યજુર્વેદ · અધ્યાય 12
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.1
दृशानो रुक्म ऽ उर्व्या व्यद्यौद् दुर्मर्षम् आयुः श्रिये रुचानः ।
अग्निर् अमृतो ऽ अभवद् वयोभिर् यद् एनं द्यौर् जनयत् सुरेताः ॥ १२.१ ॥
તે સોનેરી તેજથી વિશાળ પૃથ્વી પર પ્રકાશ્યો; વૈભવ માટે ચમકતો, અજેય આયુષ્યવાળો. સુરેતા દ્યુલોકે તેને જન્મ આપ્યો ત્યારે અગ્નિ પોતાની શક્તિઓથી અમર થયો.
12.2
नक्तोषासा समनसा विरूपे धापयेते शिशुम् एकꣳ समीची ।
द्यावाक्षामा रुक्मो ऽ अन्तर् वि भाति देवा ऽ अग्निं धारयन् द्रविणोदाः ॥ १२.२ ॥
એકમનવાળી, ભિન્ન રૂપવાળી રાત્રિ અને ઉષા એક જ શિશુનું સાથે પોષણ કરે છે. દ્યાવાપૃથિવી વચ્ચે સોનેરી અગ્નિ પ્રકાશે છે; ધનદાતા દેવો અગ્નિને ધારણ કરે છે.
12.3
विश्वा रूपाणि प्रति मुञ्चते कविः प्रासावीद् भद्रं द्विपदे चतुष्पदे ।
वि नाकम् अख्यत् सविता वरेण्योऽनु प्रयाणम् उषसो वि राजति ॥ १२.३ ॥
કવિ સવિતા બધાં રૂપો ધારણ કરે છે; દ્વિપદ અને ચતુષ્પદ માટે કલ્યાણ પ્રેરે છે. વરેણ્ય સવિતાએ સ્વર્ગ પ્રગટ કર્યું; ઉષાના પ્રયાણ પછી તે પ્રકાશે છે.
12.4
सुपर्णोऽसि गरुत्माꣳस् त्रिवृत् ते शिरो गायत्रं चक्षुर् बृहद्रथन्तरे पक्षौ ।
स्तोम ऽ आत्मा छन्दाꣳस्य् अङ्गानि यजूꣳषि नाम ।
साम ते तनूर् वामदेव्यं यज्ञायज्ञियं पुच्छं धिष्ण्याः शफाः ।
सुपर्णो ऽसि गरुत्मान् दिवं गच्छ स्वः पत ॥ १२.४ ॥
તું સુપર્ણ અને ગરુત્માન છે; ત્રિવૃત્ તારું મસ્તક, ગાયત્રી તારી આંખ, બૃહત અને રથંતર તારી પાંખો. સ્તોમ તારો આત્મા, છંદો તારાં અંગો, યજુ તારાં નામ. સામ તારું શરીર, વામદેવ્ય અને યજ્ઞાયજ્ઞીય તારી પૂંછ, ધિષ્ણ્યો તારા ખૂર. તું સુપર્ણ અને ગરુત્માન છે; આકાશમાં જા, સ્વર્ગ તરફ ઊડ.
12.5
विष्णोः क्रमोऽसि सपत्नहा गायत्रं छन्द ऽ आ रोह पृथिवीम् अनु वि क्रमस्व ।
विष्णोः क्रमोऽस्य् अभिमातिहा त्रैष्टुभं छन्द ऽ आ रोहान्तरिक्षम् अनु वि क्रमस्व ।
विष्णोः क्रमोऽस्य् अरातीयतो हन्ता जागतं छन्द ऽ आ रोह दिवम् अनु वि क्रमस्व ।
विष्णोः क्रमोऽसि शत्रूयतो हन्ताऽऽनुष्टुभं छन्द ऽ आ रोह दिशोऽनु वि क्रमस्व ॥ १२.५ ॥
તું વિષ્ણુનું પગલું છે; શત્રુઓનો નાશક. ગાયત્રી છંદ પર ચઢ; પૃથ્વી પર પગ મૂક. તું વિષ્ણુનું પગલું છે; અભિમાનીઓનો નાશક. ત્રિષ્ટુભ્ છંદ પર ચઢ; અંતરિક્ષ પર પગ મૂક. તું વિષ્ણુનું પગલું છે; વિરોધીઓનો હંતા. જગતી છંદ પર ચઢ; દ્યુલોક પર પગ મૂક. તું વિષ્ણુનું પગલું છે; શત્રુનો હંતા. અનુષ્ટુભ્ છંદ પર ચઢ; દિશાઓ પર પગ મૂક.
12.6
अक्रन्दद् अग्नि स्तनयन्न् इव द्यौः क्षामा रेरिहद् वीरुधः समञ्जन् ।
सद्यो जज्ञानो वि हीम् इद्धोऽ अख्यद् आ रोदसी भानुना भात्य् अन्तः ॥ १२.६ ॥
અગ્નિ ગર્જતા આકાશની જેમ ગર્જ્યો; પૃથ્વીની વનસ્પતિઓને ચાટતો, તેમનો અભિષેક કરતો. તરત જ જન્મેલો, પ્રજ્વલિત થઈને પ્રગટ્યો; પોતાના તેજથી દ્યાવાપૃથિવી વચ્ચે ઝળહળે છે.
12.7
अग्नेऽभ्यावर्तिन्न् अभि मा नि वर्तस्वायुषा वर्चसा प्रजया धनेन ।
सन्या मेधया रय्या पोषेण ॥ १२.७ ॥
હે અગ્નિ, મારી તરફ પાછો ફર અને મને પાછો આપ; દીર્ઘાયુ, તેજ, સંતાન અને ધન સાથે. લાભ, બુદ્ધિ, સંપત્તિ અને પોષણ સાથે.
12.8
अग्ने ऽ अङ्गिरः शतं ते सन्त्वावृतः सहस्रं त ऽ उपावृतः ।
अधा पोषस्य पोषेण पुनर् नो नष्टम् आ कृधि पुनर् नो रयिम् आ कृधि ॥ १२.८ ॥
હે અગ્નિ, હે અંગિરસ! તારા માટે સો, હજાર પાછા ફરવાના માર્ગો હો. પછી પોષણના પોષણ વડે અમારું ખોવાયેલું ફરી અમને પાછું લાવ; ધન અમારા માટે ફરી લાવ.
12.9
पुनर् ऊर्जा नि वर्तस्व पुनर् अग्न ऽ इषायुषा ।
पुनर् नः पाह्य् अꣳहसः ॥ १२.९ ॥
ફરી ઊર્જા સાથે પાછો ફર; હે અગ્નિ, ફરી ઇષા અને આયુષ્ય સાથે પાછો ફર. ફરી અમને સંકટથી બચાવ.
12.10
सह रय्या नि वर्तस्वाग्ने पिन्वस्व धारया ।
विश्वप्स्न्या विश्वतस् परि ॥ १२.१० ॥
સંપત્તિ સાથે પાછો ફર; હે અગ્નિ, ધારાથી ભરી દે. સર્વને પોષનારી ધારાથી સર્વ બાજુથી અમને ભરી દે.
12.11
आ त्वाहार्षम् अन्तर् अभूर् ध्रुवस् तिष्ठाविचाचलिः ।
विशस् त्वा सर्वा वाञ्छन्तु मा त्वद् राष्ट्रम् अधि भ्रशत् ॥ १२.११ ॥
હું તને લાવ્યો છું; તું મધ્યમાં સ્થિર થયો છે. સ્થિર, અચળ ઊભો રહે. સર્વ પ્રજા તને ઇચ્છો; તારાથી રાષ્ટ્ર ન પડો.
12.12
उद् उत्तमं वरुण पाशम् अस्मद् अवाधमं वि मध्यमꣳ श्रथाय ।
अथा वयम् आदित्य व्रते तवानागसो ऽ अदितये स्याम ॥ १२.१२ ॥
હે વરુણ, અમારાથી સૌથી ઊંચો, નીચો, મધ્યમ પાશ છોડ. પછી, હે આદિત્ય, તારા વ્રતમાં નિષ્પાપ થઈ અમે અદિતિના થઈએ.
