यजुर्वेद · अध्याय 33

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

शब्दार्थांसह वाचा

33.1

अस्याजरासो दमाम् अरित्रा ऽ अर्चद्धूमासो ऽ अग्नयः पावकाः ।
श्वितीचयः श्वात्रासो भुरण्यवो वनर्षदो वायवो न सोमाः ॥ ३३.१ ॥

या घराचे अजर, अरित्र (नाविकासारखे) अग्नी तेजाने चमकतात; धुराने युक्त, पवित्र करणारे अग्नी, शुभ्र तेजाचे, वेगवान, चंचल, वनांत बसणारे, वार्‍यासारखे, सोमबिंदूंसारखे.

33.2

हरयो धूमकेतवो वातजूता ऽ उप द्यवि ।
यतन्ते वृथग् अग्नयः ॥ ३३.२ ॥

पिवळ्या घोड्यांसारखे, धुराची ध्वजा असलेले, वार्‍याने प्रेरित अग्नी आकाशाकडे झेपावतात; वेगवेगळे अग्नी प्रयत्न करतात.

33.3

यजा नो मित्रावरुणा यजा देवाꣳ २ऽ ऋतं बृहत् ।
अग्ने यक्षि स्वं दमम् ॥ ३३.३ ॥

आमच्यासाठी मित्र-वरुणांचे यजन कर; देवांचे, महान ऋताचे यजन कर. हे अग्ने, तुझ्या स्वतःच्या घराचे यजन कर.

33.4

युक्ष्वा हि देवहूतमाꣳ२ऽ अश्वाꣳ२ऽ अग्ने रथीर् इव ।
नि होता पूर्व्यः सदः ॥ ३३.४ ॥

हे अग्ने, देवांनी सर्वाधिक आवाहन केलेल्या अश्वांना रथी (सारथी) प्रमाणे जुंप. होता, प्राचीना, आपल्या आसनावर बैस.

33.5

द्वे विरूपे चरतः स्वर्थे ऽ अन्यान्या वत्सम् उप धापयेते ।
हरिर् अन्यस्यां भवति स्वधावाञ्छुक्रो ऽ अन्यस्यां ददृशे सुवर्चाः ॥ ३३.५ ॥

दोन भिन्न रूपे, एकाच हेतूने चालतात; एक दुसऱ्यात वासराजवळ दूध पाजते. एकात स्वधावान हरी (पिवळा) असतो; दुसऱ्यात शुक्र, सुवर्चा दिसतो.

33.6

अयम् इह प्रथमो धायि धातृभिर् होता यजिष्ठो ऽ अध्वरेष्व् ईड्यः ।
यम् अप्नवानो भृगवो विरुरुचुर् वनेषु चित्रं विभ्वं विशे-विशे ॥ ३३.६ ॥

येथे धात्यांनी प्रथम होता स्थापित केला आहे; यज्ञांमध्ये सर्वाधिक यजनीय व स्तुत्य. अप्नवान व भृगूंनी अरण्यांत ज्याला प्रकाशित केले, त्या विचित्र, सर्वव्यापी, प्रत्येक विशासाठी.

33.7

त्रीणि शता त्री सहस्राण्य् अग्निं त्रिꣳशच् च देवा नव चासपर्यन् ।
औक्षन् घृतैर् अस्तृणन् बर्हिर् अस्मा ऽ आद् इद् होतारं न्य् असादयन्त ॥ ३३.७ ॥

तीनशे, तीन हजार आणि तेहतीस देवांनी अग्नीची पूजा केली. तुपाने अभिषेक करून, त्याच्यासाठी दर्भ पसरले आणि होत्याला बसवले.

33.8

मूर्धानं दिवो ऽ अरतिं पृथिव्या वैश्वानरम् ऋत ऽ आ जातम् अग्निम् ।
कविꣳ सम्राजम् अतिथिं जनानाम् आसन्न् आ पात्रं जनयन्त देवाः ॥ ३३.८ ॥

अग्नी आकाशाचे मस्तक आणि पृथ्वीचा स्वामी आहे. ऋतातून जन्मलेला वैश्वानर हा तोच. तो ज्ञानी, सम्राट, लोकांचा अतिथी आहे; देवांनी त्याला मुखात पात्रासारखे निर्माण केले.

33.9

अग्निर् वृत्राणि जङ्घनद् द्रविणस्युर् विपन्यया ।
समिद्धः शुक्र ऽ आहुतः ॥ ३३.९ ॥

अग्नी अडथळे नष्ट करो, धनाची इच्छा करत, प्रशंसनीय वाणीने. प्रज्वलित, तेजस्वी, आहुतीने तृप्त.

33.10

विश्वेभिः सोम्यं मध्व् अग्न ऽ इन्द्रेण वायुना ।
पिबा मित्रस्य धामभिः ॥ ३३.१० ॥

हे अग्नी, सर्व देवांसह, इंद्र व वायूसह, सोमाचा मधुर रस प्राशन कर; मित्राच्या धामांद्वारे.

33.11

आ यद् इषे नृपतिं तेज ऽ आनट् शुचि रेतो निषिक्तं द्यौर् अभीके ।
अग्निः शर्धम् अनवद्यं युवानꣳ स्वाध्यं जनयत् सूदयच् च ॥ ३३.११ ॥

अन्नासाठी राजात तेज प्रविष्ट झाले, शुद्ध बीज आकाशाजवळ ओतले गेले, तेव्हा अग्नीने निर्दोष, तरुण, सुपोषित बल निर्माण करून त्याचे पोषण केले.

33.12

अग्ने शर्ध महते सौभगाय तव द्युम्नान्य् उत्तमानि सन्तु ।
सं जास्पत्यꣳ सुयमम् आ कृणुष्व शत्रूयताम् अभि तिष्ठा महाꣳसि ॥ ३३.१२ ॥

हे अग्ने, महान सौभाग्यासाठी तुझी उत्तम तेजे असोत. गृहस्वामित्व सुनियंत्रित कर; शत्रूंवर तुझे महान सामर्थ्य प्रस्थापित कर.

