Yajurveda · Adhyāya 17

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

Read with meanings

17.1

अश्मन्न् ऊर्जं पर्वते शिश्रियाणाम् ऽ अद्भ्य ओषधीभ्यो वनस्पतिभ्यो ऽधि सम्भृतं पयः ।
तां न ऽ इषमूर्जं धत्त मरुतः सꣳरराणाः ।
ऽ अश्मꣳस् ते क्षुत् ।
मयि त ऊर्क् ।
यं द्विष्मस् तं ते शुग् ऋच्छतु ॥ १७.१ ॥

The sap that rests in the stone on the mountain, the milk gathered from the waters, herbs and trees — O Maruts, place that food and strength for us. This stone is your food. Your sap is in me. Let your sorrow fall upon him whom we hate.

17.2

इमा मे ऽ अग्न ऽ इष्टका धेनवः सन्त्व् एका च दश च दश च शतं च शतं च सहस्रं च सहस्रं चायुतं चायुतं च नियुतं च नियुतं च प्रयुतं चार्बुदं च न्यर्बुदꣳ समुद्रश् च मध्यं चान्तश् च परार्धश् चैता मे ऽ अग्न इष्टका धेनवः सन्त्व् अमुत्रामुष्मिंल् लोके ॥ १७.२ ॥

O Agni, let these my bricks be milch-cows — one, ten, ten, a hundred, a hundred, a thousand, a thousand, ten thousand, ten thousand, a hundred thousand, a hundred thousand, a million, a hundred million, a billion, the ocean, the middle, the end and the highest number. O Agni, let these my bricks be milch-cows in the other world, in that world yonder.

17.3

ऋतव स्थ ऽ ऋतावृध ऽ ऋतुष्ठा स्थ ऽ ऋतावृधः ।
घृतश्च्युतो मधुश्च्युतो विराजो नाम कामदुघा ऽ अक्षीयमाणाः ॥ १७.३ ॥

You are the seasons, promoters of the cosmic order; you stand in the seasons, promoters of the order. Dripping with ghee, dripping with honey, named Virāj, milkers of desires, imperishable.

17.4

समुद्रस्य त्वावकयाग्ने परि व्ययामसि ।
पावको ऽ अस्मभ्यꣳ शिवो भव ॥ १७.४ ॥

With the water of the ocean we encircle you, O Agni. Be the purifier and be auspicious for us.

17.5

हिमस्य त्वा जरायुणाग्ने परि व्ययामसि ।
पावको ऽ अस्मभ्यꣳ शिवो भव ॥ १७.५ ॥

O Agni, we wrap you round with the membrane of snow. Purifier, be auspicious for us.

17.6

उप ज्मन्न् उप वेतसेऽव तर नदीष्व् आ ।
अग्ने पित्तम् अपाम् असि ।
मण्डूकि ताभिर् आ गहि सेमं नो यज्ञं पावकवर्णꣳ शिवं कृधि ॥ १७.६ ॥

Descend near the ground, near the reed, down into the rivers. O Agni, you are the essence of the waters. O frog, come hither with them, and make this our sacrifice of purifying hue and auspicious.

17.7

अपाम् इदं न्ययनꣳ समुद्रस्य निवेशनम् ।
अन्याꣳस् ऽ ते अस्मत् तपन्तु हेतयः पावको ऽ अस्मभ्यꣳ शिवो भव ॥ १७.७ ॥

This is the resting-place of the waters, the abode of the ocean. Let your weapons burn others, away from us. Purifier, be auspicious for us.

17.8

अग्ने पावक रोचिषा मन्द्रया देव जिह्वया ।
आ देवान् वक्षि यक्षि च ॥ १७.८ ॥

O Agni, purifier, with brilliance and delightful tongue, O god, bring the gods hither and worship them.

17.9

स नः पावक दीदिवो ग्ने देवाꣳ ऽ इहा वह ।
उप यज्ञꣳ हविश् च नः ॥ १७.९ ॥

That you, for us, O purifier, shining Agni, bring the gods hither, near our sacrifice and oblation.

17.10

पावकया यश् चितयन्त्या कृपा क्षामन् रुरुच ऽ उषसो न भानुना ।
तूर्वन् न यामन्न् एतशस्य नू रण ऽ आ यो घृणे न ततृषाणो ऽ अजरः ॥ १७.१० ॥

He who with purifying, illuminating brilliance lights up the earth, like the ray of dawn with his light; like a victor on the course of the swift one, now joyful; O flame, ageless as one thirsting.