12.13
अग्रे बृहन्न् उषसामूर्ध्वो ऽ अस्थान् निर्जगन्वान् तमसो ज्योतिषागात् ।
अग्निर् भानुना रुशता स्वङ्ग ऽ आ जातो विश्वा सद्मान्य् अप्राः ॥ १२.१३ ॥
ઉષાઓની આગળ મહાન અગ્નિ ઊંચો ઊભો રહ્યો; અંધકારમાંથી નીકળી તે પ્રકાશ સાથે આવ્યો. સુંદર અંગોવાળો અગ્નિ, ચમકતા તેજથી જન્મીને સર્વ સ્થાનો ભરે છે.
12.14
हꣳसः शुचिषद् वसुर् अन्तरिक्षसद् होता वेदिषद् अतिथिर् दुरोणसत् ।
नृषद् वरसद् ऋतसद् व्योमसद् अब्जा गोजा ऽ ऋतजा अद्रिजा ऽ ऋतम् बृहत् ॥ १२.१४ ॥
હંસઃ, શુચિષદ્, વસુઃ, અંતરિક્ષસદ્, હોતા, વેદિષદ્, અતિથિઃ, દુરોણસદ્ અગ્નિ. નૃષદ્, વરસદ્, ઋતસદ્, વ્યોમસદ્, અબ્જા, ગોજા, ઋતજા, અદ્રિજા; મહાન ઋત.
12.15
सीद त्वं मातुर् अस्या ऽ उपस्थे विश्वान्य् अग्ने वयुनानि विद्वान् ।
मैनां तपसा मार्चिषाऽभिशोचीर् अन्तर् अस्याꣳ शुक्रज्योतिर् वि भाहि ॥ १२.१५ ॥
હે અગ્નિ, આ માતાના ખોળામાં બેસ, બધું જ્ઞાન જાણીને. એને તાપથી કે જ્વાળાથી બાળીશ નહીં; એની અંદર શુક્ર જ્યોતિથી પ્રકાશ.
12.16
अन्तर् अग्ने रुचा त्वम् उखायाः सदने स्वे ।
तस्यास् त्वꣳ हरसा तपन् जातवेदः शिवो भव ॥ १२.१६ ॥
હે અગ્નિ, તારા પોતાના સ્થાન ઉખાની અંદર તેજથી ચમક. હે જાતવેદ, તેના તાપથી તપતાં શિવ થા.
12.17
शिवो भूत्वा मह्यम् अग्नेऽ अथो सीद शिवस् त्वम् ।
शिवः कृत्वा दिशः सर्वाः स्वं योनिम् इहासदः ॥ १२.१७ ॥
હે અગ્નિ, મારા માટે શિવ થઈને બેસ. શિવ થઈને બધી દિશાઓને શિવમય કરી અહીં તારી પોતાની યોનિમાં બેસ.
12.18
दिवस् परि प्रथमं जज्ञे ऽ अग्निर् अस्माद् द्वितीयं परि जातवेदाः ।
तृतीयम् अप्सु नृमणा ऽ अजस्रम् इन्धान ऽ एनं जरते स्वाधीः ॥ १२.१८ ॥
પહેલો અગ્નિ દ્યુલોકમાંથી જન્મ્યો; બીજો આનાથી જ જાતવેદ. ત્રીજો પાણીમાં, મનુષ્યોને આનંદ આપનાર થઈ, અવિરત પ્રજ્વલિત; સુબુદ્ધિવાળો તેની સ્તુતિ કરે છે.
12.19
विद्मा ते ऽ अग्ने त्रेधा त्रयाणि विद्मा ते धाम विभृता पुरुत्रा ।
विद्मा ते नाम परमं गुहा यद् विद्मा तम् उत्सं यत ऽ आजगन्थ ॥ १२.१९ ॥
હે અગ્નિ, અમે તને ત્રણ રીતે જાણીએ છીએ; અનેક સ્થાનોમાં વિભક્ત તારાં ત્રણ ધામો જાણીએ છીએ. ગુપ્ત એવું તારું પરમ નામ જાણીએ છીએ. જે સ્રોતમાંથી તું આવ્યો તે જાણીએ છીએ.
12.20
समुद्रे त्वा नृमणा ऽ अप्स्व् अन्तर् नृचक्षा ऽ ईधे दिवो अग्न ऽ ऊधन् ।
तृतीये त्वा रजसि तस्थिवाꣳसम् अपाम् उपस्थे महिषा ऽ अवर्धन् ॥ १२.२० ॥
સમુદ્રમાં, જળની અંદર, મનુષ્યોને જોનારા નૃમણાઓએ તને પ્રજ્વલિત કર્યો. હે અગ્નિ, આકાશના આંચળ પર. ત્રીજા લોકમાં ઊભેલા તને જળના ખોળામાં મહાન દેવોએ વધાર્યો.
12.21
अक्रन्दद् अग्नि स्तनयन्न् इव द्यौः क्षामा रेरिहद् वीरुधः समञ्जन् ।
सद्यो जज्ञानो वि हीम् इद्धो ऽ अख्यद् आ रोदसी भानुना भात्य् अन्तः ॥ १२.२१ ॥
અગ્નિ ગર્જનાની જેમ, આકાશની જેમ ગર્જ્યો. પૃથ્વીની વેલોને ચાટતો, સુગંધિત લેપ લગાડતો, તરત જન્મીને, પ્રજ્વલિત થઈને, પ્રકાશથી બંને લોકને જુએ છે; અંદર ચમકે છે.
12.22
श्रीणाम् उदारो धरुणो रयीणां मनीषाणां प्रार्पणः सोमगोपाः ।
वसुः सूनुः सहसो ऽ अप्सु राजा वि भात्य् अग्र ऽ उषसाम् इधानः ॥ १२.२२ ॥
સમૃદ્ધિઓમાં ઉદાર, ધનનો આધાર, વિચારોનો દાતા, સોમનો રક્ષક, વસુ, બળનો પુત્ર, જળમાં રાજા; ઉષાઓની આગળ પ્રજ્વલિત થઈને ચમકે છે.
12.23
विश्वस्य केतुर् भुवनस्य गर्भऽ आ रोदसी ऽ अपृणाज् जायमानः ।
वीडुं चिद् अद्रिम् अभिनत् परायञ् जना यद् अग्निम् अयजन्त पञ्च ॥ १२.२३ ॥
વિશ્વનો ધ્વજ અગ્નિ, ભુવનના ગર્ભમાં જન્મતાં દ્યાવાપૃથ્વીને ભરી દે છે. પાંચ જનોએ અગ્નિનું યજન કર્યું ત્યારે તેઓ આગળ વધીને મજબૂત પથ્થર પણ તોડી ગયા.
12.24
उशिक् पावको अरतिः सुमेधा मर्त्येष्व् अग्निर् अमृतो नि धायि ।
इयर्ति धूमम् अरुषं भरिभ्रद् उच् छुक्रेण शोचिषा द्याम् इनक्षन् ॥ १२.२४ ॥
ઇચ્છુક, પાવક, વેગવાન, સુબુદ્ધિવાળો અમર અગ્નિ મર્ત્યોમાં સ્થાપિત થયો. લાલ ધુમાડો ધારણ કરી, તેજસ્વી જ્વાળાથી આકાશને સ્પર્શતો તે ચાલે છે.
12.25
दृशानो रुक्म ऽ उर्व्या व्यद्यौद् दुर्मर्षम् आयुः श्रिये रुचानः ।
अग्निर् अमृतो ऽ अभवद् वयोभिर् यद् एनं द्यौर् जनयत् सुरेताः ॥ १२.२५ ॥
સોનેરી રંગનો તે દેખાતો વિશાળ ભૂમિ પર ચમક્યો. અજેય આયુષ્ય અને શ્રી માટે પ્રકાશીને અગ્નિ શક્તિઓ સહિત અમર થયો, જ્યારે ઉત્તમ બીજવાળા દ્યુલોકે તેને જન્મ આપ્યો.