33.13

त्वाꣳ हि मन्द्रतमम् अर्कशोकैर् ववृमहे महि नः श्रोष्य् अग्ने ।
इन्द्रं न त्वा शवसा देवता वायुं पृणन्ति राधसा नृतमाः ॥ ३३.१३ ॥

हे अग्ने, अत्यंत मधुर अशा तुला अर्काच्या ज्वालांनी आम्ही पूजतो; आमची महान स्तुती ऐक. श्रेष्ठ पुरुष इंद्राप्रमाणे तुला आणि वायूला बलाने व दानाने तृप्त करतात.

33.14

त्वे ऽ अग्ने स्वाहुत प्रियासः सन्तु सूरयः ।
यन्तारो ये मघवानो जनानामूर्वान् दयन्त गोनाम् ॥ ३३.१४ ॥

हे अग्ने, सुहुत अशा तुझ्यामुळे यजमान प्रिय होवोत. जनांना नियंत्रित करणारे दानशूर लोक गोठ्यांचे रक्षण करोत.

33.15

श्रुधि श्रुत्कर्ण वह्निभिर् देवैर् अग्ने सयावभिः ।
आ सीदन्तु बर्हिषि मित्रो ऽ अर्यमा प्रातर्यावाणो ऽ अध्वरम् ॥ ३३.१५ ॥

हे श्रुतकर्ण अग्ने, तुझ्या सोबतच्या वाहक देवांसह ऐक. मित्र व अर्यमा सकाळी येऊन यज्ञात दर्भावर बसोत.

33.16

विश्वेषाम् अदितिर् यज्ञियानां विश्वेषाम् अतिथिर् मानुषाणाम् ।
अग्निर् देवानाम् अव ऽ आवृणानः सुमृडीको भवतु जातवेदाः ॥ ३३.१६ ॥

यज्ञार्ह सर्व देवांची अदिती आणि सर्व मानवांचा अतिथी असलेला अग्नी, देवांची कृपा इच्छिणारा जातवेदा, आमच्यासाठी अत्यंत कल्याणकारी होवो.

33.17

महो ऽ अग्नेः समिधानस्य शर्मण्य् अनागा मित्रे वरुणे स्वस्तये ।
श्रेष्ठे स्याम सवितुः सवीमनि तद् देवानाम् अवो ऽ अद्या वृणीमहे ॥ ३३.१७ ॥

महान, प्रज्वलित अग्नीच्या आश्रयात आम्ही निष्पाप राहू; मित्र आणि वरुण यांच्या कल्याणात. सवितृच्या श्रेष्ठ प्रेरणेत आम्ही असू; आज देवांचे ते संरक्षण आम्ही निवडतो.

33.18

आपश् चित् पिप्यु स्तर्यो न गावो नक्षन्न् ऋतं जरितारस् त ऽ इन्द्र ।
याहि वायुर् न नियुतो नो ऽ अच्छा त्वꣳ हि धीभिर् दयसे वि वाजान् ॥ ३३.१८ ॥

पाणी वाढवते, वांझ गायींसारखे; स्तोते ऋताला पोहोचोत. हे इंद्रा, वाऱ्यासारखे नियुत अश्वांसह आमच्याकडे ये; तूच बुद्धींद्वारे बळे वाटतोस.

33.19

गाव ऽ उपावतावतं मही यज्ञस्य रप्सुदा ।
उभा कर्णा हिरण्यया ॥ ३३.१९ ॥

हे गायींनो, जवळ या, रक्षण करा; यज्ञाच्या महान, रसदायिनी. सोन्याचे दोन कान असलेल्या.

33.20

यद् अद्य सूर ऽ उदिते नागा मित्रो ऽ अर्यमा ।
सुवाति सविता भगः ॥ ३३.२० ॥

आज सूर्य उगवताना, निष्पाप होऊन; मित्र आणि अर्यमा प्रेरणा देतात, सविता आणि भगही.

33.21

आ सुते सिञ्चत श्रियꣳ रोदस्योर् अभिश्रियम् ।
रसा दधीत वृषभम् ॥ ३३.२१ ॥

पिळलेल्या सोमात येथे श्री ओता, दोन्ही लोकांची तेजस्वी शोभा; रस वृषभाला (इंद्राला) धारण करो.

33.22

आतिष्ठन्तं परि विश्वे ऽ अभूषञ् छ्रियो वसानश् चरति स्वरोचिः ।
महत् तद् वृष्णो ऽ असुरस्य नामा विश्वरूपो ऽ अमृतानि तस्थौ ॥ ३३.२२ ॥

उभ्या असलेल्याला सर्वांनी अलंकृत केले; श्री धारण करून, स्वयंप्रकाशित होऊन तो संचार करतो. त्या महान वृष असुराच्या नावाने; विश्वरूप अमृतांमध्ये स्थिर राहिला.

33.23

प्र वो महे मन्दमानायान्धसो ऽर्चा विश्वानराय विश्वाभुवे ।
इन्द्रस्य यस्य सुमखꣳ सहो महि श्रवो नृम्णं च रोदसी सपर्यतः ॥ ३३.२३ ॥

महान, आनंददायी सोमरसासाठी तुम्ही स्तुती गा; विश्वानर आणि विश्वभूसाठी गा. ज्या इंद्राचा उत्तम यज्ञ, महान बल, कीर्ती आणि पराक्रम आहे, त्याची दोन्ही लोक सेवा करतात.

33.24

बृहन्न् इद् इध्म ऽ एषां भूरि शस्तं पृथुः स्वरुः ।
येषाम् इन्द्रो युवा सखा ॥ ३३.२४ ॥

यांची इध्म महान आहे, यांची स्तुती विपुल आणि मोठ्याने गायलेली आहे; ज्यांचा तरुण मित्र इंद्र आहे.

33.25

इन्द्रेहि मत्स्य् अन्धसो विश्वेभिः सोमपर्वभिः ।
महाꣳ२ऽ अभिष्टिर् ओजसा ॥ ३३.२५ ॥

हे इंद्रा, ये; सर्व सोमपर्वांसह या सोमरसात आनंदित हो; महान सहाय्यक, ओजाने.

