યજુર્વેદ · અધ્યાય 19
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
19.1
स्वाद्वीं त्वा स्वादुना तीव्रां तीव्रेणामृताम् अमृतेन ।
मधुमतीं मधुमता सृजामि सꣳ सोमेन ।
सोमोऽसि ।
अश्विभ्यां पच्यस्व ।
सरस्वत्यै पच्यस्व ।
इन्द्राय सुत्राम्णे पच्यस्व ॥ १९.१ ॥
મધુર તને મધુર સાથે, તીવ્રને તીવ્ર સાથે, અમૃતને અમૃત સાથે, મધુમતીને મધુ સાથે, સોમ સાથે જોડું છું. તું સોમ છે. અશ્વિનો માટે પાક. સરસ્વતી માટે પાક. ઉત્તમ રક્ષક ઇન્દ્ર માટે પાક.
19.2
परीतो षिञ्चता सुतꣳ सोमो य ऽ उत्तमꣳ हविः ।
दधन्वान् यो नर्यो अप्स्व् अन्तर् आ सुषाव सोमम् अद्रिभिः ॥ १९.२ ॥
નિચોવેલા સોમને ચારે બાજુ રેડો. તે ઉત્તમ હવિ છે. પાણીમાં પથ્થરોથી નિચોવેલો વહેતો માનવ સંબંધી સોમ.
19.3
वायोः पूतः पवित्रेण प्रत्यङ्क् सोमो ऽ अतिद्रुतः ।
इन्द्रस्य युज्यः सखा ।
वायोः पूतः पवित्रेण प्राङ् सोमो ऽ अतिद्रुतः ।
इन्द्रस्य युज्यः सखा ॥ १९.३ ॥
વાયુના પવિત્રથી શુદ્ધ સોમ, અંદરની દિશામાં અતિવેગવાન. ઇન્દ્રનો યોગ્ય મિત્ર. વાયુના પવિત્રથી શુદ્ધ સોમ, આગળની દિશામાં અતિવેગવાન. ઇન્દ્રનો યોગ્ય મિત્ર.
19.4
पुनाति ते परिस्रुतꣳ सोमꣳ सूर्यस्य दुहिता ।
वारेण शश्वता तना ॥ १९.४ ॥
સૂર્યની પુત્રી તારા માટે ચારે બાજુ વહેતા સોમને શાશ્વત ગાળણથી શુદ્ધ કરે છે.
19.5
ब्रह्म क्षत्रं पवते तेज ऽ इन्द्रियꣳ सुरया सोमः सुत ऽ आसुतो मदाय ।
शुक्रेण देव देवताः पिपृग्धि रसेनान्नं यजमानाय धेहि ॥ १९.५ ॥
બ્રહ્મ, ક્ષત્ર, તેજ અને ઇન્દ્રિય બળ માટે સોમ વહે છે; મદ માટે સુરા સાથે નિચોવી રેડેલો સોમ. હે દેવ, શુક્રથી દેવોને તૃપ્ત કર; રસ વડે યજમાનને અન્ન આપ.
19.6
कुविद् अङ्ग यवमन्तो यवं चिद् यथा दान्त्य् अनुपूर्वं वियूय ।
इहेहैषां कृणुहि भोजनानि ये बर्हिषो नम ऽ उक्तिं यजन्ति ।
उपयामगृहीतो ऽस्य् अश्विभ्यां त्वा सरस्वत्यै त्वेन्द्राय त्वा सुत्राम्णे ।
ऽ एष ते योनिस् तेजसे त्वा वीर्याय त्वा बलाय त्वा ॥ १९.६ ॥
ખરેખર, હે પ્રિય, જવવાળા જેમ જવને ક્રમથી અલગ કરીને ઝૂડે છે, તેમ અહીં અહીં આમનું ભોજન તૈયાર કર, જેઓ બર્હિ પાસે નમસ્કાર-વચનથી યજન કરે છે. તું ઉપયામ-પાત્રથી ગૃહીત છે; અશ્વિનો માટે, સરસ્વતી માટે, ઇન્દ્ર માટે, સુત્રામન માટે તને. આ તારું સ્થાન છે; તેજ માટે તને, વીર્ય માટે તને, બળ માટે તને.
19.7
नाना हि वां देवहितꣳ सदस् कृतं मा सꣳ सृक्षाथां परमे व्योमन् ।
सुरा त्वम् असि शुष्मिणी सोम ऽ एष मा मा हिꣳसीः स्वां योनिम् आविशन्ती ॥ १९.७ ॥
તમારા બંને માટે દેવોને હિતકારી સદનો જુદાં બનાવ્યાં છે; પરમ આકાશમાં તમે બંને મારી સાથે ભળશો નહીં. તું સુરા છે, બળવાન; આ સોમ છે. પોતાના સ્થાનમાં પ્રવેશીને મને હાનિ ન કરજે.
19.8
उपयामगृहीतो ऽस्य् आश्विनं तेजः सारस्वतं वीर्यम् ऐन्द्रं बलम् ।
एष ते योनिर् मोदाय त्वानन्दाय त्वा महसे त्वा ॥ १९.८ ॥
તું ઉપયામ-પાત્રથી ગૃહીત છે; તું અશ્વિનોનું તેજ, સરસ્વતીનું વીર્ય, ઇન્દ્રનું બળ છે. આ તારું સ્થાન છે; આનંદ માટે તને, હર્ષ માટે તને, મહિમા માટે તને.
19.9
तेजो ऽसि तेजो मयि धेहि ।
वीर्यम् असि वीर्यं मयि धेहि ।
बलम् असि बलं मयि धेहि ।
ओजो ऽस्य् ओजो मयि धेहि ।
मन्युर् असि मन्युं मयि धेहि ।
सहो ऽसि सहो मयि धेहि ॥ १९.९ ॥
તું તેજ છે, મારામાં તેજ ધારણ કર. તું વીર્ય છે, મારામાં વીર્ય ધારણ કર. તું બળ છે, મારામાં બળ ધારણ કર. તું ઓજ છે, મારામાં ઓજ ધારણ કર. તું મન્યુ છે, મારામાં મન્યુ ધારણ કર. તું સહસ્ છે, મારામાં સહસ્ ધારણ કર.
19.10
या व्याघ्रं विषूचिकोभौ वृकं च रक्षति ।
श्येनं पतत्रिणꣳ सिꣳहꣳ सेमं पात्व् अꣳहसः ॥ १९.१० ॥
જે વાઘ, વિષૂચિકા, બંનેનું અને વરુનું રક્ષણ કરે છે, બાજ, પક્ષી અને સિંહનું રક્ષણ કરે છે, તે આનું સંકટથી રક્ષણ કરો.
19.11
यद् आपिपेष मातरं पुत्रः प्रमुदितो धयन् ।
एतत् तद् अग्ने ऽ अनृणो भवाम्य् अहतौ पितरौ मया ।
सम्पृच स्थ सं मा भद्रेण पृङ्क्त ।
विपृच स्थ वि मा पाप्मना पृङ्क्त ॥ १९.११ ॥
પુત્ર આનંદથી દૂધ પીતાં માતાને દબાવે તેમ, હે અગ્નિ, હું ઋણમુક્ત થાઉં છું; મારા દ્વારા માતાપિતા અહત રહે. તમે સંયુક્ત છો, મને કલ્યાણથી જોડો. તમે વિયુક્ત છો, મને પાપથી અલગ કરો.