12.26
यस् ते अद्य कृणवद् भद्रशोचेऽपूपं देव घृतवन्तम् अग्ने ।
प्र तं नय प्रतरं वस्यो ऽ अच्छाभि सुम्नं देवभक्तं यविष्ठ ॥ १२.२६ ॥
હે શુભ જ્વાળાવાળા અગ્નિ! આજે તારા માટે ઘીવાળો અપૂપ બનાવનારને, હે દેવ! હે યુવતમ અગ્નિ! તેને વધુ સમૃદ્ધિ તરફ, દેવોએ વહેંચેલી કૃપા તરફ લઈ જા.
12.27
आ तं भज सौश्रवसेष्व् अग्न ऽ उक्थ ऽ उक्थ ऽ आ भज शस्यमाने ।
प्रियः सूर्ये प्रियो ऽ अग्ना भवात्य् उज् जातेन भिनदद् उज् जनित्वैः ॥ १२.२७ ॥
હે અગ્નિ! તેને પ્રસિદ્ધ દાનોમાં ભાગીદાર બનાવ; દરેક ઉક્થ-પઠનમાં, સ્તુતિ થતી વખતે તેને ભાગ આપ. તે સૂર્યને પ્રિય છે, અગ્નિ સાથે પ્રિય થાય છે; જન્મથી જ ઉદય પામી (અવરોધોને) તોડીને ઉપર ઊઠે છે.
12.28
त्वाम् अग्ने यजमाना ऽ अनु द्यून् विश्वा वसु दधिरे वार्याणि ।
त्वया सह द्रविणम् इच्छमाना व्रजं गोमन्तम् उशिजो वि वव्रुः ॥ १२.२८ ॥
હે અગ્નિ, યજમાનો દિવસે દિવસે તારા આશ્રયમાં બધું ધન અને ઇચ્છનીય વસ્તુઓ મૂકે છે. તારી સાથે ધનની ઇચ્છા કરતા, ઉત્સુક ઋત્વિજો ગાયોથી ભરેલો વાડો ખોલે છે.
12.29
अस्ताव्य् अग्निर् नराꣳ सुशेवो वैश्वानर ऽ ऋषिभिः सोमगोपाः ।
अद्वेषे द्यावापृथिवी हुवेम देवा धत्त रयिम् अस्मे सुवीरम् ॥ १२.२९ ॥
મનુષ્યોનું હિત કરનાર, સોમનો રક્ષક વૈશ્વાનર અગ્નિની ઋષિઓએ સ્તુતિ કરી છે. દ્વેષ વિના દ્યાવાપૃથિવીને આવાહન કરીએ. હે દેવો, અમને ઉત્તમ વીરપુત્રો સહિત ધન આપો.
12.30
समिधाग्निं दुवस्यत घृतैर् बोधयतातिथिम् ।
आस्मिन् हव्या जुहोतन ॥ १२.३० ॥
સમિધથી અગ્નિની સેવા કરો; ઘીથી અતિથિરૂપ અગ્નિને જગાડો. આમાં હવ્યની આહુતિ આપો.
12.31
उद् उ त्वा विश्वे देवा ऽ अग्ने भरन्तु चित्तिभिः ।
स नो भव शिवस् त्वꣳ सुप्रतीको विभावसुः ॥ १२.३१ ॥
હે અગ્નિ, બધા દેવો પોતાના ચિત્તથી તને ઊંચો કરે. તું અમારા માટે કલ્યાણકારી થા; સુંદર મુખવાળો અને તેજસ્વી ધનવાળો થા.
12.32
प्रेद् अग्ने ज्योतिष्मान् याहि शिवेभिर् अर्चिभिष् ट्वम् ।
बृहद्भिर् भानुभिर् भासन् मा हिꣳसीस् तन्वा प्रजाः ॥ १२.३२ ॥
હે અગ્નિ, જ્યોતિર્મય થઈને શુભ જ્વાળાઓ સાથે આગળ વધ. મોટા કિરણોથી ચમકતો, તારા શરીર (જ્વાળા) વડે પ્રજાને હાનિ ન પહોંચાડ.
12.33
अक्रन्दद् अग्नि स्तनयन्न् इव द्यौः क्षामा रेरिहद् वीरुधः समञ्जन् ।
सद्यो जज्ञानो वि हीम् इद्धो ऽ अख्यद् आ रोदसी भानुना भात्य् अन्तः ॥ १२.३३ ॥
અગ્નિ ગર્જતા આકાશની જેમ ગર્જે; પૃથ્વીની વનસ્પતિઓને ચાટતા અને અભિષેક કરતા. તરત જન્મીને પ્રજ્વલિત થયેલા તેઓ પોતાના તેજથી બંને લોકોને અંદર સુધી પ્રકાશિત કરે છે.
12.34
प्र-प्रायम् अग्निर् भरतस्य शृण्वे वि यत् सूर्यो न रोचते बृहद् भाः ।
अभि यः पूरुं पृतनासु तस्थउ दीदाय दैव्यो ऽ अतिथिः शिवो नः ॥ १२.३४ ॥
આ અગ્નિ ભરતવંશમાં આગળ આગળ પ્રખ્યાત છે; સૂર્યની જેમ મહાન તેજથી વિસ્તરે ત્યારે. યુદ્ધોમાં પૂરુની પાસે ઊભા રહેનાર તે દૈવી અતિથિ આપણા માટે કલ્યાણકારી બનીને પ્રકાશે છે.
12.35
आपो देवीः प्रति गृभ्णीत भस्मैतत् स्योने कृणुध्वꣳ सुरभा ऽ उ लोके ।
तस्मै नमन्तां जनयः सुपत्नीर् मातेव पुत्रं बिभृताप्स्व् एनत् ॥ १२.३५ ॥
હે દિવ્ય જળો, આ ભસ્મ સ્વીકારો; લોકમાં એને સુખદ અને સુગંધિત બનાવો. ઉત્તમ પતિવાળી સ્ત્રીઓ તેમને નમે; માતા પુત્રને ધારે તેમ જળમાં એમને ધારણ કરો.
12.36
अप्स्व् अग्ने सधिष् टव सौषधीर् अनु रुध्यसे ।
गर्भै सन् जायसे पुनः ॥ १२.३६ ॥
હે અગ્નિ, તું જળોમાં સાથે વસે છે; ઔષધિઓની પાછળ તું વધે છે. ગર્ભરૂપે રહીને તું ફરી જન્મે છે.
12.37
गर्भोऽअस्य् ओषधीनां गर्भो वनस्पतीनाम् ।
गर्भो विश्वस्य भूतस्याग्ने गर्भोऽअपाम् असि ॥ १२.३७ ॥
તું ઔષધિઓનો ગર્ભ છે; વનસ્પતિઓનો ગર્ભ છે. હે અગ્નિ, સર્વ ભૂતોનો ગર્ભ તું છે; જળોનો ગર્ભ પણ તું છે.
12.38
प्रसद्य भस्मना योनिम् अपश् च पृथिवीम् अग्ने ।
सꣳसृज्य मातृभिष् ट्वं ज्योतिष्मान् पुनर् आसदः ॥ १२.३८ ॥
હે અગ્નિ, રાખ સાથે પાણી અને પૃથ્વીના સ્થાને તું બેઠો; માતાઓ સાથે જોડાઈને તેજસ્વી થઈ ફરી સ્થિર થયો.
12.39
पुनर् आसद्य सदनम् अपश् च पृथिवीम् अग्ने ।
शेषे मातुर् यथोपस्थे ऽन्तर् अस्याꣳ शिवतमः ॥ १२.३९ ॥
હે અગ્નિ, ફરી સ્થાને બેસીને, પાણી અને પૃથ્વીમાં, માતાના ખોળાની જેમ તેની અંદર અતિ કલ્યાણકારી થઈ તું વિશ્રામ કરે છે.