33.26

इन्द्रो वृत्रम् अवृणोच्छर्धनीतिः प्र मायिनाम् अमिनाद् वर्पणीतिः ।
अहन् व्यꣳसम् उशधग् वनेष्व् आविर् धेना ऽ अकृणोद् राम्याणाम् ॥ ३३.२६ ॥

इंद्राने वृत्राला वेढले, बलशाली सेनेचे नेतृत्व करून; मायावींना चिरडले, विनाशक बलाने. वनांमध्ये व्यंसाला, इच्छादाहाने, ठार मारले; रमणीयांसाठी ध्वनी प्रकट केले.

कुतस् त्वम् इन्द्र माहिनः सन्न् एको यासि सत्पते किं त ऽ इत्था ।
सं पृच्छसे समराणः शुभानैर् वोचेस् तन् नो हरिवो यत् ते ऽ अस्मे ।
महाꣳ२ऽ इन्द्रो य ऽ ओजसा ।
कदा चन स्तरीर् असि ।
कदा चन प्र युच्छसि ॥ ३३.२७ ॥

हे इंद्रा, तू महान असूनही एकटा कुठे जातोस, हे सत्पते? तुला असे का विचारले जाते? युद्धात एकत्र लढताना तू तेजस्वी वचन बोल; हे हरिवान, तुझे जे आमच्यासाठी आहे ते सांग. ओजाने युक्त महान इंद्र कधीही वांझ नसतो, आणि कधीही दूर जात नाही.

33.28

आ तत् त ऽ इन्द्रायवः पनन्ताभि य ऽ ऊर्वं गोमन्तं तितृत्सान् ।
सकृत्स्वं ये पुरुपुत्रां महीꣳ सहस्रधारां बृहतीं दुदुक्षन् ॥ ३३.२८ ॥

इंद्राचे अनुयायी आयु तुझी स्तुती करतात; गोधनाने भरलेल्या कुंपणाकडे जाऊ इच्छिणारे, एकाच वेळी अनेक पुत्र असलेल्या, सहस्र धारांच्या त्या महतीला दोहू इच्छिणारे.

33.29

इमां ते धियं प्र भरे महो महीम् अस्य स्तोत्रे धिषणा यत् त ऽ आनजे ।
तम् उत्सवे च प्रसवे च सासहिम् इन्द्रं देवासः शवसामदन्न् अनु ॥ ३३.२९ ॥

हे इंद्रा, तुझ्यासाठी ही महान, विशाल बुद्धीने युक्त स्तुती मी आणतो; या स्तोत्रात तुझ्यासाठी सजवलेली ती बुद्धी. त्या विजयी इंद्राला, उत्सवात आणि प्रेरणेत, देवांनी आपल्या बलाने आनंदित केले.

33.30

विभ्राड् बृहत् पिबतु सोम्यं मध्व् आयुर् दधद् यज्ञपताव् अविह्रुतम् ।
वातजूतो यो ऽ अभिरक्षति त्मना प्रजाः पुपोष पुरुधा वि राजति ॥ ३३.३० ॥

तो महान, विशेषतः तेजस्वी देव मधुर सोम प्राशन करो; यज्ञपतीमध्ये अचल आयुष्य स्थापणारा. वायूने प्रेरित झालेला तो स्वतः प्रजांचे रक्षण करतो, अनेक प्रकारे पोषण करतो आणि विशेषतः प्रकाशतो.

33.31

उद् उ त्यं जातवेदसं देवं वहन्ति केतवः ।
दृशे विश्वाय सूर्यꣳ स्वाहा ॥ ३३.३१ ॥

त्या जातवेदस देवाला किरण उचलून वाहून नेतात; सर्वांना दिसावे म्हणून सूर्याला. स्वाहा.

33.32

येना पावक चक्षसा भुरण्यन्तं जनाꣳ२ऽ अनु ।
त्वं वरुण पश्यसि ॥ ३३.३२ ॥

हे पावका, ज्या डोळ्याने तू लोकांकडे अस्वस्थपणे फिरणाऱ्यांना पाहतोस, त्याच डोळ्याने तू पाहतोस, हे वरुणा.

33.33

दैव्याव् अध्वर्यू ऽ आ गतꣳ रथेन सूर्यत्वचा ।
मध्वा यज्ञꣳ सम् अञ्जाथे ।
तं प्रत्नथा । अयं वेनः। चित्रं देवानाम् ।
अयं वेनः ।
चित्रम् देवानाम् ॥ ३३.३३ ॥

हे दैवी अध्वर्यूंनो, सूर्यतेजस्वी रथाने येथे या; मधाने यज्ञाला सुशोभित करा. तो प्राचीन पद्धतीने (येवो). हा वेन, देवांमध्ये अद्भुत आहे. हा वेन, देवांमध्ये अद्भुत आहे.

33.34

आ न ऽ इडाभिर् विदथे सुशस्ति विश्वानरः सविता देव ऽ एतु ।
अपि यथा युवानो मत्सथा नो विश्वं जगद् अभिपित्वे मनीषा ॥ ३३.३४ ॥

विश्वानर सविता देव, इडा (स्तुती-आहुती) आणि उत्तम स्तुतीसह आमच्या विदथात येवो. तरुणाप्रमाणे जसे तुम्ही आम्हाला आनंदित करता, तसेच सर्व जगाच्या रक्षणासाठी बुद्धीने (आम्हाला आनंदित करा).

33.35

यद् अद्य कच् च वृत्रहन्न् उदगा ऽ अभि सूर्य ।
सर्वं तद् इन्द्र ते वशे ॥ ३३.३५ ॥

हे वृत्रहन्ता, हे सूर्या, आज जे काही तू उगवलास — हे इंद्रा, ते सर्व तुझ्या स्वाधीन आहे.

33.36

तरणिर् विश्वदर्शतो ज्योतिष्कृद् असि सूर्य ।
विश्वम् आ भासि रोचनम् ॥ ३३.३६ ॥

तू तरणि (वेगवान), सर्वांना दिसणारा, प्रकाश निर्माण करणारा आहेस — हे सूर्या. सर्व तेजोमय लोक तू प्रकाशित करतोस.

33.37

तत् सूर्यस्य देवत्वं तन् महित्वं मध्या कर्तोर् विततꣳ सं जभार ।
यदेद् अयुक्त हरितः सधस्थाद् आद् रात्री वासस् तनुते सिमस्मै ॥ ३३.३७ ॥

सूर्याचे ते देवत्व, ते महत्त्व — मध्यभागी कर्त्याचे पसरलेले (तेज) त्याने एकत्र केले. हिरवे घोडे सधस्थातून जुंपले तेव्हा रात्री त्याच्यासाठी वस्त्र पसरते.