19.12
देवा यज्ञम् अतन्वत भेषजं भिषजाश्विना ।
वाचा सरस्वती भिषग् इन्द्रायेन्द्रियाणि दधतः ॥ १९.१२ ॥
દેવોએ યજ્ઞ વિસ્તાર્યો, ઔષધિ પણ; વૈદ્ય અશ્વિનોએ વિસ્તાર્યું; વાણીથી સરસ્વતી વૈદ્ય છે; ઇન્દ્ર માટે ઇન્દ્રિયોને ધારણ કરતાં.
19.13
दीक्षायै रूपꣳ शष्पाणि प्रायणीयस्य तोक्मानि ।
क्रयस्य रूपꣳ सोमस्य लाजाः सोमाꣳशवो मधु ॥ १९.१३ ॥
દીક્ષાનું રૂપ ઘાસના અંકુર; પ્રાયણીયના અંકુર; ક્રયનું રૂપ સોમની લાજ; સોમના અંશો અને મધ.
19.14
आतिथ्यरूपं मासरं महावीरस्य नग्नहुः ।
रूपम् उपसदाम् एतत् तिस्रो रात्रीः सुरासुता ॥ १९.१४ ॥
આતિથ્યનું રૂપ માસર, મહાવીરનું નગ્નહુ. ઉપસદોનું આ રૂપ છે; સુરા કાઢવાની ત્રણ રાત્રિઓ.
19.15
सोमस्य रूप क्रीतस्य परिस्रुत् परि षिच्यते ।
अश्विभ्यां दुग्धं भेषजम् इन्द्रायैन्द्रꣳ सरस्वत्या ॥ १९.१५ ॥
સોમનું રૂપ ક્રીત સોમની પરિસ્રુત્ છે, જે ચારેબાજુ રેડાય છે. અશ્વિનો માટે દૂધ ઔષધ; ઇન્દ્ર માટે ઐન્દ્ર, સરસ્વતી માટે પણ.
19.16
आसन्दी रूपꣳ राजासन्द्यै वेद्यै कुम्भी सुराधानी ।
अन्तर ऽ उत्तरवेद्या रूपं कारोतरो भिषक् ॥ १९.१६ ॥
આસન્દી રૂપ; રાજાસન્દી અને વેદી માટે કુંભી, સુરાધાની. ઉત્તરવેદીની વચ્ચેનું રૂપ કારોતર ભિષક્.
19.17
वेद्या वेदिः सम् आप्यते बर्हिषा बर्हिर् इन्द्रियम् ।
यूपेन यूप ऽ आप्यते प्रणीतो ऽ अग्निर् अग्निना ॥ १९.१७ ॥
વેદીથી વેદી પૂર્ણ થાય છે; બર્હિથી બર્હિ, ઇન્દ્રિય વડે. યૂપથી યૂપ પૂર્ણ થાય છે; પ્રણીત અગ્નિથી અગ્નિ.
19.18
हविर्धानं यद् अश्विनाग्नीध्रं यत् सरस्वती ।
इन्द्रायैन्द्रꣳ सदस् कृतं पत्नीशालं गार्हपत्यः ॥ १९.१८ ॥
અશ્વિનોનું હવિર્ધાન, સરસ્વતીનું આગ્નીધ્ર. ઇન્દ્ર માટે ઐન્દ્ર સદસ્ કરાયું; પત્નીશાલા ગાર્હપત્ય.
19.19
प्रैषेभिः प्रैषान् आप्नोत्य् आप्रीभिर् आप्रीर् यज्ञस्य ।
प्रयाजेभिर् अनुयाजान् वषट्कारेभिर् आहुतीः ॥ १९.१९ ॥
પ્રૈષ મંત્રોથી પ્રૈષો પ્રાપ્ત કરે છે; યજ્ઞના આપ્રી મંત્રોથી આપ્રીઓ. પ્રયાજોથી અનુયાજો; વષટ્કારોથી આહુતિઓ.
19.20
पशुभिः पशून् आप्नोति पुरोडाशैर् हवीꣳष्य् आ ।
छन्दोभिः सामिधेनीर् याज्याभिर् वषट्कारान् ॥ १९.२० ॥
પશુઓ વડે પશુઓ, પુરોડાશ વડે હવિષ્યો મેળવે છે; છંદો વડે સામિધેની, યાજ્યા વડે વષટ્કારો.
19.21
धानाः करम्भः सक्तवः परीवापः पयो दधि ।
सोमस्य रूपꣳ हविष आमिक्षा वाजिनं मधु ॥ १९.२१ ॥
ધાના, કરંભ, સક્તુ, પરીવાપ, દૂધ, દહીં — આ સોમનું રૂપ; હવિષનું રૂપ આમિક્ષા, વાજિન અને મધુ.
19.22
धानानाꣳ रूपं कुवलं परीवापस्य गोधूमाः ।
सक्तूनाꣳ रूपं बदरम् उपवाकाः करम्भस्य ॥ १९.२२ ॥
ધાનાનું રૂપ કુવલ (બોર); પરીવાપનું રૂપ ઘઉં; સક્તુનું રૂપ બદર; કરંભનું રૂપ ઉપવાક.
19.23
पयसो रूपं यद् यवा दध्नो रूपं कर्कन्धूनि ।
सोमस्य रूपं वाजिनꣳ सौम्यस्य रूपम् आमिक्षा ॥ १९.२३ ॥
દૂધનું રૂપ જવ; દહીંનું રૂપ કર્કંધુ; સોમનું રૂપ વાજિન; સૌમ્યનું રૂપ આમિક્ષા.
19.24
आ श्रावयेति स्तोत्रियाः प्रत्याश्रावो ऽ अनुरूपः ।
यजेति धाय्यारूपं प्रगाथा येयजामहाः ॥ १९.२४ ॥
'આ શ્રાવય' સ્તોત્રિયનું રૂપ; પ્રત્યાશ્રાવ અનુરૂપ. 'યજ' ધાય્યાનું રૂપ; પ્રગાથ યેયજામહ.
19.25
अर्धऽऋचैर् उक्थानाꣳ रूपं पदैर् आप्नोति निविदः ।
प्रणवैः शस्त्राणाꣳ रूपं पयसा सोम आप्यते ॥ १९.२५ ॥
અર્ધ-ઋચાઓથી ઉક્થનું રૂપ; પદોથી નિવિદ; પ્રણવોથી શસ્ત્રોનું રૂપ; દૂધથી સોમ મળે છે.
19.26
अश्विभ्यां प्रातःसवनम् इन्द्रेणैन्द्रं माध्यन्दिनम् ।
वैश्वदेवꣳ सरस्वत्या तृतीयम् आप्तꣳ सवनम् ॥ १९.२६ ॥
અશ્વિનો દ્વારા પ્રાતઃસવન, ઇન્દ્ર દ્વારા માધ્યંદિન (ઐન્દ્ર) સવન, સરસ્વતી દ્વારા ત્રીજું વૈશ્વદેવ સવન પ્રાપ્ત થાય છે.