17.11

नमस् ते हरसे शोचिषे नमस् ते ऽ अस्त्व् अर्चिषे ।
अन्याꣳस् ते अस्मत् तपन्तु हेतयः पावको ऽ अस्मभ्यꣳ शिवो भव ॥ १७.११ ॥

Homage to your flame, homage to your radiance. Let your missiles burn others apart from us; purifying Agni, be auspicious for us.

17.12

नृषदे वेट् ।
अप्सुषदे वेट् ।
बर्हिषदे वेट् ।
वनसदे वेट् ।
स्वर्विदे वेट् ॥ १७.१२ ॥

Vaṭ to the one seated among men. Vaṭ to the one seated in the waters. Vaṭ to the one seated on the sacred grass. Vaṭ to the one seated in the forest. Vaṭ to the finder of heaven's light.

17.13

ये देवा देवानां यज्ञिया यज्ञियानाꣳ संवत्सरीणम् उप भागम् आसते ।
अहुतादो हविषो यज्ञे ऽ अस्मिन्त् स्वयं पिबन्तु मधुनो घृतस्य ॥ १७.१३ ॥

Those gods who are worthy of sacrifice among the gods, who sit by their yearly portion among the worthy — may they themselves, in this sacrifice, drink the honey and ghee of the unoffered oblation.

17.14

ये देवा देवेष्व् अधि देवत्वम् आयन् ये ब्रह्मणः पुरएतारो ऽ अस्य ।
येभ्यो न ऽ ऋते पवते धाम किं चन न ते दिवो न पृथिव्या ऽ अधि स्नुषु ॥ १७.१४ ॥

Those gods who attained divinity among the gods, who go before this sacred word, apart from whom no realm is purified — they are not upon the heights of heaven nor of earth.

17.15

प्राणदा ऽ अपानदा व्यानदा वर्चोदा वरिवोदाः ।
अन्याꣳस् ऽ ते अस्मत् तपन्तु हेतयः पावको ऽ अस्मभ्यꣳ शिवो भव ॥ १७.१५ ॥

Giver of breath, giver of exhalation, giver of diffused breath, giver of radiance, giver of wealth — let your missiles burn others apart from us; purifying Agni, be auspicious for us.

17.16

अग्निस् तिग्मेन शोचिषा यासद् विश्वं न्य् अत्रिणम् ।
अग्निर् नो वनते रयिम् ॥ १७.१६ ॥

May Agni with sharp flame bring down all the devourers. May Agni win wealth for us.

17.17

य ऽ इमा विश्वा भुवनानि जुह्वद् ऋषिर् होता न्य् असीदत् पिता नः ।
स ऽ आशिषा द्रविणम् इच्छमानः प्रथमच्छद् अवराꣳ ऽ आ विवेश ॥ १७.१७ ॥

He who, offering into all these worlds, as seer, priest and our father, sat down; desiring wealth with longing, he entered the lower beings as the first covering.

17.18

किꣳ स्विद् आसीद् अधिष्ठानम् आरम्भणं कतमत् स्वित् कथासीत् ।
यतो भूमिं जनयन् विश्वकर्मा वि द्याम् और्णोन् महिना विश्वचक्षाः ॥ १७.१८ ॥

What was the support, what the ground of beginning, and how was it? From which the all-maker, producing the earth, spread out the heaven with his greatness, the all-seeing one.

17.19

विश्वतश्चक्षुर् उत विश्वतोमुखो विश्वतोबाहुर् उत विश्वतस्पात् ।
सं बाहुभ्यां धमति सं पतत्रैर् द्यावाभूमी जनयन् देव ऽ एकः ॥ १७.१९ ॥

With eyes on every side, faces on every side, arms and feet on every side, the one god blows with his two arms, and with his wings produces heaven and earth.

17.20

किꣳ स्विद् वनं क ऽ उ स वृक्ष ऽ आस यतो द्यावापृथिवी निष्टतक्षुः ।
मनीषिणो मनसा पृच्छतेद् उ तद् यद् अध्यतिष्ठद् भुवनानि धारयन् ॥ १७.२० ॥

What was that forest, what that tree, from which heaven and earth were carved? O wise ones, ask in your mind: who is it that, supporting all the worlds, stands upon them?

17.21

या ते धामानि परमाणि यावमा या मध्यमा विश्वकर्मन्न् उतेमा ।
शिक्षा सखिभ्यो हविषि स्वधावः स्वयं यजस्व तन्वं वृधानः ॥ १७.२१ ॥

O Viśvakarman, whatever your highest, lowest and middle abodes are, and these, O possessor of svadhā, grant a share in the oblation to your friends; sacrifice yourself, increasing your body.

