श्रीर् मयि कल्पताम् अस्मिँल्लोके शतꣳ समाः ॥ १९.४६ ॥
जे समान, सममनस्क, जिवंत, जीवांमध्ये माझे असलेले आहेत — त्यांची श्री माझ्यात योग्य ठरो; या लोकात शंभर वर्षे.
19.47
द्वे सृती ऽ अशृणवं पितॄणाम् अहं देवानाम् उत मर्त्यानाम् ।
ताभ्याम् इदं विश्वम् एजत् सम् एति यद् अन्तरा पितरं मातरं च ॥ १९.४७ ॥
पितर, देव आणि मर्त्य यांचे दोन मार्ग मी ऐकले आहेत. त्या दोन्हींद्वारेच हे सर्व चालणारे जग चालते; पिता आणि माता यांच्यामध्ये जे आहे तेही त्यांच्याद्वारेच एकत्र येते.
19.48
इदꣳ हविः प्रजननं मे ऽ अस्तु दशवीरꣳ सर्वगणꣳ स्वस्तये ।
आत्मसनि प्रजासनि पशुसनि लोकसन्य् अभयसनि ।
अग्निः प्रजां बहुलां मे करोत्व् अन्नं पयो रेतो ऽ अस्मासु धत्त ॥ १९.४८ ॥
हे हविर्द्रव्य माझ्यासाठी संतानवृद्धी करो; दहा वीर आणि सर्व परिवारासह कल्याणासाठी. आत्मलाभ, संततीलाभ, पशुलाभ, लोकलाभ, अभयलाभ होवो. अग्नी माझी संतती विपुल करो; आमच्यामध्ये अन्न, दूध, वीर्य ठेवो.
19.49
उद् ईरताम् ऽ अवर उत् परास ऽ उन् मध्यमाः पितरः सोम्यासः ।
असुं य ऽ ईयुर् अवृका ऽ ऋतज्ञास् ते नो ऽवन्तु पितरो हवेषु ॥ १९.४९ ॥
खालचे, वरचे आणि मधले सोमयोग्य पितर उठोत. जे प्राण मिळवून गेले, जे अहिंसक आणि ऋत जाणणारे आहेत, ते पितर आवाहनांमध्ये आमचे रक्षण करोत.
19.50
अङ्गिरसो नः पितरो नवग्वा ऽ अथर्वाणो भृगवः सोम्यासः ।
तेषां वयꣳ सुमतौ यज्ञियानाम् अपि भद्रे सौमनसे स्याम ॥ १९.५० ॥
आमचे अंगिरस, नवग्व, अथर्वे आणि भृगू पितर — जे सोमयोग्य आहेत. यज्ञार्ह अशा त्यांच्या सुमतीत आणि शुभ सौमनस्यात आम्हीही राहो.
19.51
ये नः पूर्वे पितरः सोम्यासो ऽनूहिरे सोमपीथं वसिष्ठाः ।
तेभिर् यमः सꣳरराणो हवीꣳष्य् उशन्न् उशद्भिः प्रतिकामम् अत्तु ॥ १९.५१ ॥
आमचे जे पूर्वज पितर सोमप्रिय होते, ज्या वसिष्ठांनी सोमपान केले, त्यांच्यासह यम आनंदाने इच्छेनुसार हविष्ये भक्षण करो.
19.52
त्वꣳ सोम प्र चिकितो मनीषा त्वꣳ रजिष्ठम् अनु नेषि पन्थाम् ।
तव प्रणीती पितरो न ऽ इन्दो देवेषु रत्नम् अभजन्त धीराः ॥ १९.५२ ॥
हे सोमा, तू बुद्धीने विवेकी आहेस आणि आम्हांला अत्यंत सरळ मार्गाने नेतोस. तुझ्या मार्गदर्शनाने आमच्या धीर पितरांनी देवांमध्ये रत्न मिळवले.
19.53
त्वया हि नः पितरः सोम पूर्वे कर्माणि चक्रुः पवमान धीराः ।
वन्वन्न् अवातः परिधीँ२ऽर् अपोर्णु वीरेभिर् अश्वैर् मघवा भवा नः ॥ १९.५३ ॥
हे सोमा, तुझ्याद्वारेच आमच्या पूर्वजांनी धीर होऊन कर्मे केली. हे पवमाना, अडथळ्याविना कुंपणे उघड आणि वीर अश्वांसह आमच्यासाठी धनवान हो.