12.40
पुनर् ऊर्जा निवर्तस्व पुनर् अग्न ऽ इषायुषा ।
पुनर् नः पाह्य् अꣳहसः ॥ १२.४० ॥
હે અગ્નિ, ફરી બળ સાથે પાછો ફર; અન્ન અને આયુષ્ય સાથે ફરી પાછો ફર; ફરી અમને પાપથી બચાવ.
12.41
सह रय्या नि वर्तस्वाग्ने पिन्वस्व धारया ।
विश्वप्स्न्या विश्वतस् परि ॥ १२.४१ ॥
હે અગ્નિ, સંપત્તિ સાથે પાછો ફર; હે અગ્નિ, ધારાથી પોષ; સર્વ પ્રકારના પોષણથી ચારેબાજુથી પૂર્ણ કર.
12.42
बोधा मे ऽ अस्य वचसो यविष्ठ मꣳहिष्ठस्य प्रभृतस्य स्वधावः ।
पीयति त्वो ऽ अनु त्वो गृणाति वन्दारुष् टे तन्वं वन्दे ऽ अग्ने ॥ १२.४२ ॥
હે યવિષ્ઠ, સ્વધાવાન, અતિ દાનશીલ મારા આ વચન પર ધ્યાન આપ; કોઈ પીડે છે, કોઈ સ્તુતિ કરે છે; હે અગ્નિ, વંદક થઈને હું તારા શરીરને વંદું છું.
12.43
स बोधि सूरिर् मघवा वसुपते वसुदावन् ।
युयोध्य् अस्मद् द्वेषाꣳसि ।
विश्वकर्मणे स्वाहा ॥ १२.४३ ॥
તું જાગ, જ્ઞાની અને દાનશીલ થઈ; હે વસુપતિ, હે વસુદાતા, અમારાથી દ્વેષો દૂર કર; વિશ્વકર્માને સ્વાહા.
12.44
पुनस् त्वाऽऽदित्या रुद्रा वसवः सम् इन्धतां पुनर् ब्रह्माणो वसुनीथ यज्ञैः ।
घृतेन त्वं तन्वं वर्धयस्व सत्याः सन्तु यजमानस्य कामाः ॥ १२.४४ ॥
આદિત્યો, રુદ્રો અને વસુઓ તને ફરી સાથે પ્રજ્વલિત કરે. હે સંપત્તિના માર્ગદર્શક, બ્રાહ્મણો યજ્ઞો વડે ફરી (તને પ્રજ્વલિત કરે). ઘી વડે તારા દેહને વધાર; યજમાનની કામનાઓ સત્ય થાઓ.
12.45
अपेत वीत वि च सर्पतातो ये ऽत्र स्थ पुराणा ये च नूतनाः ।
अदाद् यमो ऽवसानं पृथिव्या ऽ अक्रन्न् इमं पितरो लोकम् अस्मै ॥ १२.४५ ॥
દૂર જા, વિખૂટો થઈને સરકી જા; અહીં રહેલા જૂના અને નવા. યમે પૃથ્વી પર વિશ્રામ-સ્થાન આપ્યું; પિતૃઓએ આને માટે આ લોક બનાવ્યો.
12.46
संज्ञानम् असि ।
कामधरणम् ।
मयि ते कामधरणं भूयात् ।
अग्नेर् भस्मास्य् अग्नेः पुरीषम् असि ।
चित स्थ परिचित ऽ ऊर्ध्वचितः श्रयध्वम् ॥ १२.४६ ॥
તું સંમતિ છે. કામધારણ. મારામાં તારું કામધારણ થાઓ. તું અગ્નિની ભસ્મ છે; અગ્નિનો અવશેષ. તમે ચિત, સુચિત, ઊર્ધ્વચિત છો; (ઈંટો) આશ્રય લો.
12.47
अयꣳ सो ऽ अग्निर् यस्मिन्त् सोमम् इन्द्रः सुतं दधे जठरे वावशानः ।
सहस्रिणं वाजम् अत्यं न सप्तिꣳ ससवान्त् सन्त् स्तूयसे जातवेदः ॥ १२.४७ ॥
આ તે અગ્નિ છે, જેના પેટમાં ઇન્દ્રે આતુરતાથી નિચોવેલો સોમ ધારણ કર્યો. હજાર બળવાળા ઘોડાની જેમ, પીને, હે જાતવેદા, તું સ્તુત થાય છે.
12.48
अग्ने यत् ते दिवि वर्चः पृथिव्यां यद् ओषधीष्व् अप्स्व् आ यजत्र ।
येनान्तरिक्षम् उर्व् आततन्थ त्वेषः स भानुर् अर्णवो नृचक्षाः ॥ १२.४८ ॥
હે અગ્નિ, સ્વર્ગમાં, પૃથ્વી પર, ઔષધિઓમાં અને જળમાં જે તારું તેજ છે, હે યજનીય, જેનાથી તેં વિશાળ અંતરિક્ષ વિસ્તાર્યું—તે દીપ્તિમાન, પ્રવાહી, મનુષ્યોને જોનારું તેજ તે જ છે.
12.49
अग्ने दिवोऽ अर्णम् अच्छा जिगास्य् अच्छा देवाꣳ ऽ ऊचिषे धिष्ण्या ये ।
या रोचने परस्तात् सूर्यस्य याश् चावस्ताद् उपतिष्ठन्त ऽ आपः ॥ १२.४९ ॥
હે અગ્નિ, તું સ્વર્ગના પ્રવાહ તરફ જાય છે, દેવો તરફ જાય છે. તેજસ્વી ધિષ્ણ્ય સ્થાનોને, સૂર્યની ઉપર અને નીચેનાં સ્થાનોને તું લાવે છે; ઉપર અને નીચે ઊભાં રહેતાં જળો પણ છે.
12.50
पुरीष्यासो ऽ अग्नयः प्रावणेभिः सजोषसः ।
जुषन्तां यज्ञम् अद्रुहोऽनमीवा ऽइषो महीः ॥ १२.५० ॥
પોષક અગ્નિઓ પ્રાવણ પથ્થરો સાથે એકમતે યજ્ઞનો સ્વીકાર કરે—દ્રોહરહિત, રોગરહિત, મહાન અન્ન-રસો.
12.51
इडाम् अग्ने पुरुदꣳसꣳ सनिं गोः शश्वत्तमꣳ हवमानाय साध ।
स्यान् नः सूनुस् तनयो विजावाग्ने सा ते सुमतिर् भूत्व् अस्मे ॥ १२.५१ ॥
હે અગ્નિ, અનેક કર્મવાળી ઇડાને, ગાયોના અતિ શાશ્વત લાભને, બોલાવનારને સિદ્ધ કર. અમને પુત્ર અને વંશજ થાય; હે અગ્નિ, તારી તે સુમતિ અમારા પ્રત્યે રહે.
12.52
अयं ते योनिर् ऋत्वियो यतो जातो ऽ अरोचथाः ।
तं जानन्न् अग्न ऽ आ रोहाथा नो वर्धया रयिम् ॥ १२.५२ ॥
આ તારું ઋતુને યોગ્ય યોનિ (સ્થાન) છે; અહીંથી જન્મીને તું ચમક્યો. તે જાણીને, હે અગ્નિ, ઉપર ચઢ; અમારા માટે ધન વધારી દે.
12.53
चिद् असि तया देवतयाङ्गिरस्वद् ध्रुवा सीद ।
परिचिद् असि तया देवतयाङ्गिरस्वद् ध्रुवा सीद ॥ १२.५३ ॥
તું ચિત્ છે; એ દેવતા સાથે, અંગિરસોની જેમ, સ્થિર થઈને બેસ. તું પરિચિત્ છે; એ દેવતા સાથે, અંગિરસોની જેમ, સ્થિર થઈને બેસ.