17.22

विश्वकर्मन् हविषा वावृधानः स्वयं यजस्व पृथिवीम् उत द्याम् ।
मुह्यन्त्व् अन्ये ऽ अभितो सपत्ना ऽ इहास्माकं मघवा सूरिर् अस्तु ॥ १७.२२ ॥

O Viśvakarman, growing by the oblation, sacrifice yourself to earth and heaven; let the other rivals be confused on all sides, and let the bountiful sacrificer be here for us.

17.23

वाचस् पतिं विश्वकर्माणमूतये मनोजुवं वाजे ऽ अद्या हुवेम ।
स नो विश्वानि हवनानि जोषद् विश्वशम्भूर् अवसे साधुकर्मा ॥ १७.२३ ॥

Let us invoke today, in the contest of strength, Viśvakarman, lord of speech, swift as thought, for protection; may he accept all our invocations, the giver of welfare to all, the doer of good deeds, come to help.

17.24

विश्वकर्मन् हविषा वर्धनेन त्रातारम् इन्द्रम् अकृणोर् अवध्यम् ।
तस्मै विशः समनमन्त पूर्वीर् अयम् उग्रो विहव्यो यथासत् ॥ १७.२४ ॥

O Viśvakarman, by the oblation and the strengthening you made Indra, the protector, unslayable; before him the many peoples bowed together; may this mighty one be worthy of invocation.

17.25

चक्षुषः पिता मनसा हि धीरो घृतम् एने अजनन् नम्नमाने ।
यदेद् अन्ता ऽ अददृहन्त पूर्व ऽ आद् इद् द्यावापृथिवी ऽ अप्रथेताम् ॥ १७.२५ ॥

The father of sight, wise indeed in mind (Prajāpati), produced ghee in these two bending ones; when the former ends were made firm, then heaven and earth spread out.

17.26

विश्वकर्मा विमना ऽ आद् विहाया धाता विधाता परमोत संदृक् ।
तेषाम् इष्टानि सम् इषा मदन्ति यत्रा सप्तऋषीन् पर ऽ एकम् आहुः ॥ १७.२६ ॥

Viśvakarman, of wide mind, then Vihāyas, the establisher, the disposer, the supreme, the all-seeing. Their desired offerings rejoice together with the impulse, where they call the one beyond the seven seers.

17.27

यो नः पिता जनिता यो विधाता धामानि वेद भुवनानि विश्वा ।
यो देवानां नामधा ऽ एक ऽ एव तꣳ संप्रश्नं भुवना यन्त्य् अन्या ॥ १७.२७ ॥

He who is our father and begetter, the disposer, who knows the abodes of all worlds, who alone gives the names of the gods — about him the worlds go to others with their question.

17.28

त ऽ आयजन्त द्रविणꣳ सम् अस्मा ऽ ऋषयः पूर्वे जरितारो न भूना ।
असूर्ते सूर्ते रजसि निषत्ते ये भूतानि समकृण्वन्न् इमानि ॥ १७.२८ ॥

Those ancient seers sacrificed with wealth for him, like abundant praisers; they who, abiding in the unformed and the formed sphere, brought these beings into being.

17.29

परो दिवा पर ऽ एना पृथिव्या परो देवेभिर् असुरैर् यद् अस्ति ।
कꣳ स्विद् गर्भं प्रथमं दध्र आपो यत्र देवाः समपश्यन्त पूर्वे ॥ १७.२९ ॥

What is beyond heaven, beyond this earth, beyond gods and demons? Who first held the womb in the waters, where the ancient gods beheld it?

17.30

तम् इद् गर्भं प्रथमं दध्र ऽ आपो यत्र देवाः समगच्छन्त विश्वे ।
अजस्य नाभाव् अध्य् एकम् अर्पितं यस्मिन् विश्वानि भुवनानि तस्थुः ॥ १७.३० ॥

That first womb the waters held, where all the gods came together; upon the navel of the unborn one thing is fixed, in which all worlds stand.

17.31

न तं विदाथ य ऽ इमा जजानान्यद् युष्माकम् अन्तरं बभूव ।
नीहारेण प्रावृता जल्प्या चासुतृप ऽ उक्थशासश् चरन्ति ॥ १७.३१ ॥

You do not know him who produced all these; something else has arisen between you. Enveloped in mist, murmuring, sustaining breath, the reciters of the ukthas move about.

17.32

विश्वकर्मा ह्य् अजनिष्ट देव ऽ आद् इद् गन्धर्वो ऽ अभवद् द्वितीयः ।
तृतीयः पिता जनितौषधीनाम् अपां गर्भं व्यदधात् पुरुत्रा ॥ १७.३२ ॥

Viśvakarman, the god, was born; then he became the second, the Gandharva. The third is the father who begot the herbs; he placed the womb of the waters in many places.