19.54
त्वꣳ सोम पितृभिः संविदानो ऽनु द्यावापृथिवी ऽ आ ततन्थ ।
तस्मै त ऽ इन्दो हविषा विधेम वयꣳ स्याम पतयो रयीणाम् ॥ १९.५४ ॥
हे सोमा, पितरांशी सहमत होऊन तू द्युलोक आणि पृथ्वी सर्वत्र पसरवलेस. हे इंदो, तुझ्यासाठी हविष्याने आम्ही सेवा करू; आम्ही धनांचे स्वामी होवो.
19.55
बर्हिषदः पितर ऽ ऊत्य् अर्वाग् इमा वो हव्या चकृमा जुषध्वम् ।
त ऽ आ गतावसा शंतमेनाथा नः शं योर् अरपो दधात ॥ १९.५५ ॥
बर्हिषावर बसणाऱ्या पितरांनो, संरक्षणासह इथे या. तुमच्यासाठी ही हव्ये केली आहेत; ती स्वीकारा. अत्यंत कल्याणकारी संरक्षणासह येऊन आम्हांला शांती, कल्याण आणि निर्दोषता द्या.
19.56
आहं पितॄन् सुविदत्राꣳ२ऽ अवित्सि नपातं च विक्रमणं च विष्णोः ।
बर्हिषदो ये स्वधया सुतस्य भजन्त पित्वस्त ऽ इहागमिष्ठाः ॥ १९.५६ ॥
उत्तम दाते पितरांना मी मिळवले आहे; विष्णूचा नातू आणि त्याचे पाऊल हेही. दर्भावर बसणारे, स्वधा आणि सुत सोमाचा भाग घेणारे पितर येथे येण्यास सर्वात उत्सुक आहेत.
19.57
उपहूताः पितरः सोम्यासो बर्हिष्येषु निधिषु प्रियेषु ।
त ऽ आ गमन्तु त ऽ इह श्रुवन्त्व् अधि ब्रुवन्तु ते ऽवन्त्व् अस्मान् ॥ १९.५७ ॥
आवाहन केलेले, सोमाशी संबंधित पितर दर्भाच्या प्रिय आसनांवर बसोत. ते येथे येवोत, ऐकोत, बोलोत; ते आमचे रक्षण करोत.
19.58
आ यन्तु नः पितरः सोम्यासोऽग्निष्वात्ताः पथिभिर् देवयानैः ।
अस्मिन् यज्ञे स्वधया मदन्तो ऽधि ब्रुवन्तु ते ऽवन्त्व् अस्मान् ॥ १९.५८ ॥
सोमाशी संबंधित, अग्निष्वात्त पितर देवयान मार्गांनी आमच्याकडे येवोत. या यज्ञात स्वधेने आनंदित होऊन ते बोलोत; ते आमचे रक्षण करोत.
19.59
अग्निष्वात्ताः पितर ऽ एह गच्छत सदः-सदः सदत सुप्रणीतयः ।
अत्ता हवीꣳषि प्रयतानि बर्हिष्य् अथा रयिꣳ सर्ववीरं दधातन ॥ १९.५९ ॥
अग्निष्वात्त पितरांनो, येथे या; प्रत्येक आसनावर बसा, सुमार्गदर्शित होऊन. दर्भावर अर्पिलेली हविर्द्रव्ये भक्षण करा; मग सर्व वीरपुत्रांसह संपत्ती आम्हाला द्या.
19.60
ये ऽ अग्निष्वात्ता ये ऽ अनग्निष्वात्ता मध्ये दिवः स्वधया मादयन्ते ।
तेभ्यः स्वराड् असुनीतिम् एतां यथावशं तन्वं कल्पयाति ॥ १९.६० ॥
अग्निष्वात्त आणि अनग्निष्वात्त, जे आकाशाच्या मध्यभागी स्वधेने आनंदित होतात, त्यांच्यासाठी स्वराट् ही प्राणधारा आणि इच्छेनुसार शरीर घडवो.