33.38

तन् मित्रस्य वरुणस्याभिचक्षे सूर्यो रूपं कृणुते द्योर् उपस्थे ।
अनन्तम् अन्यद् रुशद् अस्य पाजः कृष्णम् अन्यद् धरितः सं भरन्ति ॥ ३३.३८ ॥

मित्र आणि वरुण यांना पाहण्यासाठी सूर्य द्युलोकाच्या मांडीवर आपले रूप धारण करतो. त्याचे एक तेज अनंत आणि तेजस्वी आहे, दुसरे काळे आहे; हरित अश्व त्याला एकत्र वाहतात.

33.39

बण् महाꣳ२ऽ असि सूर्य बड् आदित्य महाꣳ२ऽ असि ।
महस् ते सतो महिमा पनस्यते द्धा देव महाꣳ२ऽ असि ॥ ३३.३९ ॥

हे सूर्या, तू महान आहेस; हे आदित्या, तू विशाल आणि महान आहेस. सत्यस्वरूप तुझी महिमा गौरवली जाते; हे देवा, तू महान आहेस.

33.40

बट् सूर्य श्रवसा महाꣳ२ऽ असि सत्रा देव महाꣳ२ऽ असि ।
मह्ना देवानाम् असुर्यः पुरोहितो विभु ज्योतिर् अदाभ्यम् ॥ ३३.४० ॥

हे सूर्या, कीर्तीने तू महान आहेस; हे देवा, खरोखर तू महान आहेस. महिम्याने देवांमध्ये तू असुर (सामर्थ्यवान) आणि पुरोहित आहेस; तू व्यापक, अजिंक्य प्रकाश आहेस.

33.41

श्रायन्त ऽ इव सूर्यं विश्वेद् इन्द्रस्य भक्षत ।
वसूनि जाते जनमान ऽ ओजसा प्रति भागं न दीधिम ॥ ३३.४१ ॥

सूर्याला परिपक्व मानून सर्व देव इंद्राचा भाग उपभोगोत. जन्म घेऊन संपत्ती निर्माण करणारे आम्ही, ओजाने, आपल्या भागाच्या बदल्यात (काही) धरून ठेवत नाही.

33.42

अद्या देवा ऽ उदिता सूर्यस्य निर् अꣳहसः पिपृता निर् अवद्यात् ।
तन् नो मित्रो वरुणो मामहन्ताम् अदितिः सिन्धुः पृथिवी ऽ उत द्यौः ॥ ३३.४२ ॥

हे देवांनो, आज सूर्योदयाच्या वेळी आम्हाला संकटातून पार न्या; निंदेतून बाहेर काढा. मित्र आणि वरुण, अदिती, सिंधू, पृथिवी आणि द्यौ — त्यांनी आमच्यासाठी ते (कल्याण) प्रदान करावे.

33.43

आ कृष्णेन रजसा वर्तमानो निवेशयन्न् अमृतं मर्त्यं च ।
हिरण्ययेन सविता रथेना देवो याति भुवनानि पश्यन् ॥ ३३.४३ ॥

काळ्या अंतरिक्षात संचार करत, अमर आणि मर्त्यांना आपापल्या स्थानी बसवत, सोनेरी रथातून लोकांना पाहत सविता देव येतो.

33.44

प्र वावृजे सुप्रया बर्हिर् एषाम् आ विश्पतीव बीरिट ऽ इयाते ।
विशाम् अक्तोर् उषसः पूर्वहूतौ वायुः पूषा स्वस्तये नियुत्वान् ॥ ३३.४४ ॥

यांच्यासाठी सुखकर बर्हिस पसरले आहे; विशांच्या स्वामीप्रमाणे दोघे वेगाने येतात. उषेच्या पहिल्या आवाहनावेळी वायू आणि पूषा अश्वसमूहासह कल्याणासाठी येतात.

33.45

इन्द्रवायू बृहस्पतिं मित्राग्निं पूषणं भगम् ।
आदित्यान् मारुतं गणम् ॥ ३३.४५ ॥

इंद्र-वायू, बृहस्पती, मित्र-अग्नी, पूषन, भग, आदित्य आणि मरुद्गण यांना (आवाहन करतो).

33.46

वरुणः प्राविता भुवन् मित्रो विश्वाभिर् ऊतिभिः ।
करतां नः सुराधसः ॥ ३३.४६ ॥

वरुण रक्षक होवो; मित्र सर्व संरक्षणांसह असो; त्यांनी आम्हाला उत्तम धनवान करावे.

33.47

अधि न इन्द्रेषां विष्णो सजात्यानाम् ।
इता मरुतो ऽ अश्विना ।
ओमासश् चर्षणीधृतः ॥ ३३.४७ ॥

हे इंद्रा, यांच्यामध्ये आमच्यासाठी ये; हे विष्णो (ये). हे मरुतांनो, हे अश्विनांनो, या. रक्षक आणि प्रजाधारक (या).

33.48

अग्न ऽ इन्द्र वरुण मित्र देवाः शर्धः प्र यन्त मारुतोत विष्णो ।
उभा नासत्या रुद्रो ऽ अध ग्नाः पूषा भगः सरस्वती जुषन्त ॥ ३३.४८ ॥

हे अग्नी, इंद्रा, वरुणा, मित्रा, देवांनो, मरुतांच्या सेनेसह या; हे विष्णो, दोन्ही नासत्य, रुद्र, देवी, पूषन, भग आणि सरस्वती (आमच्या यज्ञात) प्रसन्न होवोत.

33.49

इन्द्राग्नी मित्रावरुणादितिꣳ स्वः पृथिवीं द्यां मरुतः पर्वताꣳ२ऽ अपः ।
हुवे विष्णुं पूषणं ब्रह्मणस्पतिं भगं नु शꣳसꣳ सवितारमूतये ॥ ३३.४९ ॥

इंद्राग्नी, मित्रावरुण, अदिती, स्वः, पृथिवी, द्यौ, मरुद्गण, पर्वत आणि जल यांना मी आवाहन करतो. विष्णू, पूषन्, ब्रह्मणस्पती, भग यांची आता स्तुती करून रक्षणासाठी सवितृला बोलावतो.