12.54
लोकं पृण छिद्रं पृणाथो सीद ध्रुवा त्वम् ।
इन्द्राग्नी त्वा बृहस्पतिर् अस्मिन् योनाव् असीषदन् ॥ १२.५४ ॥
સ્થાન ભર, છિદ્ર ભર; પછી તું સ્થિર થઈને બેસ. ઇન્દ્ર અને અગ્નિ, તથા બૃહસ્પતિએ તને આ યોનિમાં બેસાડ્યો.
12.55
ता अस्य सूददोहसः सोमꣳ श्रीणन्ति पृश्नयः ।
जन्मन् देवानां विशस् त्रिष्व् आ रोचने दिवः ॥ १२.५५ ॥
આની દૂધ આપતી ટપકાંવાળી ગાયો સોમને મિશ્ર કરે છે; દેવોના જન્મમાં, આકાશના ત્રણ પ્રકાશોમાં, તેમની પ્રજાઓ.
12.56
इन्द्रं विश्वा ऽ अवीवृधन्त् समुद्रव्यचसं गिरः ।
रथीतमꣳ रथीनां वाजानाꣳ सत्पतिं पतिम् ॥ १२.५६ ॥
સર્વ સ્તોત્રોએ સમુદ્ર સમાન વિશાળ ઇન્દ્રને વધાર્યો; રથીઓમાં શ્રેષ્ઠ રથી, બળોના સાચા સ્વામી.
12.57
समितꣳ सं कल्पेथाꣳ सम्प्रियौ रोचिष्णू सुमनस्यमानौ ।
इषमूर्जम् अभि संवसानौ ॥ १२.५७ ॥
સાથે મળીને તમે બંને સમર્થ બનો; પરસ્પર પ્રિય, તેજસ્વી, પ્રસન્ન મનવાળા થઈને, અન્ન અને રસથી યુક્ત.
12.58
सं वां मनाꣳसि सं व्रता सम् उ चित्तान्य् आकरम् ।
अग्ने पुरीष्याधिपा भव त्वं न ऽ इषमूर्जं यजमानाय धेहि ॥ १२.५८ ॥
તમારા બંનેના મન, વ્રતો અને ચિત્તો હું એકત્ર કરું છું. હે પુરીષ્ય અગ્નિ, તું અમારો અધિપતિ થા; યજમાનને અન્ન અને બળ આપ.
12.59
अग्ने त्वं पुरीष्यो रयिमान् पुष्टिमाꣳ२ ऽ असि ।
शिवाः कृत्वा दिशः सर्वाः स्वं योनिम् इहासदः ॥ १२.५९ ॥
હે અગ્નિ, તું પુરીષ્ય છે; ધન અને પુષ્ટિથી યુક્ત છે. સર્વ દિશાઓને શુભ કરીને અહીં તારા સ્થાને બિરાજ.
12.60
भवतं नः समनसौ सचेतसाव् अरेपसौ ।
मा यज्ञꣳ हिꣳसिष्टं मा यज्ञपतिं जातवेदसौ शिवौ भवतम् अद्य नः ॥ १२.६० ॥
તમે બંને અમારા માટે સમાન મનવાળા, સમાન ચેતનાવાળા અને નિર્દોષ થાઓ. હે જાતવેદા, યજ્ઞ અને યજ્ઞપતિને હાનિ ન પહોંચાડો; આજે અમારા માટે શુભ થાઓ.
12.61
मातेव पुत्रं पृथिवी पुरीष्यम् अग्निꣳ स्वे योनाव् अभार् उखा ।
तां विश्वैर् देवैर् ऋतुभिः संविदानः प्रजापतिर् विश्वकर्मा वि मुञ्चतु ॥ १२.६१ ॥
માતા જેમ પુત્રને ધારણ કરે, તેમ પૃથ્વીએ પોતાના ગર્ભમાં પુરીષ્ય અગ્નિને ધારણ કર્યો. સર્વ દેવો અને ઋતુઓ સાથે સંમત થઈને વિશ્વકર્મા પ્રજાપતિ તે ઉખાને મુક્ત કરે.
12.62
असुन्वन्तम् अयजमानम् इच्छ स्तेनस्येत्याम् अन्व् इहि तस्करस्य ।
अन्यम् अस्मद् इच्छ सा त इत्या नमो देवि निर्ऋते तुभ्यम् अस्तु ॥ १२.६२ ॥
જે સોમ નથી પીસતો અને યજ્ઞ નથી કરતો, તેને શોધ; ચોરના માર્ગને અનુસર, લૂંટારાના માર્ગે જા. અમારાથી ભિન્ન બીજાને શોધ; તે માર્ગ તારો જ છે. હે દેવી નિર્ઋતિ, તને નમસ્કાર.
12.63
नमः सु ते निर्ऋते तिग्मतेजो ऽयस्मयं वि चृता बन्धम् एतम् ।
यमेन त्वं यम्या संविदानोत्तमे नाके ऽ अधि रोहयैनम् ॥ १२.६३ ॥
હે નિર્ઋતિ, તીક્ષ્ણ તેજવાળી, તને સારો નમસ્કાર. આ લોખંડનું બંધન છોડ; યમ અને યમી સાથે સંમત થઈને આને ઉત્તમ સ્વર્ગમાં ચઢાવ.
12.64
यस्यास् ते घोर ऽ आसन् जुहोम्य् एषां बन्धानाम् अवसर्जनाय ।
यां त्वा जनो भूमिर् इति प्रमन्दते निर्ऋतिं त्वाहं परि वेद विश्वतः ॥ १२.६४ ॥
જેનાં ભયંકર સ્વરૂપ હતાં, આ બંધનોના મોચન માટે હું આહુતિ આપું છું. લોકો 'પૃથ્વી' કહીને જેમાં આનંદ માણે છે, તે નિર્ઋતિને હું સર્વ બાજુથી સારી રીતે જાણું છું.
12.65
यं ते देवी निर्ऋतिर् आबबन्ध पाशं ग्रीवास्व् अविचृत्यम् ।
तं ते वि ष्याम्य् आयुषो न मध्याद् अथैतं पितुम् अद्धि प्रसूतः ।
नमो भूत्यै येदं चकार ॥ १२.६५ ॥
દેવી નિર્ઋતિએ તારા ગળામાં બાંધેલો, ન ઉકેલી શકાય તેવો તે પાશ હું તારામાંથી છોડું છું — તારા આયુષ્યના મધ્યમાંથી નહીં. પછી પ્રેરિત થઈને આ અન્ન ખા. આ કરનાર ભૂતિને નમસ્કાર.
12.66
निवेशनः संगमनो वसूनां विश्वा रूपाऽभि चष्टे शचीभिः ।
देव ऽ इव सविता सत्यधर्मेन्द्रो न तस्थौ समरे पथीनाम् ॥ १२.६६ ॥
વસુઓને વિશ્રામ આપી એકત્ર કરનાર, પોતાની શક્તિઓથી સર્વ રૂપો જુએ છે. સત્યધર્મા સવિતા દેવની જેમ, ઇન્દ્રની જેમ, માર્ગોના યુદ્ધમાં અચળ ઊભો રહ્યો.
12.67
सीरा युञ्जन्ति कवयो युगा वि तन्वते पृथक् ।
धीरा देवेषु सुम्नया ॥ १२.६७ ॥
કવિઓ હળ જોડે છે, ધૂંસરીઓ અલગ અલગ ફેલાવે છે. ધીર જનો દેવોની કૃપા માટે આ કરે છે.
12.68
युनक्त सीरा वि युगा तनुध्वं कृते योनौ वपतेह बीजम् ।
गिरा च श्रुष्टिः सभरा असन् नो नेदीयऽ इत् सृण्यः पक्वम् एयात् ॥ १२.६८ ॥
હળ જોડો, ધૂંસરીઓ ફેલાવો. અહીં તૈયાર ખેતરમાં બીજ વાવો. ગીત સાથે અને ઝડપી પ્રતિસાદ સાથે અમારા માટે પાક પુષ્કળ થાય; નજીકમાં પાકેલા અનાજ સુધી દાતરડું પહોંચે.