19.27
वायव्यैर् वायव्यान् आप्नोति सतेन द्रोणकलशम् ।
कुम्भीभ्याम् अम्भृणौ सुते स्थालीभि स्थालीर् आप्नोति ॥ १९.२७ ॥
વાયવ્ય (પાત્રો) દ્વારા વાયવ્યોને પ્રાપ્ત કરે છે; ચાળણી અને દ્રોણકલશ વડે, કુંભીઓ વડે અંભૃણો સોમાભિષવમાં પ્રાપ્ત થાય છે; સ્થાલીઓ વડે સ્થાલીઓ પ્રાપ્ત થાય છે.
19.28
यजुर्भिर् आप्यन्ते ग्रहा ग्रहै स्तोमाश् च विष्टुतीः ।
छन्दोभिर् उक्थाशस्त्राणि साम्नावभृथऽआप्यते ॥ १९.२८ ॥
યજુષો દ્વારા ગ્રહો પ્રાપ્ત થાય છે; ગ્રહો દ્વારા સ્તોમો અને વિષ્ટુતિઓ; છંદો દ્વારા ઉક્થો અને શસ્ત્રો; સામ દ્વારા અવભૃથમાં (આ બધું) પ્રાપ્ત થાય છે.
19.29
इडाभिर् भक्षान् आप्नोति सूक्तवाकेनाशिषः ।
शंयुना पत्नीसंयाजान्त् समिष्टयजुषा सꣳस्थाम् ॥ १९.२९ ॥
ઇડા (મંત્રો) વડે ભક્ષો પ્રાપ્ત કરે છે; સૂક્તવાક વડે આશીષો; શંયુ વડે પત્નીસંયાજો; સમિષ્ટયજુષ વડે સંસ્થા (સમાપ્તિ).
19.30
व्रतेन दीक्षाम् आप्नोति दीक्षयाप्नोति दक्षिणाम् ।
दक्षिणा श्रद्धाम् आप्नोति श्रद्धया सत्यम् आप्यते ॥ १९.३० ॥
વ્રત વડે દીક્ષા પ્રાપ્ત કરે છે; દીક્ષા વડે દક્ષિણા પ્રાપ્ત કરે છે; દક્ષિણા વડે શ્રદ્ધા પ્રાપ્ત કરે છે; શ્રદ્ધા વડે સત્ય પ્રાપ્ત થાય છે.
19.31
एतावद् रूपं यज्ञस्य यद् देवैर् ब्रह्मणा कृतम् ।
तद् एतत् सर्वम् आप्नोति यज्ञे सौत्रामणी सुते ॥ १९.३१ ॥
દેવોએ બ્રહ્મ (મંત્ર) વડે કરેલું યજ્ઞનું જેટલું રૂપ છે તે બધું તે પ્રાપ્ત કરે છે; યજ્ઞમાં સૌત્રામણીના સોમાભિષવમાં.
19.32
सुरावन्तं बर्हिषदꣳ सुवीरं यज्ञꣳ हिन्वन्ति महिषा नमोभिः ।
दधानाः सोमं दिवि देवतासु मदेमेन्द्रं यजमानाः स्वर्काः ॥ १९.३२ ॥
સુરાયુક્ત, દર્ભ પર બેઠેલા, ઉત્તમ વીરોવાળા યજ્ઞને મહાનુભાવો નમસ્કારો સહિત પ્રેરે છે. દ્યુલોકમાં દેવોની વચ્ચે સોમને ધારણ કરીને, સ્વર્ગની ઇચ્છા રાખતા યજમાનો અમે ઇન્દ્ર સાથે આનંદ કરીએ.
19.33
यस् ते रसः सम्भृत ऽ ओषधीषु सोमस्य शुष्मः सुरया सुतस्य ।
तेन जिन्व यजमानं मदेन सरस्वतीम् अश्विनाव् इन्द्रम् अग्निम् ॥ १९.३३ ॥
ઔષધિઓમાં સંચિત થયેલો તારો જે રસ છે, સુરા સાથે નિચોવાયેલા સોમનું જે બળ છે, તેનાથી યજમાનને આનંદથી પુનર્જીવિત કર. સરસ્વતી, બે અશ્વિનો, ઇન્દ્ર અને અગ્નિને પણ (એમ જ કર).
19.34
यम् अश्विना नमुचेर् आसुराद् अधि सरस्वत्य् असुनोद् इन्द्रियाय ।
इमं तꣳ शुक्रं मधुमन्तम् इन्दुꣳ सोमꣳ राजानम् इह भक्षयामि ॥ १९.३४ ॥
નમુચિ નામના અસુરમાંથી અશ્વિનો અને સરસ્વતીએ ઇન્દ્રિયબળ માટે નિચોવેલા તે તેજસ્વી, મધુર બિંદુવાળા રાજા સોમને હું અહીં આરોગું છું.
19.35
यद् अत्र रिप्तꣳ रसिनः सुतस्य यद् इन्द्रो ऽ अपिबच्छचीभिः ।
अहं तद् अस्य मनसा शिवेन सोमꣳ राजानम् इह भक्षयामि ॥ १९.३५ ॥
અહીં રસવાન સોમને નિચોવ્યા પછી જે બચ્યું છે, ઇન્દ્રે પોતાની શક્તિઓથી જે પીધું, તે હું શુભ મનથી અહીં આરોગું છું — તે રાજા સોમને.
19.36
पितृभ्यः स्वधायिभ्यः स्वधा नमः ।
पितामहेभ्यः स्वधायिभ्यः स्वधा नमः ।
प्रपितामहेभ्यः स्वधायिभ्यः स्वधा नमः ।
अक्षन् पितरः ।
ऽअमीमदन्त पितरः ।
ऽअतीतृपन्त पितरः ।
पितरः शुन्धध्वम् ॥ १९.३६ ॥
સ્વધા સ્વીકારનારા પિતૃઓને સ્વધા અને નમસ્કાર. સ્વધા સ્વીકારનારા પિતામહોને સ્વધા અને નમસ્કાર. સ્વધા સ્વીકારનારા પ્રપિતામહોને સ્વધા અને નમસ્કાર. પિતૃઓએ ભોજન કર્યું. પિતૃઓ હર્ષિત થયા. પિતૃઓ પૂર્ણ તૃપ્ત થયા. હે પિતૃઓ, શુદ્ધ થાઓ.
19.37
पुनन्तु मा पितरः सोम्यासः पुनन्तु मा पितामहाः ।
पुनन्तु प्रपितामहाः पवित्रेण शतायुषा ।
पुनन्तु मा पितामहाः सोम्यासः पुनन्तु प्रपितामहाः ।
पवित्रेण शतायुषा विश्वम् आयुर् व्यश्नवै ॥ १९.३७ ॥
સોમ સાથે સંબંધિત પિતૃઓ મને પવિત્ર કરો. સોમ સાથે સંબંધિત પિતામહો મને પવિત્ર કરો. પ્રપિતામહો મને પવિત્ર કરો, પવિત્રતા અને સો વર્ષના આયુષ્ય સાથે. પિતામહો મને પવિત્ર કરો, સોમ સાથે સંબંધિત પ્રપિતામહો પવિત્ર કરો. પવિત્રતા અને સો વર્ષના આયુષ્ય સાથે હું સંપૂર્ણ આયુષ્ય પામું.