33.50

अस्मे रुद्रा मेहना पर्वतासो वृत्रहत्ये भरहूतौ सजोषाः ।
यः शꣳसते स्तुवते धायि पज्र ऽ इन्द्रज्येष्ठा ऽ अस्माꣳ२ऽ अवन्तु देवाः ॥ ३३.५० ॥

रुद्र, पर्वतांसारखे बलवान देव, वृत्रवधात आणि धन-आवाहनाच्या युद्धात आमच्यासह आनंदी राहोत. स्तुती करणाऱ्या व गाणाऱ्यामध्ये स्थापित, इंद्र ज्येष्ठ असलेले देव आमचे रक्षण करोत.

33.51

अर्वाञ्चो ऽ अद्या भवता यजत्रा ऽ आ वो हार्दि भयमानो व्ययेयम् ।
त्राध्वं नो देवा निजुरो वृकस्य त्राध्वं कर्ताद् अवपदो यजत्राः ॥ ३३.५१ ॥

यज्ञयोग्य देवांनो, आज आमच्याकडे वळा. भयभीत झालेला मी तुमच्यापासून मनातून दूर न होवो. हे देवांनो, लांडग्याच्या नाशापासून आमचे रक्षण करा; हे यज्ञयोग्य देवांनो, खड्डा आणि पतनापासून आमचे रक्षण करा.

33.52

विश्वे ऽ अद्य मरुतो विश्व ऽ ऊती विश्वे भवन्त्व् अग्नयः समिद्धाः ।
विश्वे नो देवा ऽ अवसा गमन्तु विश्वम् अस्तु द्रविणं वाजो ऽ अस्मे ॥ ३३.५२ ॥

आज सर्व मरुद्गण साहाय्यासह येवोत; सर्व अग्नी चांगले प्रज्वलित होवोत. सर्व देव आपल्या कृपेने आमच्याकडे येवोत; आम्हाला सर्व धन व बल प्राप्त होवो.

33.53

विश्वे देवाः शृणुतेमꣳ हवं मे ये ऽ अन्तरिक्षे य ऽ उप द्यवि ष्ठ ।
ये ऽ अग्निजिह्वा ऽ उत वा यजत्रा ऽ आसद्यास्मिन् बर्हिषि मादयध्वम् ॥ ३३.५३ ॥

हे विश्वेदेवांनो, माझी ही हाक ऐका; जे तुम्ही अंतरिक्षात आणि द्युलोकावर उभे आहात, जे अग्निजिह्व व पूजनीय आहात, या दर्भावर बसून आनंद करा.

33.54

देवेभ्यो हि प्रथमं यज्ञियेभ्यो ऽमृतत्वꣳ सुवसि भागम् उत्तमम् ।
आद् इद् दामानꣳ सवितर् व्य् ऊर्णुषे ऽनूचीना जीविता मानुषेभ्यः ॥ ३३.५४ ॥

हे सविता, तू यज्ञार्ह देवांना प्रथम अमरत्वाचा उत्तम भाग देतोस; नंतर मानवांसाठी जीवनाची बंधने सोडून ती क्रमाने पसरतोस.

33.55

प्र वायुम् अच्छा बृहती मनीषा बृहद्रयिं विश्ववारꣳ रथप्राम् ।
द्युतद्यामा नियुतः पत्यमानः कविः कविम् इयक्षसि प्रयज्यो ॥ ३३.५५ ॥

वायूकडे माझी महान बुद्धी जावो — सर्वांना प्रिय, रथ भरणारे महान धन देणाऱ्याकडे. हे तेजस्वी आकाशाच्या प्रभो, नियुत अश्वांचे स्वामी, कवी, प्रयज्य, तू कवीची पूजा करू इच्छितोस.

33.56

इन्द्रवायू ऽ इमे सुता ऽ उप प्रयोभिर् आगतम् ।
इन्दवो वाम् उशन्ति हि ॥ ३३.५६ ॥

हे इंद्रा आणि वायो, हे सोमरस पिळले आहेत; आपल्या आनंदांसह जवळ या. सोमबिंदू निश्चितच तुम्हा दोघांची इच्छा करतात.

33.57

मित्रꣳ हुवे पूतदक्षं वरुणं च रिशादसम् ।
धियं घृताचीꣳ साधन्ता ॥ ३३.५७ ॥

शुद्ध बल असलेल्या मित्राला मी आवाहन करतो, शत्रुनाशक वरुणालाही आवाहन करतो. घृतयुक्त बुद्धी साधणारे होऊन (या).

33.58

दस्रा युवाकवः सुता नासत्या वृक्तबर्हिषः ।
आ यातꣳ रुद्रवर्तनी ॥ ३३.५८ ॥

हे दस्र, तरुण आणि उत्सुक नासत्य, सोम पिळला आहे; दर्भ कापणारे तुम्ही दोघे या. हे रुद्रमार्गी, या.

33.59

विदद् यदी सरमा रुग्णम् अद्रेर् महि पाथः पूर्व्यꣳ सध्र्यक् कः ।
अग्रं नयत् सुपद्य् अक्षराणाम् अच्छा रवं प्रथमा जानती गात् ॥ ३३.५९ ॥

सरमेने पर्वतातून तुटलेले पाहिले तेव्हा, कोणी एकत्र महान प्राचीन मार्ग मिळवला? अक्षरांच्या सुपदी (सुंदर पावलांच्या) ध्वनीकडे, प्रथम जाणणाऱ्या सरमेने पुढे नेत गमन केले.

33.60

नहि स्पशम् अविदन्न् अन्यम् अस्माद् वैश्वानरात् पुर ऽ एतारम् अग्नेः ।
एम् एनम् अवृधन्न् अमृता ऽ अमर्त्यं वैश्वानरं क्षैत्रजित्याय देवाः ॥ ३३.६० ॥

या वैश्वानर अग्नीपेक्षा पुढे चालणारा दुसरा कोणी त्यांना स्पश (हेर) म्हणून सापडला नाही. अमर देवांनी या अमर्त्य वैश्वानराला क्षेत्रजयासाठी वाढवले.