12.69
शुनꣳ सु फाला वि कृषन्तु भूमिꣳ शुनं कीनाशा ऽ अभि यन्तु वाहैः ।
शुनासीरा हविषा तोशमाना सुपिप्पला ऽ ओषधीः कर्तनास्मे ॥ १२.६९ ॥
શુભ ફાળો ભૂમિને સારી રીતે ખેડો; શુભ ખેડૂતો વાહનો સાથે આગળ વધો. હવિથી પ્રસન્ન શુનાસીરો અમારા માટે સારાં ફળવાળી ઔષધિઓ કરો.
12.70
घृतेन सीता मधुना सम् अज्यतां विश्वैर् देवैर् अनुमता मरुद्भिः ।
ऊर्जस्वती पयसा पिन्वमानास्मान्त् सीते पयसाभ्या ववृत्स्व ॥ १२.७० ॥
ઘી અને મધથી સીતા સારી રીતે અભિષિક્ત થાઓ; બધા દેવો અને મરુતોની અનુમતિથી. ઊર્જસ્વતી, દૂધથી વધતી સીતા, દૂધ સહિત અમારી તરફ વળ.
12.71
लाङ्गलं पवीरवत् सुशेवꣳ सोमपित्सरु ।
तद् उद् वपति गाम् अविं प्रफर्व्यं च पीवरीं प्रस्थावद् रथवाहनम् ॥ १२.७१ ॥
ધારદાર, અતિ શુભ, સોમપ્રિય હળ તે વાવે છે — ગાય અને ઘેટાં આપનારું, ચમકતું અને પુષ્ટ, રથ વહેનારું.
12.72
कामं कामदुघे धुक्ष्व मित्राय वरुणाय च ।
इन्द्रायाश्विभ्यां पूष्णे प्रजाभ्य ऽ ओषधीभ्यः ॥ १२.७२ ॥
હે કામદુઘા, ઇચ્છિત વસ્તુનું દૂધ દે — મિત્ર અને વરુણ માટે, ઇન્દ્ર, અશ્વિનો અને પૂષા માટે, પ્રજાઓ માટે અને ઔષધિઓ માટે.
12.73
वि मुच्यध्वम् अघ्न्या देवयाना ऽ अगन्म तमसस् पारम् अस्य ज्योतिर् आपाम ॥ १२.७३ ॥
હે અઘ્ન્યો, દેવયાન માર્ગના યાત્રીઓ, મુક્ત થાઓ. અમે અંધકારની પેલે પાર આવ્યા છીએ; આ પ્રકાશ પ્રાપ્ત કરીએ.
12.74
सजूर् अब्दो ऽ अयवोभिः सजूर् उषा ऽ अरुणीभिः सजोषसाव् अश्विना दꣳसोभिः सजूः सूर ऽ एतशेन सजूर् वैश्वानर ऽ इडया घृतेन स्वाहा ॥ १२.७४ ॥
વર્ષ અયવો સાથે જોડાયેલું રહે; ઉષા અરુણીઓ સાથે જોડાયેલી રહે; બંને અશ્વિનો પોતાનાં અદ્ભુત કર્મો સાથે પ્રસન્નતાથી જોડાયેલા રહે; સૂર્ય એતશ સાથે જોડાયેલો રહે; વૈશ્વાનર ઇડા અને ઘૃત સાથે જોડાયેલો રહે. સ્વાહા.
12.75
या ओषधीः पूर्वा जाता देवेभ्यस् त्रियुगं पुरा ।
मनै नु बभ्रूणाम् अहꣳ शतं धामानि सप्त च ॥ १२.७५ ॥
પૂર્વે, ત્રણ યુગ પહેલાં, દેવો માટે જન્મેલી જે ઓષધિઓ છે, તે ભૂરા રંગની ઓષધિઓનાં સો અને સાત ધામોને હું ખરેખર જાણું છું.
12.76
शतं वो ऽ अम्ब धामानि सहस्रम् उत वो रुहः ।
अधा शतक्रत्वो यूयम् इमं मे ऽ अगदं कृत ॥ १२.७६ ॥
હે માતા, તમારાં સો ધામો છે અને તમારા હજાર અંકુરો પણ છે. તેથી હે શતક્રતુ ધરાવતી ઓષધિઓ, તમે આને મારા માટે ઔષધ બનાવો.
12.77
ओषधीः प्रति मोदध्वं पुष्पवतीः प्रसूवरीः ।
अश्वा ऽ इव सजित्वरीर् वीरुधः पारयिष्ण्वः ॥ १२.७७ ॥
ઓષધિઓ, આનંદિત થાઓ; પુષ્પવતી અને ફળ આપનારી બનો; ઘોડાઓની જેમ સાથે જીતનારી હે વેલીઓ, પાર ઉતારનારી બનો.
12.78
ओषधीर् इति मातरस् तद् वो देवीर् उप ब्रुवे ।
सनेयम् अश्वं गां वास ऽ आत्मानं तव पूरुष ॥ १२.७८ ॥
હે ઓષધિઓ, માતાઓ, આ હું તમને દિવ્ય જનોને કહું છું: મને ઘોડો, ગાય, વસ્ત્ર અને આત્મા પ્રાપ્ત થાય; હે પુરુષ, તારા માટે.
12.79
अश्वत्थे वो निषदनं पर्णे वो वसतिष् कृता ।
गोभाज ऽ इत् किलासथ यत् सनवथ पूरुषम् ॥ १२.७९ ॥
અશ્વત્થ વૃક્ષમાં તમારું આસન છે; પાંદડામાં તમારો નિવાસ બનાવાયો છે. તમે ખરેખર ગાયોના ભાગીદાર છો; કારણ કે તમે પુરુષને (ધન) અપાવો છો.
12.80
यत्रौषधीः समग्मत राजानः समिताव् इव ।
विप्रः स ऽ उच्यते भिषग् रक्षोहामीवचातनः ॥ १२.८० ॥
જ્યાં ઔષધિઓ એકઠી થઈ, સભામાં રાજાઓની જેમ, તે વિપ્ર વૈદ્ય કહેવાય છે, જે રાક્ષસો અને રોગોનો નાશક છે.
12.81
अश्वावतीꣳ सोमावतीमूर्जयन्तीम् उदोजसम् ।
आवित्सि सर्वा ऽ ओषधीर् अस्मा अरिष्टतातये ॥ १२.८१ ॥
ઘોડાઓથી ભરેલી, સોમથી ભરેલી, પોષક અને ઓજસ્વી ઔષધિઓ, તમે સર્વ આને રક્ષો, અહિંસિત કલ્યાણ માટે.
12.82
उच् छुष्मा ऽ ओषधीनां गावो गोष्ठाद् इवेरते ।
धनꣳ सनिष्यन्तीनाम् आत्मानं तव पूरुष ॥ १२.८२ ॥
ઔષધિઓની શક્તિઓ ઊંચે ઊછળે છે, ગોશાળામાંથી ગાયો નીકળે તેમ; ધન આપનારી ઔષધિઓથી, હે પુરુષ, તારો આત્મા (બળ પામે).
12.83
इष्कृतिर् नाम वो माताथो यूयꣳ स्थ निष्कृतीः ।
सीराः पतत्रिणी स्थन यद् आमयति निष्कृथ ॥ १२.८३ ॥
'ઇષ્કૃતિ' નામની તમારી માતા છે, અને તમે નિષ્કૃતિઓ (શુદ્ધિ કરનારીઓ) છો; તમે સીરા, પાંખવાળી છો; જે રોગ પીડે તેને તમે દૂર કરો.