19.61
अग्निष्वात्ताꣳ ऋतुमतो हवामहे नाराशꣳसे सोमपीथं य ऽ आशुः ।
ते नो विप्रासः सुहवा भवन्तु वयꣳ स्याम पतयो रयीणाम् ॥ १९.६१ ॥
अग्निष्वात्त पितरांना, ऋतूंसह असणाऱ्यांना आम्ही बोलावतो. सोमपानासाठी वेगाने येणाऱ्या नाराशंसाला बोलावतो. ते विप्र आम्हाला सहज आवाहन करण्यायोग्य होवोत; आम्ही धनांचे स्वामी होवो.
19.62
आच्या जानु दक्षिणतो निषद्येमं यज्ञम् अभि गृणीत विश्वे ।
मा हिꣳसिष्ट पितरः केन चिन् नो यद्व ऽ आगः पुरुषता कराम ॥ १९.६२ ॥
उजव्या बाजूला गुडघे टेकून बसा आणि हा यज्ञ प्रशंसा करा, हे सर्व पितरांनो. मनुष्यस्वभावामुळे तुमच्याविरुद्ध आम्ही जो अपराध केला असेल, त्यामुळे आम्हाला कोणत्याही प्रकारे इजा करू नका.
19.63
आसीनासो ऽ अरुणीनाम् उपस्थे रयिं धत्त दाशुषे मर्त्याय ।
पुत्रेभ्यः पितरस् तस्य वस्वः प्र यच्छत त ऽ इहोर्जं दधात ॥ १९.६३ ॥
अरुणींच्या मांडीवर बसलेल्या हे पितरांनो, दानशील मर्त्याला धन द्या. त्या धनातून आपल्या पुत्रांना द्या; ते येथे आम्हाला बल व अन्न देवोत.
19.64
यम् अग्ने कव्यवाहन त्वं चिन् मन्यसे रयिम् ।
तं नो गीर्भिः श्रवाय्यं देवत्रा पनया युजम् ॥ १९.६४ ॥
हे अग्ने, कव्यवाहना, तू ज्या धनाला उत्तम मानतोस, ते आमच्यासाठी स्तोत्रांनी प्रशंसा कर; कीर्तीस योग्य ते धन देवांमध्ये, मित्र अशा आमच्यासाठी गौरव कर.
19.65
यो ऽ अग्निः कव्यवाहनः पितॄन् यक्षद् ऋतावृधः ।
प्रेद् उ हव्यानि वोचति देवेभ्यश् च पितृभ्य ऽ आ ॥ १९.६५ ॥
कव्यवाहन अग्नी जो ऋताचे वर्धन करणाऱ्या पितरांची पूजा करतो, तो देव व पितरांसाठी हव्य येथे जाहीर करतो.
19.66
त्वम् अग्न ऽ ईडितः कव्यवाहनावाड् हव्यानि सुरभीणि कृत्वी ।
प्रादाः पितृभ्यः स्वधया ते ऽ अक्षन्न् अद्धि त्वं देव प्रयता हवीꣳषि ॥ १९.६६ ॥
हे अग्नी, तू स्तुत्य कव्यवाहन आहेस. सुगंधी हव्य सिद्ध करून स्वधेसह पितरांना दिलेस; त्यांनी ते सेवन केले. हे देवा, प्रेमाने अर्पिलेली हवी तूही सेवन कर.
19.67
ये चेह पितरो ये च नेह याꣳश् च विद्म याꣳ२ऽ उ च न प्रविद्म ।
त्वं वेत्थ यति ते जातवेदः स्वधाभिर् यज्ञꣳ सुकृतं जुषस्व ॥ १९.६७ ॥
येथे असलेले पितर आणि येथे नसलेले पितर, ज्यांना आपण ओळखतो आणि ज्यांना पूर्णपणे ओळखत नाही — हे जातवेदा, ते किती आहेत हे तुला माहीत आहे. स्वधा आहुतींसह या सुकृत यज्ञाचा स्वीकार कर.
19.68
इदं पितृभ्यो नमो ऽ अस्त्व् अद्य ये पूर्वासो य ऽ उपरास ईयुः ।
ये पार्थिवे रजस्य् आ निषत्ता ये वा नूनꣳ सुवृजनासु विक्षु ॥ १९.६८ ॥
आज हा नमस्कार पितरांना असो — जे पूर्वी गेले, जे नंतर गेले, जे पृथ्वीलोकात बसलेले आहेत, आणि जे आता उत्तम वस्त्यांमध्ये आहेत त्यांना.