17.33

आशुः शिशानो वृषभो न भीमो घनाघनः क्षोभणश् चर्षणीनाम् ।
संक्रन्दनोऽनिमिष ऽ एकवीरः शतꣳ सेना ऽ अजयत् साकम् इन्द्रः ॥ १७.३३ ॥

Swift, sharpened, fearsome as a bull, smiter of smiters, the agitator of the peoples, roaring, unblinking, the sole hero, Indra conquered a hundred armies together.

17.34

संक्रन्दनेनानिमिषेण जिष्णुना युत्कारेण दुश्च्यवनेन धृष्णुना ।
तद् इन्द्रेण जयत तत् सहध्वं युधो नर इषुहस्तेन वृष्णा ॥ १७.३४ ॥

With Indra, the roarer, the unblinking, the victorious, the battle-crier, the unshakable, the bold, conquer that; endure it together. O men, with arrow in hand, with the virile one.

17.35

स ऽ इषुहस्तैः स निषङ्गिभिर् वशी सꣳस्रष्टा स युध ऽ इन्द्रो गणेन ।
सꣳसृष्टजित् सोमपा बाहुशर्ध्य् उग्रधन्वा प्रतिहिताभिर् अस्ता ॥ १७.३५ ॥

He, with arrows in hand and quivers, the controller, the joiner of battles, he is Indra with his host; conqueror of the united, soma-drinker, strong-armed, fierce-bowed, the thrower of the placed arrows.

17.36

बृहस्पते परि दीया रथेन रक्षोहामित्राँ२ऽ अपबाधमानः ।
प्रभञ्जन्त् सेनाः प्रमृणो युधा जयन्न् अस्माकम् एध्य् अविता रथानाम् ॥ १७.३६ ॥

O Bṛhaspati, slayer of demons, ride around with your chariot, driving away the enemies. Breaking and crushing the armies, conquering in battle, be the protector of our chariots.

17.37

बलविज्ञाय स्थविरः प्रवीरः सहस्वान् वाजी सहमान ऽ उग्रः ।
अभिवीरो ऽ अभिसत्वा सहोजा जैत्रम् इन्द्र रथम् आ तिष्ठ गोवित् ॥ १७.३७ ॥

Knower of strength, steadfast, great hero, mighty and swift, victorious and fierce, overcoming the heroes, born of strength: O Indra, mount the victorious chariot, winner of cows.

17.38

गोत्रभिदं गोविदं वज्रबाहुं जयन्तम् अज्म प्रमृणन्तम् ओजसा ।
इमꣳ सजाता ऽ अनु वीरयध्वम् इन्द्रꣳ सखायो ऽ अनु सꣳ रभध्वम् ॥ १७.३८ ॥

Breaker of cattle-pens, finder of cows, thunderbolt-armed, conquering in the field, crushing with might: follow this Indra, O kinsmen; cheer him on as heroes. O friends, join together with Indra in striving.

17.39

अभि गोत्राणि सहसा गाहमानो ऽदयो वीरः शतमन्युर् इन्द्रः ।
दुश्च्यवनः पृतनाषाड् अयुध्यो ऽस्माकꣳ सेना अवतु प्र युत्सु ॥ १७.३९ ॥

Pressing into the herds by force, the fearless hero, Indra of a hundred angers; unshakeable, conqueror of armies, unassailable in battle, may he protect our armies in the fights.

17.40

इन्द्र ऽ आसां नेता बृहस्पतिर् दक्षिणा यज्ञः पुर ऽ एतु सोमः ।
देवसेनानाम् अभिभञ्जतीनां जयन्तीनां मरुतो यन्त्व् अग्रम् ॥ १७.४० ॥

Let Indra be their leader, Bṛhaspati, the sacrificial fee and the sacrifice; let Soma go before. Before the armies of the gods, breaking through and conquering, let the Maruts go in front.

17.41

इन्द्रस्य वृष्णो वरुणस्य राज्ञ ऽ आदित्यानां मरुताꣳ शर्ध ऽ उग्रम् ।
महामनसां भुवनच्यवानां घोषो देवानां जयताम् उद् अस्थात् ॥ १७.४१ ॥

The fierce host of Indra, the mighty Varuṇa the king, the Ādityas and the Maruts; the shout of the great-minded, world-shaking, victorious gods has risen up.

17.42

उद् धर्षय मघवन्न् आयुधान्य् उत् सत्वनां मामकानां मनाꣳसि ।
उद् वृत्रहन् वाजिनां वाजिनान्य् उद् रथानां जयतां यन्तु घोषाः ॥ १७.४२ ॥

O bounteous one, rouse the weapons; let the minds of my warriors be lifted up. O slayer of Vṛtra, let the strength of the strong, the chariots, and the shouts of the victorious rise up.