12.84
अति विश्वाः परिष्ठा स्तेन इव ऽ व्रजम् अक्रमुः ।
ओषधीः प्राचुच्यवुर् यत् किं च तन्वो रपः ॥ १२.८४ ॥
આસપાસ ઊભેલા સર્વ, ચોર ગોશાળામાં પ્રવેશે તેમ, ઓળંગી ગયા; ઔષધિઓએ શરીરના જે કોઈ દોષ કે પાપને ભગાડ્યા.
12.85
यद् इमा वाजयन्न् अहम् ओषधीर् हस्त ऽ आदधे ।
आत्मा यक्ष्मस्य नश्यति पुरा जीवगृभो यथा ॥ १२.८५ ॥
હું આ ઔષધિઓને બળ આપતો હાથમાં લઉં છું ત્યારે યક્ષ્માનો (ક્ષયરોગનો) આત્મા નાશ પામે છે, પૂર્વે જીવોને પકડનાર જેમ.
12.86
यस्यौषधीः प्रसर्पथाङ्गम्-अङ्गं परुष्-परुः ।
ततो यक्ष्मं वि बाधध्व ऽ उग्रो मध्यमशीर् इव ॥ १२.८६ ॥
જે ઔષધિઓ અંગેઅંગ અને સાંધેસાંધમાં પ્રસરે છે, તેમનાથી તે રોગને દૂર કરો, ઉગ્ર મધ્યમશી જેમ.
12.87
साकं यक्ष्म प्रपत चाषेण किकिदीविना ।
साकं वातस्य ध्राज्या साकं नश्य निहाकया ॥ १२.८७ ॥
હે રોગ, બાજ અને કિકિદીવી પક્ષી સાથે ઉડી જા; પવનના વેગ અને નીચે ધસતી શક્તિ સાથે નષ્ટ થા.
12.88
अन्या वो ऽ अन्याम् अवत्व् अन्यान्यस्या ऽ उपावत ।
ताः सर्वाः संविदाना ऽ इदं मे प्रावता वचः ॥ १२.८८ ॥
એક બીજીનું રક્ષણ કરે; એકબીજાની પાસે આવીને સહાય કરે. તમે બધા એકમત થઈ મારું આ વચન સાચવો.
12.89
याः फलिनीर् या ऽ अफला ऽ अपुष्पा याश् च पुष्पिणीः ।
बृहस्पतिप्रसूतास् ता नो मुञ्चन्त्व् अꣳहसः ॥ १२.८९ ॥
ફળ આપનારી, ફળ વિનાની, ફૂલ વિનાની અને ફૂલવાળી — બૃહસ્પતિએ મોકલેલી તે ઔષધિઓ અમને સંકટથી મુક્ત કરો.
12.90
मुञ्चन्तु मा शपथ्याद् अथो वरुण्याद् उत ।
अथो यमस्य पड्वीशात् सर्वस्माद् देवकिल्विषात् ॥ १२.९० ॥
શપથના દોષથી, વરુણના પાશથી મને મુક્ત કરો; યમના પગની બેડીથી, અને દેવો પ્રત્યેના સર્વ અપરાધથી મુક્ત કરો.
12.91
अवपतन्तीर् अवदन् दिव ऽ ओषधयस् परि ।
यं जीवम् अश्नवामहै न स रिष्याति पूरुषः ॥ १२.९१ ॥
આકાશમાંથી નીચે પડતી ઔષધિઓ ચારે તરફ બોલે છે — જે જીવનને આપણે મેળવીએ છીએ, તે માણસ નાશ નહીં પામે.
12.92
या ऽ ओषधीः सोमराज्ञीर् बह्वीः शतविचक्षणाः ।
तासाम् असि त्वम् उत्तमारं कामाय शꣳ हृदे ॥ १२.९२ ॥
સોમરાજા ધરાવતી, અનેક, સો નેત્રવાળી ઔષધિઓ, તમારામાં તું ઉત્તમ આધાર છે; કામના અને હૃદયના કલ્યાણ માટે.
12.93
या ऽ ओषधीः सोमराज्ञीर् विष्ठिताः पृथिवीम् अनु ।
बृहस्पतिप्रसूता ऽ अस्यै सं दत्त वीर्यम् ॥ १२.९३ ॥
સોમરાજા ધરાવતી, પૃથ્વી પર પથરાયેલી ઔષધિઓ, બૃહસ્પતિથી પ્રેરિત, આને વીર્ય આપો.
12.94
याश् चेदम् उपशृण्वन्ति याश् च दूरं परागताः ।
सर्वाः संगत्य वीरुधो ऽस्यै सं दत्त वीर्यम् ॥ १२.९४ ॥
જે આ સાંભળે છે અને જે દૂર ગઈ છે, બધી વેલાઓ ભેગી થઈને આને વીર્ય આપો.
12.95
मा वो रिषत् खनिता यस्मै चाहं खनामि वः ।
द्विपाच् चतुष्पाद् अस्माकꣳ सर्वम् अस्त्व् अनातुरम् ॥ १२.९५ ॥
જેના માટે હું તમને ખોદું છું, ખોદનાર તમને નુકસાન ન કરે; અમારાં દ્વિપાદ અને ચતુષ્પાદ સર્વ રોગરહિત થાઓ.
12.96
ओषधयः सम् अवदन्त सोमेन सह राज्ञा ।
यस्मै कृणोति ब्राह्मणस् तꣳ राजन् पारयामसि ॥ १२.९६ ॥
ઔષધિઓ સોમરાજા સાથે મળીને બોલી: બ્રાહ્મણ જેના માટે તૈયારી કરે છે, હે રાજન્, તેને અમે પાર ઉતારીએ છીએ.
12.97
नाशयित्री बलासस्यार्शस ऽउपचिताम् असि ।
अथो शतस्य यक्ष्माणां पाकारोर् असि नाशनी ॥ १२.९७ ॥
તું બલાસ અને અર્શનો નાશ કરનારી છે; ઊભરાયેલા સોજાનો નાશ કરનારી છે; સો યક્ષ્માઓ અને પાકારુનો નાશ કરનારી છે.
12.98
त्वां गन्धर्वा ऽअखनꣳस् त्वाम् इन्द्रस् त्वां बृहस्पतिः ।
त्वाम् ओषधे सोमो राजा विद्वान् यक्ष्माद् अमुच्यत ॥ १२.९८ ॥
ગંધર્વોએ તને ખોદી, ઇન્દ્રે તને, બૃહસ્પતિએ તને; હે ઔષધિ, રાજા સોમે તને જાણીને યક્ષ્મામાંથી મુક્તિ મેળવી.
12.99
सहस्व मे ऽ अरातीः सहस्व पृतनायतः ।
सहस्व सर्वं पाप्मानꣳ सहमानास्य् ओषधे ॥ १२.९९ ॥
મારા શત્રુઓને વશ કર; યુદ્ધ ઇચ્છનારાઓને વશ કર; સર્વ પાપને વશ કર; હે ઔષધિ, તું વશ કરનારી છે.
12.100
दीर्घायुस्त ऽ ओषधे खनिता यस्मै च त्वा खनाम्य् अहम् ।
अथो त्वं दीर्घायुर् भूत्वा शतवल्शा वि रोहतात् ॥ १२.१०० ॥
હે ઔષધિ, તારું આયુષ્ય દીર્ઘ થાય; જેના માટે હું તને ખોદું છું તેના માટે; પછી તું દીર્ઘાયુ થઈને સો શાખાઓ સાથે ઊગ.
12.101
त्वम् उत्तमास्य् ओषधे तव वृक्षा ऽ उपस्तयः ।
उपस्तिर् अस्तु सो स्माकं योऽअस्माꣳ२ऽ अभिदासति ॥ १२.१०१ ॥
તું ઉત્તમ ઔષધિ છે; તારાં વૃક્ષો આશ્રય છે. તે આશ્રય અમારો થાય, જે અમારા પર હુમલો કરે તેની સામે.