19.69
अधा यथा नः पितरः परासः प्रत्नासो ऽ अग्न ऽ ऋतम् आशुषाणाः ।
शुचीदयन् दीधितिम् उक्थशासः क्षामा भिन्दन्तो ऽ अरुणीर् अप व्रन् ॥ १९.६९ ॥
तेव्हा, दूर गेलेल्या आमच्या प्राचीन पितरांनी, हे अग्नी, ऋत प्राप्त करून, उक्थ-पठण करीत, तेजस्वी प्रकाश प्रकट करून, पृथ्वीला भेदून तांबड्या (उषेची) दारे उघडली तसे.
19.70
उशन्तस् त्वा नि धीमह्य् उशन्तः सम् इधीमहि ।
उशन्न् उशत ऽ आ वह पितॄन् हविषे ऽ अत्तवे ॥ १९.७० ॥
इच्छेने आम्ही तुला स्थापित करतो; इच्छेने आम्ही तुला चांगले प्रज्वलित करतो. हे इच्छुक अग्नी, इच्छा करणाऱ्या पितरांना हवी सेवन करण्यासाठी येथे घेऊन ये.
19.71
अपां फेनेन नमुचेः शिर ऽ इन्द्रोद् अवर्तयः ।
विश्वा यद् अजय स्पृधः ॥ १९.७१ ॥
हे इंद्रा, तू पाण्याच्या फेसाने नमुचीचे मस्तक तोडलेस, जेव्हा तू सर्व शत्रूंना जिंकलेस.
19.72
सोमो राजामृतꣳ सुत ऽ ऋजीषेणाजहान् मृत्युम् ।
ऋतेन सत्यम् इन्द्रियं विपानꣳ शुक्रम् अन्धस ऽ इन्द्रस्येन्द्रियम् इदं पयो ऽमृतं मधु ॥ १९.७२ ॥
राजा सोम, अमृत म्हणून पिळला गेलेला, ऋजीषाने त्याने मृत्यूला दूर केले. ऋताने सत्य, इंद्रिय (शक्ती), उत्साहवर्धक तेजस्वी सोमरस — इंद्राची ही शक्ती, हे दूध, अमृत, मध.
19.73
अद्भ्यः क्षीरं व्यपिबत् क्रुङ्ङ् आङ्गिरसो धिया ।
ऋतेन सत्यम् इन्द्रियं विपानꣳ शुक्रम् अन्धस इन्द्रस्येन्द्रियम् इदं पयो ऽमृतं मधु ॥ १९.७३ ॥
आंगिरस क्रुङ्ङ् याने बुद्धीने पाण्यातून दूध प्याले. ऋताने सत्य, इंद्रिय (शक्ती), उत्साहवर्धक तेजस्वी सोमरस — इंद्राची ही शक्ती, हे दूध, अमृत, मध.
19.74
सोमम् अद्भ्यो व्यपिबच् छन्दसा हꣳसः शुचिषत् ।
ऋतेन सत्यम् इन्द्रियं विपानꣳ शुक्रम् अन्धस ऽ इन्द्रस्येन्द्रियम् इदं पयो ऽमृतं मधु ॥ १९.७४ ॥
शुचीत राहणाऱ्या हंसाने छंदाने पाण्यातून सोम प्याला. ऋताने सत्य, इंद्रिय (शक्ती), उत्साहवर्धक तेजस्वी सोमरस — इंद्राची ही शक्ती, हे दूध, अमृत, मध.
19.75
अन्नात् परिस्रुतो रसं ब्रह्मणा व्यपिबत् क्षत्रं पयः सोमं प्रजापतिः ।
ऋतेन सत्यम् इन्द्रियं विपानꣳ शुक्रम् अन्धस ऽ इन्द्रस्येन्द्रियम् इदं पयो ऽमृतं मधु ॥ १९.७५ ॥
प्रजापतीने अन्नातून वाहणारा रस ब्रह्माने प्याला — क्षत्र, दूध, सोम. ऋताने सत्य, इंद्रिय (शक्ती), उत्साहवर्धक तेजस्वी सोमरस — इंद्राची ही शक्ती, हे दूध, अमृत, मध.