17.43

अस्माकम् इन्द्रः समृतेषु ध्वजेष्व् अस्माकं या ऽ इषवस् ता जयन्तु ।
अस्माकं वीरा ऽ उत्तरे भवन्त्व् अस्माꣳऽ उ देवा ऽ अवता हवेषु ॥ १७.४३ ॥

For us may Indra be on the banners in the gathered battles; may our arrows conquer. May our heroes become superior; O gods, protect us in the calls.

17.44

अमीषां चित्तं प्रतिलोभयन्ती गृहाणाङ्गान्य् अप्वे परेहि ।
अभि प्रेहि निर् दह हृत्सु शोकैर् अन्धेनामित्रास् तमसा सचन्ताम् ॥ १७.४४ ॥

Confounding their mind, seize their limbs; O (goddess of) darkness, come forth. Come forward, burn their hearts with grief; let the enemies be joined with blindness and darkness.

17.45

अवसृष्टा परा पत शरव्ये ब्रह्मसꣳशिते ।
गच्छामित्रान् प्र पद्यस्व मामीषां कं चनोच् छिषः ॥ १७.४५ ॥

Released, fly far away; O arrow of battle, sharpened by prayer. Go to the enemies, fall upon them; leave none of them behind.

17.46

प्रेता जयता नर ऽ इन्द्रो वः शर्म यच्छतु ।
उग्रा वः सन्तु बाहवो ऽनाधृष्या यथासथ ॥ १७.४६ ॥

Go forth, O men, and conquer. May Indra grant you shelter. May your arms be fierce; may you be unassailable.

17.47

असौ या सेना मरुतः परेषाम् अभ्येति न ऽ ओजसा स्पर्धमाना ।
तां गूहत तमसापव्रतेन यथामी ऽ अन्यो ऽ अन्यं न जानन् ॥ १७.४७ ॥

O Maruts, that army of the enemies advancing upon us, contending in strength—conceal it with darkness, so that they may not recognize one another.

17.48

यत्र वाणाः सम्पतन्ति कुमारा विशिखाऽइव ।
तन्न ऽ इन्द्रो बृहस्पतिर् अदितिः शर्म यच्छतु विश्वाहा शर्म यच्छतु ॥ १७.४८ ॥

Where arrows fly together like youths, may Indra, Bṛhaspati and Aditi grant us shelter; may they grant shelter all days.

17.49

मर्माणि ते वर्मणा छादयामि सोमस् त्वा राजामृतेनानु वस्ताम् ।
उरोर् वरीयो वरुणस् ते कृणोतु जयन्तं त्वानु देवा मदन्तु ॥ १७.४९ ॥

I cover your vital parts with armour. May King Soma clothe you with immortality. May Varuṇa make your chest broader. May the gods rejoice with you, the victorious one.

17.50

उद् एनम् उत्तरां नयाग्ने घृतेनाहुत ।
रायस्पोषेण सꣳ सृज प्रजया च बहुं कृधि ॥ १७.५० ॥

O Agni, offered with ghee, lead him up to a higher world. Join him with the nourishment of wealth, and make him abundant with offspring.

17.51

इन्द्रेमं प्रतरां नय सजातानाम् असद्वशी ।
सम् एनं वर्चसा सृज देवानां भागदा ऽ असत् ॥ १७.५१ ॥

O Indra, lead him further forward. May he be a lord among his kinsmen. Join him with splendour; may he become a sharer of the gods.

17.52

यस्य कुर्मो गृहे हविस् तम् अग्ने वर्धया त्वम् ।
तस्मै देवा ऽ अधि ब्रुवन्न् अयं च ब्रह्मणस्पतिः ॥ १७.५२ ॥

O Agni, whose house we make offerings in, increase him. Let the gods speak of him, and this Brahmaṇaspati too.

17.53

उद् उ त्वा विश्वे देवा ऽ अग्ने भरन्तु चित्तिभिः ।
स नो बह्व शिवस् त्वꣳ सुप्रतीको विभावसुः ॥ १७.५३ ॥

O Agni, may all the gods lift you up with the bricks. May you be very auspicious for us, of fair countenance, rich in brilliant wealth.

17.54

पञ्च दिशो दैवीर् यज्ञम् अवन्तु देवीर् अपामतिं दुर्मतिं बाधमानाः ।
रायस्पोषे यज्ञपतिम् आभजन्ती रायस्पोषे ऽ अधि यज्ञो ऽ अस्थात् ॥ १७.५४ ॥

May the five divine directions protect the sacrifice; the goddesses, driving away the ill-will and bad thought of the waters, causing the lord of the sacrifice to share in the increase of wealth; in the increase of wealth the sacrifice has stood firm.