19.38
अग्न ऽ आयूꣳषि पवस ऽ आ सुवोर्जम् इषं च नः ।
आरे बाधस्व दुच्छुनाम् ॥ १९.३८ ॥
હે અગ્નિ, આયુષ્યોને પવિત્ર કર; અમારા માટે બળ અને અન્ન પ્રેરિત કર. દુષ્ટ કૂતરાંઓને (દુર્જનોને) દૂર હાંકી કાઢ.
19.39
पुनन्तु मा देवजनाः पुनन्तु मनसा धियः ।
पुनन्तु विश्वा भूतानि जातवेदः पुनीहि मा ॥ १९.३९ ॥
દેવજનો મને પવિત્ર કરો. મન અને બુદ્ધિઓ મને પવિત્ર કરો. સર્વ ભૂતો મને પવિત્ર કરો. હે જાતવેદા (અગ્નિ), મને પવિત્ર કર.
19.40
पवित्रेण पुनीहि मा शुक्रेण देव दीद्यत् ।
अग्ने क्रत्वा क्रतूँ२ऽर् अनु ॥ १९.४० ॥
હે દેવ, પ્રકાશમાન, પવિત્ર કરનાર અને શુભ્ર અગ્નિથી મને પવિત્ર કર. હે અગ્નિ, સંકલ્પથી સંકલ્પોને અનુસરીને.
19.41
यत् ते पवित्रम् अर्चिष्य् अग्ने विततम् अन्तरा ।
ब्रह्म तेन पुनातु मा ॥ १९.४१ ॥
હે અગ્નિ, તારી જ્વાળામાં જે પવિત્ર વિસ્તરેલું છે, તેનાથી બ્રહ્મ મને શુદ્ધ કરે.
19.42
पवमानः सो ऽ अद्य नः पवित्रेण विचर्षणिः ।
यः पोता स पुनातु मा ॥ १९.४२ ॥
આજે આપણા માટે પવિત્રથી શુદ્ધ કરનાર, સર્વદર્શી તે પવમાન — પોતા — તે મને શુદ્ધ કરે.
19.43
उभाभ्यां देव सवितः पवित्रेण सवेन च ।
मां पुनीहि विश्वतः ॥ १९.४३ ॥
હે દેવ સવિતા, પવિત્ર અને સવ બંને વડે મને સર્વ બાજુથી શુદ્ધ કર.
19.44
वैश्वदेवी पुनती देव्य् आगाद् यस्याम् इमा बह्व्यस् तन्वो वीतपृष्ठाः ।
तया मदन्तः सधमादेषु वयꣳ स्याम पतयो रयीणाम् ॥ १९.४४ ॥
વૈશ્વદેવી, પવિત્ર કરનારી દેવી આવી છે; જેનામાં આ ટપકાંવાળી પીઠોના ઘણા શરીર છે. તેના વડે આનંદિત થઈ, સધમાદોમાં (સામૂહિક ભોજનોમાં) આપણે ધનના સ્વામી થઈએ.
19.45
ये समानाः समनसः पितरो यमराज्ये ।
तेषां लोकः स्वधा नमो यज्ञो देवेषु कल्पताम् ॥ १९.४५ ॥
યમરાજ્યમાં જે સમાન, સમમનસ્ક પિતૃઓ છે — તેમનો લોક, સ્વધા, નમસ્કાર, યજ્ઞ દેવોમાં યોગ્ય બનો.
19.46
ये समानाः समनसो जीवा जीवेषु मामकाः ।
तेषाꣳ श्रीर् मयि कल्पताम् अस्मिँल्लोके शतꣳ समाः ॥ १९.४६ ॥
જે સમાન, સમમનસ્ક, જીવંત, જીવોમાં મારા છે — તેમની શ્રી મારામાં યોગ્ય બનો; આ લોકમાં સો વર્ષ.
19.47
द्वे सृती ऽ अशृणवं पितॄणाम् अहं देवानाम् उत मर्त्यानाम् ।
ताभ्याम् इदं विश्वम् एजत् सम् एति यद् अन्तरा पितरं मातरं च ॥ १९.४७ ॥
પિતૃઓ, દેવો અને મર્ત્યોના બે માર્ગ વિશે મેં સાંભળ્યું છે. એ બંને દ્વારા જ આ ચાલતું સમગ્ર જગત ચાલે છે; પિતા અને માતાની વચ્ચે જે છે તે પણ તેમનાથી જ મળે છે.
19.48
इदꣳ हविः प्रजननं मे ऽ अस्तु दशवीरꣳ सर्वगणꣳ स्वस्तये ।
आत्मसनि प्रजासनि पशुसनि लोकसन्य् अभयसनि ।
अग्निः प्रजां बहुलां मे करोत्व् अन्नं पयो रेतो ऽ अस्मासु धत्त ॥ १९.४८ ॥
આ હવિ મારા માટે સંતતિ-વૃદ્ધિ કરે; દસ વીરો અને સમગ્ર પરિવાર સહિત કલ્યાણ માટે. આત્મલાભ, સંતતિલાભ, પશુલાભ, લોકલાભ, અભયલાભ થાઓ. અગ્નિ મારી સંતતિને વિપુલ કરે; અમારામાં અન્ન, દૂધ અને વીર્ય સ્થાપે.
19.49
उद् ईरताम् ऽ अवर उत् परास ऽ उन् मध्यमाः पितरः सोम्यासः ।
असुं य ऽ ईयुर् अवृका ऽ ऋतज्ञास् ते नो ऽवन्तु पितरो हवेषु ॥ १९.४९ ॥
નીચેના, ઉપરના અને મધ્યના સોમયોગ્ય પિતૃઓ ઊઠો. પ્રાણ પામીને ગયેલા, અહિંસક અને ઋતને જાણનારા એ પિતૃઓ આહ્વાનોમાં અમારું રક્ષણ કરો.
19.50
अङ्गिरसो नः पितरो नवग्वा ऽ अथर्वाणो भृगवः सोम्यासः ।
तेषां वयꣳ सुमतौ यज्ञियानाम् अपि भद्रे सौमनसे स्याम ॥ १९.५० ॥
અમારા અંગિરસો, નવગ્વો, અથર્વો અને ભૃગુઓ — સોમયોગ્ય પિતૃઓ. યજ્ઞાર્હ એવા તેમની સુમતિમાં અને શુભ સૌમનસ્યમાં અમે પણ રહીએ.
19.51
ये नः पूर्वे पितरः सोम्यासो ऽनूहिरे सोमपीथं वसिष्ठाः ।
तेभिर् यमः सꣳरराणो हवीꣳष्य् उशन्न् उशद्भिः प्रतिकामम् अत्तु ॥ १९.५१ ॥
અમારા જે પૂર્વજ પિતૃઓ સોમપ્રિય હતા, જે વસિષ્ઠોએ સોમપાન કર્યું — તેમની સાથે યમ આનંદથી ઇચ્છાનુસાર હવિઓ ખાય.