19.76
रेतो मूत्रं वि जहाति योनिं प्रविशद् इन्द्रियम् ।
गर्भो जरायुणावृत ऽ उल्वं जहाति जन्मना ।
ऋतेन सत्यम् इन्द्रियं विपानꣳ शुक्रम् अन्धस ऽ इन्द्रस्येन्द्रियम् इदं पयो ऽमृतं मधु ॥ १९.७६ ॥
वीर्य आणि मूत्र योनीला सोडतात; प्रवेश करणारी इंद्रिये (शक्ती) आत जाते. जरायूने वेढलेला गर्भ जन्माच्या वेळी उल्ब सोडतो. ऋताने सत्य, इंद्रिय, निर्मळ व तेजस्वी सोमरसातील इंद्राचे इंद्रिय; हेच दूध, अमृत, मध.
19.77
दृष्ट्वा रूपे व्याकरोत् सत्यानृते प्रजापतिः ।
अश्रद्धाम् अनृते ऽदधाच् छ्रद्धाꣳ सत्ये प्रजापतिः ।
ऋतेन सत्यम् इन्द्रियं विपानꣳ शुक्रम् अन्धस ऽ इन्द्रस्येन्द्रियम् इदं पयो ऽमृतं मधु ॥ १९.७७ ॥
प्रजापतीने दोन्ही रूपे पाहून सत्य व असत्य वेगळे केले. असत्यात अश्रद्धा ठेवली; सत्यात प्रजापतीने श्रद्धा ठेवली. ऋताने सत्य, इंद्रिय, निर्मळ व तेजस्वी सोमरसातील इंद्राचे इंद्रिय; हेच दूध, अमृत, मध.
19.78
वेदेन रूपे व्यपिबत् सुतासुतौ प्रजापतिः ।
ऋतेन सत्यम् इन्द्रियं विपानꣳ शुक्रम् अन्धस ऽ इन्द्रस्येन्द्रियम् इदं पयो ऽमृतं मधु ॥ १९.७८ ॥
प्रजापतीने वेदाद्वारे दोन्ही रूपे, सुत व असुत (पिळलेला व न पिळलेला सोम), वेगवेगळी प्राशन केली. ऋताने सत्य, इंद्रिय, निर्मळ व तेजस्वी सोमरसातील इंद्राचे इंद्रिय; हेच दूध, अमृत, मध.
19.79
दृष्ट्वा परिस्रुतो रसꣳ शुक्रेण शुक्रं व्यपिबत् ।
पयः सोमं प्रजापतिः ।
ऋतेन सत्यम् इन्द्रियं विपानꣳ शुक्रम् अन्धस ऽ इन्द्रस्येन्द्रियम् इदं पयो ऽमृतं मधु ॥ १९.७९ ॥
वाहणारा रस पाहून प्रजापतीने तेजस्वी पात्राने तेजस्वी सोम प्यायला. दूध, सोम. ऋताने सत्य, इंद्रिय, तेजस्वी पान, सोमपानाचे; हे इंद्राचे इंद्रिय, दूध, अमृत, मध.
19.80
सीसेन तन्त्रं मनसा मनीषिण ऽ ऊर्णासूत्रेण कवयो वयन्ति ।
अश्विना यज्ञꣳ सविता सरस्वतीन्द्रस्य रूपं वरुणो भिषज्यन् ॥ १९.८० ॥
शिशाने सूत, मनाने ज्ञानी लोक लोकरीच्या धाग्याने विणतात. अश्विनी यज्ञाला, सविता आणि सरस्वती, इंद्राचे रूप; वरुण बरे करतो.
19.81
तद् अस्य रूपम् अमृतꣳ शचीभिस् तिस्रो दधुर् देवताः सꣳरराणाः ।
लोमानि शष्पैर् बहुधा न तोक्मभिस् त्वग् अस्य माꣳसम् अभवन् न लाजाः ॥ १९.८१ ॥
त्याचे ते अमृतरूप शक्तींनी तीन देवतांनी ठेवले, एकत्र दान करणारे. केस गवताने, अनेक प्रकारे, कोंबांसारखे; त्याची त्वचा आणि मांस भाजलेल्या दाण्यांसारखे झाले.