17.55

समिद्धे ऽ अग्नाव् अधि मामहान ऽ उक्थपत्र ऽ ईड्यो गृभीतः ।
तप्तं घर्मं परिगृह्यायजन्तोर्जा यद् यज्ञम् अयजन्त देवाः ॥ १७.५५ ॥

When Agni is well kindled, let that great one, having the recited hymns as his vessel, worthy of praise and taken up, stand upon the fire. Having taken up the heated ghṛma, the gods sacrificed with strength when they sacrificed the sacrifice.

17.56

दैव्याय धर्त्रे जोष्ट्रे देवश्रीः श्रीमनाः शतपयाः ।
परिगृह्य देवा यज्ञम् आयन् देवा देवेभ्यो ऽ अध्वर्यन्तो ऽ अस्थुः ॥ १७.५६ ॥

For the divine bearer, the delighter, the divine glory, of glorious mind, of a hundred streams. Having taken it up, the gods came to the sacrifice; becoming adhvaryus for the gods, they stood.

17.57

वीतꣳ हविः शमितꣳ शमिता यजध्यै तुरीयो यज्ञो यत्र हव्यम् एति ।
ततो वाका ऽ आशिषो नो जुषन्ताम् ॥ १७.५७ ॥

The oblation has been accepted and completed; the sacrificer has accomplished it. The fourth sacrifice goes to where the offering goes. Then may the words and blessings be pleased with us.

17.58

सूर्यरश्मिर् हरिकेशः पुरस्तात् सविता ज्योतिर् उद् अयाꣳऽ अजस्रम् ।
तस्य पूषा प्रसवे याति विद्वान्त् सम्पश्यन् विश्वा भुवनानि गोपाः ॥ १७.५८ ॥

The sun's ray, tawny-haired, in the east; Savitṛ the impeller continually raises up light. In his impulsion the knowing Pūṣan goes, beholding all worlds as their protector.

17.59

विमान ऽ एष दिवो मध्य ऽ आस्त ऽ आपप्रिवान् रोदसी ऽ अन्तरिक्षम् ।
स विश्वाचीर् अभि चष्टे घृताचीर् अन्तरा पूर्वम् अपरं च केतुम् ॥ १७.५९ ॥

This measurer of the sky stands in the midst of heaven, filling the two worlds and the mid-region. He looks toward all the directions, toward the ghee-streaming quarters, between east and west, as a sign of light.

17.60

उक्षा समुद्रो ऽ अरुणः सुपर्णः पूर्वस्य योनिं पितुर् आ विवेश ।
मध्ये दिवो निहितः पृश्निर् अश्मा वि चक्रमे रजसस् पात्य् अन्तौ ॥ १७.६० ॥

The bull, the ocean, the ruddy fine-winged bird entered the womb of the former father. The speckled stone placed in the middle of heaven stepped forth, protecting the two ends of the air.

17.61

इन्द्रं विश्वा ऽ अवीवृधन्त् समुद्रव्यचसं गिरः ।
रथीतमꣳ रथीनां वाजानाꣳ सत्पतिं पतिम् ॥ १७.६१ ॥

All songs have exalted Indra, wide as the ocean; the most chariot-rich of chariot-lords, the true lord of strengths, the lord.

17.62

देवहूर् यज्ञ ऽ आ च वक्षत् सुम्नहूर् यज्ञ ऽ आ च वक्षत् ।
यक्षद् अग्निर् देवो देवाꣳऽ आ च वक्षत् ॥ १७.६२ ॥

Let the sacrifice that invokes the gods bring them hither; let the sacrifice that invokes favour bring them hither. Let the god Agni worship and bring the gods hither.

17.63

वाजस्य मा प्रसव ऽ उद्ग्राभेणोद् अग्रभीत् ।
अध सपत्नान् इन्द्रो मे निग्राभेणाधराꣳऽ अकः ॥ १७.६३ ॥

In the impulse of strength he lifted me up with the upward grasp. Then Indra, for me, made my rivals fall down with the downward grasp.

17.64

उद्ग्राभं च निग्राभं च ब्रह्म देवा ऽ अवीवृधन् ।
अधा सपत्नान् इन्द्राग्नी मे विषूचीनान् व्यस्यताम् ॥ १७.६४ ॥

The upward grasp and the downward grasp, the sacred formula, the gods strengthened. Then may Indra and Agni scatter my rivals apart.

17.65

क्रमध्वम् अग्निना नाकम् उख्यꣳ हस्तेषु बिभ्रतः ।
दिवस् पृष्ठꣳ स्वर् गत्वा मिश्रा देवेभिर् आध्वम् ॥ १७.६५ ॥

Step forward with Agni to heaven, bearing the fire-pot in your hands. Having gone to the heavenly world on the back of the sky, be joined with the gods.