19.52
त्वꣳ सोम प्र चिकितो मनीषा त्वꣳ रजिष्ठम् अनु नेषि पन्थाम् ।
तव प्रणीती पितरो न ऽ इन्दो देवेषु रत्नम् अभजन्त धीराः ॥ १९.५२ ॥
હે સોમ, તું બુદ્ધિથી વિવેકી છે અને અમને સૌથી સીધા માર્ગે લઈ જાય છે. તારી પ્રેરણાથી અમારા ધીર પિતૃઓએ દેવોમાં રત્ન પ્રાપ્ત કર્યું.
19.53
त्वया हि नः पितरः सोम पूर्वे कर्माणि चक्रुः पवमान धीराः ।
वन्वन्न् अवातः परिधीँ२ऽर् अपोर्णु वीरेभिर् अश्वैर् मघवा भवा नः ॥ १९.५३ ॥
હે સોમ, તારા દ્વારા જ અમારા પૂર્વજોએ ધીર બનીને કર્મો કર્યા. હે પવમાન, અવરોધ વિના વાડ ખોલ અને વીર અશ્વો સાથે અમારા માટે ધનવાન થા.
19.54
त्वꣳ सोम पितृभिः संविदानो ऽनु द्यावापृथिवी ऽ आ ततन्थ ।
तस्मै त ऽ इन्दो हविषा विधेम वयꣳ स्याम पतयो रयीणाम् ॥ १९.५४ ॥
હે સોમ, પિતૃઓ સાથે સંમત થઈને તેં દ્યાવાપૃથિવીને ચારે બાજુ વિસ્તાર્યાં. હે ઇન્દુ, તારા માટે હવિથી સેવીએ; અમે ધનોના સ્વામી થઈએ.
19.55
बर्हिषदः पितर ऽ ऊत्य् अर्वाग् इमा वो हव्या चकृमा जुषध्वम् ।
त ऽ आ गतावसा शंतमेनाथा नः शं योर् अरपो दधात ॥ १९.५५ ॥
બર્હિસ પર બેઠેલા પિતૃઓ, રક્ષા સાથે અહીં આવો. તમારા માટે આ હવ્યો બનાવ્યાં છે; તેને સ્વીકારો. અત્યંત કલ્યાણકારી રક્ષા સાથે આવીને અમને શાંતિ, કલ્યાણ અને નિર્દોષતા આપો.
19.56
आहं पितॄन् सुविदत्राꣳ२ऽ अवित्सि नपातं च विक्रमणं च विष्णोः ।
बर्हिषदो ये स्वधया सुतस्य भजन्त पित्वस्त ऽ इहागमिष्ठाः ॥ १९.५६ ॥
ઉત્તમ દાતા પિતૃઓને મેં પ્રાપ્ત કર્યા છે; વિષ્ણુના પૌત્રને અને તેમના પગલાને પણ. દર્ભ પર બેસનારા, સ્વધા અને સુત સોમનો ભાગ લેનારા પિતૃઓ અહીં આવવા સૌથી વધુ ઉત્સુક છે.
19.57
उपहूताः पितरः सोम्यासो बर्हिष्येषु निधिषु प्रियेषु ।
त ऽ आ गमन्तु त ऽ इह श्रुवन्त्व् अधि ब्रुवन्तु ते ऽवन्त्व् अस्मान् ॥ १९.५७ ॥
આમંત્રિત, સોમ સાથે સંબંધિત પિતૃઓ દર્ભના પ્રિય આસનો પર બેસો. તેઓ અહીં આવો, સાંભળો, બોલો; તેઓ અમારું રક્ષણ કરો.
19.58
आ यन्तु नः पितरः सोम्यासोऽग्निष्वात्ताः पथिभिर् देवयानैः ।
अस्मिन् यज्ञे स्वधया मदन्तो ऽधि ब्रुवन्तु ते ऽवन्त्व् अस्मान् ॥ १९.५८ ॥
સોમ સાથે સંબંધિત, અગ્નિષ્વાત્ત પિતૃઓ દેવયાન માર્ગોથી અમારી પાસે આવો. આ યજ્ઞમાં સ્વધાથી આનંદિત થઈને તેઓ બોલો; તેઓ અમારું રક્ષણ કરો.
19.59
अग्निष्वात्ताः पितर ऽ एह गच्छत सदः-सदः सदत सुप्रणीतयः ।
अत्ता हवीꣳषि प्रयतानि बर्हिष्य् अथा रयिꣳ सर्ववीरं दधातन ॥ १९.५९ ॥
અગ્નિષ્વાત્ત પિતૃઓ, અહીં આવો; દરેક આસન પર બેસો, સુમાર્ગદર્શિત થઈને. દર્ભ પર અર્પિત હવિષ્યો ખાઓ; પછી બધા વીરપુત્રો સહિત ધન અમને આપો.
19.60
ये ऽ अग्निष्वात्ता ये ऽ अनग्निष्वात्ता मध्ये दिवः स्वधया मादयन्ते ।
तेभ्यः स्वराड् असुनीतिम् एतां यथावशं तन्वं कल्पयाति ॥ १९.६० ॥
અગ્નિષ્વાત્ત અને અનગ્નિષ્વાત્ત, જેઓ આકાશના મધ્યભાગમાં સ્વધાથી આનંદ પામે છે, તેમના માટે સ્વરાટ્ આ પ્રાણમાર્ગ અને ઇચ્છા મુજબનું શરીર રચો.
19.61
अग्निष्वात्ताꣳ ऋतुमतो हवामहे नाराशꣳसे सोमपीथं य ऽ आशुः ।
ते नो विप्रासः सुहवा भवन्तु वयꣳ स्याम पतयो रयीणाम् ॥ १९.६१ ॥
અગ્નિષ્વાત્ત પિતૃઓને, ઋતુઓ સહિત રહેનારાઓને અમે બોલાવીએ છીએ. સોમપાન માટે ઝડપથી આવનાર નારાશંસને બોલાવીએ છીએ. તે વિપ્રો અમારે માટે સહેલાઈથી આહ્વાન કરવા યોગ્ય થાઓ; અમે ધનના સ્વામી થઈએ.
19.62
आच्या जानु दक्षिणतो निषद्येमं यज्ञम् अभि गृणीत विश्वे ।
मा हिꣳसिष्ट पितरः केन चिन् नो यद्व ऽ आगः पुरुषता कराम ॥ १९.६२ ॥
જમણી બાજુ ઘૂંટણ ટેકવીને બેસો અને આ યજ્ઞની પ્રશંસા કરો, હે સર્વ પિતૃઓ. મનુષ્યસ્વભાવથી અમે તમારી સામે જે અપરાધ કર્યો હોય, તેને કારણે અમને કોઈ રીતે હાનિ ન કરો.