19.82
तद् अश्विना भिषजा रुद्रवर्तनी सरस्वती वयति पेशो ऽ अन्तरम् ।
अस्थि मज्जानं मासरैः कारोतरेण दधतो गवां त्वचि ॥ १९.८२ ॥
त्याला अश्विनी, वैद्य, रुद्राचे मार्ग; सरस्वती विणते, रूप आतून. हाड, मज्जा, लोकरीची दोरी आणि खराद्याची दोरी लावून, गायींच्या त्वचेत.
19.83
सरस्वती मनसा पेशलं वसु नासत्याभ्यां वयति दर्शतं वपुः ।
रसं परिस्रुता न रोहितं नग्नहुर् धीरस् तसरं न वेम ॥ १९.८३ ॥
सरस्वती मनाने सुंदर धन नासत्यांसह विणते, पाहण्याजोगे शरीर. वाहणाऱ्या रसासारखे तांबडे, नग्नहू धीर, माग्याची नळी आणि विणण्याची कांडी यांसारखे.
19.84
पयसा शुक्रम् अमृतं जनित्रꣳ सुरया मूत्राज् जनयन्त रेतः ।
अपामतिं दुर्मतिं बाधमाना ऽ ऊवध्यं वातꣳ सब्वं तद् आरात् ॥ १९.८४ ॥
दुधाने शुक्र आणि अमृत, जन्म देणारा अवयव; सुरेने मूत्रातून त्यांनी रेतस् उत्पन्न केले. पाण्याचा मार्ग व दुर्मती दूर सारत, सूज आणि वात, ते सर्व दूर होवो.
19.85
इन्द्रः सुत्रामा हृदयेन सत्यं पुरोडाशेन सविता जजान ।
यकृत् क्लोमानं वरुणो भिषज्यन् मतस्ने वायव्यैर् न मिनाति पित्तम् ॥ १९.८५ ॥
सुत्रामा इंद्राने हृदयाने सत्य; सवितृने पुरोडाशाने ते निर्माण केले. वरुण औषधोपचार करताना यकृत व प्लीहा; वायव्य पात्रांनी मूत्रपिंड व पित्त यांना इजा करत नाही.
19.86
आन्त्राणि स्थालीर् मधु पिन्वमाना गुदाः पात्राणि सुदुघा न धेनुः ।
श्येनस्य पत्रं न प्लीहा शचीभिर् आसन्दी नाभिर् उदरं न माता ॥ १९.८६ ॥
आतडी ही शिजवण्याची भांडी, मधाने भरलेली; गुदद्वार पात्रांसारखे, सहज दूध देणाऱ्या धेनूप्रमाणे. ससाण्याच्या पंखासारखी प्लीहा आपल्या शक्तींनी; आसंदी, नाभी आणि उदर मातेप्रमाणे.
19.87
कुम्भो वनिष्ठुर् जनिता शचीभिर् यस्मिन्न् अग्रे योन्यां गर्भो ऽ अन्तः ।
प्लाशिर् व्यक्तः शतधार ऽ उत्सो दुहे न कुम्भी स्वधां पितृभ्यः ॥ १९.८७ ॥
कुंभ, अत्यंत प्रिय, शक्तींनी जनक; ज्यात पुढे योनीत गर्भ आत आहे. प्लाशी, प्रकट, शंभर धारांचा झरा, कुंभीप्रमाणे पितरांसाठी स्वधा दोहते.
19.88
मुखꣳ सद् अस्य शिर ऽ इत् सतेन जिह्वा पवित्रम् अश्विनासन्त् सरस्वती ।
चप्यं न पायुर् भिषग् अस्य वालो वस्तिर् न शेपो हरसा तरस्वी ॥ १९.८८ ॥
याचे मुख सत्य आहे; डोके खरोखर सत्यापासून बनले आहे; जीभ पवित्र करणारी आहे; अश्विनौ आणि सरस्वती हे त्याचे अवयव झाले. चप्यासारखे याचे पायू; याच्या शेपटीचे केस वैद्य; वस्तीप्रमाणे, शेप बलाने बलवान.