17.66

प्राचीम् अनु प्रदिशं प्रेहि विद्वान् अग्नेर् अग्ने पुरो ऽ अग्निर् भवेह ।
विश्वा ऽ आशा दीद्यानो वि भाह्य् ऊर्जं नो धेहि द्विपदे चतुष्पदे ॥ १७.६६ ॥

Go forth along the eastern direction, knowing. O Agni, let Agni be in front here. Shining in all quarters, make light blaze forth; place vigour for our bipeds and quadrupeds.

17.67

पृथिव्या ऽ अहम् उद् अन्तरिक्षम् आरुहम् अन्तरिक्षाद् दिवम् आरुहम् ।
दिवो नाकस्य पृष्ठात् स्वर् ज्योतिर् अगाम् अहम् ॥ १७.६७ ॥

I have ascended from the earth to the atmosphere; from the atmosphere I have ascended to heaven. From the back of the vault of heaven I have gone to the light of the heavenly world.

17.68

स्वर् यन्तो नापेक्षन्त ऽ आ द्याꣳ रोहन्ति रोदसी ।
यज्ञं ये विश्वतोधारꣳ सुविद्वाꣳसो वितेनिरे ॥ १७.६८ ॥

Those who go toward heaven do not hesitate; they ascend to the heavenly sky, and both worlds ascend. Knowing well the sacrifice that sustains on every side, they have spread it out.

17.69

अग्ने प्रेहि प्रथमो देवयतां चक्षुर् देवानाम् उत मर्त्यानाम् ।
इयक्षमाणा भृगुभिः सजोषाः स्वर् यन्तु यजमानाः स्वस्ति ॥ १७.६९ ॥

O Agni, go forth, foremost among those who seek the gods, the eye of gods and of mortals. May the sacrificers who wish to offer, joined in harmony with the Bhṛgus, go to heaven in well-being.

17.70

नक्तोषासा समनसा विरूपे धापयेते शिशुम् एकꣳ समीची ।
द्यावाक्षामा रुक्मो ऽ अन्तर् वि भाति देवा ऽ अग्निं धारयन् द्रविणोदाः ॥ १७.७० ॥

Night and dawn, of one mind though of different forms, together nurse one child. Between heaven and earth the golden one shines forth; the gods, givers of wealth, have held Agni.

17.71

अग्ने सहस्राक्ष शतमूर्धञ् छतं ते प्राणाः सहस्रं व्यानाः ।
त्वꣳ साहस्रस्य राय ऽ ईशिषे तस्मै ते विधेम वाजाय स्वाहा ॥ १७.७१ ॥

O Agni, thousand-eyed, hundred-headed! A hundred are your life-breaths and a thousand your diffusive breaths. You rule over the thousandfold wealth; to you, to him, we offer for strength. Svāhā.

17.72

सुपर्णो ऽसि गरुत्मान् पृष्ठे पृथिव्याः सीद ।
भासान्तरिक्षम् आ पृण ज्योतिषा दिवम् उत् तभान तेजसा दिश ऽ उद् दृꣳह ॥ १७.७२ ॥

You are the well-winged, winged one; sit on the back of the earth. Fill the atmosphere with light, hold up the sky with radiance, and make the directions firm with brilliance.

17.73

आजुह्वानः सुप्रतीकः पुरस्ताद् अग्ने योनिम् आ सीद साधुया ।
अस्मिन्त्सधस्थे ऽ अध्य् उत्तरस्मिन् विश्वे देवा यजमानश् च सीदत ॥ १७.७३ ॥

Invoked and fair of countenance, O Agni, sit well in your seat from the east. On this higher seat let all the gods and the sacrificer be seated.

17.74

तꣳ सवितुर् वरेण्यस्य चित्राम् आहं वृणे सुमतिं विश्वजन्याम् ।
याम् अस्य कण्वो अदुहत् प्रपीनाꣳ सहस्रधारां पयसा महीं गाम् ॥ १७.७४ ॥

I choose that wondrous, all-folk-serving good favour of the adorable Savitṛ, which Kaṇva milked from this full-uddered, thousand-streamed great cow, as milk.

17.75

विधेम ते परमे जन्मन्न् अग्ने विधेम स्तोमैर् अवरे सधस्थे ।
यस्माद् योनेर् उदारिथा यजे तं प्र त्वे हवीꣳषि जुहुरे समिद्धे ॥ १७.७५ ॥

O Agni, let us worship you in your highest birthplace, and worship you with praises in the lower seat. Let us sacrifice to that very source from which you arose; oblations were offered into you when kindled.