19.63
आसीनासो ऽ अरुणीनाम् उपस्थे रयिं धत्त दाशुषे मर्त्याय ।
पुत्रेभ्यः पितरस् तस्य वस्वः प्र यच्छत त ऽ इहोर्जं दधात ॥ १९.६३ ॥
અરુણીઓના ખોળામાં બેઠેલા હે પિતૃઓ, દાન કરનાર મર્ત્યને ધન આપો. તે ધનમાંથી તમારા પુત્રોને આપો; તેઓ અહીં અમને બળ અને અન્ન આપો.
19.64
यम् अग्ने कव्यवाहन त्वं चिन् मन्यसे रयिम् ।
तं नो गीर्भिः श्रवाय्यं देवत्रा पनया युजम् ॥ १९.६४ ॥
હે અગ્નિ, કવ્યવાહન, તું જે ધનને ઉત્તમ માને છે, તેની અમારે માટે સ્તોત્રોથી પ્રશંસા કર; કીર્તિયોગ્ય તે ધનને દેવોમાં, મિત્ર એવા અમારે માટે સ્તુતિ કર.
19.65
यो ऽ अग्निः कव्यवाहनः पितॄन् यक्षद् ऋतावृधः ।
प्रेद् उ हव्यानि वोचति देवेभ्यश् च पितृभ्य ऽ आ ॥ १९.६५ ॥
કવ્યવાહન અગ્નિ જે ઋતને વધારનારા પિતૃઓની પૂજા કરે છે, તે દેવો અને પિતૃઓ માટે હવ્યોનો અહીં ઉદ્ઘોષ કરે છે.
19.66
त्वम् अग्न ऽ ईडितः कव्यवाहनावाड् हव्यानि सुरभीणि कृत्वी ।
प्रादाः पितृभ्यः स्वधया ते ऽ अक्षन्न् अद्धि त्वं देव प्रयता हवीꣳषि ॥ १९.६६ ॥
હે અગ્નિ, તું સ્તુત કવ્યવાહન છે. સુગંધિત હવ્ય બનાવી સ્વધા સહિત પિતૃઓને આપ્યાં; તેમણે ખાધાં. હે દેવ, પ્રેમથી અર્પિત હવિ તું પણ આરોગ.
19.67
ये चेह पितरो ये च नेह याꣳश् च विद्म याꣳ२ऽ उ च न प्रविद्म ।
त्वं वेत्थ यति ते जातवेदः स्वधाभिर् यज्ञꣳ सुकृतं जुषस्व ॥ १९.६७ ॥
અહીં રહેલા પિતૃઓ અને અહીં ન રહેલા પિતૃઓ, જેમને આપણે જાણીએ છીએ અને જેમને પૂર્ણપણે જાણતા નથી — હે જાતવેદ, તેઓ કેટલા છે તે તું જાણે છે. સ્વધા આહુતિઓ સાથે આ સુકૃત યજ્ઞનો સ્વીકાર કર.
19.68
इदं पितृभ्यो नमो ऽ अस्त्व् अद्य ये पूर्वासो य ऽ उपरास ईयुः ।
ये पार्थिवे रजस्य् आ निषत्ता ये वा नूनꣳ सुवृजनासु विक्षु ॥ १९.६८ ॥
આજે આ નમસ્કાર પિતૃઓને થાઓ — જેઓ પહેલાં ગયા, જેઓ પછી ગયા, જેઓ પૃથ્વીલોકમાં બેઠા છે, અને જેઓ હમણાં સારી વસ્તીઓમાં છે તેમને.
19.69
अधा यथा नः पितरः परासः प्रत्नासो ऽ अग्न ऽ ऋतम् आशुषाणाः ।
शुचीदयन् दीधितिम् उक्थशासः क्षामा भिन्दन्तो ऽ अरुणीर् अप व्रन् ॥ १९.६९ ॥
ત્યારે, દૂર ગયેલા અમારા પ્રાચીન પિતૃઓ, હે અગ્નિ, ઋતને પામીને, ઉક્થ સ્તોત્રો ગાતા, તેજસ્વી પ્રકાશ પ્રગટાવી, પૃથ્વીને ભેદીને રાતી (ઉષા) ના દ્વાર ખોલ્યા તેમ.
19.70
उशन्तस् त्वा नि धीमह्य् उशन्तः सम् इधीमहि ।
उशन्न् उशत ऽ आ वह पितॄन् हविषे ऽ अत्तवे ॥ १९.७० ॥
ઇચ્છાથી અમે તને સ્થાપિત કરીએ છીએ; ઇચ્છાથી તને સારી રીતે પ્રજ્વલિત કરીએ છીએ. હે ઇચ્છુક અગ્નિ, ઇચ્છતા પિતૃઓને હવિ આરોગવા અહીં લઈ આવ.
19.71
अपां फेनेन नमुचेः शिर ऽ इन्द्रोद् अवर्तयः ।
विश्वा यद् अजय स्पृधः ॥ १९.७१ ॥
હે ઇન્દ્ર, તેં પાણીના ફીણથી નમુચિનું માથું કાપ્યું, જ્યારે તેં બધા શત્રુઓ જીત્યા.
19.72
सोमो राजामृतꣳ सुत ऽ ऋजीषेणाजहान् मृत्युम् ।
ऋतेन सत्यम् इन्द्रियं विपानꣳ शुक्रम् अन्धस ऽ इन्द्रस्येन्द्रियम् इदं पयो ऽमृतं मधु ॥ १९.७२ ॥
રાજા સોમ, અમૃત રૂપે નિચોવાયેલો, ઋજીષથી તેણે મૃત્યુને દૂર કર્યું. ઋતથી સત્ય, ઇન્દ્રિય (શક્તિ), ઉત્તેજક તેજસ્વી સોમરસ — ઇન્દ્રની આ શક્તિ, આ દૂધ, અમૃત, મધ.
19.73
अद्भ्यः क्षीरं व्यपिबत् क्रुङ्ङ् आङ्गिरसो धिया ।
ऋतेन सत्यम् इन्द्रियं विपानꣳ शुक्रम् अन्धस इन्द्रस्येन्द्रियम् इदं पयो ऽमृतं मधु ॥ १९.७३ ॥
આંગિરસ ક્રુઙ્ઙુએ બુદ્ધિથી પાણીમાંથી દૂધ પીધું. ઋતથી સત્ય, ઇન્દ્રિય (શક્તિ), ઉત્તેજક તેજસ્વી સોમરસ — ઇન્દ્રની આ શક્તિ, આ દૂધ, અમૃત, મધ.
19.74
सोमम् अद्भ्यो व्यपिबच् छन्दसा हꣳसः शुचिषत् ।
ऋतेन सत्यम् इन्द्रियं विपानꣳ शुक्रम् अन्धस ऽ इन्द्रस्येन्द्रियम् इदं पयो ऽमृतं मधु ॥ १९.७४ ॥
શુચિમાં વસતા હંસે છંદથી પાણીમાંથી સોમ પીધો. ઋતથી સત્ય, ઇન્દ્રિય (શક્તિ), ઉત્તેજક તેજસ્વી સોમરસ — ઇન્દ્રની આ શક્તિ, આ દૂધ, અમૃત, મધ.