33.61

उग्रा विघनिना मृध ऽ इन्द्राग्नी हवामहे ।
ता नो मृडात ऽ ईदृशे ॥ ३३.६१ ॥

उग्र, शत्रूंचा संहार करणाऱ्या इंद्र आणि अग्नीला आम्ही बोलावतो. ते दोघे अशा प्रसंगी आमच्यावर कृपा करोत.

33.62

उपास्मै गायता नरः पवमानायेन्दवे ।
अभि देवाꣳ२ऽ इयक्षते ॥ ३३.६२ ॥

हे मनुष्यहो, या पवमान इंदूच्या (सोमाच्या) जवळ गा; तो देवांकडे यज्ञ करू इच्छितो.

33.63

ये त्वाहिहत्ये मघवन्न् अवर्धन् ये शाम्बरे हरिवो ये गविष्टौ ।
ये त्वा नूनम् अनुमदन्ति विप्राः पिबेन्द्र सोमꣳ सगणो मरुद्भिः ॥ ३३.६३ ॥

हे मघवन्, अहि-वधात ज्यांनी तुला वाढवले; हे हरिवान्, शंबर युद्धात आणि गविष्टीत (गाई शोधण्यात) ज्यांनी; आणि जे विप्र आता तुझ्यासोबत आनंदतात—हे इंद्रा, मरुतांसह तुझ्या गणासोबत सोम पी.

33.64

जनिष्ठा ऽ उग्रः सहसे तुराय मन्द्र ऽ ओजिष्ठो बहुलाभिमानः ।
अवर्धन्न् इन्द्रं मरुतश् चिद् अत्र माता यद् वीरं दधनद् धनिष्ठा ॥ ३३.६४ ॥

तू उग्र, शक्ती व वेगासाठी जन्मलास; आनंदमय, अत्यंत ओजस्वी आणि महान अभिमानी आहेस. येथे मरुतांनी इंद्राला वाढवले, जेव्हा सर्वात धनवान माता वीराला धारण करत होती.

33.65

आ तू न ऽ इन्द्र वृत्रहन्न् अस्माकम् अर्धम् आ गहि ।
महान् महीभिर् ऊतिभिः ॥ ३३.६५ ॥

हे इंद्रा, वृत्रहंता, आमच्या बाजूला ये. महान तू महान संरक्षणांसह ये.

33.66

त्वम् इन्द्र प्रतूर्तिष्व् अभि विश्वा ऽ असि स्पृधः ।
अशस्तिहा जनिता विश्वतूर् असि त्वं तूर्य तरुष्यतः ॥ ३३.६६ ॥

हे इंद्रा, स्पर्धांमध्ये तू सर्व प्रतिस्पर्ध्यांवर विजयी आहेस. वैर नष्ट करणारा, निर्माता, सर्वांवर विजय मिळवणारा तूच आहेस; झुंजणाऱ्यांनाही विजय तूच देतोस.

33.67

अनु ते शुष्मं तुरयन्तम् ईयतुः क्षोणी शिशुं न मातरा ।
विश्वास् ते स्पृधः श्नथयन्त मन्यवे वृत्रं यद् इन्द्र तूर्वसि ॥ ३३.६७ ॥

तुझ्या वेगवान सामर्थ्याच्या मागे दोन्ही पृथ्वी गेल्या, जसे दोन माता बाळाच्या मागे जातात. हे इंद्रा, तू वृत्राला जिंकलास तेव्हा तुझे सर्व शत्रू रागाने चिरडले गेले.

33.68

यज्ञो देवानां प्रत्य् एति सुम्नम् आदित्यासो भवता मृडयन्तः ।
आ वो ऽर्वाची सुमतिर् ववृत्याद् अꣳहोश् चिद् या वरिवोवित्तरासत् ॥ ३३.६८ ॥

देवांचा यज्ञ कृपेकडे जातो. हे आदित्यांनो, कृपाळू व्हा. तुमची शुभ बुद्धी आमच्याकडे वळो; संकटातून वाचवणारी आणि अत्यंत दानशील अशी देवी आमच्याबरोबर असो.

33.69

अदब्धेभिः सवितः पायुभिष् ट्वꣳ शिवेभिर् अद्य परि पाहि नो गयम् ।
हिरण्यजिह्वः सुविताय नव्यसे रक्षा माकिर् नो ऽ अघशꣳस ऽ ईशत ॥ ३३.६९ ॥

हे सविता, अक्षय आणि शुभ रक्षणांनी आज आमच्या घराचे पूर्णपणे रक्षण कर. सोन्यासारख्या जिभेच्या देवा, नव्या कल्याणासाठी आमचे रक्षण कर; वाईट बोलणारा आमच्यावर सत्ता गाजवू नये.

33.70

प्र वीरया शुचयो दद्रिरे वाम् अध्वर्युभिर् मधुमन्तः सुतासः ।
वह वायो नियुतो याह्य् अच्छा पिबा सुतस्यान्धसो मदाय ॥ ३३.७० ॥

अध्वर्युंनी पवित्र, मधुर, पिळलेला सोम तुमच्या दोघांसाठी उंचावला आहे. हे वायो, आपल्या घोड्यांसह आण, जवळ ये; आनंदासाठी पिळलेला सोमरस पी.

33.71

गाव ऽ उपावतावतं मही यज्ञस्य रप्सुदा ।
उभा कर्णा हिरण्यया ॥ ३३.७१ ॥

हे गायींनो, जवळ या, खाली उतरा; यज्ञाच्या महान रप्सुदा असणाऱ्या तुम्ही. दोन्ही कान सोन्याचे होवोत.

33.72

काव्ययोर् आजानेषु क्रत्वा दक्षस्य दुरोणे ।
रिशादसा सधस्थ ऽ आ ॥ ३३.७२ ॥

कवींच्या जन्मांत, शक्ती आणि कौशल्याच्या गृहात — शत्रूंचा नाश करणाऱ्यांनो, एकाच आसनावर येथे या.

33.73

दैव्याव् अध्वर्यू आ गतꣳ रथेन सूर्यत्वचा ।
मध्वा यज्ञꣳ सम् अञ्जाथे ॥ ३३.७३ ॥

हे दैवी अध्वर्यूंनो, सूर्यत्वचा असलेल्यांनो, रथाने या; मधाने यज्ञाला एकत्र अभिषिक्त करा.