19.89
अश्विभ्यां चक्षुर् अमृतं ग्रहाभ्यां छागेन तेजो हविषा शृतेन ।
पक्ष्माणि गोधूमैः कुवलैर् उतानि पेशो न शुक्रम् असितं वसाते ॥ १९.८९ ॥
अश्विनींनी ग्रहपात्रांनी याच्या डोळ्यास अमृत दिले; बकरीने तेज, शिजवलेल्या हविने तेज दिले. गव्हाने पापण्या, बोरांनी पापण्यांचे वरचे भाग; ते तेजस्वी व काळे असून रूपाप्रमाणे याला परिधान करवतात.
19.90
अविर् न मेषो नसि वीर्याय प्राणस्य पन्था ऽ अमृतो ग्रहाभ्याम् ।
सरस्वत्य् उपवाकैर् व्यानं नस्यानि बर्हिर् बदरैर् जजान ॥ १९.९० ॥
मेंढ्यासारखा मेष शक्तीसाठी नाकात; प्राणाचा अमर मार्ग ग्रहपात्रांनी. सरस्वतीच्या उपवाकांनी व्यान; बर्हिने बोरांनी नाकपुड्या निर्माण केल्या.
19.91
इन्द्रस्य रूपं वृषभो बलाय कर्णाभ्याꣳ श्रोत्रम् अमृतं ग्रहाभ्यां ।
यवा न बर्हिर् भ्रुवि केसराणि कर्कन्धु जज्ञे मधु सारघं मुखात् ॥ १९.९१ ॥
इंद्राचे रूप, वृषभ बलासाठी; कानांसाठी श्रवण अमृत, ग्रहपात्रांनी. यवाप्रमाणे बर्हि भुवयांवर केस; कर्कन्धु (बोर) पासून मुखातून गोड मध निर्माण झाला.
19.92
आत्मन्न् उपस्थे न वृकस्य लोम मुखे श्मश्रूणि न व्याघ्रलोम ।
केशा न शीर्षन् यशसे श्रियै शिखा सिꣳहस्य लोम त्विषिर् इन्द्रियाणि ॥ १९.९२ ॥
शरीराच्या मांडीवर लांडग्याच्या केसांप्रमाणे, तोंडावर दाढी-मिशा वाघाच्या केसांप्रमाणे. डोक्यावरील केस यश आणि श्रीसाठी; सिंहाच्या केसांची शिखा, तेज आणि इंद्रिये.
19.93
अङ्गान्य् आत्मन् भिषजा तद् अश्विनात्मानम् अङ्गैः सम् अधात् सरस्वती ।
इन्द्रस्य रूपꣳ शतमानम् आयुश् चन्द्रेण ज्योतिर् अमृतं दधानाः ॥ १९.९३ ॥
अवयवांना आत्म्यासाठी वैद्य अश्विनांनी ते केले; सरस्वतीने आत्म्याला अवयवांशी जोडले. इंद्राचे रूप, शंभर वर्षांचे आयुष्य, चंद्रासह प्रकाश, अमृत धारण करणारे.
19.94
सरस्वती योन्यां गर्भम् अन्तर् अश्विभ्यां पत्नी सुकृतं बिभर्ति ।
अपाꣳ रसेन वरुणो न साम्नेन्द्रꣳ श्रियै जनयन्न् अप्सु राजा ॥ १९.९४ ॥
सरस्वती योनीत गर्भ धारण करते; अश्विनांची पत्नी सुकृत धारण करते. पाण्याच्या रसाने, वरुणाप्रमाणे सामाने, श्रीसाठी इंद्राला उत्पन्न करणारा, पाण्यातील राजा.
19.95
तेजः पशूनाꣳ हविर् इन्द्रियावत् परिस्रुता पयसा सारघं मधु ।
अश्विभ्यां दुग्धं भिषजा सरस्वत्या सुतासुताभ्याम् अमृतः सोम ऽ इन्दुः ॥ १९.९५ ॥
पशूंचे तेज, इंद्रियांनी युक्त हविस्; परिस्रुत दूध आणि गोड मधासह. अश्विनांसाठी दुहलेले, वैद्य सरस्वतीसह—सुत आणि असुतासाठी. अमृत सोम, थेंब.