19.75
अन्नात् परिस्रुतो रसं ब्रह्मणा व्यपिबत् क्षत्रं पयः सोमं प्रजापतिः ।
ऋतेन सत्यम् इन्द्रियं विपानꣳ शुक्रम् अन्धस ऽ इन्द्रस्येन्द्रियम् इदं पयो ऽमृतं मधु ॥ १९.७५ ॥
પ્રજાપતિએ અન્નમાંથી વહેતો રસ બ્રહ્મથી પીધો — ક્ષત્ર, દૂધ, સોમ. ઋતથી સત્ય, ઇન્દ્રિય (શક્તિ), ઉત્તેજક તેજસ્વી સોમરસ — ઇન્દ્રની આ શક્તિ, આ દૂધ, અમૃત, મધ.
19.76
रेतो मूत्रं वि जहाति योनिं प्रविशद् इन्द्रियम् ।
गर्भो जरायुणावृत ऽ उल्वं जहाति जन्मना ।
ऋतेन सत्यम् इन्द्रियं विपानꣳ शुक्रम् अन्धस ऽ इन्द्रस्येन्द्रियम् इदं पयो ऽमृतं मधु ॥ १९.७६ ॥
વીર્ય અને મૂત્ર યોનિને છોડે છે; પ્રવેશતી ઇન્દ્રિય (શક્તિ) અંદર જાય છે. જરાયુથી ઢંકાયેલો ગર્ભ જન્મ સમયે પટલ છોડે છે. ઋતથી સત્ય, ઇન્દ્રિય, નિર્મળ તેજસ્વી સોમરસમાંનું ઇન્દ્રનું ઇન્દ્રિય; આ દૂધ, અમૃત, મધ છે.
19.77
दृष्ट्वा रूपे व्याकरोत् सत्यानृते प्रजापतिः ।
अश्रद्धाम् अनृते ऽदधाच् छ्रद्धाꣳ सत्ये प्रजापतिः ।
ऋतेन सत्यम् इन्द्रियं विपानꣳ शुक्रम् अन्धस ऽ इन्द्रस्येन्द्रियम् इदं पयो ऽमृतं मधु ॥ १९.७७ ॥
પ્રજાપતિએ બે રૂપો જોઈને સત્ય અને અસત્યને અલગ કર્યાં. અસત્યમાં અશ્રદ્ધા મૂકી; સત્યમાં પ્રજાપતિએ શ્રદ્ધા મૂકી. ઋતથી સત્ય, ઇન્દ્રિય, નિર્મળ તેજસ્વી સોમરસમાંનું ઇન્દ્રનું ઇન્દ્રિય; આ દૂધ, અમૃત, મધ છે.
19.78
वेदेन रूपे व्यपिबत् सुतासुतौ प्रजापतिः ।
ऋतेन सत्यम् इन्द्रियं विपानꣳ शुक्रम् अन्धस ऽ इन्द्रस्येन्द्रियम् इदं पयो ऽमृतं मधु ॥ १९.७८ ॥
પ્રજાપતિએ વેદ દ્વારા બે રૂપો, સુત અને અસુત (નિચોવેલો અને ન નિચોવેલો સોમ), અલગ અલગ પીધાં. ઋતથી સત્ય, ઇન્દ્રિય, નિર્મળ તેજસ્વી સોમરસમાંનું ઇન્દ્રનું ઇન્દ્રિય; આ દૂધ, અમૃત, મધ છે.
19.79
दृष्ट्वा परिस्रुतो रसꣳ शुक्रेण शुक्रं व्यपिबत् ।
पयः सोमं प्रजापतिः ।
ऋतेन सत्यम् इन्द्रियं विपानꣳ शुक्रम् अन्धस ऽ इन्द्रस्येन्द्रियम् इदं पयो ऽमृतं मधु ॥ १९.७९ ॥
વહેતો રસ જોઈને પ્રજાપતિએ ચમકતા પાત્રથી ચમકતો સોમ પીધો. દૂધ, સોમ. ઋતથી સત્ય, ઇન્દ્રિય, ચમકતું પાન, સોમપાનનું; આ ઇન્દ્રનું ઇન્દ્રિય, દૂધ, અમૃત, મધ.
19.80
सीसेन तन्त्रं मनसा मनीषिण ऽ ऊर्णासूत्रेण कवयो वयन्ति ।
अश्विना यज्ञꣳ सविता सरस्वतीन्द्रस्य रूपं वरुणो भिषज्यन् ॥ १९.८० ॥
સીસાથી તાર, મનથી જ્ઞાનીઓ ઊનના દોરાથી વણે છે. અશ્વિનો યજ્ઞને, સવિતા અને સરસ્વતી, ઇન્દ્રનું રૂપ; વરુણ સાજો કરે છે.
19.81
तद् अस्य रूपम् अमृतꣳ शचीभिस् तिस्रो दधुर् देवताः सꣳरराणाः ।
लोमानि शष्पैर् बहुधा न तोक्मभिस् त्वग् अस्य माꣳसम् अभवन् न लाजाः ॥ १९.८१ ॥
તેનું તે અમૃતરૂપ શક્તિઓથી ત્રણ દેવતાઓએ મૂક્યું, સાથે આપનારા. રોમ ઘાસથી, અનેક રીતે, અંકુરો જેવા; તેની ત્વચા અને માંસ શેકેલા દાણા જેવાં થયાં.
19.82
तद् अश्विना भिषजा रुद्रवर्तनी सरस्वती वयति पेशो ऽ अन्तरम् ।
अस्थि मज्जानं मासरैः कारोतरेण दधतो गवां त्वचि ॥ १९.८२ ॥
તેને અશ્વિનો, વૈદ્યો, રુદ્રના માર્ગો; સરસ્વતી વણે છે, રૂપને અંદર. હાડકું, મજ્જા, ઊનની દોરી અને ખરાદની દોરીથી મૂકતાં, ગાયોની ત્વચામાં.
19.83
सरस्वती मनसा पेशलं वसु नासत्याभ्यां वयति दर्शतं वपुः ।
रसं परिस्रुता न रोहितं नग्नहुर् धीरस् तसरं न वेम ॥ १९.८३ ॥
સરસ્વતી મનથી સુંદર ધન નાસત્યો સાથે વણે છે, દર્શનીય શરીર. વહેતા રસ જેવું લાલ, નગ્નહુ ધીર, સાળની નળી અને વણાટની કાંડી જેવું.
19.84
पयसा शुक्रम् अमृतं जनित्रꣳ सुरया मूत्राज् जनयन्त रेतः ।
अपामतिं दुर्मतिं बाधमाना ऽ ऊवध्यं वातꣳ सब्वं तद् आरात् ॥ १९.८४ ॥
દૂધથી શુક્ર અને અમૃત, જન્મ આપનાર અંગ; સુરાથી મૂત્રમાંથી તેમણે રેતસ્ ઉત્પન્ન કર્યું. જળમાર્ગ અને દુર્મતિને દૂર હટાવતાં, સોજો અને વાયુ, તે બધું દૂર થાઓ.