17.76

प्रेद्धो ऽ अग्ने दीदिहि पुरो नो ऽजस्रया सूर्म्या यविष्ठ ।
त्वाꣳ शश्वन्त ऽ उप यन्ति वाजाः ॥ १७.७६ ॥

O Agni, kindled, shine before us with unfailing flame, O youngest one. Many strengths and rewards constantly come near you.

17.77

अग्ने तम् अद्याश्वं न स्तोमैः क्रतुं न भद्रꣳ हृदिस्पृशम् ।
ऋध्यामा त ऽ ओहैः ॥ १७.७७ ॥

O Agni, today we make you strong with praises, like a horse, like a sacrifice that is auspicious and touches the heart. May we prosper through your calls.

17.78

चित्तिं जुहोमि मनसा घृतेन यथा देवा ऽ इहागमन् वीतिहोत्रा ऽ ऋतावृधः ।
पत्ये विश्वस्य भूमनो जुहोमि विश्वकर्मणे विश्वाहादाभ्यꣳ हवि ॥ १७.७८ ॥

With mind and ghee I offer into the Citti (altar-fire), as the gods who accept offerings and increase the cosmic order came here. To Viśvakarman, lord of all and of great abundance, I always offer an undeceiving oblation.

17.79

सप्त ते ऽ अग्ने समिधः सप्त जिह्वाः सप्त ऽ ऋषयः सप्त धाम प्रियाणि ।
सप्त होत्राः सप्तधा त्वा यजन्ति सप्त योनीर् आ पृणस्व घृतेन स्वाहा ॥ १७.७९ ॥

O Agni, you have seven fuel-sticks, seven tongues, seven seers, seven dear abodes. Seven priests worship you in seven ways. Fill the seven wombs with ghee. Svāhā.

17.80

शुक्रज्योतिश् च चित्रज्योतिश् च सत्यज्योतिश् च ज्योतिष्माꣳश् च ।
शुक्रश् च ऽ ऋतपाश् चात्यꣳहाः ॥ १७.८० ॥

The forms of Agni named: Bright-Light and Wondrous-Light, True-Light and the Luminous, the Bright One and Guardian of Order, and the One beyond distress.

17.81

ईदृङ् चान्यदृङ् च सदृङ् च प्रतिसदृङ् च ।
मितश् च संमितश् च सभराः ॥ १७.८१ ॥

The forms of Agni named: Of-This-Kind and Of-Another-Kind, Of-the-Same-Kind and Of-the-Opposite-Kind, Measured and Well-Measured, and Bearer-of-All.

17.82

ऋतश् च सत्यश् च ध्रुवश् च धरुणश् च ।
धर्ता च विधर्ता च विधारयः ॥ १७.८२ ॥

The forms of Agni named: Order and Truth, the Firm and the Supporter, the Bearer and the Upholder, and the Sustainer.

17.83

ऋतजिच् च सत्यजिच् च सेनजिच् च सुषेणश् च ।
अन्तिमित्रश् च दूरेऽअमित्रश् च गणः ॥ १७.८३ ॥

Ṛtajit and Satyajit, Senajit and Suṣeṇa, Antimitra and Dūre-amitra, and the host.

17.84

ईदृक्षास ऽ एतादृक्षास ऽ ऊ षु णः सदृक्षासः प्रतिसदृक्षास ऽ एतन ।
मितासश् च संमितासो नो ऽ अद्य सभरसो मरुतो यज्ञे ऽ अस्मिन् ॥ १७.८४ ॥

You of such a look, you of this look, truly of like appearance to us, of corresponding appearance, come! Mitas and Saṃmitas, today at this sacrifice, Sabhara Maruts.

17.85

स्वतवाꣳश् च प्रघासी च सांतपनश् च गृहमेधी च ।
क्रीडी च शाकी चोज्जेषी ॥ १७.८५ ॥

Svatavān and Praghāsī, Sāṃtapana and Gṛhamedhī, Krīḍī and Śākī, and Ujjeṣī.

17.86

उग्रश् च भीमश् च ध्वान्तश् च धुनिश् च ।
सासह्वाꣳश् चाभियुग्वा च विक्षिपः स्वाहा ।
इन्द्रं दैवीर् विशो मरुतो ऽनुवर्त्मानो ऽभवन् यथेन्द्रं दैवीर् विशो मरुतो ऽनुवर्त्मानो ऽभवन् ।
एवम् इमं यजमानं दैवीश् च विशो मानुषीश् चानुवर्त्मानो भवन्तु ॥ १७.८६ ॥

Fierce and terrible, darkener and shaker, overpowering, attacker or scatterer, hail! As the divine clans and the Maruts became followers of Indra, so the divine clans and the Maruts became followers of Indra. Thus may the divine and human clans become followers of this sacrificer.