33.74

तिरश्चीनो विततो रश्मिर् एषाम् अधः स्विद् आसी३द् उपरि स्विद् आसी३त् ।
रेतोधा ऽ आसन् महिमान ऽ आसन्त् स्वधा ऽ अवस्तात् प्रयतिः परस्तात् ॥ ३३.७४ ॥

यांची तिरपी, पसरलेली दोरी — ती खाली होती की वर होती? बीजधारक होते, महिमा होत्या; स्वधा खाली, प्रयति वर होती.

33.75

आ रोदसी ऽ अपृणद् आ स्वर् महज् जातं यद् एनम् अपसो ऽ अधारयन् ।
सो ऽ अध्वराय परि णीयते कविर् अत्यो न वाजसातये चनोहितः ॥ ३३.७५ ॥

त्यांनी द्यावापृथिवी भरली; महान स्वर्प्रकाश भरला. कर्म करणाऱ्यांनी जन्मलेल्या त्याला धारण केले; तो यज्ञासाठी फिरवला जातो. कवी असा तो वाजसातीसाठी वेगवान अश्वासारखा, आनंदासाठी स्थापित आहे.

33.76

उक्थेभिर् वृत्रहन्तमा या मन्दाना चिद् आ गिरा ।
आङ्गूषैर् आविवासतः ॥ ३३.७६ ॥

उक्थांनी, वृत्राचे सर्वश्रेष्ठ संहारक, आनंदित होऊन स्तुतिवाणीने, गीतांनी तुम्ही आराधिले जाता.

33.77

उप नः सूनवो गिरः शृण्वन्त्व् अमृतस्य ये ।
सुमृडीका भवन्तु नः ॥ ३३.७७ ॥

अमृताचे पुत्र, आमच्याजवळ येऊन आमची स्तुती ऐका; आम्हांसाठी सुखदायी व्हा.

33.78

ब्रह्माणि मे मतयः शꣳ सुतासः शुष्म ऽ इयर्ति प्रभृतो मे ऽ अद्रिः ।
आ शासते प्रति हर्यन्त्य् उक्थेमा हरी वहतस् ता नो ऽ अच्छ ॥ ३३.७८ ॥

माझे ब्रह्ममंत्र व विचार, आनंददायी पिळलेला सोम, माझे शक्ती प्रेरणारे दगड (ग्रावा) आणले गेले आहे. ते स्तुती करतात; या उक्थांच्या बदल्यात इच्छितात; ते दोन हरी अश्व आमच्याकडे आणावेत.

33.79

अनुत्तमा ते मघवन् नकिर् नु न त्वावाꣳ२ऽ अस्ति देवता विदानः ।
न जायमानो नशते न जातो यानि करिष्या कृणुहि प्रवृद्ध ॥ ३३.७९ ॥

हे मघवन्, तुझी श्रेष्ठता अनुपम आहे; तुझ्यासारखा देव कोणी नाही, जाणणाराही नाही. जन्मणारा किंवा जन्मलेला तुझ्यापर्यंत पोहोचत नाही. हे प्रवृद्ध, जे कर्म तू करशील ते कर.

33.80

तद् इद् आस भुवनेषु ज्येष्ठं यतो जज्ञ ऽ उग्रस् त्वेषनृम्णः ।
सद्यो जज्ञानो नि रिणाति शत्रून् अनु यं विश्वे मदन्त्य् ऊमाः ॥ ३३.८० ॥

ते भुवनांत सर्वश्रेष्ठ होते; ज्यातून उग्र व तेजोबलसंपन्न जन्मला. जन्मताच तो शत्रूंचा नाश करतो; ज्याच्यामागे सर्व सहाय्यक आनंदित होतात.

33.81

इमा ऽ उ त्वा पुरूवसो गिरो वर्धन्तु या मम ।
पावकवर्णाः शुचयो विपश्चितो ऽभि स्तोमैर् अनूषत ॥ ३३.८१ ॥

हे बहुधनी अग्नी, माझी ही स्तुतिगीते तुला वाढवोत. अग्नीसारखे तेजस्वी, शुद्ध आणि ज्ञानी लोक स्तोत्रांनी तुझी स्तुती करतात.

33.82

यस्यायं विश्व ऽ आर्यो दासः शेवधिपा ऽ अरिः ।
तिरश् चिद् अर्ये रुशमे परीरवि तुभ्येत् सो ऽ अज्यते रयिः ॥ ३३.८२ ॥

ज्याचे हे सर्व आर्य आणि दास, खजिन्याचे रक्षक आणि शत्रूही आहेत, त्याच्यासाठी, तेजस्वी आर्यासाठीही, हे धन तुझ्याचसाठी चालवले जाते.

33.83

अयꣳ सहस्रम् ऋषिभिः सहस्कृतः समुद्र ऽ इव पप्रथे ।
सत्यः सो ऽ अस्य महिमा गृणे शवो यज्ञेषु विप्रराज्ये ॥ ३३.८३ ॥

हजारपटींनी वाढलेले, ऋषींनी बलवान केलेले, हे समुद्राप्रमाणे पसरले आहे. याचा महिमा सत्य आहे; यज्ञांत, विप्रांच्या राज्यात मी याच्या बलाची स्तुती करतो.

33.84

अदब्धेभिः सवितः पायुभिष् ट्वꣳ शिवेभिर् अद्य परि पाहि नो गयम् ।
हिरण्यजिह्वः सुविताय नव्यसे रक्षा माकिर् नो ऽ अघशꣳस ऽ ईशत ॥ ३३.८४ ॥

हे सविता, आज तू अक्षय आणि मंगलमय संरक्षणांनी आमच्या घराचे सर्वत्र रक्षण कर. सुवर्णजिव्ह, नव्या कल्याणासाठी रक्षण कर; वाईट बोलणारा आमच्यावर सत्ता गाजवू नये.

33.85

आ नो यज्ञं दिविस्पृशं वायो याहि सुमन्मभिः ।
अन्तः पवित्र ऽ उपरि श्रीणानो ऽयꣳ शुक्रो ऽ अयामि ते ॥ ३३.८५ ॥

हे वायो, आमच्या स्वर्गस्पर्शी यज्ञाकडे शुभ विचारांसह ये. पवित्र गाळणीच्या आत आणि वर मिसळलेला हा तेजस्वी सोम मी तुला अर्पण करतो.