19.85
इन्द्रः सुत्रामा हृदयेन सत्यं पुरोडाशेन सविता जजान ।
यकृत् क्लोमानं वरुणो भिषज्यन् मतस्ने वायव्यैर् न मिनाति पित्तम् ॥ १९.८५ ॥
સુત્રામા ઇન્દ્રે હૃદયથી સત્ય; સવિતાએ પુરોડાશથી તેને ઉત્પન્ન કર્યું. વરુણ ચિકિત્સા કરતાં યકૃત અને પ્લીહાને; વાયવ્ય પાત્રોથી મૂત્રપિંડ અને પિત્તને હાનિ કરતો નથી.
19.86
आन्त्राणि स्थालीर् मधु पिन्वमाना गुदाः पात्राणि सुदुघा न धेनुः ।
श्येनस्य पत्रं न प्लीहा शचीभिर् आसन्दी नाभिर् उदरं न माता ॥ १९.८६ ॥
આંતરડાં રસોઈનાં વાસણો, મધથી ભરેલાં; ગુદા પાત્રો જેવા, સહેલાઈથી દૂધ આપતી ગાય જેવા. બાજના પાંખ જેવી પ્લીહા પોતાની શક્તિઓથી; આસંદી, નાભિ અને ઉદર માતા જેવાં.
19.87
कुम्भो वनिष्ठुर् जनिता शचीभिर् यस्मिन्न् अग्रे योन्यां गर्भो ऽ अन्तः ।
प्लाशिर् व्यक्तः शतधार ऽ उत्सो दुहे न कुम्भी स्वधां पितृभ्यः ॥ १९.८७ ॥
કુંભ, અત્યંત પ્રિય, શક્તિઓથી જનક; જેમાં આગળ યોનિમાં ગર્ભ અંદર છે. પ્લાશિ, પ્રગટ, સો ધારાવાળો ઝરો, કુંભીની જેમ પિતૃઓ માટે સ્વધા દોહે છે.
19.88
मुखꣳ सद् अस्य शिर ऽ इत् सतेन जिह्वा पवित्रम् अश्विनासन्त् सरस्वती ।
चप्यं न पायुर् भिषग् अस्य वालो वस्तिर् न शेपो हरसा तरस्वी ॥ १९.८८ ॥
એનું મુખ સત્ય છે; માથું ખરેખર સત્યથી બનેલું છે; જીભ પવિત્ર કરનારી છે; અશ્વિનૌ અને સરસ્વતી તેના અંગો બન્યા. ચપ્ય જેવો તેનો ગુદાભાગ; તેની પૂંછના વાળ વૈદ્ય; વસ્તિ જેવો, શેપ બળથી બળવાન.
19.89
अश्विभ्यां चक्षुर् अमृतं ग्रहाभ्यां छागेन तेजो हविषा शृतेन ।
पक्ष्माणि गोधूमैः कुवलैर् उतानि पेशो न शुक्रम् असितं वसाते ॥ १९.८९ ॥
અશ્વિનોએ ગ્રહ-પાત્રો વડે તેની આંખને અમૃત આપ્યું; બકરાથી તેજ, રાંધેલ હવિથી તેજ આપ્યું. ઘઉંથી પાંપણો, બોરથી પોપચાંના ઉપરના ભાગો; તેઓ ચમકતા અને કાળા રૂપની જેમ તેને ધારણ કરાવે છે.
19.90
अविर् न मेषो नसि वीर्याय प्राणस्य पन्था ऽ अमृतो ग्रहाभ्याम् ।
सरस्वत्य् उपवाकैर् व्यानं नस्यानि बर्हिर् बदरैर् जजान ॥ १९.९० ॥
ઘેટા જેવો મેષ શક્તિ માટે નાકમાં; પ્રાણનો અમર માર્ગ ગ્રહ-પાત્રો વડે. સરસ્વતીના ઉપવાકોથી વ્યાન; બર્હિએ બોરથી નસ્યો ઉત્પન્ન કરી.
19.91
इन्द्रस्य रूपं वृषभो बलाय कर्णाभ्याꣳ श्रोत्रम् अमृतं ग्रहाभ्यां ।
यवा न बर्हिर् भ्रुवि केसराणि कर्कन्धु जज्ञे मधु सारघं मुखात् ॥ १९.९१ ॥
ઇન્દ્રનું રૂપ, વૃષભ બળ માટે; કાનને શ્રવણ અમૃત, ગ્રહ-પાત્રો વડે. જવ જેવા બર્હિ ભ્રમરો પર કેસરો; કર્કન્ધુ (બોર)થી મુખમાંથી મધુર મધ ઉત્પન્ન થયું.
19.92
आत्मन्न् उपस्थे न वृकस्य लोम मुखे श्मश्रूणि न व्याघ्रलोम ।
केशा न शीर्षन् यशसे श्रियै शिखा सिꣳहस्य लोम त्विषिर् इन्द्रियाणि ॥ १९.९२ ॥
શરીરના ખોળામાં વરુના રોમ જેવા, મુખ પર દાઢી-મૂછ વાઘના રોમ જેવી. માથાના વાળ યશ અને શ્રી માટે; સિંહના રોમની શિખા, તેજ અને ઇન્દ્રિયો.
19.93
अङ्गान्य् आत्मन् भिषजा तद् अश्विनात्मानम् अङ्गैः सम् अधात् सरस्वती ।
इन्द्रस्य रूपꣳ शतमानम् आयुश् चन्द्रेण ज्योतिर् अमृतं दधानाः ॥ १९.९३ ॥
અંગોને આત્મા માટે વૈદ્ય અશ્વિનોએ તે કર્યું; સરસ્વતીએ આત્માને અંગો સાથે જોડ્યો. ઇન્દ્રનું રૂપ, સો વર્ષનું આયુષ્ય, ચંદ્ર સાથે પ્રકાશ, અમૃત ધારણ કરનારા.
19.94
सरस्वती योन्यां गर्भम् अन्तर् अश्विभ्यां पत्नी सुकृतं बिभर्ति ।
अपाꣳ रसेन वरुणो न साम्नेन्द्रꣳ श्रियै जनयन्न् अप्सु राजा ॥ १९.९४ ॥
સરસ્વતી યોનિની અંદર ગર્ભ ધારણ કરે છે; અશ્વિનોની પત્ની સુકૃત ધારણ કરે છે. જળના રસથી, વરુણની જેમ સામથી, શ્રી માટે ઇન્દ્રને ઉત્પન્ન કરતો, જળમાં રાજા.
19.95
तेजः पशूनाꣳ हविर् इन्द्रियावत् परिस्रुता पयसा सारघं मधु ।
अश्विभ्यां दुग्धं भिषजा सरस्वत्या सुतासुताभ्याम् अमृतः सोम ऽ इन्दुः ॥ १९.९५ ॥
પશુઓનું તેજ, ઇન્દ્રિયયુક્ત હવિ; પરિસ્રુત દૂધ અને મીઠા મધ સાથે. અશ્વિનો માટે દોહેલું, વૈદ્ય સરસ્વતી સાથે—સુત અને અસુત માટે. અમૃત સોમ, બિંદુ.