12.102
मा मा हिꣳसीज् जनिता यः पृथिव्या यो वा दिवꣳ सत्यधर्मा व्यानट् ।
यश् चापश् चन्द्राः प्रथमो जजान कस्मै देवाय हविषा विधेम ॥ १२.१०२ ॥
પૃથ્વીનો સર્જક મને હાનિ ન કરે; સત્યધર્મા થઈને દ્યુલોકમાં વ્યાપેલો, અને તેજસ્વી જળને પ્રથમ ઉત્પન્ન કરનાર — તે દેવને હવિથી આપણે પૂજીએ.
12.103
अभ्या वर्तस्व पृथिवि यज्ञेन पयसा सह ।
वपां ते अग्निर् ऽ इषितो ऽ अरोहत् ॥ १२.१०३ ॥
હે પૃથ્વી, યજ્ઞ અને દૂધ સાથે અમારી તરફ વળ; તારી વપા પ્રેરિત અગ્નિએ ઉપર ચઢાવી.
12.104
अग्ने यत् ते शुक्रं यच् चन्द्रं यत् पूतं यच् च यज्ञियम् ।
तद् देवेभ्यो भरामसि ॥ १२.१०४ ॥
હે અગ્નિ, તારું જે શુક્ર, જે ચંદ્ર, જે પૂત અને જે યજ્ઞિય છે, તે અમે દેવો માટે લાવીએ છીએ.
12.105
इषमूर्जम् अहम् इत ऽ आदम् ऋतस्य योनिं महिषस्य धाराम् ।
आ मा गोषु विशत्वा तनूषु जहामि सेदिम् अनिराम् अमीवाम् ॥ १२.१०५ ॥
અન્ન અને બળ હું અહીંથી લઉં છું; ઋતનું મૂળ, મહિષની ધારા. તે ગાયોમાં, શરીરોમાં પ્રવેશે; હું ક્ષય અને રોગને ત્યજું છું.
12.106
अग्ने तव श्रवो वयो महि भ्राजन्ते ऽ अर्चयो विभावसो ।
बृहद्भानो शवसा वाजम् उक्थ्यं दधासि दाशुषे कवे ॥ १२.१०६ ॥
હે અગ્નિ, તારું યશ અને બળ મહાન છે; તારી જ્વાળાઓ ચમકે છે. હે બૃહદ્ભાનુ, બળથી દાતાને પ્રશંસનીય અન્ન આપે છે, હે કવિ.
12.107
पावकवर्चाः शुक्रवर्चा ऽ अनूनवर्चा ऽ उद् इयर्षि भानुना ।
पुत्रो मातरा विचरन्न् उपावसि पृणक्षि रोदसी ऽ उभे ॥ १२.१०७ ॥
પાવકવર્ચા, શુક્રવર્ચા, અનૂનવર્ચા એવો તું તારા તેજથી ઊંચે ઊઠે છે. પુત્ર તરીકે બે માતાઓ વચ્ચે વિચરતો તું બંને લોકને ભરે છે.
12.108
ऊर्जो नपाज् जातवेदः सुशस्तिभिर् मन्दस्व धीतिभिर् हितः ।
त्वे ऽ इषः सं दधुर् भूरिवर्पसश् चित्रोतयो वामजाताः ॥ १२.१०८ ॥
ઊર્જનો પૌત્ર, જાતવેદ, ઉત્તમ સ્તુતિઓ અને ધીઓથી આનંદિત થા; તારામાં સ્થાપિત થયેલ. તારામાં બહુરૂપ, અદ્ભુત સહાયવાળા, શુભજાત અન્ન મૂકે છે.
12.109
इरज्यन्न् अग्ने प्रथयस्व जन्तुभिर् अस्मे रायो ऽ अमर्त्य ।
स दर्शतस्य वपुषो वि राजसि पृणक्षि सानसिं क्रतुम् ॥ १२.१०९ ॥
હે અગ્નિ, ઇચ્છતો, પ્રાણીઓ વચ્ચે અમારે માટે ધન વિસ્તાર; હે અમર્ત્ય. તે સુંદર રૂપથી તું પ્રકાશે છે; વિપુલ સંકલ્પ ભરે છે.
12.110
इष्कर्तारम् अध्वरस्य प्रचेतसं क्षयन्तꣳ राधसो महः ।
रातिं वामस्य सुभगां महीम् इषं दधासि सानसिꣳ रयिम् ॥ १२.११० ॥
હે અગ્નિ, તું યજ્ઞનો કર્તા, પ્રજ્ઞાવાન અને મહાન સંપત્તિમાં વસનાર છે. તું શ્રેષ્ઠ દાન, કલ્યાણકારી મહાન અન્ન અને મેળવવા યોગ્ય ધન ધારણ કરે છે.
12.111
ऋतावानं महिषं विश्वदर्शतम् अग्निꣳ सुम्नाय दधिरे पुरो जनाः ।
श्रुत्कर्णꣳ सप्रथस्तमं त्वा गिरा दैव्यं मानुषा युगा ॥ १२.१११ ॥
ઋતવાન, મહાન, સૌને દેખાતા અગ્નિને માણસોએ કલ્યાણ માટે આગળ સ્થાપ્યા. હે તીક્ષ્ણ કાનવાળા, અતિ પ્રસિદ્ધ અગ્નિ, સ્તુતિથી તને બોલાવીએ છીએ; દૈવી અને માનવ યુગલો તને ધારણ કરે છે.
12.112
आ प्यायस्व सम् एतु ते विश्वतः सोम वृष्ण्यम् ।
भवा वाजस्य संगथे ॥ १२.११२ ॥
હે સોમ, સંપૂર્ણપણે વધ અને ભરાઈ જા; ચારે દિશાઓથી તને વીર્યશક્તિ મળે. સંઘર્ષમાં વિજયનું બળ તું થા.
12.113
सं ते पयाꣳसि सम् उ यन्तु वाजाः सं वृष्ण्यान्य् अभिमातिषाहः ।
आप्यायमानो ऽ अमृताय सोम दिवि श्रवाꣳस्य् उत्तमानि धिष्व ॥ १२.११३ ॥
તારા દૂધ-રસ સાથે આવે; બળો અને વીર્યશક્તિઓ પણ સાથે આવે; શત્રુઓને હરાવનારી શક્તિઓ પણ આવે. અમરત્વ માટે વધતા હે સોમ, સ્વર્ગમાં શ્રેષ્ઠ યશ સ્થાપ.
12.114
आ प्यायस्व मदिन्तम सोम विश्वेभिर् अꣳशुभिः ।
भवा नः सुश्रवस्तमः सखा वृधे ॥ १२.११४ ॥
અતિ આનંદદાયક હે સોમ, બધાં કિરણોથી સંપૂર્ણપણે વધ. અમારા માટે સૌથી યશસ્વી મિત્ર થઈ, વૃદ્ધિ માટે રહે.
12.115
आ ते वत्सो मनो यमत् परमाच् चित् सधस्थात् ।
अग्ने त्वां कामया गिरा ॥ १२.११५ ॥
વાછરડું પોતાનું મન દૂરથી, સામાન્ય સ્થાનેથી પણ તારી તરફ વાળે. હે અગ્નિ, ઇચ્છાભરી સ્તુતિથી હું તને બોલાવું છું.
12.116
तुभ्यं ता ऽ अङ्गिरस्तम विश्वाः सुक्षितयः पृथक् ।
अग्ने कामाय येमिरे ॥ १२.११६ ॥
અંગિરસોમાં શ્રેષ્ઠ હે! સુક્ષિતિ બધી પ્રજાઓ અલગ અલગ તારી જ છે; હે અગ્નિ, કામનાપૂર્તિ માટે તેઓ તને જ થામે છે.
12.117
अग्निः प्रियेषु धामसु कामो भूतस्य भव्यस्य ।
सम्राड् एको वि राजति ॥ १२.११७ ॥
અગ્નિ પ્રિય ધામોમાં કામરૂપ છે, જે ભૂત અને ભવ્યનો છે; એકમાત્ર સમ્રાટ થઈ તે પ્રકાશે છે.