33.86

इन्द्रवायू सुसंदृशा सुहवेह हवामहे ।
यथा नः सर्व ऽ इज् जनो ऽनमीवः संगमे सुमना ऽ असत् ॥ ३३.८६ ॥

इंद्र आणि वायू, सुंदर दर्शन असलेल्यांनो, सहज आवाहन करण्याजोग्यांनो, येथे तुम्हाला आवाहन करतो; आमचे सर्व लोक रोगरहित आणि सभेत शुभमनस्क होवोत.

33.87

ऋधग् इत्था स मर्त्यः शशमे देवतातये ।
यो नूनं मित्रावरुणाव् अभिष्टय ऽ आचक्रे हव्यदातये ॥ ३३.८७ ॥

अशा प्रकारे तो मर्त्य देवतांच्या सेवेसाठी चांगला प्रयत्न करतो; अभीष्टासाठी मित्रावरुणांना आवाहन करतो आणि हव्यदानासाठी त्यांना बोलावतो.

33.88

आ यातम् उप भूषतं मध्वः पिबतम् अश्विना ।
दुग्धं पयो वृषणा जेन्यावसू मा नो मर्धिष्टम् आ गतम् ॥ ३३.८८ ॥

अश्विनींनो, या, (यज्ञाला) शोभवा, मधु प्या. हे वृषभासारखे, विजयी, धनवान अश्विनींनो, दुहलेले दूध प्या; आम्हांला हानी करू नका, इकडे या.

33.89

प्रैतु ब्रह्मणस् पतिः प्र देव्य् एतु सूनृता ।
अच्छा वीरं नर्यं पङ्क्तिराधसं देवा यज्ञं नयन्तु नः ॥ ३३.८९ ॥

ब्रह्माचा स्वामी पुढे चालो; दिव्य सत्यवाणी पुढे येवो. वीर, नरांचे हित करणारा, पंक्ती-दान देणारा (यजमान) त्याच्याकडे, हे देवांनो, आमचा यज्ञ न्या.

33.90

चन्द्रमा ऽ अप्स्व् अन्तर् आ सुपर्णो धावते दिवि ।
रयिं पिशंगं बहुलं पुरुस्पृहꣳ हरिर् एति कनिक्रदत् ॥ ३३.९० ॥

चंद्र पाण्यात आहे; सुंदर पंखांचा पक्षी आकाशात धावतो. पिवळा, विपुल, अनेकांना हवे असलेले धन घेऊन हरि गर्जत येतो.

33.91

देवं-देवं वो ऽवसे देवं-देवम् अभिष्टये ।
देवं-देवꣳ हुवेम वाजसातये गृणन्तो देव्या धिया ॥ ३३.९१ ॥

तुमच्या संरक्षणासाठी प्रत्येक देवाला, साहाय्यासाठी प्रत्येक देवाला, बल मिळवण्यासाठी प्रत्येक देवाला आम्ही बोलावतो; दिव्य बुद्धीने स्तवन करत देवाला बोलावतो.

33.92

दिवि पृष्टो ऽ अरोचताग्निर् वैश्वानरो बृहन् ।
क्ष्मया वृधान ऽ ओजसा चनोहितो ज्योतिषा बाधते तमः ॥ ३३.९२ ॥

आकाशात स्थापित झालेला वैश्वानर अग्नी महान होऊन तेजाने चमकला. पृथ्वीवर ओजाने वाढणारा, आनंदासाठी स्थापित (अग्नी) प्रकाशाने अंधार दूर करतो.

33.93

इन्द्राग्नी ऽ अपाद् इयं पूर्वागात् पद्वतीभ्यः ।
हित्वी शिरो जिह्वया वावदच् चरत् त्रिꣳशत् पदा न्य् अक्रमीत् ॥ ३३.९३ ॥

इंद्र आणि अग्नी; पायांशिवाय असलेली ही पहिली पायांच्या प्राण्यांकडे आली. डोके सोडून जिभेने बोलत ती फिरली; तीस पदांनी खाली पाऊल टाकले.

33.94

देवासो हि ष्मा मनवे समन्यवो विश्वे साकꣳ सरातयः ।
ते नो ऽ अद्य ते अपरं तुचे तु नो भवन्तु वरिवोविदः ॥ ३३.९४ ॥

देव मनूसाठी समान उत्साहाने, सर्व एकत्र दाते आहेत. ते आज आमच्यासाठी असोत; नंतरही आमच्या संरक्षणासाठी आमचेच असोत; ते संपत्ती मिळवणारे असोत.

33.95

अपाधमद् अभिशस्तीर् अशस्तिहाथेन्द्रो द्युम्न्य् आभवत् ।
देवास् त ऽ इन्द्र सख्याय येमिरे बृहद्भानो मरुद्गण ॥ ३३.९५ ॥

इंद्राने निंदा दूर घालवल्या; निंदा नष्ट करणारा इंद्र तेजस्वी झाला. हे इंद्रा, देवांनी तुझ्या मैत्रीसाठी प्रयत्न केले; हे बृहद्भानो, हे मरुद्गणा.

33.96

प्र व ऽ इन्द्राय बृहते मरुतो ब्रह्मार्चत ।
वृत्रꣳ हनति वृत्रहा शतक्रतुर् वज्रेण शतपर्वणा ॥ ३३.९६ ॥

हे मरुतांनो, महान इंद्रासाठी तुमचा ब्रह्ममंत्र पुढे गा. वृत्राचा वध करणारा, शंभर शक्ती असलेला इंद्र शंभर पेरांच्या वज्राने वृत्राला मारतो.

33.97

अस्येद् इन्द्रो वावृधे वृष्ण्यꣳ शवो मदे सुतस्य विष्णवि ।
अद्या तम् अस्य महिमानम् आयवो ऽनु ष्टुवन्ति पूर्वथा ॥ ३३.९७ ॥

पिळलेल्या सोमाच्या आनंदात इंद्राने वृषभासारखे बल वाढवले. हे विष्णो, आज मानव पूर्वीप्रमाणे त्याच्या त्या महिमेची स्तुती करतात.